ứng dụng thực tế của ucp 600 và isbp 681 trong việc tạo lập và kiểm tra bộ chứng từ thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ tại một số ngân hàng thương mại

  • Số trang: 23 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 17 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

PhÇn I : Lêi nãi ®Çu Con ngêi muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn tríc hÕt ph¶i ¨n, mÆc, ë vµ ®i l¹i… §Ó tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu tèi thiÓu ®ã ngêi ta ph¶i lao ®éng ®Ó lµm ra nh÷ng s¶n phÈm cÇn thiÕt.Khi s¶n phÈm t¹o ra ngµy cµng nhiÒu th× ®êi sèng con ngêi ngµy cµng ®Çy ®ñ vµ hoµn thiÖn, x· héi ngµy cµng v¨n minh h¬n.Nh vËy viÖc tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu sinh sèng vµ ph¸t triÓn cña con ngêi phô thuéc chÝnh vµo kh¶ n¨ng lao ®éng cña hä.Trong thùc tÕ tõ ngµy chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ ®Êt níc ®Õn nay vÊn ®Ò tho¶ m·n c¸c nhu cÇu vËt chÊt trªn ngµy cµng ®îc n©ng cao nªn.Mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p ®Ó ®¶m b¶o c¸c nhu cÇu trªn cña ngêi lao ®éng tronh doanh nghiÖp lµ viÖc tr¶ l¬ng ngêi lao ®éng.ViÖc tr¶ l¬ng cho lao ®éng cña doanh nghiÖp cß phô thuéc vµo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña lao ®éng(lîi nhuËn).§Ó phï hîp viÖc tr¶ l¬ng vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh th× doanh nghiÖp ®ã ph¶i tÝnh to¸n xem h×nh thøc tr¶ l¬ng nµo cã thÓ ¸p dông ®îc cho doanh nghiÖp, vµ h×mh thøc tr¶ l¬ng ®ã ph¶i kÝch thÝch ®îc ngêi lao ®éng h¨ng say lµm viÖc vµ cã tr¸ch nhiÖm h¬n. HiÖn nay trªn thÞ trêng lao ®éng x¶y ra mét hiÖn tîng ®ã lµ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc kh«ng thu hót ®îc c¸c sinh viªn míi ra trêng mµ ph¶i sau 5-6 n¨m . C¸c doanh nghiÖp nhµ níc kh«ng gi÷ ch©n ®îc c¸c sinh viªn giái , c«ng nh©n giái . Lµ mét sinh viªn kinh tÕ lao ®éng nãi riªng th× nhiÖm vô vµ môc tiªu cña hä lµ nghiªn cøu t×m tßi ra biÖn ph¸p, c¸ch thøc tr¶ l¬ng cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ cña doanh nghiÖp nhÊt ®Þnh.N»m trong céng ®ång ®ã em nghiªn cøu ®Ò tµi “kÝch thÝch vËt chÊt vµ tinh thÇn ®èi víi ngêi lao ®éng th«ng qua viÖc tr¶ l¬ng hiÖu qu¶” ®Ó hiÓu s©u h¬n.VËy c¸ch thøc tr¶ l¬ng cña doanh nghiÖp nhµ níc cã kh¸c g× so víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c, qua nghiªn cøu thu thËp tµi liÖu vµ tr×nh ®é cã h¹n nªn em mong ®îc sù gãp ý ch©n thµnh cña b¹n ®äc vµ cña thÇy NguyÔn §øc Kiªn . Em ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy NguyÔn §øc Kiªn ®· gióp em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy . Sinh viªn : Bïi ThÞ Nhuyªn . PhÇn II: Néi dung Ch¬ng I : Ph©n tÝch c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn cña kÝch thÝch vËt chÊt ®èi víi ngêi lao ®éng th«ng qua tr¶ l¬ng hiÖu qu¶ I.Mét sè néi dung vÒ t¹o ®éng lùc: 1 1.Kh¸i niÖm ®éng lùc lao ®éng : §éng lùc lao ®éng lµ sù khao kh¸t vµ tù nguiÖn cña con ngêi nh»m n©ng cao nç lùc ®¹t ®îc môc tiªu kÕt qu¶ nµo ®ã. 2.C¸c yÕu tè t¹o ®éng lùc trong lao ®éng. Cã nhiÒu yÕu tè t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng nhng nãi chung l¹i th× c¸c yÕu tè ®ã n»m trong hai yÕu tè c¬ b¶n sau. 2.1.YÕu tè thuéc vÒ ngêi lao ®éng. -Lîi Ých , nhu cÇu khi ngêi lao ®éng c¶m thÊy lîi Ých cña m×nh thËt lín,hay kh«ng bÞ h¹i khi lµm mét c«ng viÖc g× ®ã th× hä sÏ cè g¾ng lµm viÖc tèt. -Kh¶ n¨ng tr×nh ®é: Con ngêi cã tr×nh ®ä kh¸c nhau ht× ®éng lùc lµm viÖc cña hä còng kh¸c nhau.§èi víi ngêi tr×nh ®ä thÊp th× ®éng lùc lµm viÖc cña hä lµ tiÒn l¬ng,thu nhËp nhng ®èi víi ngêi loa ®éng cã tr×nh ®é cao th× ®éng lùc cña hä lµ vÞ trÝ cña hä trong x· héi… 2.2 YÕu tè thuéc vÒ m«i trêng : -V¨n ho¸ c«ng ty : V¨n ho¸ c«ng ty gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc t¹o ®éng lùc ®èi víi ngêi lao ®éng .Víi mét m«i trêng lµm viªc «n hoµ,ngêi qu¶n lý vµ c«ng nh©n vui vÎ hoµ ®ång nhau th× khi ®Õn lµm viÖc ngêi lao ®éng hä cã c¶m gi¸c tho¶ m¸i , tr¸ch nhiÖm ®èi víi c«ng viÖc,lµm viÖc h¨ng say h¬n , cßn ngîc l¹i trong c«ng ty ngêi lao ®éng vµ qu¶n lý cã mét kho¶ng c¸ch kh¸c biÖt , kh«ng khÝ trong c«ng ty nÆng nÒ th× c«ng nh©n hä mÊt khÝ thÕ lµm viÖc hä mÊt khÝ thÕ lµm viÖc häc chØ muèn thêi gian ®ãng hÕt, ®Õn lµm viÖc nh mét h×nh thø b¾t buéc . - TÇm quan träng cña c«ng ty : Mét c«ng ty cã tÇm quan träng cao trªn thÞ trêng th× c«ng nh©n còng cã c¶m gi¸c lµ hä cã mét tÇm quan träng nhÊt ®Þnh trong c¸i thÞ trêng ®ã vµ hä sÏ lµm viÖc tèt h¬n . - ChÝnh s¸ch nh©n sù : Lµ mét yÕu tè quan träng nhÊt trong viÖc t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng . C«ng ty cã chÝnh s¸ch nh©n sù hîp lý kÞp thêi sÏ t¹o cho ngêi lao ®éng c¶m thÊy m×nh quan träng trong doanh nghiÖp vµ hä sÏ lµm viÖc h¨ng say vµ cã kÕt qu¶ h¬n vµ ngîc l¹i . -TÝnh chÊt c«ng viÖc : Tæ chøc ph©n c«ng lao ®éng ®óng ngêi ®óng viÖc sÏ gióp ngêi lao ®éng lµm viÖc tèt . - §iÒu kiÖn lµm viÖc : §iÒu kiÖn lµm viÖc tèt kh«ng ¶nh hëng nhiÒu ®Õn søc khoÎ con ngêi sÏ lµm cho con ngêi lµm viÖc h¨ng say . - YÕu tè x· héi : X· héi cã chÝnh s¸ch t¹o thuËn lîi cho ngêi lao ®éng th× ngêi lao ®éng sÏ c¶m thÊy tho¶ m·n vµ lµm viÖc tèt . 2 3.C¸c thuyÕt t¹o ®éng lùc : 3.1.Häc thuyÕt vÒ sù t¨ng cêng tÝch cùc (c¶i biÕn hµnh vi ) - B. Fskinner Theo B . Fskinner th× nh÷ng hµnh vi ®îc thëng cã xu híng ®îc lÆc l¹i , nh÷ng hµnh vi kh«ng ®îc thöng , hoÆc bÞ ph¹t cã xu høng kh«ng ®îc lÆp l¹i . §iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ nh÷ng hµnh vi ®óng ®¾n cÇn ®îc khen thöng vµ khi cã khen thëng th× nh÷ng hµnh vi tèt ®ã sÏ dÇn ®îc hoµn thiÖn ë ngêi ®ã vµ nh÷ng ngêi kh¸c n÷a . Cßn nh÷ng hµnh vi sai tr¸i cÇn ph¹t ®Ó lÇn sau kh«ng t¸i ph¹m vµ dÇn gi¶m . Nhng ®Ó cã t¸c dông trong viÖc thëng ph¹t th× kho¶ng thêi gian gi÷a thêi ®iÓm s¶y ra hµnh vi vµ thêi ®iÓm thëng ph¹t cµng ng¾n cµng cã t¸c dông . Nhng theo «ng c¸c h×nh thøc ph¹t cã t¸c dông lo¹i trõ nh÷ng hµnh vi ngoµi sù mong muèn cña m×nh sÏ dÉn ®Õn sÏ chèng ®èi tyh× Ýt hiÖu qu¶ . VËy ®Ó t¹o ®éng lùc ngêi qu¶n lý nªn nhËn thøc , c«ng viÖc vµ thëng cho nh÷ng hµnh vi tèt vµ nªn nhÊn m¹nh thëng h¬n cßn nÕu nhµ qu¶n lý thiªn vÒ ph¹t sÏ khã thµnh c«ng . 3.2 Häc thuyÕt vÒ sù kú väng ( mong ®îi ) : ¤ng cho r»ng : §éng lùc lµ chøc n¨ng cña sù mong muèn mét nç lùc nhÊt ®Þnh dÉn ®Õn cã mét thµnh tÝch nhÊt ®Þnh vµ ®Én ®Õn kÕt qu¶ nh mong muèn . Kú väng thÓ hiÖn qua 3 mèi quan hÖ : + Nç lùc – thµnh tÝch + Thµnh tÝch – phÇn thëng + PhÇn thëng – nhu cÇu c¸ nh©n . §Ó t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng th× ph¶i hµi hoµ ®îc 3 mèi quan hÖ tren , kú väng cña ngêi lao ®én lµ sù niÒn tin cña ngêi lao ®èi víi 3 mèi quan hÖ trªn . VËy ®Ó cã ®éng lùc cho nh©n viªn th× mçi nhµ qu¶n lý cho nh©n viªn biÕt mèi quan hÖ kªt qu¶ - phÇn thëng – thµnh tÝch vµ b¶n th©n kÕt qu¶/phÇn thëng / thµnh tÝch nhµ qu¶n lý ph¶i gi¶i thÝch . 3.3. Häc thuyÕt vÒ sù c«ng b»ng : Nh×n nhËn thÕ nµo vÒ c«ng b»ng . Mäi c¸ nh©n trong tæ chøc ®Òu muèn ®èi sö c«ng b»ng vµ mçi c¸nh nh©n ®Òu cã sù so s¸nh ®ãng gãp cña hä vµo quyÒn lîi mµ hä ®îc hëng víi sù ®ãng gãp cïng víi lîi Ých cña ngêi kh¸c : C¸c quyÒn lîi c¸ nh©n = C¸c quyÒn lîi cña nh÷ng ngêi kh¸c Sù dãng gãp c¸ nh©n Sù ®ãng gãp cña nh÷ng ngêi kh¸c 3 Víi quyÒn lîi c¸ nh©n thÓ hiÖn ë tiÒn l¬ng , tiÒn thëng, ®Þa vÞ , phóc lîi , sù ®èi sö , ®iÒu kiÖn lµm viÖc . Sù ®ãng gãp thÓ hiÖn sè lîng s¶n phÈm , chÊt lîng s¶n phÈm , th©m niªn , s¸ng kiÕn s¸ng t¹o , nç lùc tr¸ch nhiÖm trong c«ng viÖc , sù trung thµnh cña ngêi lao ®éng ®èi víi c«ng viÖc vµ c«ng ty . VËy ®Ó c«ng b»ng mçi ngêi qu¶n lý t¹o ra vµ duy tr× gi÷a sù c«ng b»ng cña c¸c quyÒn lîi mµ hä ®îc hëng vµ ®ãng gãp cña hä . 4. C¸c ph¬ng híng biÖn ph¸p t¹o ®éng lùc trong lao ®éng : Chóng tao tæng hîp c¸c thuyÕt ®óc kÕt nh÷ng ®iÒu vÒ t¹o ®éng lùc . Cã ba lÜnh vùc mµ bÊt kú nhµ qu¶n lý nµo còng cÇn ®Ó t¹o ®éng lùc . §éng lùc kh«ng ph¶i lµ kÕt qu¶ cña mét viÖc g× ®ã mµ tæng kÕt l¹i tõ nhiÒu yÕu tè . X¸c ®Þnh c«ng viÖc vµ tiªu chuÈn thùc hiÖn mçi c«ng viÖc ngêi qu¶n lý cÇn ph¶i cho hä biÕt c«ng viÖc cña hä lµ g× vµ hä ph¶i thùc hiÖn nh thÕ nµo th× ®¹t tiªu chuÈn . X¸c ®Þnh môc tiªubchung lµ bíc ®Çu tiªn lµ môc tiªu chung cña c¶ doanh nghiÖp nhng môc tiªu ph¶i cô thÓ hîp lý . Môc tiªu dµi h¹n , ng¾n h¹n con sè ®Æt ra trong n¨m , khèi lîng gi¸ trÞ tæng s¶n läng , môc tiªu chung lín cña doanh nghiÖp cÇn ph¶i phæ biÕn cho nh÷ng cÊp díi h¬n . Môc tiªu kh«ng qu¸ thÊp hoÆc qu¸ cao , mµ ®iÒu cèt yÕu lµ ph¶i lµm cho mäi ngêi hiÓu lµ mét ®iÒu rÊt khã mäi ngêi trong doanh nghiÖp ph¶i hiÓu râ môc tiªu chung cña doanh nghiÖp vµ môc tiªu chÝnh cña b¶n th©n , t¹o nªn mét c¸i ®Ých chung ®Ó híng mäi ngêi vµo mét híng t¹o sù nç lùc cho con ngêi vµ duy tr× nç lùc ®ã . NÕu tÊt c¶ mäi ngêi ®Òu hiÓu vÒ môc ®Ých chung th× kh¶ n¨ng hoµn thµnh môc tiªu xÏ ®¹t cao h¬n nhiÒu . V× vËy ph¶i ®¸nh gi¸ thùc hiÖn c«ng viÖc mét c¸ch c«ng b»ng vµ thêng xuyªn . - T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ngêi lao ®éng hoµn thµnh nhiÖm vô Ngêi qu¶n lý ph¶i quan t©m vµ lo¹i trõ nh÷ng trë ng¹i trong viÖc thùc hiÖn c«ng viÖc , ngêi qu¶n lý ph¶i gi¸m s¸t ®«n ®èc ngêi lao ®éng lµm viÖc cung cÊp c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó ngêi lao ®éng hoµn thµnh c«ng viÖc , bè trÝ c«ng viÖc hîp lý ®a ngêi lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n phï hîp víi c«ng viÖc . - KÝch thÝch lao ®éng : KhuyÕn khÝch vËt chÊt vµ tinh thÇn ®èi víi ngêi lao ®éng . Ngêi qu¶n lý sö dông ph¬ng tiÖn ®Ó t¸c ®éng vµo ngêi lao ®éng ®Ó ngêi lao ®éng lµm viÖc hiÖu qu¶ . 4 TiÒn l¬ng : Sö dông tiÒn l¬ng nh mét dßn bÈy kinh tÕ gióp ngêi lao ®éng lµm viÖc tèt h¬n, tiÒn l¬ng ph¶i ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng ph¶i tho¶ ®¸ng víi c«ng søc bá ra cña ngêi lao ®éng . TiÒn thëng ; Tæ chøc tèt c«nh t¸c tiÒn thëng ®Ó khuyÕn khÝch tèt hµnh vi xuÊt s¾c cña ngêi lao ®éng ph¶i lùa chon h×nh thøc thëng mét c¸ch hîp lý vµ kÞp thêi . II . KÝch thÝch vËt chÊt ®èi víi ngêi lao ®éng th«ng qua tiÒn l¬ng : 1Kh¸i niÖm tiÒn l¬ng : Trong thùc tÕ kh¸i niÖm vµ c¬ cÊu tiÒn l¬ng rÊt ®a d¹ng ë c¸c níc trªn thÕ giíi , tiÒn l¬ng cã thÓ cã nhiÒu tªn gäi kh¸c nhau nh thï lao lao ®éng , thu nhËp lao ®éng … ¥ Ph¸p sù tr¶ c«ng ®îc hiÓu lµ tiÒn l¬ng hoÆc l¬ng bæng c¬ b¶n , phô kho¶n kh¸c ®ùc tr¶ trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp b»ng tiÒn hay hiÖn vËt mµ ngêi sö dông lao ®éng theo viÖc cña ngêi lao ®éng . ¥ §µi Loan tiÒn l¬ng chØ mäi kho¶n thï lao mµ ngêi lao ®éng nhËn ®ùc do lµm viÖc bÊt luËn lµ dïng tiÒn l¬ng, l¬ng bæng phô cÊp co tÝnh chÊt lîng tiÒn thëng hoÆc dïng mäi danh nghÜa kh¸c ®Ó tr¶ cho hä theo giê ngµy th¸ng , theo s¶n phÈm . ¥ NhËt B¶n “ TiÒn l¬ng bÊt luËn ®îc gäi lµ tiÒn l¬ng , l¬ng bæng , tiÒn ®îc chi l·i hoÆc b»ng nh÷ng tªn gäi kh¸c lµ chØ thï lao ®éng mµ ngêi sö dông lao ®éng ph¶i tr¶ choa c«ng nh©n theo tæ chøc lao ®éng quèc tÕ ( ILO)” tiÒn l¬ng l¬ng lµ sù tr¶ c«ng hoÆc thu nhËp bÊt luËn tªn gäi hay c¸ch tÝnh thÕ nµo mµ cã thÓ biÓu hiÖn b»ng tiÒn vµ ®îc Ên ®Þnh b»ng tho¶ thuËn gi÷a ngêi sö dông lao ®éng vµ ngêi lao ®éng hoÆc b»ng ph¸p luËt ph¸p quy quèc gia do ngêi sö dông lao ®éng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng theo mét hîp ®ång lao ®éng ®îc viÕt tay hay b»ng miÖng cho mét c«ng viÖc ®· thùc hiÖn hay sÏ ph¶i thùc hiÖn hoÆc cho nh÷ng dÞch vô ®· lµm hoÆc sÏ ph¶i lµm . B¶n chÊt cña tiÒn l¬ng còng thay ®æi tuú theo ®iÒu kiÖn tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi vµ nhËn thøc cña con ngêi . Tríc ®©y tiÒn l¬ng thêng ®îc coi lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng . Giê ®©y víi viÖc ¸p dông qu¶n trÞ nguån nh©n lùc vµo trong c¸c doanh nghiÖp tiÒn l¬ng kh«ng ph¶i ®¬n thuÇn chØ lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng n÷a . Qua hÖ gi÷a ngêi chñ sö dung søc lao ®éng vµ ngêi lao ®éng ®· cã nh÷ng thay ®æi c¨n b¶n . LiÖu r»ng víi viÖc ¸p dông qu¶n trÞ nguån nh©n lùc trong doanh nghiÖp , quan hÖ nµy cã thÓ chuyÓn tõ h×nh thøc bãc lét , mua b¸n hµng ho¸ sang h×nh thøc quan hÖ song ph¬ng ®«i bªn cïng cã lîi hay kh«ng vµ b¶n chÊt tiÒn l¬ng lµ g×, hiÖn vÉn cßn lµ vÊn ®Ò ®ßi hái ph¶i tiÕp tôc nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn . 5 ¥ ViÖt Nam, hiÖn nay cã sù ph©n biÖt c¸c yÕu tè trong t«ng thu nhËp cña ngêi lao ®éng tõ c«ng viÖc : tiÒn l¬ng (dông ý chØ l¬ng c¬ b¶n) phô cÊp ,tiÒn l¬ng vµ phóc lîi . Theo quan ®iÓm cña cña c¶i tiÒn l¬ng n¨m1993 “tiÒn l¬ng lµ gi¸ c¶ søc lao ®éng ,®îc h×nh thµnh qa tho¶ thuËn gi÷ ngêi sö dông lao ®éng vµ ngêi lao ®éng phï hîp víi qua hÖ cung cÇu søc lao ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng” , “tiÒn l¬ng cña ngêi lao ®éng do hai bªn tho¶ thuËn trong hîp ®ång lao ®éng vµ ®îc tr¶ theo n¨ng suÊt lao ®éng, chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc”. Ngoµi ra c¸c chÕ ®é phô cÊp tiÒn thëng ,n©ng bËc l¬ng , c¸c chÕ ®é khuyÕn khÝch kh¸c cã thÓ ®îc tho¶ thuËn trong hîp ®ång lao ®éng , tho¶ íc tËp thÓ hoÆc qui ®inh trong qui chÕ cña doanh nghiÖp , hoµ nhËp víi c¸ch hiÓu tiÒn l¬ng trªn thÕ giíi. TiÒn l¬ng – mét h×nh thøc c¬ b¶n tho¶ m·n nhu cÇu vµ kÝch thÝch ®èi víi ngêi lao ®éng . Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ “ TiÒn c«ng lµ gi¸ cña mét hµng ho¸ nhÊt ®Þnh cña søc lao ®éng . Cho nªn tiÒn c«ng còng ®îc quyÕt ®Þnh bëi nh÷ng qui luËt quyÕt ®Þnh gi¸ c¶ tÊt c¶ c¸c hµng ho¸ kh¸c, bëi quan hÖ cña cung víi cÇu vµ cña cÇu víi cung”. Nh vËy, tiÒn l¬ng kh«ng chØ lµ ph¹m trï kinh tÕ, mµ cßn lµ nh÷ng vÊn ®Õ x· héi rÊt phøc t¹p . Trong toµn bé hÖ thèng qu¶n lý lao ®éng, qu¶n lý tiÒn l¬ng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt . TiÒn l¬ng lµ mét kh©u ®éc lËp trong c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ th«ng qua tiÒn l¬ng nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc trong qu¸ tr×nh lao ®éng , trong qu¸ tr×nh lao ®éng , trong qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng ®îc thùc hiÖn . Kh¶ n¨ng sö dông tiÒn l¬ng nh lµ mét ®ßn bÈy kinh tÕ hoµn toµn phô thuéc vµo møc ®é tho¶ m·n nhu cÇu vËt chÊt c¬ b¶n ®èi víi ngêi lao ®éng cña chÝnh tiÒn l¬ng .§iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ muèn x¸c ®Þnh ®óng møc tiÒn l¬ng cÇn ph¶i c¨n cø vµo sè lîng vµ chÊt lîng lao ®«ng , sè lîng vµ chøt lîng s¶n phÈm cña mçi ngêi vµ mçi tËp thÓ lao ®éng . Hå Chñ TÞch ®· nãi “ C«ng nh©n trong nhµ m¸y , lao ®éng trÝ ãc vµ ch©n tay ®Òu cã l¬ng bæng . L¬ng bæng theo søc lao ®éng cña m×nh tuú theo møc s¶n xu¸t , chÊt lîng s¶n xuÊt lµm tèt lµm nhiÒu , thëng nhiÒu , lµm xÊu , lµm Ýt thëng Ýt , cã khi ph¶i båi thêng l¹i cho nhµ níc . ChÝnh phñ kh«ng ph¸t l¬ng cho ngêi ngåi ¨n kh«ng ” . TiÒn l¬ng g¾n chÆt v¬i qui luËt n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ tiÕt kiÖm thêi gian lao ®éng bëi v× n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng lµ c¬ së ®Ó t¨ng tiÒn l¬ng ®ång thêi phÇn tiÕt kiÖm ®îc do n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ ®ung ®Ó t¨ng l¬ng l¹i lµ ®éng lùc thóc ®Èy s¶n phÈm 6 N©ng cao vai trß khuyÕn khÝch vËt chÊt cña tiÒn l¬ng x¸c ®Þnh ®óng ®¾n mèi quan hÖ trùc tiÕp gi÷a thu nhËp víi cèng hiÕn cña ngêi lao ®éng hay cña tËp thÓ lao ®éng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt x· héi lµ ®Æc ®iÓm chñ yÕu cña tæ chøc tiÒn l¬ng hiÖn nay . Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn nghÞ ®Þnh sè 28/CP – ngµy 28/3/1997 cña chÝnh phñ vÒ ®æi míi qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong c¸c doanh nghiÖp nhµ níc , nhiÒu doanh nghiÖp ®· x©y dùng vµ thùc hiÖn tèt qui chÕ tr¶ l¬ng trong néi bé qu¶n lÝ cña m×nh . Tuy nhiªn cßn nhiÒu doanh nghiÖp cã qui chÕ lóng tóng trong viÖc x©y dùng hoÆc qui chÕ tr¶ l¬ng ch thÓ hiÖn ®îc nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng , tiÒn l¬ng cha g¾n víi n¨ng xuÊt chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ cña tõng ngêi . §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng ph©n phèi b×nh qu©n , kh«ng g¾n víi kÕt qu¶ lao ®éng . Bé lao ®éng th¬ng binh vµ x· héi ®· cã c«ng v¨n sè 43420 / L§TBXH- TL hín dÉn nh÷ng néi dung chñ yÕu ®Ó x©y dùng qui chÕ tr¶ l¬ng ®èi v¬i ngêi lao ®éng trong doanh nghiÖp nhµ níc . 1.C¸c nguyªn t¾c tr¶ l¬ng : Thùc hiªn ph©n phèi theo lao ®éng tiÒn l¬ng phô thuéc vµp kÕt qu¶ lao ®éng cuèi cïng cña tõng ngêi , tõng bé phËn . Nh÷ng ngêi thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc ®ßi hái tr×nh ®é chuyªn m«n , kü thuËt cao , tay nghÒ giái , ®èng gãp nhiÒu vµo hiÖu qu¶ s¶n xuÊt , kinh doanh cña doanh nghiÖp th× ®îc tr¶ l¬ng cao , coa thÓ h¬n l¬ng gi¸m ®èc . HÖ thèng ph©n phèi b×nh qu©n , hÖ sè gi·n c¸ch gi÷a ngêi cã tiÒn l¬ng cao nhÊt vµ thÊp nhÊt do doanh nghiÖp lùa chon , quyÕt ®Þnh , nhng tèi ®a kh«ng qu¸ hai lÇn so víi hÖ sè møc l¬ng cao nhÊt ¸p dông trong doanh nghiÖp theo qui ®Þnh tai nghÞ dÞnh 26/CP-ngµy 23/5/1993 cña chÝnh phñ vµ thèng nhÊt b»ng hÖ sè møc l¬ng qui ®Þnh tai nghÞ ®Þnh 26/CP nãi trªn . QuÜ tiÒn l¬ng ®îc ph©n phèi trùc tiÕp cho ngêi lao ®éng lµm viÖc trong doanh nghiÖp , kh«ng sö dông vµo môc ®Ých kh¸c . TiÒn l¬ng vµ thu nhËp hµng th¸ng cña ngêi lao ®éng ®îc ghi vµo sæ l¬ng cña doanh nghiÖp qui ®Þnh t¹i phßng trung ¬ng sè 15/L§TBXH-TT – ngµy 10/4/1997 cña bé lao ®éng – th¬ng binh x· héi . L·nh ®¹o doanh nghiÖp phèi hîp víi tæ chøc c«ng ®oµn cïng cÊp ®Ó x©y dùng qui chÕ tr¶ l¬ng . Qui chÕ tr¶ l¬ng ®îc phæ biÕn c«ng khai ®Õn tõng ngêi lao ®éng trong doanh nghiÖp vµ ®¨ng ký víi c¬ quan cã thÈm quyÒn giao ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng . 3 . C¸c h×nh thøc tiÒn l¬ng : 7 Th«ng thêng cã 3 h×nh thøc tiÒn l¬ng chñ yÕu ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp , tiÒn l¬ng , thêi gian , tiÒn l¬ng tr¶ theo tr×nh ®é n¨ng lùc cña nh©n viªn , gäi t¾t lµ tiÒn l¬ng tr¶ theo nh©n viªn , vµ tiÒn l¬ng tr¶ theo kÕt qu¶ thùc hiÖn céng viÖc . a.H×nh thøc tr¶ l¬ng theo thêi gian : Nh©n viªn ®îc tr¶ l¬ng theo thêi gian lµm viÖc , giê ,ngµy, tuÇn th¸ng hoÆc n¨m .TiÒn l¬ng thêi gian thêng ®îc sö dông réng r·i ®èi víi mét sè lo¹i c«ng viÖc cña lao ®éng kh«ng lµnh nghÒ hoÆc nh÷ng c«ng viÖc khã tiÕn hµnh ®Þnh møc chÝnh x¸c vµ chÆt chÏ hoÆc do tÝnh chÊt c«ng viÖc NÕu tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm sÏ kh«ng ®¶m b¶o chÊt lîng , s¶n phÈm kh«ng mang l¹i hiÖu qu¶ thiÕt thùc . Trªn c¬ së cña b¶ng ®Þnh gi¸ c«ng viÖc , c¸c c«ng viÖc sÏ ®îc s¾p xÕp vµo mét sè ng¹ch vµ bËc l¬ng nhÊt ®inh . TiÒn l¬ng thêi gian tr¶ cho nh©n viªn thêng ®îc tÝnh trªn c¬ së sè l¬ng thêi gian lµm viÖc vµ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng trong mét ®¬n vÞ thêi gian . Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chon 1 trong 2 c¸ch tr¶ l¬ng sau : +C¸ch1: Thùc hiÖn tr¶ l¬ng theo c«ng viÖc ®îc giao g¾n víi møc ®é phøc t¹p tÝnh tr¸ch nhiÖm c«ng viÖc ®ßi hái , møc ®é c«ng viÖc hoµn thµnh vµ sè ngay c«ng thùc tÕ , kh«ng phô thuéc vµo hÖ sè møc l¬ng ®îc xÕp theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP- ngµy 23/5/1993 cña chÝnh phñ . C«ng thøc tÝnh nh sau : Ti  Vt m  njhj xnihi (1) j 1 < i thuéc j > Trong ®ã : Ti : lµ tiÒn l¬ng cña ngêi thø i ®îc nhËn . ni : lµ ngµy c«ng thùc tÕ trong kú cña ngêi thø i . m : sè ngêi cña bé phËn lµm l¬ng thêi gian . Vt : lµ quÜ tiÒn l¬ng t¬ng øng víi møc ®é hoµn thµnh c«ng viÖc cña bé phËn lµm l¬ng thêi gian . Vt =Vc- ( Vsp + Vk ) (2) Víi : Vc : quÜ tiÒn l¬ng tr¶ trùc tiÕp cho ngêi lao ®éng . Vsp : quÜ tiÒn l¬ng cña bé phËn lµm l¬ng s¶n phÈm . Vk : quÜ tiÒn l¬ng cña bé phËn lµm l¬ng kho¸n . hi : lµ hÖ sè tiÒn l¬ng cña ngêi thø i øng vãi c«ng viÖc ®îc giao , møc ®é phøc t¹p tÝnh tr¸ch nhiªm c«ng viÖc ®ßi hái vµ møc ®é hoµn thµnh c«ng viÖc . 8 HÖ sè hi do doanh nghiÖp x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau : hi = ( § 1i +§ 2 i ) x.k (3) § 1 +§ 2 9 Trong ®ã : K :hÖ sè møc ®é hoµn thµnh ®îc chia lµm 3 møc : hoµn thµnh tèt b»ng 1,2 ;hoµn thµnh hÖ sè 1,0 ; cha hoµn thµnh hÖ sè 0,7. § 1i : lµ ®iÓm møc ®é phøc t¹p cña c«ng viÖc ngêi thø i ®¶m nhËn . § 2i : lµ ®iÓm tÝnh tr¸ch nhiÖm cña c«ng viÖc ngêi thø i ®¶m nhiÖm . Tæng sè ®iÓm cao nhÊt cña 2 nhãm yÕu tè møc ®é phøc t¹p vµ tr¸ch nhiÖm cña c«ng viÖc (§ 1i +§ 2i ) lµ 100 ®iÓm ( tû trong 100%) th× sè ®iÓm cña § 1i cao nhÊt lµ 70 ®iÓm ( chiÕm tû träng 70%) vµ § 2 i cao nhÊt lµ 30 ®iÓm (chiÕm tû träng 30%) . § 1i vµ § 2i ®îc x¸c ®Þnh theo b¶ng ®iÓm sau : C«ng viÖc ®ßi hái cÊp tr×nh ®é Tõ ®¹i hoc trë lªn Cao ®¨ng vµ chung cÊp S¬ cÊp Kh«ng cÇn ®µo t¹o § 1i 45-70 20-44 7-19 1-6 § 2i 1-30 1-8 1-17 1-2 §èi víi § 1i : c¨n cø vµo tÝnh t duy chñ ®éng , s¸ng t¹o møc ®é hîp t¸c vµ th©m niªn c«ng viÖc ®ßi hái doanh nghiÖp ph©n chia sè ®iÓm trong khung theo cÊp tr×nh ®é vµ ®¸nh cho ®iÓm cô thÓ . §èi víi § 2i : C¨n cø vµo tÝnh quan träng cña c«ng viÖc , tr¸ch nhiÖm cña qu¸ tr×nh thùc hiÖn , tr¸ch nhiÖm ®èi víi kÕt qu¶ ho¹t ®éng , s¶n xuÊt kinh doanh voei tµi s¶n tÝnh m¹ng con ngßi quan hÖ c«ng t¸c … doanh nghiÖp sè ®iÓm trong khung theo cÊp tr×nh ®é vµ ®¸nh gi¸ cho ®iÓn cô thÓ . (§ 1 +§ 2 ) : lµ tæng sè ®iÓm møc ®é phøc t¹p vµ tÝnh tr¸ch nhiÖm cña c«ng viÖc gi¶n ®¬n nhÊt ®Þnh tronh doanh nghiÖp . +C¸ch2 : Tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng võa theo hÖ sè møc l¬ng ®îc xÕp t¹i nghÞ ®Þnh sè 26/CP võa theo kÕt qu¶ cuèi cïng cña tõng ngêi , tõng bé phËn . C«ng thøc tÝnh nh sau : Ti T1i  T2i (4) Trong ®ã : Ti : lµ tiÒn l¬ng cña ngêi thø i ®îc nhËn . T1i : lµ tiÒn theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP cñ ngêi thø i , ®îc tÝnh nh sau : T1i ni .t i ti ni : (5) víi : : lµ suÊt l¬ng ngµy theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP cña ngêi thø i lµ sèngµy c«ng thùc tÕ cña ngêi thø i 10 : lµ tiÒn l¬ng theo c«ng viÖc ®îc giao g¾n víi møc ®é phøc t¹p , tÝnh tr¸ch nhiÖm cña c«ng viÖc ®ßi hái møc ®é hoµn thµnh c«ng viÖc vµ sè ngµy c«ng thùc tÕ cña ngêi thø i , kh«ng phô thîc vµo hÖ sè l¬ng ®îc xÕp theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP vµ ®îc tÝnh theo c«ng thøc : T2 i T2i  (Vt  Vcd ) m  nj.hj < i thuéc j > j 1 Vt: lµ quÜ tiÒn l¬ng øng víi møc ®é hoµn thµnh c«ng viÖc cña bé phËn lµm l¬ng thêi gian. Vcd: lµ quÜ tiÒn l¬ng theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP cña é phËn lµm l¬ng thêi gian m Vcd  Tij (7) j 1 ( lµ tiÒn l¬ng theo nghÞ ®Þnh sè 26/CP cña tõng ngêi lµm l¬ng theo thêi gian ) hi : lµ hÖ ssè tiÒn l¬ng cña ngêi thø i øng víi c«ng viÖc ®îc giao , møc ®é phøc t¹p , tÝnh tr¸ch nhiÖm c«ng viÖc ®ßi hái vµ møc ®é hoµn thµnh c«ng viÖc ®îc x¸c ®Þnh nh c«ng thøc (3) cña c¸ch 1 nªu trªn . b) H×nh thøc tr¶ l¬ng theo nh©n c«ng : Khi c¸c nh©n viªn cã tr×ng ®é lµnh nghÒ, kü n¨ng kh¸c nhau, thùc hiÖn cïng mét lo¹i c«ng viÖc th× nh÷ng nh©n viªn nµy nªn ®îc tr¶ l¬ng nh thÕ nµo ? DN nªn tr¶ l¬ng cho nh©n viªn theo yªu cÇu vµ tÝnh chÊt cña c«ng viÖc mµ hä thùc hiÖn hay theo kü n¨ng, tr×nh ®é lµnh nghÒ cña nh©n viªn? Nh÷ng DN muèn kÝch thÝch nh©n viªn n©ng cao tr×nh ®é lµnh nghÒ vµ muèn n©ng cao tÝnh linh ho¹t trong thÞ trêng lao ®éng néi bé ®Ó dÔ rµng chuyÓn nh©n viªn tõ c«ng viÖc nµy sang c«ng viÖc kh¸c thêng ¸p dông c¸ch tr¶ l¬ng theo nh©n viªn. Khi ®ã nh©n viªn trong DN sÏ ®îc tr¶ l¬ng theo nh÷ng kü n¨ng mµ hä ®· ®îc ®µo t¹o, gi¸o dôc vµ sö dungj Mçi khi nh©n viªn cã thªm chøng chØ häc vÊn, hoÆc cã c¸c b»ng chøng ®· n©ng cao tr×nh ®é lµnh nghÒ cÇn thiÕt cho c«ng viÖc, hä ®Òu ®îc t¨ng l¬ng. C¸c Dn nµy cho r»ng, nh÷ng kü n¨ng, kiÕn thøc mµ nh©n viªn häc thªm ®îc sÏ cã t¸c dông kÝch thÝch t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, ph¸t huy s¸ng kiÕn, lµm t¨ng gi¸ trÞ t¨ng gia cho DN, Do ®ã DN cÇn tr¶ l¬ng cho nh©n viªn . Cuéc ®Iòu tra cña Foture víi 1000 c«ng ty cho thÊy cã 51% c«ng ty ¸p dông c¸ch tr¶ l¬ng nµy. HÖ thèng tr¶ l¬ng nµy kÝch thÝch nh©n viªn n©ng cao tr×nh ®é lµnh ngÒ ®¸p øng nhu cÇu ®µo t¹o ph¸t triÓn cña c«ng ty trong thêi kú míi , tuy nhiªn c¸c b¸o c¸o cho thÊy 3/4 c¸c 11 c«ng ty ¸p dông chÕ ®é tiÒn l¬ng nµy cã møc chi tr¶ l¬ng cao h¬n møc tiÒn l¬ng trung b×nh trªn thÞi trêng. c) H×nh thøc tr¶ l¬ng theo kÕt qu¶ c«ng viÖc. Víi h×nh thøc tiÒn l¬ng theo kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc nh©n viªn ®îc tr¶ l¬ng c¨n cø vµo kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc cña hä. Cã nhiÒu h×nh thøc tr¶ l¬ng theo kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc, nh tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm, theo s¶n phÈm luü tiÕn , kho¸n tiÒn l¬ng theo nhãm v.v… H×nh thøc tiÒn l ¬ng nµy cã t¸c dông kÝch thÝch ®éng viªn nh©n viªn rÊt tèt . N¨m cuéc ®Iòu tra t¹i 4700 céng ty ë Mü cho thÊy khi chuyÓn tõ h×nh thøc tr¶ l¬ng theo thêi gian sang theo kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc, n¨ng suÊt lao ®éng t¨ng lªn trung b×nh tõ 29 ®Õn 63%. C«ng ty IBM ®· t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng lªn xÊp xØ 200% trong thêi kho¶ng thêi gian lµ 10 n¨m nguyªn nh©n chñ yÕu lµ sö dông chÝnh s¸ch tr¶ l¬ng theo n¨ng suÊt , chØ theo n¨ng suÊt. H·ng Anderson t¹i Minesota, nhµ s¶n suÊt lín nhÊt thÕ giíi vÒ cöa sæ thùc hiÖn ch¬ng tr×nh vÒ 3 ®Ióm: S¶n xuÊt s¶n phÈm cã chÊt lîng tèt, thuª lao déng tèt nhÊt vµ tr¶ l¬ng cao nhÊt trong ngµnh c«ng nghiÖp. 12 Ch¬ng II : Ph©n tÝch thùc tr¹ng tr¶ l¬ng 1.ë c¸c DN nhµ níc. Thi hµnh nghÞ ®Þnh sè 28/CP ngµy 28.3.1997 vµ nghÞ ®Þnh sè 03/2001 N§-CP ngµy 11/01/2001 cña chÝnh phñ söa ®ái bæ xung mét sè vÊn ®Iòu cña nghÞ ®Þnh 28/CP vÒ ®æi míi qu¶n lý tiÒn l¬ng, thu nhËp trong DN nhµ níc , sau khi chao ®æi ý kiÕn víi bé tµI chÝnh, tæng liªn ®oµn lao ®éng VN vµ mét sè bé ngµnh quan träng. Bé lao ®éng th¬ng binh x· héi híng dÉn x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng vµ qu¶n lý tiÒn l¬ng trong DN nhµ níc cã phÇn ®æi míi nh÷ng phÇn cøng nh¾c thÓ hiÖn : Ph¶i tu©n thñ theo nguyªn t¾c chung C¸c s¶n phÈm dÞch vô cña DN nhµ níc ®Òu ph¶I cã ®Þnh møc lao ®éng vµ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng. §¬n gi¸ tiÒn l¬ng x©y dùng trªn c¬ së ®Þnh møc lao ®éng trung b×nh tiªn tiÕn cña DN vµ vµ c¸c th«ng sè tiÒn l¬ng do nhµ níc quy ®Þnh . Khi thay ®æi ®Þnh møc lao ®éng vµ c¸c th«ng sè tiÒn l¬ng th× ph¶i thay ®æi ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng TiÒn l¬ng vµ thu nhËp phô thuéc vµo thùc hiÖn khèi lîng s¶n phÈm , n¨ng suÊt chÊt lîng lao ®éng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh . TiÒn l¬ng vµ thu nhËp cña ngêi lao ®éng ph¶i ®îc thÓ hiÖn ®Çy ®ñ trong sæ lao ®éng cña DN theo mÉu quy ®Þnh t¹i quyÕt ®Þnh sè 238/L§TBXH-Q§ ngµy 8/4/1997 vµ th«ng t sè 15/L§TBXH-TT ngµy 10/04/1997 cña bé lao ®éng –TBXH Nhµ níc qu¶n lý tiÒn l¬ng vµ thu nhËp th«ng qua viÖc kiÓm tra, quan s¸t viÖc ¸p dông ®¬n gÝ tiÒn l¬ng , sö dông quü tiÒn l¬ng vµ hÖ thèng ®Þng møc cña doanh nghiÖp . ViÖc x©y dùng ®¬n gi¸ qu¸ tiÒn l¬ng ph¶I tiÕn hµnh theo c¸c bíc nhÊt ®Þnh sau 13 Bíc 1 : X¸c ®Þnh nhiÖm vô kÕ ho¹ch ®Ó x©y dùng ®¬n gÝa tiÒn l¬ng . C¨n cø vµo tÝnh chÊt ®Æc ®Ióm s¶n xuÊt kinh doanh, c¬ cÊu tæ chøc vµ chØ tiªu kinh tÕ g¾n víi viÕc tr¶ l¬ng cã hiÖu qu¶ cao nhÊt DN cã thÓ lùa chän nhiÖm vô n¨m kÕ ho¹ch b»ng c¸c chØ tiªu sau ®©y ®Ó x©y dùng ®¬n gi¸ qu¸ tiÒn l¬ng Tæng s¶n phÈm (kÓ c¶ s¶n phÈm quy ®æi ) b»ng hiÖn vËt Tæng doanh thu Tæng thu trõ tæng chi (Trong tæng chi kh«ng cã l¬ng) Lîi nhuËn Bíc 2 : X¸c ®Þnh quü tiÒn l¬ng n¨m kÕ ho¹ch ®Ó x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng Bíc 3 : Ph¬ng ph¸p x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng Bíc 4 : Quy ®Þnh vÒ x©y dùng ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng trong DN ®Ó tr×nh thÈm ®Þnh Bíc 5 : Giao ®¬n gÝa tiÒn l¬ng æn ®Þnh tõ 2 ®Õn 3 n¨m. Bíc 6 :Tæng quü l¬ng chung n¨m kÕ ho¹ch. V× viÖc tr¶ l¬ng trong c¸c DN nhµ níc ph¶i tu©n thñ theo mét nguyªn t¾c trªn nªn kh«ng ph¸t huy ®îc kh¶ n¨ng cña ngêi lao ®éng: tiÒn l¬ng theo quyb ®Þnh chung cña nhµ níc nªn c«ng nh©n cã t tëng tho¸i th¸c, kh«ng cè g¾ng hÕt m×nh . 2.C¸c Doanh NghiÖp kh¸c : C¸c DN kh«ng ph¶i DN nhµ níc th× nhµ níc kh«ng quy ®Þnh mét nguyªn t¾c nhÊt ®Þnh nµo c¶. ViÖc tr¶ l¬ng ë c¸c DN nµy tuú thuéc vµo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña DN, tuú thuéc vµo hîp ®ång lao ®éng hai bªn ký kÕt nhng kh«ng ®îc díi møc l¬ng tèi thiÓu (210.000®) H×nh thøc tr¶ l¬ng ë c¸c DN nµy còng do DN . DN c¶m thÊy tr¶ l¬ng theo h×nh thøc nµo th× sÏ kÝch thÝch ®îc ngêi lao ®éng lµm viÖc hiÖu qu¶ th× DN sÏ ¸p dông h×nh thøc tr¶ l¬ng dã nhng còng ph¶I phï hîp víi quü tiÒn l¬ng cña DN. Ph¬ng thøc tr¶ long còng linh ho¹t h¬n vÝ nh trong DN cã thÓ tr¶ l¬ng thµnh hai lÇn trong th¸ng, t¹m øng l¬ng tríc khi ngêi lao ®éng c¶m thÊy cÇn tiÒn vµ cã yªu cÇu. §ã lµ thÓ hiÖn tÝnh hîp thêi trong chÕ ®é tr¶ l ¬ng, lóc ®ã ngêi lao ®éng c¶m thÊy DN cã quan t©m ®Õn ®êi sèng hµng ngµy cña hä vµ hä sÏ lµm viÖc mét c¸ch h¨ng say cã tr¸ch nhiÖm vµ hiÖu qu¶ h¬n . Mét vÊn ®Ò trong viÖc tr¶ l¬ng ë c¸c DN nµy mµ DN nhµ níc cÇn häc hái viÖc tr¶ l¬ng c«ng b»ng, tuú theo sù ®ãng gãp cña nh©n viªn mµ tr¶ l¬ng hîp lý tøc lµ DN thùc hiÖn triÖt ®Ó thuyÕt c«ng b»ng. C¸c quyÒn lîi c¸ nh©n C¸c quyÒn lîi cña nh÷ng ngêikh¸c 14 §ãng gãp c¸ nh©n = §ãng gãp cña nh÷ng ngêi kh¸c 3 . Thùc tr¹ng : HiÖn nay trªn thÞ trêng lao ®éng ViÖt nam c¸c DN nhµ níc kh«ng thu hót ®îc lao ®éng míi (NhÊt lµ ®éi ngò nh©n viªn míi ra trêng) Øng viªn ®I t×m viÖc thêng kh«ng thÓ biÕt chÝnh x¸c møc l¬ng cho nh÷ng c«ng viÖc t¬ng tù ë c¸c DN kh¸c nhau, kh«ng thÓ hoÆc rÊt khã so s¸nh tÊt c¶ nh÷ng lîi Ých tõ c«ng viÖc nh phóc lîi, khen thëng, c¬ héi th¨ng tiÕn, tÝnh th¸ch thøc, thó vÞ …cña c«ng viÖc trong DN kh¸c nhau. Tuy nhiªn møc l ¬ng trong DN ®Ò nghÞ thêng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n nhÊt cho øng viªn quyÕt ®Þng cã chÊp nhËn viÖc lµm ë DN hay kh«ng, c¸c DN cµng tr¶ l¬ng cao th× cµng cã kh¶ n¨ng thu hót ®îc nh©n viªn giái tõ thÞ trêng. Mµ hiÖn t¹i c¸c DN nhµ níc thêng rÎa l¬ng thÊp h¬n so víi c¸c DN kh¸c khi nh©n viªn míi vµo. Mét ®iÒu ®¸ng nãi n÷a cho c¸c DN nhµ níc lµ DN nhµ níc kh«ng duy tr× ®îc nh÷ng nh©n viªn giái. §Ó duy tr× ®îc nh©n viªn giái cho DN tr¶ l¬ng caon cha ®ñ mµ cÇn thÓ hiÖn tÝnh c«ng b»ng trong néi bé DN. Khi nh©n viªn nhËn thÊy r»ng DN tr¶ l¬ng cho hä kh«ng c«ng b»ng hä sÏ thêng c¶m thÊy khã chÞu, bÞ øc chÕ, ch¸n n¶n thËm chÝ rêi bá doanh nghiÖp. tÝnh c«ng b»ng trong tr¶ l¬ng thÓ hiÖn kh«ng chØ ë sù c«ng b»ng gi÷a nh÷ng nh©n viªn thùc hiÖn cïng mét c«ng viÖc cã kÕt qu¶ t¬ng ®¬ng, kh«ng ph©n biÖt giíi tÝnh d©n téc, mÇu gia, nguån gèc gia ®×nh … mµ cßn ë sù c«ng b»ng gi÷a nh÷ng c«ng viÖc cã tÇm quan träng, yªu cÇu møc ®é phøc t¹p, kü n¨ng thùc hiÖn t¬ng ®¬ng hoÆc gi÷a nh÷ng nh©n viªn lµm nh÷ng c«ng viÖc kh¸c nhau trong doanh nghiÖp. MÆc dï trong doanh nghiÖp kh«ng cã hÖ thèng tr¶ c«ng nµo cã thÓ lµm tÊt c¶ mäi nh©n viªn trong doanh nghiÖp lu«n võa lßng nhng thùc hiÖn ®¸nh gi¸ c«ng viÖc vµ nghiªn cøu tiÒn l¬ng trªn thÞ trêng gióp doanh nghiÖp ®¶m b¶o ®îc tÝnh c«ng b»ng trong néi bé doanh nghiÖp võa ®¶m b¶o ®îc tÝnh c«ng b»ng víi thÞ trêng bªn ngoµi trong tr¶ l¬ng. Trong khi ®ã doanh nghiÖp Nhµ níc lu«n ¸p dông mét nguyªn t¾c tr¶ l¬ng cøng nh¾c theo mét nguyªn t¾c nhÊt ®Þnh cña Nhµ níc (nãi ë trªn). H¬n n÷a c¸c nh©n viªn trong doanh nghiÖp Nhµ níc trong khi lµm viÖc cè g¾ng hÕt søc m×nh trong doanh nghiÖp cã sù Ø l¹i gi· c¸c nh©n viªn kh«ng cã ý thøc phÊn ®Êu. Nguyªn nh©n chÝnh cña hiÖn tîng nµy lµ do doanh nghiÖp tr¶ l¬ng kh«ng ®¸p øng ®îc nhu cÇu cña nh©n viªn kh«ng kÞp thêi 15 ®óng lóc, kh«ng c©n b»ng chÝnh s¸ch nh©n sù cña doanh nghiÖp Nhµ níc ho¹t ®éng kh«ng hiÖu qu¶. 16 Ch¬ng III: C¸c gi¶i ph¸p TÊt c¶ c¸c yÕu tè cÊu thµnh trong thu nhËp cña ngêi lao ®éng: L¬ng c¬ b¶n, thëng, phóc lîi, trî cÊp cÇn ph¶i ®îc sö dông cã hiÖu qu¶ nh»m t¹o ra ®éng lùc kÝch thÝch cao ®èi víi nh©n viªn. Nh©n viªn thêng mong ®îi nh÷ng cè g¾ng, kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc cña hä sÏ ®îc ®¸nh gi¸ vµ khen thëng xøng ®¸ng. Nh÷ng mong ®îi nµy sÏ ®îc h×nh thµnh vµ x¸c ®Þnh môc tiªu møc ®é thùc hiÖn c«ng viÖc nh©n viªn cÇn ®¹t ®îc trong t¬ng lai. NÕu c¸c chÝnh s¸ch vµ ho¹t ®éng qu¶n trÞ trong doanh nghiÖp ®Ó cho nh©n viªn nhËn thÊy r»ng sù cè g¾ng vµ thùc hiÖn c«ng viÖc tèt cña hä sÏ kh«ng ®îc ®Òn bï t¬ng xøng hä sÏ kh«ng cè g¾ng lµm viÖc n÷a, dÇn dÇn cã thÓ h×nh thµnh tÝnh Ø l¹i thô ®éng trong tÊt c¶ c¸c nh©n viªn cña doanh nghiÖp. §Ó kÝch thÝch ®îc nh©n viªn trong doanh nghiÖp lµm viÖc tèt tríc m¾t doanh nghiÖp ph¶i lµm ®îc nh÷ng ®iÒu tèi thiªñ ®¸p øng ®îc nhu cÇu cña ph¸p luËt quyÒn h¹n mµ ngêi lao ®éng ®îc hëng liªn quan ®Õn viÖc tr¶ c«ng ngêi lao ®éng lµ. + Quy ®Þnh vÒ lîng tèi thiÓu + Quy ®Þnh vÒ thêi gian vµ ®iÒu kiÖn lao ®éng + Quy ®Þnh vÒ lao ®éng trÎ em + C¸c kho¶n phô cÊp l¬ng + C¸c quy ®Þnh vÒ phóc lîi x· héi nh b¶o hiÓm x· héi … Sau ®ã lµ c¸c chÝnh s¸ch tr¶ l¬ng riªng biÖt cña tõng doanh nghiÖp qua viÖc tr¶ l¬ng th× tiÒn l¬ng ph¶i ®îc tr¶ vµ cã chøc n¨ng kÝch thÝch trong doanh nghiÖp. Nh×n chung tiÒn l¬ng cã thÓ sö dông ®Ó kÝch thÝch nh©n viªn trong doanh nghiÖp theo ba cÊp ®é: kÝch thÝch c¸ nh©n, kÝch thÝch theo nhãm vµ kÝch thÝch theo kÕt qu¶ ho¹t ®éng chung cña doanh nghiÖp. - KÝch thÝch c¸ nh©n: ThÓ hiÖn ë tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm. §©y lµ h×nh thøc tr¶ l¬ng cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm vµ khèi lîng s¶n phÈm thùc hiÖn ®îc. H×nh thøc tr¶ l¬ng nµy ®· g¾n thu nhËp cña nh©n viªn víi kÕt qu¶ thùc hiÖn c«ng viÖc cña hä, cã tÝnh tÝch kÝch thÝch m¹nh, mang l¹i hiÖu qu¶ cao vµ ®îc ®¸p øng réng r·i trong c¸c doanh nghiÖp. Nh©n viªn sÏ cè g¾ng häc tËp, n©ng cao tr×nh ®é lµnh nghÒ, ph¸t huy s¸ng kiÕn, c¶i biÕn kü thuËt … t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. Thªm vµo ®ã tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm còng gãp phÇn gi¸o dôc ý thøc lao ®éng tù gi¸c, n¨ng ®äng tÝch cch trong c«ng viÖc vµ thóc ®Èy tinh thÇn thi ®ua gi÷a c¸c nh©n viªn trong doanh nghiÖp. 17 Ngoµi ra ®Ó kÝch thÝch c¸ nh©n ngêi ta cßn sö dông ph¬ng ph¸p tr¶ l¬ng theo thêi gian chuÈn. C¸ch tr¶ l¬ng còng gièng nh hÖ thèng tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm ngo¹i trõ mét ®iÒu lµ sö dông yÕu tè thêi gian chuÈn quy ®Þnh do c«ng nh©n ®Ó thùc hiÖn mét sè c«ng viÖc nhÊt ®Þnh. - KÝch thÝch theo nhãm: (tr¶ l¬ng kho¸n theo nhãm) Tr¶ l¬ng kho¸n theo nhãm thêng ¸p dông ®èi víi nh÷ng c«ng nh©n viªn cã tÝnh chÊt tæng hîp, gåm nhiÒu kh©u liªn kÕt, nÕu chia thµnh c¸c chi tiÕt bé phËn sÏ kh«ng cã lîi cho viÖc b¶o ®¶m chÊt lîng thùc hiÖn. TiÒn l¬ng sÏ ®îc tr¶ cho nhãm, ®éi dùa vµo kÕt qu¶ cuèi cïng cña nhãm, ®éi. H×nh thøc nµy kÝch thÝch nh©n viªn quan t©m ®Õn kÕt qu¶ s¶n phÈm cuèi cïng cña nhãm. - KÝch thÝch theo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp: KÝch thÝch chung theo kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ph¶i ®îc ¸p dông víi tÊt c¶ mäi nh©n viªn trong doanh nghiÖp. H×nh thøc nµy ®îc ¸p dông do nh÷ng ngêi sö dông lao ®éng muèn nh©n viªn hiÓu ®îc mèi quan hÖ gi÷a thï lao cho c¸c c¸ nh©n, cho nhãm cña hä víi kÕt qu¶ s¶n xuÊt cuèi cïng cña doanh nghiÖp. HÖ thèng kÝch thÝch theo doanh nghiÖp gåm 2 lo¹i thêng theo n¨ng suÊt, hiÖu qu¶ nh»m g¾n chÆt tiÒn c«ng cho nh©n viªn víi c¸c yÕu tè n¨ng suÊt, hiÖu qu¶ cô thÓ nh tiÕt kiÖm thêi gian, vËt liÖu, gi¶m chi phÝ … vµ chia lêi. Nh»m g¾n chÆt phÇn tr¶ c«ng cho nh©n viªn cã lîi nhuËn cña doanh nghiÖp. C¸c doanh nghiÖp nãi chung ®Æc biÖt lµ doanh nghiÖp Nhµ níc khi tr¶ l¬ng ph¶i triÖt ®Ó sù c«ng b»ng, ph¶i cã sù c©n ®èi gi÷a quyÒn lîi vµ ®ãng gãp, tr¶ tiÒn l¬ng tiÒn thëng cho nh©n viªn ph¶i kÞp thêi vµ ®óng môc ®Ých. §Æc biÖt ph¶i quan t©m tíi sù c«ng khai thëng. NhiÒu doanh nghiÖp khi thëng kh«ng c«ng khai dÉn ®Õn viÖc hä chØ nhËn ®îc vËt chÊt tõ c«ng ty mµ kh«ng coá vò ®îc tinh thÇn cho chÝnh b¶n th©n ngêi ®îc thëng, bëi phÇn thëng ®ã chØ cã hä biÕt cßn nh÷ng ngêi kh¸c th× kh«ng hÒ biÕt. Vµ ®iÒu quan träng h¬n n÷a lµ kh«ng khuyÕn khÝch ®îc nh÷ng ngêi kh¸c ph¸t huy ®îc viÖc lµm tèt ®ã. §Ó doanh nghiÖp ph¸t huy ®îc tÝnh kÝch thÝch cña tiÒn l¬ng, Nhµ níc ta ®· cã sù ®æi míi vÒ qu¶n lý tiÒn l¬ng. Nhµ níc thùc hiÖn tiÒn tÖ ho¸ tiÒn l¬ng, c¸c lo¹i tem phiÕu bÞ b·i bá, c¸c kho¶n tiÒn nhµ, b¶o hiÓm y tÕ… ®Òu ph¶i tÝnh theo quü l¬ng. Gi¸m ®èc c¸c doanh nghiÖp ph¶i tù tr¶ l¬ng cho c«ng nh©n viªn cña m×nh theo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ theo quy ®Þnh vÒ hÖ thèng thang 18 b¶ng l¬ng chØ dÉn cña Nhµ níc. Nhµ níc kh«ng hç trî Ng©n s¸ch ®Ó thùc hiÖn chÕ ®é tiÒn l¬ng míi, chÊm døt toµn bé chÕ ®é bao cÊp trong l¬ng. §iÒu nµy buéc doanh nghiÖp ph¶i c¶i tiÕn c¬ cÊu tæ chøc, thùc hiÖn tinh gi¶m biªn chÕ cè g¾ng n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Nghiªn cøu ph¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tr¶ l¬ng sao cho cã hiÖu qu¶ cao nhÊt. 19 PhÇn III : KÕt luËn Qua nghiªn cøu ta thÊy tÊt c¶ nh÷ng ngêi qu¶n lý ®Òu ph©n c«ng c«ng viÖc vµ ®¸nh gi¸ thùc hiÖn c«ng viÖc , trong ý nghÜ ®ã tÊt c¶ nh÷ng ngêi qu¶n lý ®Òu lµ qu¶n lý nguån nhan lùc . Tuy nhiªn nh÷ng chøc n¨ng nguån nh©n lùc ®Æc biÖt thêng ®îc giao cho phßng nguån nh©n lùc – bé phËn chÞu tr¸ch nhiÖm tõ viÖc tuyÓn ngêi vµo tæ chøc , d¹y hä c¸ch lµm viÖc vµ lµm cho hä ®îc tr¶ c«ng , ®îc ®èi xö hîp lý nhÊt . VËy ai neen nghiªn cøu qu¶n lý nguån nh©n lùc ? Mäi ngêi ®Òu cÇn cã sù hiÓu biÕt c¬ së vÒ c¸c nguyªn t¾c cña qu¶n lý nguån nh©n lùc nãi chung cña viÖc tæ chøc vµ tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng nãi riªng . KiÕn thøc chung vÒ qu¶n lý nguån nh©n lùc lµ cÇn thiÕt ®èi víi mçi c¸ nh©n cho dï ngêi Êy cã dù ®Þnh trë thµnh ngêi qu¶ lý hay kh«ng . Mäi ngêi lîi tõ nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n vÒ nh÷ng vÊn ®Ò nh qu¸ tr×nh thuª mín , kÕ ho¹ch ho¸ nghÒ nghiÖp ®Æc biÖt lµ viÖc qu¶n lý trao tr¶ tiÒn c«ng , tiÒn l¬ng cho c«ng nh©n viªn … Mét vµi trong nh÷ng vÊn ®Ò chung nhÊt thêng ®îc nãi ®Õn trong chÝnh s¸ch nh©n lùc lµ viÖc tr¶ l¬ng cã hiÖu qu¶ . Lµ mét sinh viªn trêng §¹i Häc Kinh TÕ Quèc D©n nãi chung , ®Æc biÖt lµ sinh viªn khoa khinh tÕ lao ®éng khi nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy gióp ta gi¶i thÝch ®îc vÊn ®Ò ®ang x¶y ra hiªn nay ®ã lµ : T¹i sao c¸c doanh nghiÖp kh¸c nhau l¹i ¸p dông c¸c h×nh thøc tr¶ l¬ng kh¸c nhau ? Trong cïng mét doanh nghiÖp thêi ®iÓm ¸p dông h×nh thøc tr¶ l¬ng theo kiÓu nµy l¹i n©ng cao ®îc n¨ng xuÊt chÊt lîng s¶n phÈm , cßn khi ¸p dông h×nh thøc tr¶ l¬ng kh¸c l¹i l¹i kh«ng n©ng cao ®îc n¨ng suÊt , kh«ng ph¸t huy ®îc tÝnh s¸ng t¹o , tinh thÇn phÊn ®Êu , ý thøc tr¸ch nhiÖm cña nh©n viªn . Khi nghiªn cøu ®Ò tµi “ KÝch thÝch vËt chÊt vµ tinh thÇn ®èi víi ngêi lao ®éng th«ng qua viÖc tr¶ l¬ng hiÖu qu¶ ” sÏ gióp sinh viªn sau khi ra trêng cã mét khãi kiÕn thøc vÒ qu¶n lý vµ chi tr¶ tiÒn l¬ng hîp lý sao cho kÝch thÝch ®îc ngêi lao ®éng lµm viÖc hiÖu qu¶ . ViÖc nghiªn cøu tµi liÖu , thêi gian vµ kh¶ n¨ng cã h¹n nªn ®Ò tµi míi chØ nghiªn cøu ®îc viÖc tr¶ lên nh thÕ nµo ®Ó cã hiÖu qu¶ , sù kh¸c nhau gi÷a viÖc tr¶ l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp nhµ níc vµ viÖc tr¶ l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp kh¸c nhng cha nghiªn cøu ®îc t¹i sao cã sù kh¸c nhau ®ã . Chqa nghiªn cøu s©u vµo sù tr¶ l¬ng trong tõng lo¹i h×nh doanh nghiÖp rÊt mong b¹n ®äc th«ng c¶m . 20
- Xem thêm -