Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy gạch ceramic thanh hoá

  • Số trang: 101 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 88 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại nhà máy gạch ceramic thanh hoá
Lêi c¶m ¬n Qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ t×m hiÓu thùc tÕ t¹i Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ ®îc sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o NguyÔn Xu©n Hµo, c¸c thÇy c« trong bé m«n kÕ to¸n - kiÓm to¸n vµ c¸c c« chó phßng tµi vô Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC, phßng tµi vô C«ng ty cæ phÇn x©y dùng vµ ®Çu t ph¸t triÓn Thanh Ho¸ cïng víi sù ñng hé, gióp ®ì cña gia ®×nh vµ b¹n bÌ t«i ®· hoµn thµnh ®Ò tµi: “Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Hãa”. Do tr×nh ®é vµ thêi gian cã h¹n, kinh nghiÖm thùc tÕ cha nhiÒu nªn kho¸ luËn nµy cña t«i kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, h¹n chÕ. T«i rÊt mong nhËn ®îc sù gãp ý cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó kho¸ luËn nµy cña t«i ®îc hoµn thiÖn h¬n n÷a. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Thanh Ho¸, th¸ng 05 n¨m 2007 Sinh viªn Lª ThÞ DiÖp 1 Môc lôc Trang phô b×a Trang 1 Môc lôc Danh môc c¸c s¬ ®å Danh môc c¸c b¶ng biÓu Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn chung vÒ tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ 4 4 6 9 9 thµnh s¶n phÈm ë doanh nghiÖp s¶n xuÊt 1.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.1.2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.2.1. Gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.2.2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm 9 9 9 9 14 14 14 1.1.3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.4. Yªu cÇu qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.5. NhiÖm vô cña kÕ to¸n doanh nghiÖp trong viÖc tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n 16 16 17 xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.2. Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.2.1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh 1.2.1.1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 1.2.1.2. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh 18 18 18 19 1.2.2. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt 1.2.3. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 1.2.3.1. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt trong trêng hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn 20 20 20 h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn 1.2.3.2. KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong trêng hîp doanh nghiÖp thùc 28 hiÖn h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh k× 1.2.4. Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang 1.2.5. C¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh 1.2.5.1. TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ 30 32 32 s¶n xuÊt gi¶n ®¬n 1.2.5.2. TÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ 35 s¶n xuÊt phøc t¹p kiÓu chÕ biÕn liªn tôc 1.2.6. Tæ chøc hÖ thèng sæ kÕ to¸n cho c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ 37 tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n 46 PhÇn Më ®Çu PhÇn néi dung 2 phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 2.1. §Æc ®iÓm t×nh h×nh chung cña Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 2.1.1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn 2.1.2. §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh 2.1.3. §Æc ®iÓm tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n 2.2. Thùc tr¹ng tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë 46 46 47 50 54 Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 2.2.1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i 54 Nhµ m¸y 2.2.2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt vµ c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt cña Nhµ m¸y 2.2.3. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 2.2.3.1. KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 2.2.3.2. KÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 2.2.3.3. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung 2.2.3.4. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña toµn Nhµ m¸y 2.2.4. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang 2.2.5. KÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i Nhµ m¸y 2.3. §¸nh gi¸ chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n 54 57 57 71 75 87 90 90 92 phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch ceramic Thanh Ho¸ 2.3.1. Nh÷ng u ®iÓm 2.3.2. Nh÷ng h¹n chÕ cßn tån t¹i Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 93 94 96 vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 3.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ 96 thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 3.2. C¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ 96 tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ 3.2.1. Ph¬ng híng hoµn thiÖn 3.2.2. C¸c gi¶i ph¸p hoµn thiÖn PhÇn KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o 3 96 97 103 105 Danh môc c¸c b¶ng biÓu Ch¬ng 1 BiÓu 1.1 BiÓu 1.2 BiÓu 1.3 BiÓu 1.4 BiÓu 1.5 Ch¬ng 2 BiÓu 2.1 BiÓu 2.2 BiÓu 2.3 BiÓu 2.4 BiÓu 2.5 BiÓu 2.6 BiÓu 2.7 BiÓu 2.8 BiÓu 2.9 BiÓu 2.10 BiÓu 2.11 BiÓu 2.12 BiÓu 2.13 BiÓu 2.14 BiÓu 2.15 BiÓu 2.16 BiÓu 2.17 Tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc kÕ to¸n NhËt ký chung Tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc kÕ to¸n NhËt ký - Chøng tõ Tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc kÕ to¸n Chøng tõ ghi sæ Tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc kÕ to¸n NhËt ký - Sæ c¸i Tr×nh tù ghi sæ kÕ to¸n theo h×nh thøc kÕ to¸n trªn m¸y vi tÝnh KÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh, doanh cña Nhµ m¸y trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y C¬ cÊu tµi s¶n vµ nguån vèn cña Nhµ m¸y Tr×nh tù h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y §Þnh møc kho¸n chi phÝ s¶n xuÊt cho 1m2 g¹ch §¬n phèi liÖu nghiÒn hå x¬ng B¶ng kª ®¬n phèi liÖu nghiÒn hå x¬ng PhiÕu xuÊt kho LÖnh xuÊt vËt t Ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng GiÊy ®Ò nghÞ thanh to¸n PhiÕu chi Sæ chi tiÕt tµi kho¶n 621 B¶ng kª sè 4 NhËt ký chøng tõ sè 7 PhÇn I TrÝch sæ c¸i tµi kho¶n 621 B¶ng thanh to¸n l¬ng th¸ng 01/2007 PhiÕu kÕ to¸n 4 BiÓu 2.18 BiÓu 2.19 BiÓu 2.20 BiÓu 2.21 BiÓu 2.22 BiÓu 2.23 BiÓu 2.24 BiÓu 2.25 BiÓu 2.26 BiÓu 2.27 Ch¬ng 3 BiÓu 3.1 BiÓu 3.2 BiÓu 3.3 Sæ chi tiÕt tµi kho¶n 622 TrÝch sæ c¸i tµi kho¶n 622 B¶ng tÝnh khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh PhiÕu kÕ to¸n B¶ng thanh to¸n l¬ng v¨n phßng Sæ chi tiÕt tµi kho¶n 627 TrÝch sæ c¸i tµi kho¶n 627 Sæ chi tiÕt tµi kho¶n 154 TrÝch sæ c¸i tµi kho¶n 154 Gi¸ thµnh Nhµ m¸y g¹ch th¸ng 01/2007 B¶ng quy ®Þnh ®Þnh møc mét sè vËt t chñ yÕu B¶ng tÝnh phÇn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vît ®Þnh møc B¶ng ph©n bæ nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô Danh môc c¸c s¬ ®å Ch¬ng 1 S¬ ®å 1.1 S¬ ®å 1.2 S¬ ®å 1.3 S¬ ®å 1.4 S¬ ®å 1.5 S¬ ®å 1.6 S¬ ®å 1.7 Ch¬ng 2 S¬ ®å 2.1 S¬ ®å 2.2 S¬ ®å kÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp S¬ ®å kÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp S¬ ®å kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung S¬ ®å kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn S¬ ®å kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú S¬ ®å kÕt chuyÓn chi phÝ tuÇn tù ®Ó tÝnh gi¸ thµnh S¬ ®å kÕt chuyÓn chi phÝ song song ®Ó tÝnh gi¸ thµnh S¬ ®å quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt g¹ch èp l¸t S¬ ®å tæ chøc bé m¸y qu¶n lý vµ tæ chøc s¶n xuÊt §Æt vÊn ®Ò 5 1. Lý do chän ®Ò tµi C¬ chÕ thÞ trêng coi c¹nh tranh lµ "linh hån"cña nã. Sù tån t¹i l©u dµi cña mét doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh gay g¾t hiÖn nay phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè. C¸c doanh nghiÖp cÇn cã chiÕn lîc kinh doanh ®óng ®¾n vµ ph¶i n¾m b¾t ®îc nh÷ng th«ng tin liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. Th«ng tin ®èi víi mçi doanh nghiÖp kh«ng chØ cã th«ng tin vÒ thÞ trêng mµ ph¶i cã th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. ViÖc n¾m b¾t kÞp thêi c¸c th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm gióp c¸c doanh nghiÖp khai th¸c tèt kh¶ n¨ng cña m×nh ®Ó gi¶m chi phÝ tíi møc thÊp nhÊt, x¸c ®Þnh gi¸ b¸n hîp lý nh»m mang l¹i lîi nhuËn tèi ®a cho doanh nghiÖp. Chi phÝ s¶n xuÊt ë c¸c doanh nghiÖp lµ sù chuyÓn dÞch vèn cña doanh nghiÖp vµo ®èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh nhÊt ®Þnh, nã lµ vèn cña doanh nghiÖp bá vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh. V× vËy, ®Ó qu¶n lý cã hiÖu qu¶ vµ kÞp thêi ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña m×nh c¸c doanh nghiÖp lu«n cÇn biÕt sè chi phÝ ®· chi ra cho tõng lo¹i ho¹t ®éng, tõng lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô trong kú lµ bao nhiªu, sè chi phÝ ®· chi ®ã cÊu thµnh trong sè s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô ®· hoµn thµnh lµ bao nhiªu. Gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô sÏ gióp cho doanh nghiÖp tr¶ lêi ®îc c©u hái nµy. Chi phÝ s¶n xuÊt nÕu ®îc tËp hîp, tÝnh to¸n chÝnh x¸c, ®Çy ®ñ, ®óng ®èi tîng vµ ®óng ph¬ng ph¸p sÏ lµ c¨n cø quan träng ®Ó viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc chÝnh x¸c. H¹ch to¸n ®óng, ®ñ chi phÝ vµ gi¸ thµnh kh«ng nh÷ng cho phÐp doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®óng kÕt qu¶ kinh doanh cña m×nh mµ cßn gióp doanh nghiÖp t×m ra ®îc nh÷ng biÖn ph¸p nh»m tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ trêng. Chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng chØ tiªu quan träng trong hÖ thèng c¸c chØ tiªu kinh tÕ tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. Cho nªn cã thÓ nãi, tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã vai trß quan träng trong sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña doanh nghiÖp, ®ã lµ mét yªu cÇu thiÕt thùc, mét vÊn ®Ò ®ang ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m hµng ®Çu hiÖn nay. Thùc hiÖn tèt c«ng t¸c nµy sÏ gióp cho doanh nghiÖp ngµy cµng ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ trong nÒn kinh tÕ. 6 Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸ lµ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, chÝnh v× vËy viÖc tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®ãng mét vai trß hÕt søc quan träng trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña Nhµ m¸y. MÆc dï vËy, viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña Nhµ m¸y cßn nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh nh cha coi träng viÖc x¸c ®Þnh ®Þnh møc vËt t sö dông cho s¶n xuÊt; mét sè c«ng cô, dông cô l¹i ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp; c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung; viÖc ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cã gi¸ trÞ lín kh«ng tu©n theo tiªu thøc ph©n bæ nµo… nh÷ng ®iÒu nµy dÉn ®Õn kh«ng ph¶n ¸nh chÝnh x¸c kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña Nhµ m¸y. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn, sau khi nghiªn cøu t×nh h×nh thùc tÕ t¹i Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸, t«i ®· lùa chän ®Ò tµi: “Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Hãa” ®Ó lµm ®Ò tµi cho kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu §a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸. 3. §èi tîng nghiªn cøu Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 4. Ph¹m vi nghiªn cøu Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Hãa th¸ng 1 n¨m 2007. 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu - Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu lý luËn: tham kh¶o c¸c tµi liÖu, c¸c nguyªn t¾c, c¸c chuÈn mùc kÕ to¸n hiÖn hµnh,… - Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n + Ph¬ng ph¸p chøng tõ kÕ to¸n: dïng ®Ó thu thËp th«ng tin. + Ph¬ng ph¸p tµi kho¶n kÕ to¸n: dïng ®Ó hÖ thèng ho¸ th«ng tin. + Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸: sö dông ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña tõng lo¹i vµ tæng sè tµi s¶n th«ng qua mua vµo s¶n xuÊt ra theo nh÷ng nguyªn t¾c nhÊt ®Þnh. 7 + Ph¬ng ph¸p tæng hîp – c©n ®èi kÕ to¸n: sö dông ®Ó tæng hîp sè liÖu tõ c¸c sæ kÕ to¸n theo c¸c chØ tiªu kinh tÕ tµi chÝnh cÇn thiÕt. - Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch ®¸nh gi¸: t×m hiÓu thùc tr¹ng cña ®¬n vÞ ®Ó ph©n tÝch vµ ®a ra nh÷ng nhËn xÐt ®¸nh gi¸ vÒ ®¬n vÞ. 6.KÕt cÊu ®Ò tµi KÕt cÊu cña ®Ò tµi kho¸ luËn tèt nghiÖp ngoµi phÇn ®Æt vÊn ®Ò vµ kÕt luËn ®îc chia thµnh 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn chung vÒ tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸. Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p gãp phÇn hoµn thiÖn tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë Nhµ m¸y g¹ch CERAMIC Thanh Ho¸. Ch¬ng 1 8 c¬ së lý luËn chung vÒ tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë doanh nghiÖp s¶n xuÊt 1.1. Sù cÇn thiÕt ph¶i tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt Chi phÝ s¶n xuÊt lµ toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ vµ c¸c chi phÝ cÇn thiÕt kh¸c mµ doanh nghiÖp ph¶i chi ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, biÓu hiÖn b»ng tiÒn vµ tÝnh cho mét thêi kú nhÊt ®Þnh.[8, tr.216] 1.1.1.2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu lo¹i kh¸c nhau. §Ó thuËn tiÖn cho c«ng t¸c qu¶n lý, h¹ch to¸n, kiÓm tra chi phÝ còng nh phôc vô cho viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh, chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cÇn ph¶i ®îc ph©n lo¹i theo nh÷ng tiªu thøc phï hîp.[8, tr.219-tr.229] a. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ho¹t ®éng vµ c«ng dông kinh tÕ C¨n cø vµo môc ®Ých cña tõng lo¹i ho¹t ®éng trong doanh nghiÖp, c¨n cø vµo c«ng dông kinh tÕ cña chi phÝ th× chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh:  Chi phÝ ho¹t ®éng chÝnh vµ phô C¨n cø vµo chøc n¨ng, c«ng dông cña chi phÝ th× chi phÝ nµy ®îc chia thµnh chi phÝ s¶n xuÊt vµ chi phÝ ngoµi s¶n xuÊt. * Chi phÝ s¶n xuÊt: lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ vµ c¸c chi phÝ cÇn thiÕt kh¸c mµ doanh nghiÖp bá ra cã liªn quan ®Õn viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm, lao vô dÞch vô trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp bao gåm: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: lµ toµn bé chi phÝ nguyªn vËt liÖu ®îc sö dông trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm, lao vô dÞch vô. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: bao gåm tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ trùc tiÕp cho c«ng nh©n s¶n xuÊt, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña c«ng nh©n s¶n xuÊt nh kinh phÝ c«ng ®oµn, b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ... 9 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: lµ c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan ®Õn viÖc phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt trong ph¹m vi c¸c ph©n xëng, ®éi s¶n xuÊt. Chi phÝ s¶n xuÊt chung bao gåm c¸c yÕu tè chi phÝ sau: + Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng: bao gåm chi phÝ tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n ph¶i tr¶, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n viªn ph©n xëng, ®éi s¶n xuÊt. + Chi phÝ vËt liÖu: bao gåm chi phÝ vËt liÖu dïng chung cho ph©n xëng s¶n xuÊt víi môc ®Ých lµ phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt. + Chi phÝ dông cô: bao gåm chi phÝ vÒ c«ng cô, dông cô dïng ë ph©n xëng ®Ó phôc vô s¶n xuÊt vµ qu¶n lý s¶n xuÊt. + Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: bao gåm toµn bé chi phÝ khÊu hao cña tµi s¶n cè ®Þnh thuéc c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt qu¶n lý vµ sö dông. + Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: bao gåm c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi dïng cho ho¹t ®éng phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt cña ph©n xëng, ®éi s¶n xuÊt. + Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: lµ c¸c kho¶n trùc tiÕp b»ng tiÒn dïng cho viÖc phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt ë ph©n xëng s¶n xuÊt. * Chi phÝ ngoµi s¶n xuÊt Chi phÝ ngoµi s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp bao gåm: - Chi phÝ b¸n hµng: lµ chi phÝ lu th«ng vµ chi phÝ tiÕp thÞ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n phÈm hµng ho¸, lao vô, dÞch vô. - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp: lµ c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cã tÝnh chÊt chung toµn doanh nghiÖp.  Chi phÝ kh¸c Chi phÝ kh¸c lµ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ngoµi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh chøc n¨ng cña doanh nghiÖp, chi phÝ kh¸c bao gåm: - Chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh: lµ nh÷ng chi phÝ vµ c¸c kho¶n lç liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng vÒ vèn . - Chi phÝ bÊt thêng: lµ c¸c chi phÝ vµ c¸c kho¶n lç do c¸c sù kiÖn hay c¸c nghiÖp vô bÊt thêng mµ doanh nghiÖp kh«ng thÓ dù kiÕn tríc ®îc. Ph©n lo¹i chi phÝ theo c¸ch nµy sÏ cung cÊp ®îc th«ng tin vÒ tµi s¶n ®· tiªu dïng trong qu¸ tr×nh kinh doanh, x¸c ®Þnh ®îc träng t©m qu¶n lý vµ cã c¬ së x¸c 10 thùc cho viÖc ®Þnh gi¸ tõng lo¹i s¶n phÈm, hµng ho¸, ®ång thêi lµm c¬ së cho viÖc tæng hîp th«ng tin phôc vô cho viÖc lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo kho¶n môc chi phÝ. b. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, c¨n cø vµo ý nghÜa ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh th× toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®îc chia thµnh chi phÝ ban ®Çu vµ chi phÝ lu©n chuyÓn néi bé.  Chi phÝ ban ®Çu Chi phÝ ban ®Çu lµ c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i lo liÖu, mua s¾m, chuÈn bÞ tõ tríc ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh. C¨n cø vµo tÝnh chÊt kinh tÕ vµ h×nh th¸i nguyªn thuû cña chi phÝ, chi phÝ ban ®Çu ®îc xÕp thµnh c¸c yÕu tè chi phÝ kh¸c nhau, kh«ng kÓ chi phÝ ph¸t sinh ë ®Þa ®iÓm nµo vµ dïng vµo viÖc g×. - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu: bao gåm gi¸ mua, chi phÝ mua cña nguyªn vËt liÖu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. YÕu tè nµy bao gåm: chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh, chi phÝ nguyªn vËt liÖu phô, chi phÝ nhiªn liÖu, chi phÝ phô tïng thay thÕ vµ chi phÝ nguyªn vËt liÖu kh¸c. - Chi phÝ nh©n c«ng: lµ c¸c kho¶n chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng nh kinh phÝ c«ng ®oµn, b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ... - Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: bao gåm khÊu hao cña tÊt c¶ tµi s¶n cè ®Þnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú cña doanh nghiÖp. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: lµ sè tiÒn ph¶i tr¶ cho c¸c dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: lµ c¸c kho¶n chi phÝ b»ng tiÒn ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ngoµi c¸c yÕu tè chi phÝ nãi trªn.  Chi phÝ lu©n chuyÓn néi bé Chi phÝ lu©n chuyÓn néi bé lµ c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ph©n c«ng vµ hîp t¸c lao ®éng trong doanh nghiÖp. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cã ý nghÜa rÊt quan träng ®èi víi qu¶n lý vÜ m« còng nh ®èi víi 11 qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè chi phÝ ®Çu vµo lµ c¬ së ®Ó lËp vµ kiÓm tra viÖc thùc hiÖn dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè, lµ c¬ së ®Ó lËp kÕ ho¹ch c©n ®èi trong ph¹m vi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n, còng nh ë tõng doanh nghiÖp; lµ c¬ së x¸c ®Þnh møc tiªu hao vËt chÊt, tÝnh thu nhËp quèc d©n cho ngµnh, toµn bé nÒn kinh tÕ. c. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo mèi quan hÖ cña chi phÝ víi c¸c kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi phÝ s¶n phÈm vµ chi phÝ thêi kú.  Chi phÝ s¶n phÈm Chi phÝ s¶n phÈm lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm hay qu¸ tr×nh mua hµng ho¸ ®Ó b¸n. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt chi phÝ s¶n phÈm bao gåm chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung.  Chi phÝ thêi kú Chi phÝ thêi kú lµ c¸c chi phÝ ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú, kh«ng t¹o nªn gi¸ trÞ hµng tån kho mµ ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn lîi nhuËn trong kú mµ chóng ph¸t sinh. Chi phÝ thêi kú bao gåm chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. d. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo kh¶ n¨ng quy n¹p chi phÝ vµo c¸c ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh hai lo¹i: chi phÝ trùc tiÕp vµ chi phÝ gi¸n tiÕp. - Chi phÝ trùc tiÕp: lµ nh÷ng chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ (nh tõng lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc, ho¹t ®éng, ®¬n ®Æt hµng...) chóng ta cã thÓ quy n¹p trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng chÞu chi phÝ. - Chi phÝ gi¸n tiÕp: lµ c¸c chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ kh¸c nhau nªn kh«ng thÓ quy n¹p trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®îc mµ ph¶i tËp hîp theo tõng n¬i ph¸t sinh chi phÝ khi chóng ph¸t sinh, sau ®ã quy n¹p cho tõng ®èi tîng theo ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp. 12 C¸ch ph©n lo¹i chi phÝ nµy cã ý nghÜa vÒ mÆt kü thuËt quy n¹p chi phÝ vµo ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. Tuy nhiªn, th«ng qua c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ nµy c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp cã thÓ ®a ra vµ thùc hiÖn mét c¬ cÊu tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh hîp lý ®Ó ®a sè c¸c kho¶n chi phÝ cã thÓ quy n¹p trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ. Tõ ®ã, gióp cho viÖc kiÓm so¸t chi phÝ ®îc thuËn lîi h¬n. e. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo mèi quan hÖ víi quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ qu¸ tr×nh kinh doanh Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh hai lo¹i: chi phÝ c¬ b¶n vµ chi phÝ chung.  Chi phÝ c¬ b¶n Chi phÝ c¬ b¶n lµ c¸c chi phÝ cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm nh: chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt s¶n phÈm.  Chi phÝ chung Chi phÝ chung lµ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc phôc vô vµ qu¶n lý s¶n xuÊt cã tÝnh chÊt chung nh: chi phÝ qu¶n lý ë c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Víi c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ nµy gióp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®îc ph¬ng híng tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm. f. Ph©n lo¹i chi phÝ theo mèi quan hÖ víi møc ®é ho¹t ®éng Theo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ víi møc ®é ho¹t ®éng chi phÝ ®îc chia thµnh: - Chi phÝ kh¶ biÕn- gäi lµ BiÕn phÝ - Chi phÝ bÊt biÕn- gäi lµ §Þnh phÝ - Chi phÝ hçn hîp  Chi phÝ kh¶ biÕn Chi phÝ kh¶ biÕn lµ nh÷ng chi phÝ thay ®æi vÒ tæng sè khi cã sù thay ®æi møc ®é ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Møc ®é ho¹t ®éng cã thÓ lµ sè lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt, sè lîng s¶n phÈm tiªu thô, sè giê m¸y ho¹t ®éng, doanh thu b¸n hµng thùc hiÖn... Trong thùc tÕ, nh÷ng chi phÝ thuéc lo¹i nµy thêng lµ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, tiÒn l¬ng c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt… Chi phÝ kh¶ biÕn t¨ng lªn vÒ tæng 13 sè khi sè lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra t¨ng lªn nhng nÕu tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× chi phÝ nµy gÇn nh kh«ng ®æi.  Chi phÝ bÊt biÕn Chi phÝ bÊt biÕn lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng thay ®æi vÒ tæng sè khi cã sù thay ®æi vÒ møc ®é ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ trong mét ph¹m vi nhÊt ®Þnh. Nh÷ng chi phÝ thuéc lo¹i nµy thêng lµ chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, tiÒn l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý, tiÒn thuª nhµ xëng, …  Chi phÝ hçn hîp. Chi phÝ hçn hîp lµ chi phÝ bao gåm c¶ c¸c yÕu tè cña chi phÝ kh¶ biÕn vµ chi phÝ bÊt biÕn. Thuéc chi phÝ nµy cã c¸c chi phÝ nh: chi phÝ ®iÖn tho¹i, chi phÝ söa ch÷a thêng xuyªn tµi s¶n cè ®Þnh,… ViÖc ph©n biÖt ®Þnh phÝ, biÕn phÝ, chi phÝ hçn hîp cã ý nghÜa quan träng trong viÖc thiÕt kÕ, x©y dùng m« h×nh chi phÝ trong mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ, khèi lîng vµ lîi nhuËn, x¸c ®Þnh ®iÓm hoµ vèn còng nh ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh quan träng. MÆt kh¸c, cßn gióp c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®óng ®¾n ph¬ng híng ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña chi phÝ. 1.1.2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1.2.1. Gi¸ thµnh s¶n phÈm Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn toµn bé nh÷ng hao phÝ vÒ lao ®éng sèng cÇn thiÕt vµ lao ®éng vËt ho¸ ®îc tÝnh trªn mét khèi lîng kÕt qu¶ s¶n phÈm lao vô, dÞch vô hoµn thµnh nhÊt ®Þnh.[8, tr.217] 1.1.2.2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm §Ó phôc vô cho yªu cÇu qu¶n lý cña kÕ to¸n tµi chÝnh vµ kÕ to¸n qu¶n trÞ, chØ tiªu gi¸ thµnh ®îc ph©n thµnh c¸c lo¹i kh¸c nhau dùa vµo c¸c tiªu thøc cô thÓ. Díi ®©y lµ c¸c c¸ch ph©n lo¹i gi¸ thµnh chñ yÕu:[6, tr.65-tr.72]. a. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo c¬ së sè liÖu vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸ thµnh Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm chia thµnh: - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: Lµ gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch vµ s¶n lîng kÕ ho¹ch. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch do bé phËn kÕ ho¹ch cña doanh nghiÖp ®¶m nhiÖm vµ ®îc tÝnh to¸n tríc khi b¾t ®Çu qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc xem nh môc tiªu phÊn ®Êu cña 14 doanh nghiÖp trong viÖc tiÕt kiÖm hîp lý chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ lµ c¨n cø ®Ó ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Lµ gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh vµ chØ tÝnh cho ®¬n vÞ s¶n phÈm. Gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh tríc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. Gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ c«ng cô ®Ó qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm; lµ thíc ®o chÝnh x¸c ®Ó x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ sö dông tµi s¶n, lao ®éng, tiÒn vèn trong s¶n xuÊt, lµ c¨n cø ®Ó ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n kÕt qu¶ thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ, kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· ®Ò ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ: Lµ gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së sè liÖu chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ ®· ph¸t sinh do kÕ to¸n tËp hîp vµ s¶n lîng s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt thùc tÕ trong kú. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ ®îc tÝnh sau qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cã s¶n phÈm hoµn thµnh øng víi kú tÝnh gi¸ thµnh mµ doanh nghiÖp ®· x¸c ®Þnh. §©y lµ chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh kÕt qu¶ phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp trong viÖc sö dông c¸c gi¶i ph¸p tæ chøc kinh tÕ, kü thuËt ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ lµ c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. b. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo ph¹m vi tÝnh to¸n chi phÝ Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy gi¸ thµnh ®îc chia thµnh hai lo¹i: - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt: Gi¸ thµnh s¶n xuÊt bao gåm c¸c chi phÝ s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm (chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung) tÝnh cho s¶n phÈm, lao vô hoÆc c«ng viÖc ®· hoµn thµnh. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm ®îc sö dông ®Ó h¹ch to¸n thµnh phÈm nhËp kho vµ gi¸ vèn hµng b¸n (trong trêng hîp b¸n hµng ngay kh«ng qua nhËp kho). Gi¸ thµnh s¶n xuÊt lµ c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ vèn hµng b¸n vµ l·i gép trong k× ë c¸c doanh nghiÖp. - Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm tiªu thô: Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm tiªu thô bao gåm gi¸ thµnh s¶n xuÊt céng víi chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cô thÓ lµ: 15 Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n Gi¸ = thµnh s¶n Chi phÝ + b¸n Chi phÝ qu¶n + lý doanh phÈm tiªu thô xuÊt hµng nghiÖp Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm tiªu thô chØ x¸c ®Þnh vµ tÝnh to¸n khi s¶n phÈm, c«ng viÖc lao vô ®· ®îc x¸c nhËn lµ tiªu thô. Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm tiªu thô lµ c¨n cø ®Ó tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh møc lîi nhuËn tríc thuÕ cña doanh nghiÖp. 1.1.3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ hai mÆt cña qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp gi÷a chóng cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, thÓ hiÖn ë chç: chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¬ së ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm l¹i lµ thíc ®o møc chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ ®Ó s¶n xuÊt ra tõng lo¹i s¶n phÈm, tõ ®ã ®Ó kiÓm so¸t, gi¸m s¸t c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®· bá ra. Mèi quan hÖ nµy ®îc biÓu hiÖn qua c«ng thøc. Tæng gi¸ thµnh s¶n = Chi phÝ s¶n xuÊt dë dang Chi phÝ s¶n + xuÊt ph¸t sinh Chi phÝ s¶n _ xuÊt dë dang phÈm ®Çu k× trong k× cuèi k× Khi gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú b»ng nhau hoÆc c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã s¶n phÈm dë dang th× tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm b»ng tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cïng gièng nhau vÒ chÊt v× ®Òu biÓu hiÖn b»ng tiÒn nh÷ng hao phÝ vÒ lao ®éng vµ c¸c chi phÝ kh¸c cña doanh nghiÖp. Tuy nhiªn, hai chØ tiªu nµy l¹i kh¸c nhau vÒ mÆt lîng. Khi nãi ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt lµ giíi h¹n cho chóng mét thêi kú nhÊt ®Þnh, kh«ng ph©n biÖt lµ cho lo¹i s¶n phÈm nµo, ®· hoµn thµnh hay cha, cßn khi nãi ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ x¸c ®Þnh mét lîng chi phÝ s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh, tÝnh cho mét ®¹i lîng kÕt qu¶ hoµn thµnh nhÊt ®Þnh. 1.1.4. Yªu cÇu qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm XuÊt ph¸t tõ néi dung, b¶n chÊt cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, trong qu¶n trÞ doanh nghiÖp, chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng chØ tiªu kinh tÕ quan träng lu«n ®îc c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp quan t©m. Trong mçi doanh nghiÖp, gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét chØ tiªu chÊt lîng chñ yÕu ph¶n ¸nh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Gi¸ thµnh cµng h¹, nhng chÊt lîng s¶n phÈm kh«ng thay ®æi hoÆc ®îc c¶i thiÖn th× hiÖu qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt 16 kinh doanh cña doanh nghiÖp cµng cao. Bªn c¹nh ®ã, ®èi víi x· héi viÖc h¹ gi¸ thµnh lµ nguån tÝch luü kinh tÕ chñ yÕu. ViÖc tiÕt kiÖm cña c¶i x· héi ®ång thêi ®em l¹i lîi Ých cho doanh nghiÖp lu«n lµ môc tiªu ®Ó c¸c doanh nghiÖp híng tíi, vµ ®Ó ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu ®ã hay ®Ó qu¶n lý cã hiÖu qu¶ vµ kÞp thêi ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh th× yªu cÇu quan träng vµ c¬ b¶n ®Æt ra lµ ph¶i tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ, tÝnh chÝnh x¸c chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. §Ó thùc hiÖn tèt c¸c yªu cÇu ®Æt ra trong c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm th× cÇn ph¶i: - KiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch s¶n phÈm ë tõng bé phËn s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp. - Ghi chÐp, ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c, kÞp thêi mäi chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §ång thêi, ph¸t hiÖn sù tiÕt kiÖm hay l·ng phÝ ë c¸c kh©u nµo trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý phï hîp. - KiÓm tra viÖc thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc tiªu hao nguyªn vËt liÖu, kü thuËt, dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô qu¶n lý nh»m khai th¸c vµ sö dông tiÕt kiÖm, hîp lý mäi chi phÝ cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. 1.1.5. NhiÖm vô cña kÕ to¸n doanh nghiÖp trong viÖc tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm §Ó ®¸p øng tèt yªu cÇu qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ë doanh nghiÖp, kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cÇn thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô sau: - C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh, quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm cña s¶n phÈm, yªu cÇu qu¶n lý cô thÓ cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh phï hîp. - Trªn c¬ së mèi quan hÖ gi÷a ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®· x¸c ®Þnh ®Ó tæ chøc ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh cho phï hîp vµ khoa häc. - Tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n mét c¸ch khoa häc, hîp lý trªn c¬ së ph©n c«ng râ rµng tr¸ch nhiÖm tõng nh©n viªn, tõng bé phËn kÕ to¸n cã liªn quan ®Æc biÖt ®Õn bé phËn c¸c yÕu tè chi phÝ. 17 - Thùc hiÖn tæ chøc chøng tõ, h¹ch to¸n ban ®Çu, hÖ thèng tµi kho¶n, sæ kÕ to¸n phï hîp víi c¸c nguyªn t¾c chuÈn mùc, chÕ ®é kÕ to¸n ®¶m b¶o ®¸p øng ®îc yªu cÇu thu nhËn, xö lý, hÖ thèng ho¸ th«ng tin vÒ chi phÝ, gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. - Thêng xuyªn kiÓm tra th«ng tin vÒ kÕ to¸n chi phÝ, gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c bé phËn kÕ to¸n liªn quan vµ bé phËn kÕ to¸n chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Tæ chøc lËp vµ ph©n tÝch c¸c b¸o c¸o vÒ chi phÝ, gi¸ thµnh s¶n phÈm, cung cÊp nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt vÒ chi phÝ, gi¸ thµnh s¶n phÈm gióp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp ra ®îc c¸c quyÕt ®Þnh kÞp thêi, phï hîp víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiªu thô s¶n phÈm. 1.2. Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.2.1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh 1.2.1.1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¹m vi, giíi h¹n ®Ó tËp hîp chi phÝ nh»m ®¸p øng yªu cÇu kiÓm so¸t chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. X¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ kh©u ®Çu tiªn vµ ®Æc biÖt quan träng trong toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, bëi cã x¸c ®Þnh ®óng míi t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®èi tîng, gióp cho viÖc qu¶n lý vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc nhanh chãng, chÝnh x¸c, ®¸p øng ®îc yªu cÇu qu¶n trÞ doanh nghiÖp. §Ó x¸c ®Þnh mét c¸ch khoa häc hîp lý, ®iÒu nµy phô thuéc vµo ®Æc ®iÓm t×nh h×nh tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh, yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý còng nh quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt thùc chÊt ®ã lµ viÖc x¸c ®Þnh n¬i ph¸t sinh chi phÝ (ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, giai ®o¹n c«ng nghÖ,...) hoÆc ®èi tîng chÞu chi phÝ (s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng, c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh,…). Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm, t×nh h×nh cô thÓ mµ ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong c¸c doanh nghiÖp cã thÓ lµ: - Tõng s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm, tõng lo¹i, nhãm s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng. - Tõng ph©n xëng, ®éi, tr¹i, bé phËn s¶n xuÊt, tõng giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt. - Toµn bé quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, toµn doanh nghiÖp. 18 ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt mét c¸ch khoa häc, hîp lý lµ c¬ së ®Ó tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ngay tõ viÖc tæ chøc h¹ch to¸n ban ®Çu ®Õn tæ chøc tæng hîp sè liÖu, ghi chÐp trªn tµi kho¶n, sæ chi tiÕt chi phÝ s¶n xuÊt... C¸c chi phÝ sau khi ph¸t sinh ®· ®îc tËp hîp x¸c ®Þnh theo c¸c ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt sÏ lµ c¬ së ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô theo ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®· x¸c ®Þnh. 1.2.1.2. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ c¸c lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô mµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, chÕ t¹o vµ thùc hiÖn ®· hoµn thµnh cÇn ph¶i tÝnh tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ. §Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh hîp lý cÇn ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm, quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm, chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm, tÝnh chÊt cña s¶n phÈm cô thÓ vµ tr×nh ®é, yªu cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh vµ ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt gièng nhau ë b¶n chÊt, ®Òu lµ nh÷ng ph¹m vi, giíi h¹n nhÊt ®Þnh ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ®ã vµ cïng phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, ph©n tÝch, kiÓm tra chi phÝ, gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tuy vËy, gi÷a hai kh¸i niÖm nµy vÉn cã sù kh¸c nhau nhÊt ®Þnh. X¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ tiÒn ®Ò, ®iÒu kiÖn ®Ó tÝnh gi¸ thµnh theo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®· x¸c ®Þnh. §èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt thêng t¬ng øng (phï hîp) víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. 1.2.2. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ cho tõng ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ ®· x¸c ®Þnh. Tuú thuéc vµ kh¶ n¨ng quy n¹p chi phÝ vµo c¸c ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt kÕ to¸n cã thÓ ¸p dông mét trong hai ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt sau: a. Ph¬ng ph¸p tËp hîp trùc tiÕp Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông trong trêng hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ ®· x¸c ®Þnh vµ c«ng t¸c h¹ch to¸n, ghi chÐp ban ®Çu cho phÐp quy n¹p trùc tiÕp cho c¸c chi phÝ vµo c¸c ®èi tîng kÕ to¸n cã liªn quan. CÇn sö dông tèi ®a ph¬ng ph¸p nµy trong ®iÒu kiÖn cho phÐp v× nã ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c cao. 19 b. Ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông trong trêng hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kh«ng thÓ tËp hîp trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng ®îc. Trong trêng hîp nµy, ph¶i tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh chung cho nhiÒu ®èi tîng theo tõng n¬i ph¸t sinh chi phÝ. Sau ®ã lùa chän tiªu thøc hîp lý ®Ó tiÕn hµnh ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng liªn quan theo c«ng thøc: Chi phÝ ph©n bæ cho ®èi t- = Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp cÇn ph©n bæ Tæng tiªu thøc dïng ®Ó ph©n bæ Tiªu thøc ph©n x bæ cho ®èi tîng îng thø i thø i Víi ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp, møc ®é chÝnh x¸c cña chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt phô thuéc vµo tÝnh hîp lý cña tiªu thøc ph©n bæ ®îc lùa chän sö dông. 1.2.3. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt 1.2.3.1. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt trong trêng hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn a. KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp lµ toµn bé chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh, nöa thµnh phÈm mua ngoµi, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu sö dông trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm hoÆc thùc hiÖn lao vô, dÞch vô. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp kÕ to¸n c¨n cø vµo c¸c phiÕu xuÊt kho, c¸c chøng tõ kh¸c cã liªn quan ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña sè nguyªn vËt liÖu dïng cho s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm (theo ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ vèn nguyªn vËt liÖu mµ doanh nghiÖp ®· lùa chän). Trªn c¬ së ®ã, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt còng nh tõng ®èi tîng sö dông trong doanh nghiÖp, c«ng viÖc nµy thêng ®îc thùc hiÖn trong "B¶ng ph©n bæ nguyªn vËt liÖu". §Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 621- Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµ c¸c tµi kho¶n cã liªn quan (TK 111, 112, 152…) Tr×nh tù h¹ch to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh chñ yÕu ph¸t sinh ®èi víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp theo s¬ ®å sau: 20
- Xem thêm -