Tổ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm với mục tiêu tăng cường quản trị doanh nghiệp tại công ty bột giặt viso

  • Số trang: 68 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU........................................................................................ 3 Chương 1: Lý thuyết chung về rủi ro tín dụng....................................5 1.1. Hoạt động tín dụng của NHTM........................................................5 1.1.1. Khái niệm tín dụng........................................................................5 1.1.2. Các nghiệp vụ tín dụng ngân hàng................................................6 1.2. Rủi ro tín dụng của NHTM...............................................................8 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng..............................................................8 1.2.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng............................................9 1.2.3. Sự cần thiết phải quản lý rủi ro tín dụng.....................................14 1.3. Nội dung quản lý rủi ro tín dụng....................................................16 1.3.1. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng.........................................16 1.3.2. Các mô hình lượng hoá rủi ro tín dụng.......................................19 1.3.3. Các công cụ và phương pháp quản lý rủi ro tín dụng................23 Chương 2:Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại Eximbank Hà Nội ............................................................................................................... 27 2.1. Tổng quan về ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội.................................................................................................27 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển..................................................27 2.1.2. Cơ cấu tổ chức.............................................................................29 2.1.3. Tình hình hoạt động của chi nhánh Eximbank Hà Nội trong thời gian qua...........................................................................................................29 2.2. Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Eximbank Hà Nội...................................................................................................................35 2.2.1. Thực trạng hoạt động tín dụng tại chi nhánh Eximbank Hà Nội 35 2.2.2. Đánh giá tình hình quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh............39 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Eximbank Hà Nội.....................................................................46 3.1. Định hướng quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Eximbank Hà Nội...................................................................................................................46 3.2. Giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Eximbank Hà Nội..........................................................................................48 3.2.1. Thực hiện tốt các biện pháp ngăn ngừa rủi ro tín dụng...............48 3.2.2. Tăng cường các biện pháp hạn chế tổn thất khi rủi ro tín dụng xảy ra...............................................................................................................54 3.3. Kiến nghị...........................................................................................56 3.3.1. Kiến nghị với ngân hàng nhà nước.............................................56 3.3.2. Kiến nghị với Chính phủ.............................................................58 KẾT LUẬN......................................................................................... 61 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................62 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 LỜI MỞ ĐẦU Ngân hàng thương mại là một trung gian tài chính quan trọng của nền kinh tế, là tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, trong đó tín dụng là hoạt động xương sống của bất kì một NHTM nào. Tín dụng tuy là hoạt động sinh lời lớn nhất của NHTM nhưng đó cũng là hoạt động mang lại rủi ro, tổn thất cao nhất cho ngân hàng. Tổn thất nếu xảy ra sẽ làm giảm thu nhập dự tính và có thể gây thua lỗ, phá sản cho ngân hàng. Do vậy, an toàn tín dụng là nội dung chính trong quản trị rủi ro của mọi NHTM. Cho đến nay, quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM nước ta còn nhiều bất cập và ảnh hưởng không nhỏ đến thu nhập cũng như tính an toàn của hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, các NHTM nước ta sẽ chịu sự cạnh tranh đặc biệt gay gắt của các ngân hàng nước ngoài. Tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM nước ta nhằm lành mạnh hoá hoạt động của hệ thống ngân hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM là một yêu cầu cấp thiết hiện nay. Nhận thấy tầm quan trọng của công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại, qua quá trình thực tập tại ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội, em đã quyết định chọn đề tài: "TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM - CHI NHÁNH HÀ NỘI" cho chuyên đề tốt nghiệp của mình với mong muốn đề tài của mình có thể góp một phần nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh. Nội dung của chuyên đề tốt nghiệp gồm 3 chương: 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Chương 1: Lý thuyết chung về quản lý rủi ro tín dụng Chương 2: Thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng xuất nhập khẩu Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Hà Nội Để hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp này, em xin chân thành cám ơn sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của cô giáo - thạc sĩ Vũ Thu Thủy, ban lãnh đạo và các anh chị Phòng Tín Dụng - Chi nhánh ngân hàng xuất nhập khẩu Hà Nội. Do thời gian nghiên cứu có hạn và những hiểu biết của em có thể còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong được sự góp ý của các thầy cô giáo, ban lãnh đạo và các anh chị trong chi nhánh để chuyên đề tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn nữa. 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Chương 1: Lý thuyết chung về rủi ro tín dụng 1.1. Hoạt động tín dụng của NHTM 1.1.1. Khái niệm tín dụng Tín dụng là quan hệ vay mượn, bao gồm cả đi vay và cho vay. Nhưng khi gắn tín dụng với một chủ thể nhất định như ngân hàng thương mại hay các trung gian tài chính khác thì tín dụng chỉ bao hàm nghĩa ngân hàng cho vay, có thể là dưới nhiều hình thức khác nhau: chiết khấu, bảo lãnh, cho vay, cho thuê... Đó là một giao dịch về tài sản giữa ngân hàng và khách hàng, trong đó ngân hàng (bên cho vay) sẽ chuyển giao tài sản (tiền hoặc hàng hóa) cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán. Từ khái niệm trên, bản chất của tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả và có các đặc trưng sau: - Xuất phát từ nguyên tắc hoàn trả, vì vậy người cho vay khi chuyển giao tài sản cho người đi vay sử dụng phải có cơ sở để tin tưởng rằng người đi vay sẽ trả đúng hạn. Đây là yếu tố hết sức cơ bản trong quản trị tín dụng. Việc các nhân viên tín dụng khi xét duyệt cho vay không dựa trên cơ sở đánh giá mức độ tín nhiệm về khách hàng mà chỉ chú trọng đến đảm bảo đã làm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng tín dụng. - Giá trị hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, hay nói cách khác là người đi vay phải trả thêm phần lãi ngoài vốn gốc. Để thực hiện được nguyên tắc này phải xác định lãi suất danh nghĩa lớn hơn tỷ lệ lạm phát, hay nói cách khác phải xác định lãi suất thực dương. 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Trong quan hệ tín dụng ngân hàng, tiền vay được cấp trên cơ sở cam kết hoàn trả vô điều kiện. Về khía cạnh pháp lý, những văn bản xác định quan hệ tín dụng như hợp đồng tín dụng, khế ước... thực chất là lệnh phiếu, trong đó bên đi vay cam kết hoàn trả vô điều kiện cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. 1.1.2. Các nghiệp vụ tín dụng ngân hàng Tín dụng là loại tài sản chiếm tỷ trọng lớn nhất ở phần lớn các NHTM, phản ánh hoạt động đặc trưng của ngân hàng. Loại tài sản này có thể được phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau: 1.1.2.1. Tín dụng phân theo thời hạn cho vay Phân chia tín dụng theo thời gian có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng vì thời hạn vay liên quan mật thiết đến tính an toàn và sinh lời của tín dụng cũng như khả năng hoàn trả của khách hàng. Theo thời gian, tín dụng được phân thành: - Tín dụng ngắn hạn: từ 12 tháng trở xuống và được sử dụng để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn cá nhân. - Tín dụng trung hạn: từ trên 1 năm đến 5 năm, được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị, công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có qui mô nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh. Bên cạnh đó, vay trung hạn còn là nguồn hình thành vốn lưu động thường xuyên của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập. - Tín dụng dài hạn: trên 5 năm, đáp ứng nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, thiết bị, phương tiện vận tải có qui mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới. 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Tuy nhiên, việc xác định thời hạn trên cũng chỉ có tính chất tương đối vì có nhiều khoản vay không xác định được chính xác thời hạn. Nhiều khoản cho vay khách hàng được gia hạn nợ nên thời hạn cho vay thực tế lại dài hơn thời hạn ghi trong hợp đồng tín dụng. Cũng có trường hợp khách hàng trả nợ vay, kết thúc hợp đồng tín dụng truớc hạn. Vì vậy, cách phân loại này cũng chỉ mang tính chất tương đối, giúp các ngân hàng quản lý các khoản vay và đánh giá rủi ro được chính xác hơn. Nghiệp vụ truyền thống của các NHTM là cho vay ngắn hạn. Tỷ trọng tín dụng trung và dài hạn thấp hơn do rủi ro cao hơn, nguồn vốn đắt và khan hiếm hơn. Ngoài ra,cũng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ này như kỳ hạn và tính ổn định của nguồn vốn, khả năng quản lý thanh khoản của ngân hàng, khả năng dự báo và dự phòng rủi ro trung và dài hạn... 1.1.2.2. Tín dụng phân theo hình thức tài trợ Theo hình thức tài trợ, tín dụng được phân chia thành: cho vay, bảo lãnh, cho thuê tài chính, chiết khấu... Cho vay là việc ngân hàng đưa tiền cho khách hàng với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian nhất định. Đây là hoạt động chủ chốt của ngân hàng để tạo ra lợi nhuận. Chỉ có lãi suất thu được từ cho vay mới đủ bù đắp chi phí huy động vốn, chi phí dự trữ, chi phí kinh doanh và quản lý, chi phí thuế các loại và các chi phí rủi ro đầu tư... Chiết khấu thương phiếu là việc ngân hàng ứng trước tiền cho khách hàng tương ứng với giá trị của thương phiếu trừ đi phần thu nhập của ngân hàng để sở hữu một thương phiếu chưa đến hạn. Cho thuê tài chính là việc ngân hàng bỏ tiền mua tài sản để cho khách hàng thuê theo thỏa thuận và sau một thời gian nhất định, khách hàng có thể trả lại tài sản cho ngân hàng kèm với tiền thuê hoặc thỏa thuận mua lại tài sản đó. 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Bảo lãnh là việc ngân hàng cam kết thực hiện các nghĩa vụ tài chính hộ khách. Khi ký hợp đồng bảo lãnh, ngân hàng không phải xuất tiền ra mà chỉ khi khách hàng không thực hiện đúng cam kết với bên thứ ba, ngân hàng mới phải thực hiện nghĩa vụ chi trả thay khách hàng. Khi đó, khoản chi trả này được xếp vào loại tài sản "xấu" trong nội bảng, cấu thành nợ quá hạn. 1.1.2.3. Tín dụng phân theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng Về nguyên tắc, mọi khoản tín dụng của ngân hàng đều có đảm bảo. Tuy nhiên, ngân hàng chỉ ghi vào hợp đồng tín dụng loại đảm bảo mà ngân hàng có thể bán đi để thu nợ nếu khách hàng không trả nợ. Tín dụng không cần tài sản đảm bảo là loại tín dụng không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc sự bảo lãnh của người thứ ba, thường được cấp cho các khách hàng có uy tín, làm ăn thường xuyên có lãi, tình hình tài chính vững mạnh, ít xảy ra tình trạng nợ nần đây dưa hoặc món vay tương đối nhỏ so với vốn của người vay. Tín dụng dựa trên cam kết đảm bảo là loại tín dụng dựa trên cơ sở các đảm bảo như thế chấp hoặc cầm cố, hoặc phải có sự bảo lãnh của bên thứ ba. Đối với khách hàng không có uy tín cao đối với ngân hàng, khi vay vốn cần có bảo đảm. Sự bảo đảm này là căn cứ pháp lý để ngân hàng có thêm một nguồn thứ hai, bổ sung cho nguồn thứ nhất thiếu chắc chắn. 1.2. Rủi ro tín dụng của NHTM 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng Kinh doanh trong lĩnh vực ngân hàng là loại hình kinh doanh đặc biệt tiềm ẩn nhiều rủi ro từ mọi nguồn gốc, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro do thiếu vốn khả dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro hối đoái, rủi ro thanh khoản... Trong đó, rủi ro tín dụng là vấn đề nổi cộm nhất của các ngân hàng khi thực hiện các chiến lược quản lý rủi ro. 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phải chịu do khách hàng vay hoặc một đối tác không hay không thể thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận dẫn đến việc các khoản cho vay hay các khoản phải thu của ngân hàng giảm giá trị hoặc không thu hồi được. Trong danh mục tài sản có của các ngân hàng, các khoản vay hiển nhiên là nơi phát sinh nhiều rủi ro tín dụng nhất. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng có thể còn xuất hiện ở rất nhiều hoạt động khác của ngân hàng, trong và ngoài bảng tổng kết tài sản. Ngoài danh mục cho vay, ngân hàng ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro tín dụng hơn trong các sản phẩm, công cụ tài chính khác như đầu tư chứng khoán, cho thuê tài chính, chiết khấu chứng từ có giá, các khoản phải thu... Các hoạt động ngoài bảng cân đối kế toán cũng chứa đựng rủi ro tín dụng gồm có: bảo lãnh, phát hành thư tín dụng, chấp nhận thanh toán... Để ngăn ngừa và hạn chế tổn thất cho ngân hàng, nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh của NHTM, quản lý rủi ro tín dụng là thật sự cần thiết. Tuy nhiên, cần xác định rằng, rủi ro tín dụng là bạn đường trong kinh doanh ngân hàng, chỉ có thể đề phòng, hạn chế chứ không thể loại trừ. Để hạn chế rủi ro tín dụng, các NHTM cần phải áp dụng đồng bộ các biện pháp nhằm ngăn ngừa phát sinh rủi ro đồng thời có các biện pháp thích hợp để hạn chế tổn thất khi rủi ro xảy ra. Muốn vậy, trước hết các NHTM cần nghiên cứu những nguyên nhân cơ bản dẫn đến rủi ro tín dụng, từ đó thực thi các giải pháp phù hợp với từng hoàn cảnh. 1.2.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng 1.2.2.1. Nguyên nhân xuất phát từ phía khách hàng - Năng lực tài chính của khách hàng Có thể thấy yếu tố đầu tiên và cốt lõi tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng là yếu tố tài chính. Nếu một doanh nghiệp có tiềm lực tài chính vững mạnh thì việc một giao dịch không thành công sẽ không làm doanh 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 nghiệp mất đi khả năng trả nợ, còn khi điều kiện tài chính suy yếu thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn hơn. Các yếu tố tài chính ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp gồm có: + Khả năng thanh khoản phản ánh thông qua các chỉ số như khả năng thanh toán nhanh, khả năng thanh toán hiện hành... Khả năng thanh toán cao sẽ làm giảm khả năng sinh lời của khách hàng nhưng khả năng thanh toán thấp sẽ làm tăng khả năng ngân hàng sẽ phải giải quyết các tài sản cố định khác của khách hàng để thu hồi vốn. + Khả năng sinh lời: ROA, ROE, EPS... Đây là thước đo mức độ thành công về mặt tài chính của khách hàng vay. Mặc dù vậy, ngân hàng cần đánh giá đúng triển vọng trong tương lai của doanh nghiệp chứ không phải chỉ căn cứ vào thành công của doanh nghiệp trong những năm tài chính qua. + Đòn bẩy tài chính: Tỷ lệ đòn bẩy cao làm tăng suất sinh lợi cho doanh nghiệp đồng thời cũng làm tăng rủi ro cho doanh nghiệp. Tùy thuộc vào tính chất của từng khoản vay, các ngân hàng có thể yêu cầu mức thế chấp và lãi suất cao hơn để bù đắp rủi ro mà ngân hàng có thể gặp phải từ khoản cho vay. + Hiệu quả quản lý vốn + Dòng tiền: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là một bức tranh cho ngân hàng cái nhìn toàn diện về chuyển động tiền mặt của các hoạt động đầu tư, kinh doanh, tài chính... của doanh nghiệp trong năm tài chính. Tất cả các doanh nghiệp có lưu chuyển tiền tệ từ hoạt động sản xuất kinh doanh dương đều trả được nợ vay ngân hàng thậm chí trong những kỳ tài chính kinh doanh lỗ trong khi các DN kinh doanh có lãi nhưng lưu chuyển tiền tệ âm không thể trả được nợ cho ngân hàng. - Năng lực kinh doanh, quản trị của khách hàng 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Năng lực quản trị của doanh nghiệp là yếu tố có tác động rất lớn và là yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Trình độ yếu kém trong việc dự đoán các vấn đề kinh tế, yếu kém trong quản lý, kinh doanh của người vay, chậm thích ứng khi môi trường kinh doanh thay đổi khiến việc kinh doanh thua lỗ và không trả được nợ cho ngân hàng. Doanh nghiệp có trình độ, năng lực quản trị cao luôn biết làm điều tốt nhất cho doanh nghiệp mình, khi gặp khó khăn thì thời hạn vay vốn có thể kéo dài nhưng khả năng trả nợ luôn được đảm bảo. - Đạo đức của khách hàng Người vay cố tình dùng các thủ đoạn để lừa đảo ngân hàng, sử dụng vốn vay sai mục đích hoặc đầu tư vào những dự án quá mạo hiểm với kỳ vọng thu được lợi nhuận cao mà không được sự chấp thuận của ngân hàng. Để đạt được mục đích của mình họ sẵn sàng tìm mọi thủ đoạn ứng phó với ngân hàng như cung cấp thông tin sai, mua chuộc cán bộ ngân hàng... Trong một số trường hợp, khách hàng mặc dù kinh doanh có lãi nhưng lại chây ỳ không trả nợ hoặc trả không đúng hạn cho ngân hàng với hy vọng có thể quỵt nợ hoặc sử dụng vốn vay càng lâu càng tốt. Đạo đức của khách hàng tác động đến việc thu hồi nợ của ngân hàng. Tuy nhiên yếu tố đạo đức này không dễ đánh giá khi nguồn thông tin hiện tại ở Việt Nam chỉ là phi chính thức và hiện tại, hầu như các ngân hàng đều cấp tín dụng chủ yếu dựa vào nhận biết cảm tính. Rủi ro từ phía khách hàng là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến rủi ro trong hoạt động kinh doanh tín dụng của các NHTM. Việc phòng tránh là rất khó khăn và phức tạp. Tuy nhiên, nguyên nhân này có thể nắm bắt và đối phó được nếu NHTM thực hiện tốt việc giám sát, kiểm tra và quản lý khách hàng trước trong và sau khi giải ngân. 1.2.2.2. Nguyên nhân xuất phát từ phía ngân hàng 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Chính sách tín dụng và quy trình cấp tín dụng Chính sách tín dụng là chính sách phản ánh cương lĩnh tài trợ của một ngân hàng, nó cũng là hướng dẫn chung cho cán bộ ngân hàng tạo sự thống nhất chung trong hoạt động tín dụng nhằm hạn chế rủi ro, nâng cao khả năng sinh lời. Chính sách tín dụng phải bao gồm định hướng chung trong việc cho vay, các quy định về đảm bảo tiền vay, danh mục lựa chọn khách hàng trong từng giai đoạn... Một chính sách tín dụng tốt phải là ứng dụng thông minh của những nguyên tắc tín dụng thích hợp với những thay đổi của các nhân tố và môi trường kinh tế. Công việc của cán bộ tín dụng là nên cho ai vay, áp dụng loại sản phẩm nào, với những điều kiện như thế nào... Khi chính sách tín dụng chỉ được lập ra mang tính thủ tục, thiếu nhất quán, thiếu cẩn trọng chắc chắn sẽ gây ra rủi ro tín dụng cho ngân hàng. Quy trình cấp tín dụng hiện tại đang tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao do các khoản vay chưa được rà soát rủi ro một cách độc lập với bộ phận khách hàng. Việc để một bộ phận thực hiện toàn bộ chức năng cho vay, thu nợ, thẩm định và quản lý rủi ro dẽ làm quá tải và tăng nguy cơ xảy ra rủi ro đạo đức ở cán bộ làm tín dụng. - Năng lực của cán bộ tín dụng Nhân viên tín dụng khi cho vay sẽ phải tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp kinh doanh trong các ngành nghề khác nhau, ở các vùng khác nhau, thậm chí là ở nhiều quốc gia khác nhau... Để cho vay tốt họ phải am hiểu khách hàng, lĩnh vực mà khách hàng kinh doanh, môi trường mà khách hàng sống và có khả năng dự đoán các vấn đề liên quan đến người vay…Khi nhân viên tín dụng cho vay đối với những khách hàng mà họ chưa đủ thông tin hoặc chưa thực sự hiểu về khách hàng, về năng lực tài chính của khách hàng mà chỉ đơn thuần dựa trên phương án kinh doanh hay tài sản thế chấp thì rủi ro tín dụng là rất dễ xảy ra. 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Rủi ro đạo đức của cán bộ ngân hàng Sống trong môi trường "tiền bạc", nhiều cán bộ ngân hàng không tránh khỏi cám dỗ của đồng tiền. Bộ phận tín dụng là nơi trực tiếp thẩm định dự án vay vốn và khả năng trả nợ của khách hàng cũng như trực tiếp kiểm tra kho hàng, tài sản thế chấp, giám sát giải ngân, kiểm tra sử dụng vốn vay, là đầu mối tiếp xúc trực tiếp với khách hàng nên nếu đạo đức nghề nghiệp không tốt, cán bộ tín dụng tiếp tay cho khách hàng rút ruột ngân hàng mình thì hậu quả sẽ rất nặng nề. - Không đa dạng hóa danh mục đầu tư Những thay đổi trong chu kỳ kinh doanh của người vay là khó tránh khỏi nên nếu ngân hàng tập trung tài trợ cho một nhóm khách hàng của một ngành hoặc một vùng thì rủi ro sẽ rất cao. Ngoài ra, việc không duy trì được tỷ trọng đầu tư đối với từng ngành hàng, loại cho vay theo thời gian trong tổng thể danh mục cho vay của mình phù hợp với chiến lược, cơ cấu nguồn và năng lực của bản thân ngân hàng sẽ khiến ngân hàng có nguy cơ rơi vào tình trạng không kiểm soát được các khoản cho vay và rủi ro tín dụng cao là tất yếu. 1.2.2.3. Nguyên nhân tác động từ môi trường bên ngoài Rủi ro tín dụng có thể xảy ra do những thay đổi bất thường trên thị trường vượt quá khả năng phán đoán của ngân hàng cũng như người vay như: chu kì kinh tế, thay đổi lãi suất và tỷ giá, thay đổi trong chính sách của chính phủ, thị trường bất động sản... Những sự thay đổi này là thường xuyên diễn ra và tác động liên tục đến người vay, tạo thuận lợi cũng như khó khăn cho người vay. Khi tác động của những nguyên nhân bất khả kháng này là nặng nề thì khả năng trả nợ của người vay bị suy giảm, ngân hàng sẽ phải đối mặt với rủi ro không thu hồi được nợ. - Chu kỳ kinh tế 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Trong thời kỳ nền kinh tế tăng trưởng, các ngành kinh doanh nói chung đều thuận lợi hơn, tỷ lệ thu hồi nợ tăng, nhu cầu vốn tăng làm dư nợ đối với nền kinh tế cũng tăng làm tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn giảm. Nhưng khi nền kinh tế kém tăng trưởng, các ngành kinh doanh đều gặp khó khăn, trong đó các ngành kinh doanh hàng cao cấp, các ngành dịch vụ du lịch, sản xuất vật liệu xây dựng, kinh doanh bất động sản... sẽ gặp khó khăn hơn so với các ngành hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, nhiên liệu... Các món vay, đặc biệt là trung, dài hạn được quyết định dễ dãi trong thời kỳ tăng trưởng sẽ trở thành khó đòi trong những năm sau. Do vậy, các ngân hàng cần lưu ý đến yếu tố này khi ra quyết định cho vay. - Lãi suất, lạm phát Khi lạm phát vượt quá một giới hạn nhất định, ngân hàng nhà nước có thể điều chỉnh bằng cách tăng lãi suất cơ bản. Khi lãi suất tăng, hoạt động tín dụng trở nên rủi ro hơn do lãi suất cao buộc người vay phải thực hiện các phương án kinh doanh mạo hiểm hơn hoặc khuyến khích các khách hàng có độ rủi ro cao hơn vay vốn của ngân hàng. - Rủi ro chính sách Một môi trường kinh doanh không ổn định sẽ gián tiếp làm suy yếu điều kiện tài chính của người vay do người vay không thể chủ động trong chiến lược kinh doanh của mình. Điều này sẽ ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng, làm rủi ro tín dụng của ngân hàng tăng lên. Trong các nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng thì nguyên nhân xuất phát từ môi trường bên ngoài là khó phòng tránh nhất nhưng tổn thất do nó gây ra thường chiếm tỷ trọng không lớn. Ngoài ra, các ngân hàng cũng có thể giảm bớt tổn thất nếu dự đoán đúng xu hướng để thực thi chính sách phân tán rủi ro hợp lý. 1.2.3. Sự cần thiết phải quản lý rủi ro tín dụng 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1.2.3.1. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động của ngân hàng và cả nền kinh tế 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Đối với NH Tín dụng là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM, thông thường chiếm khoảng 70% tài sản có của ngân hàng. Do vậy, rủi ro tín dụng xảy ra sẽ có ảnh hưởng lớn đến ngân hàng ở các mức độ khác nhau. Là hoạt động sinh lời chủ yếu của ngân hàng nên khi rủi ro tín dụng xảy ra, đầu tiên sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng, cao hơn là ngân hàng có thể bị mất vốn từ những khoản cho vay không thu hồi được. Tình trạng thua lỗ kéo dài này sẽ dẫn đến mất khả năng thanh toán các khoản tiền gửi của khách hàng và dẫn tới phá sản ngân hàng. Như vậy, rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến tính thanh khoản và có thể gây ra nguy cơ phá sản ngân hàng. - Đối với nền kinh tế Rủi ro tín dụng xảy ra thường tạo cho ngân hàng tổn thất về tài chính. Nhưng những thiệt hại về uy tín ngân hàng, về mất lòng tin của xã hội là những tổn thất còn lớn hơn rất nhiều lần. Rủi ro tín dụng giống như là "ngòi nổ", tự mình nó sự phá hoại chỉ giới hạn trong phạm vi hẹp, nhưng khi có chất kích nổ, sự phá hoại lan truyền và sự tàn phá khủng khiếp sẽ diễn ra. Rủi ro tín dụng khi đó sẽ có thể là đầu mối của những cuộc khủng hoảng tài chính hoặc khủng hoảng kinh tế xã hội. 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Khi một ngân hàng gặp rủi ro tín dụng và dẫn đến phá sản thì các ngân hàng khác cũng bị ảnh hưởng do tâm lý hoang mang của những người gửi tiền, ồ ạt kéo nhau đến rút tiền ở cả những ngân hàng khác. Nếu không có những sự điều chỉnh kịp thời thì cả hệ thống ngân hàng sẽ rơi vào khủng hoảng. Trong khi đó, ngân hàng là một trung gian tài chính quan trọng của nền kinh tế, hoạt động của ngân hàng liên quan chặt chẽ đến hoạt động của các cá nhân, doanh nghiệp, các ngành kinh tế khác. ngân hàng phá sản gây tổn thất cho những người gửi tiền còn DN thì sẽ không vay được vốn để sản xuất kinh doanh. Nền kinh tế rơi vào khủng hoảng và trì trệ. 1.2.3.2. Mục tiêu của quản lý rủi ro tín dụng Trên quan điểm quản lý toàn bộ ngân hàng thì rủi ro tín dụng là không thể tránh khỏi, là khách quan. Do vậy, mục tiêu của quản lý rủi ro tín dụng là tối đa hoá tỷ lệ thu nhập đã được điều chỉnh rủi ro của ngân hàng bằng việc duy trì mức độ rủi ro tín dụng trong phạm vi mà các ngân hàng cho là hợp lý, được kiểm soát và trong nguồn lực tài chính của họ. Các ngân hàng cần phải quản trị rủi ro của cả danh mục đầu tư cũng như trong từng khoản vay, từng hoạt động kinh doanh riêng lẻ và cần xem xét rủi ro tín dụng trong mối tương quan với các loại rủi ro khác. Thực hiện tốt công tác quản lý rủi ro tín dụng là cơ sở cho lợi nhuận,sự tăng trưởng bền vững và thành công lâu dài của mỗi ngân hàng, đồng thời nó còn là cơ sở cho một nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững. 1.3. Nội dung quản lý rủi ro tín dụng 1.3.1. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1.2.1.1. Nợ quá hạn Nợ quá hạn là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất để đánh giá rủi ro tín dụng của một ngân hàng. Nợ quá hạn là các khoản nợ mà khách hàng không trả được khi đến hạn thoả thuận ghi trong hợp đồng tín dụng. Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cao phản ánh chất lượng hoạt động tín dụng kém, khả năng thu hồi vốn sẽ khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mất vốn cao. Nợ khó đòi là nợ quá hạn đã quá một kì gia hạn nợ, do đó các khoản nợ được xếp vào nợ khó đòi sẽ có nguy cơ mất vốn rất cao. Trong quá trình định lượng, các chỉ tiêu trên có thể phản ánh không thực sự mức độ rủi ro tín dụng của một ngân hàng do các chỉ tiêu này có thể bị biến dạng do nhiều nguyên nhân: - Định kì hạn nợ không đúng: Nhiều cán bộ ngân hàng khi cho vay không chú ý thích đáng đến chu kì kinh doanh của người vay hoặc do nguồn ngắn hạn là chủ yếu nên định kì hạn nợ ngắn để hạn chế rủi ro. Do không có sự phù hợp giữa kì hạn nợ và kì hạn của thu nhập của người vay nên ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của người vay, gây ra nợ quá hạn cho ngân hàng mặc dù có thể tình hình tài chính của khách hàng là tốt. Khoản nợ này trở thành mối de dọa tài chính đối với người vay, buộc họ phải trả thêm một khoản phụ phí để gia hạn nợ hoặc phải gánh chịu một lãi suất phạt. Với ngân hàng, việc nợ quá hạn tăng buộc ngân hàng phải trích lập rủi ro lớn và điều này ảnh hưởng đến lượng vốn khả dụng của ngân hàng, làm giảm khả năng sinh lời của ngân hàng. 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Đảo nợ, giãn nợ: Nhân viên ngân hàng và khách hàng có thể thoả thuận với nhau để khách hàng vay khoản mới để trả nợ cũ nhằm che dấu đối với ngân hàng cấp trên và khách hàng không phải chịu lãi phạt hoặc thực hiện giãn nợ đối với các khoản nợ mà chắc chắn người vay không trả được. Những hành vi này làm chỉ tiêu nợ quá hạn và nợ khó đòi không phản ánh đầy đủ rủi ro tín dụng. - Chính sách cho vay: Rất nhiều khoản cho vay khó đòi không thể thu hồi được bằng cách phát mại tài sản (cho vay doanh nghiệp nhà nước, người nghèo, tài sản không rõ ràng..) và những khoản cho vay này phần lớn là cho vay theo chỉ thị của Chính Phủ. Xử lý các khoản nợ này rất phức tạp, nhiều ngân hàng đã loại chúng ra khỏi chỉ tiêu nợ quá hạn và nợ khó đòi xếp vào "nợ khoanh". Tuy nhiên chúng thực sự đe doạ thu nhập của ngân hàng nếu Chính Phủ không tìm được nguồn để bù đắp. 1.2.1.2. Các khoản tín dụng “có nguy cơ” Có nhiều khoản tín dụng mặc dù chưa đến hạn và chưa được coi là nợ quá hạn nhưng trong quá trình theo dõi, nhân viên ngân hàng nhận thấy những khoản tài trợ này đang có dấu hiệu kém lành mạnh và có nguy cơ trở thành nợ quá hạn. Thông thường thì điều này có nghĩa là người vay đã không thực hiện thanh toán đúng như kế hoạch hay giá trị tài sản thế chấp của người vay đã sụt giảm đáng kể. Nếu ngân hàng xem xét thấy có nhiều khoản cho vay có vấn đề thì tức là rủi ro tín dụng đang rình rập. Khi đó ngân hàng cần sớm tìm cách giải quyết để tránh nguy cơ các khoản vay này trở thành nợ quá hạn, nợ khó đòi. Các biểu hiện của một khoản tín dụng có nguy cơ: 1) Trả nợ vay không đúng kỳ hạn hoặc thất thường 2) Thường xuyên sửa đổi thời hạn hoặc xin gia hạn nợ 3) Có hồ sơ đảo nợ (mỗi lần vay mới thì nợ gốc chỉ giảm xuống một ít) 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 4) Lãi suất tín dụng cao không bình thường để bù đắp rủi ro 5) Tài khoản phải thu hay hàng tồn kho tăng không bình thường 6) Hệ số đòn bẩy tăng 7) Thất lạc hồ sơ, đặc biệt là các báo cáo tài chính 8) Chất lượng tài sản đảm bảo giảm 9) Dựa vào đánh giá lại tài sản để tăng vốn chủ sở hữu của khách hàng 10) Thiếu báo cáo lưu chuyển tiền tệ hay dự báo luồng tiền 11) Khách hàng dựa vào thu nhập bất thường để trả nợ ( Nguồn FDIC Bank Examination Policies) 1.2.1.3. Các chỉ tiêu khác Bên cạnh nợ quá hạn và các khoản cho vay có vấn đề, nhà quản lý ngân hàng còn sử dụng kết hợp các chỉ tiêu khác gắn với chiến lược đa dạng hoá tài sản, lập hồ sơ khách hàng... để đánh giá rủi ro tín dụng. - Điểm của khách hàng: Thông qua phân tích tình hình tài chính, năng lực sản xuất kinh doanh, hiệu quả dự án, mối quan hệ và tính sòng phẳng của khách hàng... ngân hàng lập hồ sơ về khách hàng và tiến hành xếp loại, cho điểm. Điểm của khách hàng cho thấy rủi ro "tiềm ẩn" của khoản cho vay. - Tính kém đa dạng của tín dụng: Các món vay dài hạn có tính rủi ro cao hơn các món vay ngắn hạn. Các món vay bằng ngoại tệ sẽ phải gánh chịu thêm rủi ro tỷ giá bên cạnh rủi ro tín dụng. Các món vay lớn có chi phí quản lý rẻ hơn nhưng rủi ro cao hơn hơn các khoản vay nhỏ. Một ngân hàng đa dạng hoá được danh mục cho vay của mình sẽ được đánh giá là có rủi ro thấp hơn so với việc ngân hàng chỉ tập trung vào cho vay một ngành hay lĩnh vực nào đó. Nếu ngân hàng tập trung tài trợ cho một nhóm khách hàng của một ngành, một vùng thì khi rủi ro hệ thống xảy ra, tổn thất của ngân hàng sẽ rất nặng nề. 20
- Xem thêm -