Tìm hiểu việc sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học môn tự nhiên xã hội ở lớp 3 bậc tiểu học_khóa luận tốt nghiệp lớp qlgdth

  • Số trang: 62 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 24 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan trêng ®¹i häc s ph¹m hµ néi 2 khoa: Gi¸o dôc tiÓu häc ----------o0o---------- Phan ThÞ Ng¸t T×m hiÓu viÖc sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3 – bËc TiÓu häc kho¸ luËn tèt nghiÖp ®¹i häc Chuyªn ngµnh: Gi¸o dôc häc Ngêi híng dÉn khoa häc Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Hà Néi - 2008 trêng ®¹i häc s ph¹m hµ néi 2 khoa: Gi¸o dôc tiÓu häc ----------o0o---------- SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 1 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Phan ThÞ Ng¸t T×m hiÓu viÖc sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3 – bËc TiÓu häc kho¸ luËn tèt nghiÖp ®¹i häc Chuyªn ngµnh: Gi¸o dôc häc Hà Néi - 2008 Lêi c¶m ¬n Em xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh tíi c« gi¸o: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan – gi¶ng viªn tæ T©m lÝ gi¸o dôc trêng §HSP Hµ Néi 2 – ngêi ®· tËn t×nh híng dÉn, gióp ®ì em trong suèt qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ thùc hiÖn kho¸ luËn nµy. Qua ®©y, em xin göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c tíi c¸c thÇy c« gi¸o trong khoagi¸o dôc TiÓu häc, c¸c thÇy c« trong tæ bé m«n T©m lÝ gi¸o dôc cïng c¸c thÇy c« gi¸o trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ A, trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ B vµ trêng TiÓu häc T©n D©n ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn gióp ®ì em hoµn thµnh kho¸ luËn nµy. Víi ®iÒu kiÖn thêi gian nghiªn cøu vµ vèn kiÕn thøc cßn h¹n chÕ, ch¾c ch¾n ®Ò tµi cña em sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em kÝnh mong nhËn SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña quý thÇy c« vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®Ó ®Ò tµi cña em thùc sù cã chÊt lîng vµ h÷u Ých. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Hµ néi, ngµy 8 th¸ng 5 n¨m 2008 Sinh viªn Phan ThÞ Ng¸t Lêi cam ®oan Kho¸ luËn ®îc hoµn thµnh t¹i bé m«n T©m lÝ gi¸o dôc, díi sù híng dÉn cña c« gi¸o - Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan. C¸c sè liÖu trong kho¸ luËn lµ trung thùc. Kho¸ luËn nµy cha tõng ®îc c«ng bè trong bÊt k× c«ng tr×nh khoa häc nµo kh¸c. T¸c gi¶ Phan ThÞ Ng¸t SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 3 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Môc lôc Trang Lêi c¶m ¬n 1 Lêi cam ®oan . Môc lôc 3 A. 2 PhÇn më ®Çu 5 1. Lý do chän ®Ò tµi 2. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò 3. Môc ®Ých nghiªn cøu 4. §èi tîng,kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu 5. NhiÖm vô nghiªn cøu 6. Gi¶ thuyÕt khoa häc 7. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 8. KÕ ho¹ch nghiªn cøu 9. CÊu tróc cña kho¸ luËn B. PhÇn néi dung Ch¬ng 1: C¬ së lÝ luËn SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 5 6 7 7 8 8 8 8 9 10 10 4 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan 1: Kh¸i niÖm ph¬ng ph¸p d¹y häc 2: Mét sè ®Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc 3: Ph©n lo¹i ph¬ng ph¸p d¹y häc ë TiÓu häc 4: VÊn ®Ò ®æi p trß ch¬i häc míi ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc 5: Ph¬ng ph¸p trß ch¬i Ch¬ng2: M«n Tù nhiªn vµ X· héi vµ vÊn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp 1. M«n tù nhiªn vµ x· héi ë TiÓu häc 2. M«n Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 vµ vÊn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp Ch¬ng 3: Thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 ë TiÓu häc. Nguyªn nh©n vµ biÖn 10 10 11 14 21 28 28 31 ph¸p 37 1. Thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 ë TiÓu häc 1.1 Thùc tr¹ng nhËn thøc cña gi¸o viªn vÒ t¸c dông cña ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 1.2. Thùc trang sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 1.3. Thùc tr¹ng vÒ hiÖu qu¶ cña trß ch¬i häc tËp ®èi víi giê häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 ë TiÓu häc 2. Nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p 2.1. Nguyªn nh©n 2.2. BiÖn ph¸p C. PhÇn kÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 37 37 38 45 50 50 52 56 58 59 5 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan A-phÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Chóng ta ®ang tiÕn hµnh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc. Do ®ã ë tÊt c¶ c¸c ngµnh nghÒ hiÖn nay ®Òu cã sù ®æi míi ®Ó phï hîp víi yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn x· héi. Trong ®ã ngµnh gi¸o dôc víi s¶n phÈm ®Æc biÖt lµ con ngêi th× cµng ph¶i ®æi míi ®Ó t¹o ra nh÷ng con ngêi lao ®éng cã tr×nh ®é häc vÊn cao, cã n¨ng lùc, cã b¶n lÜnh, b¶n ng·, ®¸p øng ®îc mäi yªu cÇu cña cuéc sèng hiÖn ®¹i. §æi míi trong gi¸o dôc ph¶i ®îc hiÓu lµ ®æi míi toµn diÖn, ®æi míi tõ môc tiªu, néi dung ®Õn ph¬ng ph¸p vµ h×nh thøc tæ chøc. Trong xu thÕ ®ã, sù ®æi míi vÒ ph¬ng ph¸p d¹y häc ®ang ®îc coi lµ vÊn ®Ò nãng báng, mang tÝnh chÊt thêi ®¹i, thu hót ®îc sù quan t©m cña c¸c nhµ nghiªn cøu, c¸c nhµ qu¶n lÝ gi¸o dôc còng nh c¸c gi¸o viªn trùc tiÕp ®øng líp. §æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i kh¾c phôc c¸ch thøc truyÒn thô “thÇy gi¶ng – trß ghi” ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng s¸ng t¹o cña ngêi häc. M«n Tù nhiªn X· héi ë trêng TiÓu häc lµ m«n häc tÝch hîp nh÷ng kiÕn thøc cña khoa häc tù nhiªn vµ khoa häc x· héi. M«n häc nµy ®ãng vai trß quan träng trong viÖc h×nh thµnh nh÷ng phÈm chÊt, n¨ng lùc ®¹o ®øc cña con ngêi vµ trong thùc hiÖn nhiÖm vô cô thÓ cña hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n. §Ó ®¸p øng môc tiªu cña hÖ thèng gi¸o dôc vµ cña gi¸o dôc TiÓu häc, ch¬ng tr×nh m«n Tù nhiªn X· héi ®· ®Ò ra môc tiªu m«n häc ph¶i kh¬i dËy tÝnh tÝch cùc trong ho¹t ®éng cña häc sinh . Trªn c¬ së nh÷ng môc tiªu nµy ®ßi hái ho¹t ®éng tæ chøc, híng dÉn cña gi¸o viªn ph¶i híng tíi ho¹t ®éng tù chiÕm lÜnh kiÕn thøc vµ h×nh thµnh rÌn luyÖn kü n¨ng häc tËp cña häc sinh. Häc sinh ph¶i ®îc ho¹t ®éng, ®îc béc lé m×nh vµ ®îc ph¸t triÓn mét c¸ch tèi ®a th«ng qua ho¹t ®éng häc tËp. Môc tiªu nµy ®ßi hái thÇy gi¸o, c« gi¸o trong khi tæ chøc SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 6 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan cho häc sinh häc tËp ph¶i sö dông phèi hîp, linh ho¹t c¸c ph¬ng ph¸p d¹y cã t¸c dông ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng nhËn thøc cña ngêi häc nh ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp, ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm, ph¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò. Ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp ®îc coi lµ mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc. Ph¬ng ph¸p nµy ®îc sö dông kh¸ phæ biÕn ®Ó tæ chøc cho häc sinh häc tËp cã hiÖu qu¶ ë nhiÒu m«n häc cña bËc TiÓu häc (To¸n, TiÕng viÖt, Tù nhiªn X· héi, §¹o ®øc …). Sö dông trß ch¬i trong d¹y häc kh«ng ph¶i lµ mét vÊn ®Ò hoµn toµn míi, cho ®Õn nay ®· cã nhiÒu bµi viÕt, nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò nµy. Thùc tÕ nhiÒu gi¸o viªn ®øng líp còng ®· cã nhiÒu kinh nghiÖm quý b¸u vÒ viÖc sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp nh»m ®em l¹i nh÷ng giê häc nhÑ nhµng, vui vÎ, lÝ thó mµ vÉn ®¹t hiÖu qu¶ cao. C¬ së lý luËn vÒ ph¬ng ph¸p nµy ®· ®îc nhiÒu chuyªn gia nghiªn cøu vµ kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn ®îc nh÷ng mÆt tÝch cùc mµ viÖc tæ chøc trß ch¬i häc tËp ®· mang l¹i sau mçi tiÕt häc. Tuy nhiªn thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p nµy nh thÕ nµo vµ nguyªn nh©n nµo dÉn ®Õn thùc tr¹ng ®ã vÉn cßn lµ mét vÊn ®Ò cha cã nhiÒu c«ng tr×nh quan t©m, t×m hiÓu. KÕ thõa nh÷ng thµnh tùu cña c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu nãi trªn vµ xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu thùc tiÔn d¹y häc m«n Tù nhiªn X· héi ë tiÓu häc, chóng t«i chän ®Ò tµi: “Tìm hiểu việc sử dụng phương pháp trò chơi học tập trong dạy học môn Tự nhiên Xã hội ở lớp 3 bậc Tiểu học” ®Ó t×m hiÓu vµ nghiªn cøu trong kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. 2. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò ViÖc sö dông trß ch¬i trong d¹y häc kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò míi ®îc ®Æt ra. Ngay tõ ®Çu thÕ kØ XX nhµ t©m lý häc Thôy Sü J.Piaget ®· rÊt quan t©m tíi ph¬ng ph¸p nµy “Th«ng qua ho¹t ho¹t ®éng vui ch¬i ®Ó tiÕn hµnh häc tËp”. N¨m 1974, trªn t¹p chÝ v¨n häc trêng häc Matxc¬va, sè 2 (trang 53) B.C.Grrenhikaia ®· cho r»ng: “Chóng ta kh«ng nh÷ng ph¶i t¹o cho trÎ cã th× giê ®Ó ch¬i mµ cßn ph¶i lµm cho toµn bé cuéc sèng cña trÎ ®îc nu«i dìng b»ng trß ch¬i’’ ë ViÖt Nam ngoµi nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu cã tÝnh chÊt lý luËn vÒ ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp nãi chung, nhiÒu t¸c gi¶ ®· quan t©m ®Õn viÖc sö dông ph¬ng ph¸p nµy trong tõng m«n häc cô thÓ. §Æc biÖt lµ t¸c gi¶ NguyÔn SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 7 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan ThÞ Hoa – gi¸o viªn sinh häc, trêng Cao ®¼ng s ph¹m T©y B¾c ®· ®Ò cËp ®Õn mét c¸ch kh¸ chi tiÕt tõ nguån su tÇm, sù ph©n lo¹i, híng dÉn sö dông c©u ®è nh lµ mét ph¬ng tiÖn ®Æc biÖt ®Ó tæ chøc trß ch¬i häc tËp cho häc sinh nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y vµ häc, t¹o bµi gi¶ng cã tÝnh hÊp dÉn, l«i cuèn, lµm häc sinh say mª, phÊn khëi häc tËp qua bµi viÕt “Sö dông c©u ®è trong gi¶ng d¹y m«n Tù nhiªn X· héi. Hay nhãm t¸c gi¶ §ç TiÕn §¹t, TrÇn Ngäc Lan, Ph¹m Thanh T©m ®· ®Ò cËp ®Õn c¸c lo¹i trß ch¬i theo tõng néi dung bµi häc trong ch¬ng tr×nh To¸n 1 qua cuèn s¸ch “100 trß ch¬i häc to¸n líp 1”. T¸c gi¶ Ng« Thóc Lanh ®· cho xuÊt b¶n cuèn “Gióp em vui häc to¸n 1”. Cuèn s¸ch ®· ®a ra nh÷ng c©u ®è vµ rÊt nhiÒu trß ch¬i to¸n häc gióp c¸c em cñng cè néi dung bµi häc, rÌn trÝ th«ng minh vµ kh¶ n¨ng s¸ng t¹o mµ vÉn ®¶m b¶o vui mµ häc, häc mµ vui. Nh vËy, mÆc dï ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ viÖc sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc ë TiÓu häc. Nhng thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p nµy trong d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë TiÓu häc th× vÉn cßn Ýt ®îc quan t©m. 3. môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi Tõ viÖc lµm râ c¬ së lÝ luËn cña ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp, chóng t«i tiÕn hµnh t×m hiÓu vÊn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 (ë ba trêng TiÓu häc: trêng TiÓu häc T©n D©n, trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ A vµ trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ B). Trªn c¬ së ®ã t×m hiÓu nguyªn nh©n vµ ®Ò xuÊt nh÷ng biÖn ph¸p nh»m n©ng cao chÊt lîng sö dông ph¬ng ph¸p trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi ë TiÓu häc. 4. ®èi tîng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi - §èi tîng nghiªn cøu: VÊn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i trong d¹y häc cho häc sinh líp 3. - Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: ViÖc d¹yhäc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3 - Ph¹m vi nghiªn cøu: Do thêi gian cã h¹n nªn ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi chØ dõng l¹i ë viÖc t×m hiÓu sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3 trêng TiÓu häc T©n D©n (khu vùc SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 8 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Kho¸i Ch©u – Hng Yªn), trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ A, trêng TiÓu häc Xu©n Hoµ B (khu vùc Phóc Yªn – VÜnh Phóc) 5. nhiÖm vô nghiªn cøu cña ®Ò tµi - T×m hiÓu c¬ së lÝ luËn vÒ ph¬ng ph¸p d¹y häc, ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp trong d¹y häc nãi chung, trong d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë TiÓu häc nãi riªng -T×m hiÓu thùc tr¹ng vÊn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 ë TiÓu häc. - ChØ ra nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng vµ ®Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3 nãi riªng vµ ë tiÓu häc nãi chung. 6. Gi¶ thuyÕt khoa häc: NÕu t×m hiÓu ®óng thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi líp 3 ë TiÓu häc vµ ®Ò xuÊt ®îc mét sè biÖn ph¸p hîp lÝ th× sÏ n©ng cao ®îc hiÖu qu¶ sö dông ph¬ng ph¸p nµy. 7. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: - Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu tµi liÖu lÝ luËn ( Tµi liÖu vÒ T©m lÝ häc, Gi¸o dôc häc vµ c¸c tµi liÖu kh¸c cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi nµy) - Ph¬ng ph¸p trß chuyÖn. - Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra. - Ph¬ng ph¸p quan s¸t. - Ph¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc. 8. KÕ ho¹ch nghiªn cøu: Th¸ng 10/2007 nhËn ®Ò tµi nghiªn cøu Tõ th¸ng 10/2007 ®Õn hÕt th¸ng 1/2008 nghiªn cøu tµi liÖu ®Ó t×m hiÓu c¬ së lÝ luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu. Tõ th¸ng 1/2008 ®Õn hÕt th¸ng 4/2008 thiÕt kÕ phiÕu ®iÒu tra vµ ®iÒu tra thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp ë trêng tiÓu häc. Th¸ng 5/2008 hoµn thµnh c«ng tr×nh nghiªn cøu. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 9 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan 9. CÊu tróc kho¸ luËn: Ngoµi phÇn më ®Çu, phÇn kÕt luËn, phô lôc vµ tµi liÖu tham kh¶o, néi dung chÝnh cña kho¸ luËn bao gåm: Ch¬ng 1: C¬ së lÝ luËn. Ch¬ng 2: M«n Tù nhiªn vµ X· héi – VÊn ®Ò sö dông trß ch¬i häc tËp Ch¬ng 3: Thùc tr¹ng sö dông ph¬ng ph¸p trß ch¬i trong d¹y häc Tù nhiªn vµ X· héi ë líp 3, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p. B: phÇn néi dung Ch¬ng 1: C¬ së lÝ luËn 1. kh¸i niÖm ph¬ng ph¸p d¹y häc. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 10 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ ph¬ng ph¸p ®îc x©y dùng vµ vËn dông vµo mét qu¸ tr×nh cô thÓ – qu¸ tr×nh d¹y häc. §©y lµ qu¸ tr×nh ®îc ®Æc trng bëi tÝnh chÊt hai mÆt, nghÜa lµ bao gåm hai ho¹t ®éng: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ ho¹t ®éng cña trß. Hai ho¹t ®éng nµy tån t¹i vµ ®îc tiÕn hµnh trong mèi quan hÖ biÖn chøng: Ho¹t ®éng cña thÇy ®ãng vai trß chØ ®¹o (tæ chøc, ®iÒu khiÓn ) vµ ho¹t ®éng cña trß ®ãng vai trß tÝch cùc chñ ®éng (tù tæ chøc, tù ®iÒu khiÓn ). Ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i nh»m thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô d¹y häc ®ã lµ: Trang bÞ cho häc sinh hÖ thèng nh÷ng tri thøc khoa häc phæ th«ng c¬ b¶n, hiÖn ®¹i, phï hîp víi thùc tiÔn ®Êt níc vµ hÖ thèng nh÷ng kÜ n¨ng, kÜ x¶o t¬ng øng. Ph¸t triÓn ë c¸c em n¨ng lùc ho¹t ®éng trÝ tuÖ. Trªn c¬ së ®ã, h×nh thµnh ë c¸c em c¬ së thÕ giíi quan khoa häc vµ nh÷ng phÈm chÊt ®¹o ®øc cña con ngêi míi. Nh vËy, ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ tæ hîp nh÷ng c¸ch thøc ho¹t ®éng cña c¶ thÇy vµ trß trong qu¸ tr×nh d¹y häc, ®îc h×nh thµnh díi vai trß chØ ®¹o cña thÇy nh»m thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô d¹y häc. 2. mét sè ®Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p d¹y häc tiÓu häc. 2.1. Ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc phô thuéc vµo néi dung d¹y häc. Trong nhµ trêng TiÓu häc, häc sinh ®îc lÜnh héi hÖ thèng tri thøc, kÜ n¨ng, kÜ x¶o (néi dung d¹y häc) th«ng qua c¸c m«n häc (6 m«n häc víi giai ®o¹n 1 vµ 9 m«n häc víi giai ®o¹n 2) do ®ã cÇn ph¶i sö dông nhiÒu ph¬ng ph¸p d¹y häc kh¸c nhau ®Ó phï hîp víi néi dung tõng m«n häc. 2.2. Ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc phô thuéc vµo ®Æc ®iÓm sinh lÝ cña ngêi häc §é tuæi häc sinh TiÓu häc cßn thÊp (tõ 6 ®Õn 14 tæi), n¨ng lùc chó ý vµ trÝ nhí kÐm bÒn v÷ng, do ®ã kh«ng nªn kÐo dµi néi dung bµi häc tõ giê nµy sang giê kh¸c. Lµm nh vËy häc sinh sÏ dÔ mÖt mái, ch¸n n¶n kh«ng lÜnh héi ®îc ®Çy ®ñ vµ chÝnh x¸c néi dung bµi häc. Trong mét kho¶ng thêi gian ng¾n (30 35 phót) víi dung lîng kiÕn thøc võa ph¶i, häc sinh lÜnh héi néi dung tµi liÖu häc tËp ngay trong tiÕt häc. Nh vËy, kh«ng nªn sö dông mét ph¬ng ph¸p duy nhÊt trong giê lªn líp mµ ph¶i kÕt hîp ®an xen c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc kh¸c nhau, nh»m gióp häc sinh tËp trung chó ý cao, høng thó häc tËp. Häc sinh tiÓu häc lu«n hiÕu ®éng, ham ch¬i, thÝch c¸i míi l¹ nhng l¹i chãng ch¸n. §èi víi trÎ, trß ch¬i lµ ph¸t hiÖn míi, kÝch thÝch tÝnh tß mß muèn t×m hiÓu kh¸m ph¸. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 11 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan V× vËy quan ®iÓm “Th«ng qua ho¹t ®éng vui ch¬i ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng häc tËp” lµ phï hîp víi nhµ trêng TiÓu häc. 2.3. Ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc phô thuéc vµo c¸c yÕu tè kh¸c. C¸c ph¬ng tiÖn d¹y häc hç trî kh«ng nhá ®Õn hiÖu qu¶ sö dông c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc. §iÒu nµy phô thuéc nhiÒu vµo c¬ së vËt chÊt vµ c¸c ®å dïng d¹y häc ë mçi nhµ trêng. Gi¸o viªn cÇn chó ý sö dông tèi ®a c¸c ph¬ng tiÖn, ®å dïng d¹y häc g¾n liÒn víi c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc ®Ó giê häc ®¹t hiÖu qu¶ cao vÒ chÊt lîng. C¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc thay ®æi (ho¹t ®éng néi kho¸ vµ ho¹t ®éng ngo¹i kho¸) sÏ kÐo theo sù thay ®æi cña c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc TiÓu häc. 2.4. Ph¬ng ph¸p d¹y häc tiÓu häc phô thuéc vµo vai trß vµ vÞ trÝ cña nhµ s ph¹m (gi¸o viªn). Vai trß cña thÇy (c«) gi¸o cã vai trß vÞ trÝ quan träng. §èi víi häc sinh TiÓu häc thÇy c« lu«n lµ “ngêi mÉu lÝ tëng”. Do vËy mét giê häc thµnh c«ng hay kh«ng phô thuéc phÇn lín vµo kh¶ n¨ng s ph¹m cña ngêi gi¸o viªn. Víi ngêi gi¸o viªn TiÓu häc ngoµi n¨ng lùc chuyªn m«n nghiÖp vô, rÊt cÇn cã ngo¹i h×nh dÔ a, khu«n mÆt, nô cêi ®«n hËu, giäng nãi vµ mét chót n¨ng khiÕu nghÖ thuËt (móa, h¸t, vÏ…). Nh÷ng ®iÒu kiÖn nµy gióp Ých nhiÒu cho gi¸o viªn trong qu¸ tr×nh d¹y häc TiÓu häc 3. Ph©n lo¹i ph¬ng ph¸p d¹y häc tiÓu häc. 3.1. VÊn ®Ò ph©n lo¹i ph¬ng ph¸p d¹y häc. VÒ vÊn ®Ò ph©n lo¹i ph¬ng ph¸p d¹y häc, hiÖn nay tån t¹i nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau, mçi quan ®iÓm xuÊt ph¸t tõ mét ph¬ng diÖn vµ ph¹m vi nghiªn cøu kh¸c nhau. §iÒu nµy cho thÊy vÊn ®Ò ph©n lo¹i ph¬ng ph¸p d¹y häc nãi riªng vµ vÊn ®Ò d¹y häc nãi chung ®îc nh×n nhËn tõ nhiÒu mÆt. Cã thÓ ®Ò cËp ë ®©y mét sè c¸ch ph©n lo¹i: -Ph©n lo¹i dùa vµo nguån gèc ph¸t sinh tri thøc: Cã nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc b»ng lêi, nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc b»ng trùc quan, nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc thùc hµnh. -Ph©n lo¹i c¨n cø vµo nhiÖm vô lÝ luËn d¹y häc ®îc thùc hiÖn trong mçi giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh d¹y häc: Cã ph¬ng ph¸p tiÕp thu tri thøc, ph¬ng ph¸p vËn dông tri thøc. -Ph©n lo¹i c¨n cø vµo ®Æc trng ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh: Cã ph¬ng ph¸p gi¶i thÝch minh ho¹, ph¬ng ph¸p t¸i hiÖn, ph¬ng ph¸p nghiªn cøu. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 12 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Trong c¸ch ph©n lo¹i ®ã th× c¸ch ph©n lo¹i dùa vµo nguån ph¸t sinh tri thøc lµ phæ biÕn h¬n c¶. Theo c¸c tiªu chÝ nãi trªn, trong ph¹m vi kho¸ luËn cña m×nh, chóng t«i xin giíi thiÖu c¸c ph¬ng ph¸p ®îc ph©n lo¹i dùa trªn nguån ph¸t sinh tri thøc. 3.2. HÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc ë TiÓu häc. 3.2.1. Nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc dïng lêi vµ ch÷. 3.2.1.1. Ph¬ng ph¸p kÓ chuyÖn: Ph¬ng ph¸p kÓ chuyÖn lµ ph¬ng ph¸p dïng lêi ®Ó giíi thiÖu, thuyÕt minh, miªu t¶ nh©n vËt hµnh ®éng, t©m t t×nh c¶m cña nh©n vËt, kÓ l¹i diÔn biÕn cña c©u chuyÖn sao cho ngêi häc h×nh dung néi dung vµ ý nghÜa cña c©u chuyÖn. Ph¬ng ph¸p nµy sö dông chñ yÕu trong ph©n m«n KÓ chuyÖn, §¹o ®øc, phÇn lÞch sö trong m«n Tù nhiªn vµ X· héi. 3.2.1.2. Ph¬ng ph¸p gi¶ng gi¶i: Ph¬ng ph¸p gi¶ng gi¶i lµ ph¬ng ph¸p mµ thÇy dïng lêi ®Ó gi¶ng gi¶i cho häc sinh néi dung d¹y häc. Nã chøa ®ùng yÕu tè gi¶ng gi¶i, minh ho¹ vµ ®îc sö dông nhiÒu trong m«n Tù nhiªn vµ X· héi (phÇn khoa häc) 3.2.1.3. Ph¬ng ph¸p vÊn ®¸p: Ph¬ng ph¸p vÊn ®¸p lµ ph¬ng ph¸p mµ thÇy ®a ra hÖ thèng c©u hái ®· chuÈn bÞ tríc ®Ó häc sinh tr¶ lêi, tiÕp thu bµi häc. Nã ®îc sö dông réng r·i trong qu¸ tr×nh d¹y häc nh»m gîi më cho häc sinh lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò míi, t×m ra nh÷ng tri thøc míi, rót ra nh÷ng cÇn thiÕt tõ nh÷ng tµi liÖu ®· häc còng nh tõ kinh nghiÖm ®· tÝch luü ®îc trong cuéc sèng, tæng kÕt nh÷ng tri thøc mµ häc sinh thu lîm ®îc, cñng cè, «n tËp, më réng vµ ®µo s©u tri thøc ®· häc. 3.2.2. Nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc trùc quan. 3.2.2.1. Ph¬ng ph¸p quan s¸t (trng bµy trùc quan) Quan s¸t lµ mét ph¬ng ph¸p nhËn thøc c¶m tÝnh tÝch cùc. Nã ®îc sö dông réng r·i trong qu¸ tr×nh d¹y häc ë TiÓu häc, ®Æc biÖt lµ trong gi¶ng d¹y c¸c m«n häc tù nhiªn nh To¸n, Tù nhiªn vµ X· héi … Nh»m gióp häc sinh rót ra ®îc nh÷ng kh¸i qu¸t vµ kÕt luËn. 3.2.2.2. Ph¬ng ph¸p tr×nh bµy trùc quan. Ph¬ng ph¸p tr×nh bµy trùc quan lµ ph¬ng ph¸p sö dông c¸c ph¬ng tiÖn trùc quan tríc khi, trong khi vµ sau khi n¾m tµi liÖu míi. Nã cßn ®îc sö dông SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 13 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan trong qu¸ tr×nh «n tËp, cñng cè vµ thËm chÝ c¶ khi kiÓm tra tri thøc, kÜ n¨ng, kÜ x¶o. 3.2.3. Nhãm c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc thùc hµnh. Dùa vµo ho¹t ®éng thùc tiÔn cña häc sinh víi t c¸ch lµ nguån ph¸t sinh tri thøc, ngêi ta x©y dùng c¸c ph¬ng ph¸p: ph¬ng ph¸p lµm thÝ nghiÖm, ph¬ng ph¸p luyÖn tËp, ph¬ng ph¸p «n tËp, ph¬ng ph¸p trß ch¬i. 3.2.3.1. Ph¬ng ph¸p lµm thÝ nghiÖm. Ph¬ng ph¸p nµy ®îc sö dông ë TiÓu häc qua m«n Tù nhiªn vµ X· héi. Nã gióp häc sinh n¾m ®îc tri thøc mét c¸ch v÷ng ch¾c, g©y høng thó, tß mß khoa häc, tin tëng vµo tÝnh chÝnh x¸c cña c¸c tri thøc khoa häc. Ph¬ng ph¸p nµy cã liªn hÖ trùc tiÕp víi nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nh quan s¸t, luyÖn tËp, gi¶i thÝch. 3.2.3.2. Ph¬ng ph¸p luyÖn tËp. LuyÖn tËp lµ lÆp ®i lÆp l¹i nhiÒu lÇn nh÷ng hµnh ®éng nhÊt ®Þnh nh»m h×nh thµnh vµ cñng cè nh÷ng kÜ n¨ng, kÜ x¶o cÇn thiÕt. Trong qu¸ tr×nh luyÖn tËp, mét ®iÒu cã ý nghÜa to lín lµ båi dìng cho häc sinh n¨ng lùc ®éc lËp di chuyÓn c¸c kÜ n¨ng, kÜ x¶o. 3.2.3.3. Ph¬ng ph¸p «n tËp. ¤n tËp gióp cho häc sinh n¾m v÷ng tri thøc, kÜ n¨ng, kÜ x¶o, gióp gi¸o viªn söa ch÷a nh÷ng sai lÇm, lÖch l¹c trong tri thøc cña häc sinh. §¶m b¶o cho häc sinh trong líp tiÕn bé ®ång ®Òu, rÌn luyÖn nh÷ng kÜ n¨ng, kÜ x¶o lµm viÖc ®óng ®¾n vµ ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, ®éc lËp t duy cña häc sinh. Gióp häc sinh më réng, ®µo s©u, kh¸i qu¸t ho¸, hÖ thèng ho¸ nh÷ng tri thøc ®· häc. 3.2.3.4. Ph¬ng ph¸p trß ch¬i. Trong xu híng ph¸t triÓn cña gi¸o dôc hiÖn ®¹i, ngêi ta ®ang nghiªn cøu viÖc sö dông trß ch¬i ®Ó gióp häc sinh lÜnh héi tri thøc, kÜ n¨ng, kÜ x¶o vµ c¸c kÜ n¨ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o ®iÓn h×nh. Trß ch¬i trong häc tËp ë TiÓu häc cã nhiÒu lo¹i: trß ch¬i s¾m vai, trß ch¬i trÝ tuÖ, trß ch¬i nghÖ thuËt … Ph ¬ng ph¸p nµy thêng ®îc sö dông khi gi¶ng d¹y nhiÒu m«n häc nh: TiÕng viÖt, §¹o ®øc, Tù nhiªn vµ X· héi, To¸n … Tuú theo néi dung bµi häc vµ ®Æc ®iÓm løa tuæi cña c¸c em theo tõng n¨m häc ë TiÓu häc mµ c¸c nhµ s ph¹m khai th¸c, sö dông c¸c lo¹i trß ch¬i víi ý nghÜa häc tËp tèi ®a. Trß ch¬i lµ mét h×nh thøc tæ chøc d¹y häc hÊp dÉn, l«i cuèn häc sinh vµo häc tËp tÝch cùc, võa ch¬i, võa häc vµ häc cã kÕt qu¶. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 14 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Ph¬ng ph¸p nµy ®îc nhµ t©m lÝ häc ngêi Thôy SÜ (J.Piaget) rÊt quan t©m vµ ñng hé: “Th«ng qua ho¹t ®éng vui ch¬i ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng häc tËp”. 4. vÊn ®Ò ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ë tiÓu häc. 4.1. C¬ së cña viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ë TiÓu häc. 4.1.1. XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña thêi ®¹i. Do sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña cña cuéc c¸c m¹ng khoa häc kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ, do ®ßi hái cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi ®Êt níc nªn nhµ trêng ph¶i trang bÞ cho häc sinh nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n, hiÖn ®¹i, cËp nhËt víi nh÷ng thµnh tùu míi mÎ cña khoa häc c«ng nghÖ, gÇn gòi víi ®êi sèng vµ phï hîp víi tr×nh ®é nhËn thøc cña häc sinh tiÓu häc. Thùc tÕ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng qu¸ t¶i gi÷a lîng kiÕn thøc cÇn trang bÞ cho häc sinh víi thêi gian cã h¹n cña nhµ trêng, víi kh¶ n¨ng nhËn thøc cña c¸c em. MÆt kh¸c, thùc tiÔn nãi trªn còng ®ßi hái gi¸o dôc vµ ®µo t¹o nãi chung vµ d¹y häc nãi riªng ph¶i ®µo t¹o nh÷ng con ngêi cã phÈm chÊt: linh ho¹t, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, thÝch øng víi ®ßi hái ®a d¹ng vÒ nhu cÇu lao ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng. 4.1.2. XuÊt ph¸t tõ ®êng lèi, quan ®iÓm gi¸o dôc cña §¶ng Tõ nghÞ quyÕt 4 Ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng kho¸ 7, §¶ng ta ®· ®Ò ra yªu cÇu lµ ph¶i ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ë tÊt c¶ c¸c bËc häc. NghÞ quyÕt trung ¬ng 2 kho¸ 8, §¶ng ta ®· nªu râ ph¬ng ph¸p gi¸o dôc ®µo t¹o chËm ®îc ®æi míi, cha ph¸t huy ®îc tÝnh s¸ng t¹o cña ngêi häc, qu¸n triÖt t tëng, ®êng lèi cña §¶ng th× ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y vµ häc lµ mét viÖc rÊt cÇn thiÕt, cÊp b¸ch. 4.1.3. XuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng cña viÖc sö dông c¸cph¬ng ph¸p d¹y häc ë trêng TiÓu häc. ë c¸c trêng TiÓu häc hiÖn nay mÆc dï nhiÒu gi¸o viªn ®· cã ý thøc vÒ viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc. Song, viÖc ®æi míi cßn chËm vµ cha ®em l¹i hiÖu qu¶ cao. Víi c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc míi nh»m ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh nh ph¬ng ph¸p trß ch¬i häc tËp, ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm, ph¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò… ch a ®îc sö dông nhiÒu vµ ®«i khi viÖc sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nµy cña gi¸o viªn còng cha ®¹t kÕt qu¶ cao. Giê häc cßn mang tÝnh chÊt gß bã kh« khan. 4.1.4. XuÊt ph¸t tõ néi dung d¹y häc TiÓu häc. SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 15 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Néi dung d¹y häc ®· hiÖn ®¹i ho¸; tÝnh hÖ thèng ngµy cµng cao; møc ®é ngµy cµng s©u réng. Nªn b»ng ph¬ng ph¸p d¹y häc cò; c¸ch lµm cò, chóng ta kh«ng thÓ gióp häc sinh n¾m v÷ng néi dung tri thøc hiÖu qu¶. 4.2. Quan niÖm vÒ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc. * HiÖn nay cã rÊt nhiÒu quan niÖm vÒ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc. Theo PGS. TS §ç §×nh Hoan th× ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ®îc hiÓu lµ “§a c¸c ph¬ng ph¸p míi vµo nhµ trêng TiÓu häc trªn c¬ së ph¸t huy mÆt tÝch cùc cña c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng ®Ó n©ng cao chÊt lîng d¹y häc, n©ng cao hiÖu qu¶ gi¸o dôc ®µo t¹o”. Theo t¸c gi¶ §µo Quang Trung trong “Ph¸t huy tÝnh tÝch cùc häc tËp cña häc sinh, con ®êng triÓn väng trong d¹y häc” th× viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i lµm sao ph¸t huy ®îc tÝnh tÝch cùc trong häc tËp cña häc sinh. Ph¬ng ph¸p d¹y häc thÝch hîp kh«ng chØ gióp häc sinh lÜnh héi mµ ph¶i tæ chøc ho¹t ®éng t¹o m«i trêng cho häc sinh tÝch cùc häc tËp. V× vËy, ph¬ng ph¸p d¹y häc võa ph¶i phï hîp víi tr×nh ®é, ®Æc ®iÓm t©m lÝ ®¹o ®øc, nhËn thøc cã thùc cña häc sinh võa ph¶i tæ chøc m«i trêng häc tËp ®Ó häc sinh tham gia. Do ®ã, ph¬ng ph¸p d¹y häc cÇn huy ®éng søc lµm viÖc cña tËp thÓ, sö dông c¸c quy luËt l©y lan c¶m xóc, sù b¾t chíc gãp phÇn n©ng cao tÝnh tÝch cùc häc tËp cña häc sinh. VËy ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc lµ g×? Theo t¸c gi¶ §µo quang Trung th× nã lµ mét nhãm ph¬ng ph¸p d¹y häc theo híng ph¸t huy tÝnh tÝch cùc häc tËp cña häc sinh. Nã lµ mét hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc nh»m ®¸p øng c¸c yªu cÇu c¬ b¶n cña môc tiªu gi¸o dôc tæng qu¸t, cã kh¶ n¨ng ®Þng híng cho viÖc tæ chøc qu¸ tr×nh d¹y häc thµnh qu¸ tr×nh tù häc, qu¸ tr×nh kÕt hîp c¸ nh©n vµ x· héi ho¸ viÖc häc tËp. Ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc bao giê còng næi lªn ®Æc ®iÓm quan träng: trÎ em lµ ngêi ho¹t ®éng tÝch cùc, lµ diÔn viªn. Ngêi thÇy lµ ngêi ®¹o diÔn tæ chøc c¸c trß ch¬i, trÎ em ch¬i mµ häc,hµnh ®Ó häc, häc b»ng hµnh ®éng cña chÝnh m×nh. §©y lµ mét quan niÖm rÊt ®óng ®¾n vµ phï hîp víi quan niÖm míi. Trong ch¬ng tr×nh TiÓu häc, ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ®îc thÓ hiÖn mét c¸ch cô thÓ nh sau: a.TËp trung vµo c¸ch häc, ®Æc biÖt lµ gióp häc sinh biÕt c¸ch vµ cã nhu cÇu tù häc. Trong ch¬ng tr×nh TiÓu häc ®· khuyÕn khÝch d¹y häc c¸ nh©n vµ SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 16 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan hîp t¸c ®Ó ph¸t triÓn n¨ng lùc theo tèc ®é häc, kh¶ n¨ng häc cña tõng häc sinh vµ ®Ó tËn dông m«i trêng gi¸o dôc. b. Coi träng vµ khuyÕn khÝch d¹y häc trªn c¬ së ho¹t ®éng häc tËp tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh, gióp häc sinh tù ph¸t hiÖn vµ tù gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña bµi häc. Do ®ã häc sinh cã thÓ tù chiÕm lÜnh c¸c kiÕn thøc vµ biÕt c¸ch vËn dông chóng víi sù hç trî hîp lÝ cña gi¸o viªn vµ m«i tr êng gi¸o dôc. Mét trong nh÷ng dÊu hiÖu cña ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc tiÓu häc lµ häc sinh ph¶i ho¹t ®éng vµ ho¹t ®éng ®ã ph¶i híng tíi sù ph¸t triÓn n¨ng lùc c¸ nh©n häc sinh. §Ó cã thÓ tæ chøc c¸c ho¹t ®éng nh vËy ®ßi hái ngêi häc ph¶i tù t×m tßi, kh¸m ph¸, chiÕm lÜnh vµ vËn dông. c. Sö dông ®óng møc, ®óng lóc, ®óng chç c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn ®¹i ®Ó ph¸t huy tèi ®a c¸c mÆt m¹nh cña tõng ph¬ng ph¸p vµ cña sù phèi hîp c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc. §©y lµ mét quan niÖm ®æi míi rÊt ®óng ®¾n vµ phï hîp víi thùc tÕ. D¹y häc kh«ng chØ sö dông c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc míi mµ cßn ph¶i kÕt hîp c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc truyÒn thèng trªn c¬ së c¶i tiÕn phï hîp vµ sö dông ®óng møc, ®óng lóc, ®óng chç nh»m ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh, häc sinh ®îc h×nh thµnh ph¬ng ph¸p tù häc tù ph¸t hiÖn, tù gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, tù chiÕm lÜnh kiÕn thøc míi. 4.3. ¦u ®iÓm cña ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc theo híng tÝch cùc. D¹y häc theo híng tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng nhËn thøc cña häc sinh th× dï ë thêi ®iÓm nµo vai trß vµ ho¹t ®éng cña ngêi häc còng lu«n ®îc tËp trung vµ chó ý. MÆt kh¸c, theo ph¬ng ph¸p nµy, ngêi häc-chñ thÓ cña ho¹t ®éng häc ph¶i tù m×nh t×m ra c¸c kiÕn thøc b»ng hµnh ®éng cña chÝnh m×nh. D¹y häc theo híng nµy chó träng rÌn luyÖn ph¬ng ph¸p tù häc, tù nghiªn cøu, biÕt vËn dông nh÷ng ®iÒu ®· häc vµo t×nh huèng míi, biÕt tù lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®· ®Æt ra. Ph¬ng ph¸p nµy cÇn gióp häc sinh ph¸t triÓn n¨ng lùc tù ®¸nh gi¸ ®Ó hä cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh ho¹t ®éng häc tËp. §Ó lµm râ u thÕ cña ph¬ng ph¸p d¹y häc míi theo híng ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, tù lùc, tù gi¸c cña häc sinh ta cã thÓ so s¸nh nh sau: SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 17 Kho¸ luËn tèt nghiÖp §èi tîng so s¸nh GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan Ph¬ng ph¸p tÝch cùc Ph¬ng ph¸p truyÒn thèng ChØ tiªu so s¸nh ChuÈn bÞ cho häc sinh thÝch Gi¸o viªn cã nhiÖm vô truyÒn øng víi x· héi, hoµ nhËp víi ®¹t hÕt kiÕn thøc quy ®Þnh trong 1. Môc tiªu x· héi ph¸t triÓn céng ®ång, ch¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa. d¹y häc t«n träng nhu cÇu, lîi Ých vµ kh¶ n¨ng cña häc sinh. Chó träng ®Õn c¸c kÜ n¨ng Néi thùc hµnh, vËn dông kiÕn thøc d¹y lÝ thuyÕt, n¨ng lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn. 3. Ph¬ng ph¸p d¹y - TËp trung vµo ho¹t ®éng häc cña häc sinh (ph¸t huy ho¹t ®éng c¸ nh©n hoÆc theo nhãm b»ng nh÷ng thÝ nghiÖm thùc hµnh, quan s¸t thùc tÕ, th«ng qua trao ®æi, th¶o luËn) - Gi¸o viªn tæ chøc, híng dÉn c¸c ho¹t ®éng nhËn thøc cho häc sinh. 2. dung häc Chó träng nhiÒu ®Õn hÖ thèng kiÕn thøc lÝ thuyÕt, sù ph¸t triÓn tuÇn tù cña c¸c kh¸i niÖm, ®Þnh luËt, häc thuyÕt khoa häc. - TËp trung vµo ho¹t ®éng cña gi¸o viªn. - Gi¸o viªn lo tr×nh bµy cÆn kÏ néi dung bµi häc, cè g¾ng truyÒn thô vèn hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm cña b¶n th©n cho häc - Häc sinh tÝch cùc t duy, tÝch sinh. cùc t×m hiÓu vÊn ®Ò, tù m×nh - Häc sinh thô ®éng l¾ng nghe t×m ®Õn ch©n lÝ khoa häc. lêi gi¶ng cña thÇy vµ ghi chÐp lêi thÇy gi¶ng. - Gi¸o viªn huy ®éng vèn kiÕn thøc cña häc sinh ®Ó x©y dùng - Gi¸o viªn huy ®éng vèn kiÕn SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 18 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan bµi. Gi¸o ¸n ®îc thiÕt kÕ theo kiÓu ph©n nh¸nh. Gi¸o viªn linh ho¹t ®iÒu chØnh theo diÔn biÕn cña tiÕt häc víi sù tham gia tÝch cùc cña häc sinh. - Giao tiÕp “trß – trß” næi lªn. - Gi¸o viªn khuyÕn khÝch häc sinh nªu ý kiÕn c¸ nh©n vÒ vÊn ®Ò häc tËp. - Häc sinh tù lÊy vÝ dô, gi¸o viªn gióp c¸c em tù gi¸o viªn huy ®éng vèn kiÕn thøc cña häc sinh ®Ó x©y dùng bµi. Gi¸o ¸n ®îc thiÕt kÕ theo kiÓu ph©n nh¸nh. Gi¸o viªn linh ho¹t ®iÒu chØnh theo diÔn biÕn cña tiÕt häc víi sù tham gia tÝch cùc cña häc sinh. - Giao tiÕp “trß – trß” næi lªn. - Gi¸o viªn khuyÕn khÝch häc sinh nªu ý kiÕn c¸ nh©n vÒ vÊn ®Ò häc tËp. - Häc sinh tù lÊy vÝ dô, gi¸o viªn gióp c¸c em tù gi¶i quyÕt bµi tËp theo nh÷ng d¹ng kh¸c nhau. - Gi¸o viªn khuyÕn khÝch häc sinh nªu th¾c m¾c trong khi gi¶ng. - KhuyÕn khÝch häc sinh nhËn xÐt, bæ sung tham gia gãp ý kiÕn c©u tr¶ lêi cña b¹n SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH thøc cña m×nh ®Ó x©y dùng bµi. Gi¸o ¸n ®îc thiÕt kÕ theo ®êng th¼ng, ®ång lo¹t cho c¶ líp chñ ®éng thùc hiÖn gi¸o ¸n ®· chuÈn bÞ. - Giao tiÕp “thÇy – trß” næi lªn. - Gi¸o viªn h¹n chÕ häc sinh nªu ý kiÕn c¸ nh©n vÒ vÊn ®Ò häc tËp. - Gi¸o viªn cho vÝ dô mÉu vµ yªu cÇu häc sinh gi¶i c¸c bµi tËp t¬ng tù. - Gi¸o viªn h¹n chÕ häc sinh nªu th¾c m¾c trong khi gi¶ng. - Gi¸o viªn h¹n chÕ häc sinh nhËn xÐt, bæ sung c©u tr¶ lêi cña b¹n. 19 Kho¸ luËn tèt nghiÖp GVHD: Th.s NguyÔn ThÞ Xu©n Lan trong qu¸ tr×nh häc tËp. - NhiÒu bµi häc ®îc tiÕn hµnh - Bµi häc ®îc tiÕn hµnh trong trong phßng thÝ nghiÖm, ngoµi tiÕt häc, ®iÓm thu hót häc sinh 4.H×nh trêi, vên thùc nghiÖm, c¬ së lµ gi¸o viªn vµ b¶ng ®en. thøc tæ s¶n xuÊt … chøc - Bµi häc ®îc bè trÝ theo híng - Häc sinh ngåi theo d·y híng d¹y häc häc sinh mÆt ®èi mÆt thuËn lîi lªn b¶ng cè ®Þnh. cho viÖc th¶o luËn cña tõng chñ ®Ò. 5. §¸nh gi¸ - Häc sinh tù ®¸nh gi¸ vÒ kÕt - Gi¸o viªn lµ ngêi ®éc nhÊt cã qu¶ häc tËp cña m×nh, cã sù quyÒn ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp ®¸nh gi¸ lÉn nhau vÒ møc ®é cña häc sinh. ChØ tiªu ®¸nh gi¸ ®¹t ®îc môc tiªu cña tõng thêng chó ý nhiÒu ®Õn kh¶ n¨ng phÇn, kÕt hîp víi ®¸nh gi¸ cña ghi nhí vµ t¸i hiÖn c¸c th«ng tin gi¸o viªn. mµ gi¸o viªn ®· cung cÊp. 4.4. mét sè ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc. Ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc lµ hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc nh»m ®¸p øng ®îc c¸c yªu cÇu c¬ b¶n cña môc tiªu gi¸o dôc tæng qu¸t, cã kh¶ n¨ng ®Þnh híng cho viÖc tæ chøc qu¸ tr×nh d¹y häc thµnh qu¸ tr×nh tù häc, qu¸ tr×nh kÕt hîp c¸ nh©n vµ x· héi ho¸ viÖc häc tËp. Mçi ph¬ng ph¸p cã mét ®Æc trng riªng. Do ®ã qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ph¶i biÕt khai th¸c vµ tËn dông nh÷ng mÆt m¹nh, h¹n chÕ, kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm yÕu cña chóng. HÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®ã lµ sù tÝch hîp vµ kÕt hîp cña nhiÒu ph¬ng ph¸p, trong ®ã cã mét sè ph¬ng ph¸p ®iÓn h×nh vµ gÇn gòi nh: Ph¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò Ph¬ng ph¸p th¶o luËn nhãm Ph¬ng ph¸p trß ch¬i … 5. Ph¬ng ph¸p trß ch¬i. 5.1. Kh¸i niÖm Trß ch¬i lµ ho¹t ®éng vui ch¬i mang mét chñ ®Ò, mét néi dung nhÊt ®Þnh vµ cã nh÷ng quy ®Þnh mµ ngêi tham gia ph¶i tu©n thñ. NÕu vui ch¬i lµ mét thuËt ng÷ chØ mét d¹ng ho¹t ®éng gi¶i trÝ tù nguyÖn cña mäi ngêi t¹o ra sù s¶ng kho¸i, th gi·n vÒ thÇn kinh, t©m lÝ, th× trß ch¬i lµ SVTH: Phan ThÞ Ng¸t – K30B GDTH 20
- Xem thêm -