Thực trạng xuất khẩu ngành hàng cá tra ở thành phố cần thơ qua 3 năm 2010 – 2012

  • Số trang: 58 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 10 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ðẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NGÀNH HÀNG CÁ TRA Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ QUA 3 NĂM 2010 – 2012 Giáo viên hướng dẫn: TS Quan Minh Nhựt Người thực hiện: Phan Huỳnh Thị Kim Ánh MSSV: 7076067 Lớp: Kinh Tế Ngoại Thương (KT0724A9) Khóa: 33 Cần Thơ 2013 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt LỜI CAM ðOAN Tôi tên Phan Huỳnh Thị Kim Ánh, hiện là sinh viên khoa Kinh Tế - Quản trị Kinh Doanh, trường ðại Học Cần Thơ. Tôi xin cam ñoan rằng bài nghiên cứu này do chính tôi thực hiện và không trùng với một ñề tài khoa học nào khác và những số liệu ñược sử dụng trong bài này là hoàn toàn có thật. Nếu có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Sinh viên thực hiện (Ký và ghi rõ họ tên) Phan Huỳnh Thị Kim Ánh SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang i Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt LỜI CẢM TẠ Thời gian theo ñuổi học ngành Kinh Tế Ngoại Thương là khoảng thời gian mà em ñược học hỏi rất nhiều kiến thức từ vô số môn học và ñây sẽ là nền tảng kiến thức cho em hoàn thành tốt bài luận này. Trong thời gian thực tập tại Sở Công Thương Cần Thơ em ñã có dịp học hỏi, tiếp xúc thực tế khá nhiều ñể từ ñó hoàn thiện hơn bài làm của mình và trong quá trình thực tập em ñã gặp không ít khó khăn nhưng với sự giúp ñỡ tận tình của các anh chị trong Sở Công Thương. Em xin chân thành cảm ơn toàn thể những ai ñã tạo cơ hội cho em. Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn thầy Quan Minh Nhựt ñã nhiệt tình hướng dẫn, ñóng góp ý kiến, ñộng viên em từ khi bắt ñầu làm bài ñến khi hoàn thành. Em xin kính chúc Quý Thầy Cô, Cô Chú và anh chị dồi dào sức khỏe, thành công trong cuộc sống và trong công việc. Sinh viên thực hiện Phan Huỳnh Thị Kim Ánh SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang ii Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP  .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm … Thủ trưởng ñơn vị (ký tên và ñóng dấu) SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang iii Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN  .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm 2013 Giáo viên hướng dẫn (ký tên và ñóng dấu) SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang iv Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN  .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm 2013 Giáo viên phản biện (ký tên và ñóng dấu) SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang v Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt DANH MỤC BIỂU BẢNG Trang Bảng 1: Danh sách các doanh nghiệp xuất khẩu ở TP Cần Thơ......................18 Bảng 2: Doanh thu của 4 doanh nghiệp lớn xuất khẩu cá tra tại TP. Cần Thơ năm 2012 ........................................................................................20 Bảng 3: Giá trị xuất khẩu cá tra của TP.Cần Thơ so với cả nước (2010 - 2012) ...................................................................................27 Bảng 4: Thị phần cá tra của Cần Thơ tại các thị trường chính so với cả nước ........................................................................................................ 29 Bảng 5: Kim ngạch xuất khẩu cá tra TP. Cần Thơ ở một số nước thị trường EU .................................................................................................. 33 Bảng 6: Số Kim ngạch xuất khẩu cá tra TP. Cần Thơ sang thị trường Mỹ (2010-2012) .....................................................................................36 Bảng 7: Kim ngạch xuất khẩu cá tra TP. Cần Thơ ở một số nước ASEAN ....37 Bảng 8: Tỷ trọng cá tra trong cơ cấu thuỷ sản xuất khẩu ở TP.Cần Thơ ....... 38 SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang vi Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt MỤC LỤC   Trang Chương 1: GIỚI THIỆU................................................................................ 1 1.1. ðặt vấn ñề nghiên cứu ............................................................................... 1 1.2. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................. 2 1.2.1. Mục tiêu chung .................................................................................. 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể................................................................................... 2 1.3. Câu hỏi nghiên cứu.................................................................................... 2 1.4. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 2 1.3.1. Phạm vi về không gian....................................................................... 2 1.3.2. Phạm vi về thời gian ........................................................................... 2 1.3.3. ðối tượng nghiên cứu......................................................................... 3 1.5. Lược khảo tài liệu có liên quan.................................................................. 3 Chương 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Phương pháp luận...................................................................................... 4 2.1.1. Khái niệm về hoạt ñộng xuất khẩu...................................................... 4 2.1.2. Vai trò của xuất khẩu .......................................................................... 4 2.1.3. Ý nghĩa của xuất khẩu ....................................................................... 4 2.1.4. Một số nhân tố ảnh hưởng ñến hoạt ñộng xuất khẩu .......................... 5 2.1.5. Khái niệm một số tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm ............................. 6 2.1.6. Quy chế chính sách của thị trường xuất khẩu ................................... 11 2.1.7. Một số ñịnh nghĩa về thuật ngữ ñề cập trong ñề tài ........................... 16 2.2. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 17 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu............................................................ 17 2.2.2. Phương pháp phân tích ñánh giá....................................................... 17 Chương 3: TỔNG QUAN CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU CÁ TRA TRÊN ðỊA BÀN T.P CẦN THƠ TỪ 2010-2012......................................... 18 3.1. Tổng quan các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Cần Thơ ........................... 18 3.2. Một số công ty lớn xuất khẩu cá tra tại TP.Cần Thơ ................................ 20 3.2.1. Công ty Cổ Phần Thủy sản NTSF..................................................... 20 3.2.2. Công ty TNHH Công Nghiệp Thủy Sản Miền Nam (Southvina) ...... 21 SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang vii Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt 3.2.3. Công ty Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Thủy Sản Cần Thơ .................... 21 3.2.4. Công ty Thủy Sản Biển ðông........................................................... 23 Chương 4. THỰC TRẠNG HOẠT ðỘNG KINH DOANH XUẤT KHẨU CÁ TRA CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ðỊA BÀN TP. CẦN THƠ (2010-2012) .................................................................................................. 25 4.1. Tình hình hoạt ñộng kinh doanh xuất khẩu .............................................. 25 4.1.1. Tổng quan xuất khẩu cá tra ở Cần Thơ năm 2010............................. 25 4.1.2. Tổng quan xuất khẩu cá tra ở Cần Thơ năm 2011............................. 26 4.1.3 Tổng quan xuất khẩu cá tra ở Cần Thơ năm 2012.............................. 26 4.2. Tình hình hoạt ñộng xuất khẩu cá tra ở TP.Cần Thơ so với cả nước ........ 27 4.3. Thị trường xuất khẩu chính...................................................................... 31 4.3.1. ðặc ñiểm và tình hình xuất khẩu thị trường EU................................ 31 4.3.2. ðặc ñiểm và tình hình xuất khẩu thị trường Mỹ ................................ 34 4.3.3. ðặc ñiểm và tình hình xuất khẩu thị trường ASEAN ........................ 36 4.4. Tỷ trọng cá tra trong cơ cấu thủy sản xuất khẩu ở Cần Thơ ..................... 38 Chương 5. GIẢI PHÁP ................................................................................ 39 5.1. Thuận lợi và khó khăn ............................................................................. 39 5.1.1. Thuận lợi .......................................................................................... 39 5.1.2. Khó khăn.......................................................................................... 40 5.2. Giải pháp ................................................................................................ 43 5.2.1. Sắp xếp lại doanh nghiệp.................................................................. 43 5.2.2. Nới lỏng tín dụng ............................................................................ 43 5.2.3. Tăng cường các chế tài ..................................................................... 44 5.2.4. Xúc tiến thương mại ......................................................................... 44 5.2.5. Xây dựng chính sách ñiều tiết giá hợp lý ......................................... 44 5.2.6. Thành lập quỹ phát triển cá tra ......................................................... 45 Chương 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.................................................... 46 6.1. Kết luận................................................................................................... 46 6.2. Kiến nghị................................................................................................. 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 49 SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang viii Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 ðặt vấn ñề nghiên cứu Theo GS Michael Porter - chiến lược gia số 1 thế giới về cạnh tranh - từng nhận xét rằng : lợi thế cạnh tranh của Việt Nam chính là sự khác biệt dựa trên nền nông nghiệp. Có thể coi cá tra là một sự khác biệt mang tính lợi thế tối ưu, khi nhiều nước có ñặc ñiểm khí hậu tương tự, nhưng không thể nhân giống và xuất khẩu thành công như Việt Nam. Dưới áp lực của biến ñổi khí hậu, từ nửa cuối thế kỷ 20, nhân loại ñược khuyến khích chuyển sang ăn cá, thay cho thịt. Là một trong những loài cá có giá trị dinh dưỡng lẫn giá trị xuất khẩu cao, cá tra của Việt Nam ñược nhiều thị trường ưa chuộng vì màu sắc cơ thịt trắng, có vị thơm ngon hơn so với các loài cá da trơn khác. Mỗi năm giá trị xuất khẩu cá tra của thị trường ðồng Bằng Sông Cửu Long (ðBSCL) mà ñặc biệt là khu vực thành phố Cần Thơ là hàng triệu ñô la. Lợi nhuận này lôi cuốn thôi thúc hàng triệu nông dân trong khu vực hối hả ñầu tư một cách mạo hiểm vào việc nuôi loại cá da trơn này. Cụ thể như năm 2006, diện tích nuôi cá tra của ðBSCL chỉ 3.797 ha, năm 2008 ñã tăng lên ñến 5.700 ha. Trong ñó ở TP Cần Thơ năm 2006 tổng diện tích nuôi cá tra hơn 750 ha, chủ yếu tập trung ở hai huyện ñầu nguồn Thốt Nốt, Vĩnh Thạnh, con số này nhanh chóng tăng lên 1.300 ha vào năm 2008 do người dân ồ ạt ñào ao nuôi cá tra vì trước ñó, nuôi cá tra lãi cao, nhiều người làm giàu nhờ cá tra. Tưởng như ñây là những tín hiệu tốt gia tăng tính cạnh tranh của con cá tra Việt Nam nói chung và của ðồng bằng Sông Cửu Long nói riêng, nhưng trên thực tế quan cảnh xuất khẩu mặt hàng này thì vẫn còn nhiều vấn ñề tồn tại cần sớm giải quyết. Do ñó, việc phân tích và ñánh giá các nhân tố có thể ảnh hưởng ñến hoạt ñộng xuất khẩu cá tra ñể tìm những phương hướng và giải pháp phát triển là hết sức cần thiết. ðây chính là lý do tôi chọn ñề tài “Thực trạng xuất khẩu ngành hàng cá tra ở Thành Phố Cần Thơ qua 3 năm 2010-2012”. SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 1 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt 1.2. Mục tiêu nghiên cứu 1.2.1. Mục tiêu chung Hiện tại xuất khẩu cá tra ñang rơi vào tình trạng dư thừa do nhiều tác ñộng như sự giảm sút năng lực của các nước thuộc khối EU (thị trường xuất khẩu chính của thuỷ sản Việt Nam), sự phát triển mạnh của các sản phẩm thay thế như cá tuyết, cá ngừ, sự gia tăng các rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật nhằm hạn chế nhập khẩu, giá cả vật tư ñầu vào tăng... Do ñó mục tiêu của ñề tài là phân tích và tìm ra những giải pháp hợp lý ñể mang lại hiệu quả trong công tác xuất khẩu. 1.2.2. Mục tiêu cụ thể Mục tiêu 1: Phân tích chung tình hình hoạt ñộng của một số doanh nghiệp tiêu biểu khu vực Thành phố Cần Thơ qua ba năm 2010-2012. Mục tiêu 2: Phân tích tình hình xuất khẩu cá tra khu vực Thành Phố Cần Thơ trong thời gian 2010-2012. Mục tiêu 3: ðưa ra những giải pháp cho kế hoạch xuất khẩu các năm tiếp theo. 1.3. Câu hỏi nghiên cứu - Những vấn ñề mà các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra ñang băn khoăn là gì? nguồn nguyên liệu, rào cản thương mại và kỹ thuật, vốn hay thị trường nhập khẩu.. - Sản lượng và doanh thu xuất khẩu cá tra có tăng trong ba năm 2010-2012 ? - Tình hình thu mua cá nguyên liệu trong ba năm có gì biến ñộng không ? - Cần ñề ra những giải pháp nào ñể phù hợp với hoạt ñộng xuất khẩu cá tra của khu vực Thành Phố Cần Thơ ? 1.4. Phạm vi nghiên cứu 1.4.1. Không gian : Thành Phố Cần Thơ. 1.4.2. Thời gian : Các số liệu ñược tổng hợp qua ba năm 2010 – 2012. Thời gian thực hiện ñề tài từ 02/01/2013 ñến 01/04/2013. SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 2 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt 1.4.3 ðối tượng nghiên cứu : Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu của cá tra như phi lê ñông lạnh, cá tra nguyên con, cá tra cắt khoanh.. 1.5. Lược khảo tài liệu Phân tích tình hình xuất khẩu tại công ty thủy hải sản CAFATEX trong ba năm 2004-2006, tác giả Tăng Thị Ngọc Trâm lớp Quản Trị Kinh Doanh Tổng Hợp khóa 30. Nội dung : Phân tích tình hình xuất khẩu tại công ty qua các năm, trong ñó tác giả tập trung vào phân tích toàn bộ các yếu tố ảnh hưởng ñến kinh doanh xuất khẩu như số lượng sản phẩm, chất lượng sản phẩm, thói quen của người tiêu dùng, nguồn nguyên liệu, nhu cầu thị trường …..nhằm ñề ra kế hoạch xuất khẩu phù hợp với nhu cầu thị trường và giải pháp ñể tăng kim ngạch xuất khẩu. Phân tích tình hình xuất khẩu cá tra cá basa của công ty cổ phần thủy sản CAFATEX vào thị trường EU, tác giả Nguyễn Thị Thu Hương lớp Quản Trị Kinh Doanh Tổng Hợp khóa 30. Nội dung : Phân tích về tình hình xuất khẩu của công ty sang thị trường EU qua các chỉ số về số lượng xuất khẩu, giá trị xuất khẩu, và các ñiểm mạnh, ñiểm yếu, cơ hội, ñe dọa của thị trường cũng như nội tại doanh nghiệp. Qua ñó tác giả ñề ra những ñề xuất nhằm ổn ñịnh và mở rộng hoạt ñộng xuất khẩu cá vào EU. Riêng ñề tài của tôi tập trung vào phân tích tình hình xuất khẩu cá tra của các doanh nghiệp trên ñịa bàn Thành phố Cần Thơ qua các yếu tố như giá trị xuất khẩu, sản lượng xuất khẩu, cơ cấu thị trường xuất khẩu, ñặc ñiểm về thói quen tiêu dùng và những rào cản thương mại của một số thị trường xuất khẩu chính (EU, Mỹ, ASEAN), qua ñó thấy ñược những khó khăn, thách thức cũng như cơ hội cho ngành. SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 3 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Phương pháp luận 2.1.1 Khái niệm về hoạt ñộng xuất khẩu Xuất khẩu (XK) là một hoạt ñộng kinh doanh thu lợi nhuận bằng cách bán sản phẩm hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài và sản phẩm hoặc dịch vụ ấy phải di chuyển ra khỏi quốc gia. 2.1.2 Vai trò của xuất khẩu - Xuất khẩu có vai trò tạo nguồn vốn chủ yếu cho tích lũy phát triển sản xuất ñồng thời là góp phần nhập khẩu các thiết bị, công nghệ hiện ñại nhằm phục vụ công nghiệp hóa ñất nước. - Xuất khẩu thúc ñẩy việc sáng tạo, phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ ñể nâng cao hiệu quả sản xuất. - Xuất khẩu sẽ thúc ñẩy mở rộng quy mô và phát triển sản xuất nhiều ngành nghề từ ñó làm tăng trưởng tổng sản phẩm xã hội và nâng cao mức sống cho người dân vì sản xuất hàng xuất khẩu là nơi thu hút hàng triệu lao ñộng vào làm việc. - Xuất khẩu còn tác ñộng ñến việc thay ñổi cơ cấu kinh tế ngành theo hướng sử dụng có hiệu quả nhất lợi thế so sánh tuyệt ñối và tương ñối của ñất nước. - Sau cùng xuất khẩu góp phần thúc ñẩy và tăng cường hợp tác quốc tế giữa các nước trên thế giới. => Qua những vai trò ñược ñề cập trên thì một nền kinh tế muốn tăng trưởng phải gắng lền với xuất khẩu. ðối với Việt Nam là một trong vài quốc gia lớn lên nhờ thủy sản nên việc ñẩy mạnh hoạt ñộng xuất khẩu là hướng phát triển bền vững trong tương lai. 2.1.3 Ý nghĩa của xuất khẩu XK là hoạt ñộng quốc tế ñầu tiên của một doanh nghiệp, là chìa khóa mở ra các giao dịch quốc tế cho một quốc gia bằng cách sử dụng có hiệu quả nhất lợi thế so sánh tuyệt ñối và tương ñối của ñất nước, thu về nhiều ngoại tệ phục vụ cho nhập khẩu nhằm ñáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày một phong phú của người dân. SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 4 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt Việc ñẩy mạnh hoạt ñộng xuất khẩu có ý nghĩa vô cùng quan trọng ñối với bản thân doanh nghiệp. Cụ thể như giúp cho mỗi doanh nghiệp giải quyết ñược vấn ñề về công ăn việc làm cho nhân viên, tăng nguồn ngoại tệ ñể phục vụ cho các hoạt ñộng nhập khẩu của chính doanh nghiệp, tạo ñiều kiện ñổi mới trang thiết bị, mở rộng quy mô kinh doanh, và giải quyết các vấn ñề về lợi nhuận. Bên cạnh ñó, trong quá trình xuất khẩu doanh nghiệp ,mở rộng thị trường bằng cách tìm hiểu và nắm bắt ñược phong tục, tập quán kinh doanh của các bạn ở nước ngoài, là ñộng lực ñể doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh. Thông qua XK, hàng hóa của các doanh nghiệp trong nước sẽ tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả, chất lượng, cuộc cạnh tranh này ñòi hỏi các doanh nghiệp phải tổ chức lại sản xuất, hình thành cơ cấu sản xuất luôn thích nghi ñược với thị trường quốc tế. Kết quả là một số doanh nghiệp sẽ rút ra nhiều kinh nghiệm cho bản thân ñể làm tăng lợi nhuận, nền kinh tế của một quốc gia phát triển, quan hệ kinh tế ñối ngoại cũng ñược mở rộng. 2.1.4. Một số nhân tố ảnh hưởng ñến hoạt ñộng xuất khẩu: 2.1.4.1. Yếu tố kinh tế Kinh tế là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp ñến việc xuất khẩu hàng hóa của mỗi quốc gia, trong ñó có thủy sản. Khi một thị trường nào ñó bị rơi vào tình trạng bị khủng hoảng thì việc xuất khẩu sang thị trường ñó là rất khó khăn vì khi ñó người dân sẽ không muốn tiêu thụ những hàng hóa có giá trị cao, thậm chí là trung bình, do ñó giá trị xuất khẩu thu về sẽ không cao, thậm chí còn bị lỗ. Kinh tế ñất nước cũng ảnh hưởng ñến người thu nhập của người dân, khi thu nhập của người dân giảm xuống thì nhu cầu của người dân về các sản phẩm thủy sản nhập khẩu cũng sẽ giảm xuống, do ñó việc xuất khẩu sang các thị trường ñó sẽ gặp rất nhiều khó khăn, có khi là không xuất khẩu ñược. ðối với các doanh nghiệp khi xuất khẩu cũng phải cần chú ý ñến yếu tố này vì nó sẽ ảnh hưởng ñến doanh thu của chính doanh nghiệp ñó. 2.1.4.2. Yếu tố ñịa lý, khí hậu Thị trường cũng chịu tác ñộng của yếu tố ñịa lý và khí hậu tự nhiên. Chính yếu tố này mà thị trường của một quốc gia, khu vực khác nhau có những yêu cầu khác nhau, ñòi hỏi sản phẩm ñưa vào phải thích hợp. Chẳng hạn như sản phẩm SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 5 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt nào ñó sử dụng tốt ở các nước có khí hậu ôn ñới có thể ở khí hậu nhiệt ñới lại bị hỏng, hoặc ñòi hỏi phải ñể ở nhiệt ñộ lạnh hoặc bôi dầu mỡ bảo quản. 2.1.4.3. Yếu tố chính trị - pháp luật Ngoài các yếu tố ñã nêu trên, thị trường quốc tế còn chịu sự tác ñộng bởi chính trị và pháp luật. Thể hiện ở những ưu ñãi và cản trở của Chính phủ ñối với các nhà cung ứng khi xâm nhập vào thị trường quốc gia này. ðiều này sẽ giúp cho các doanh nghiệp có ñiều kiện dễ xâm nhập vào thị trường hơn, ñồng thời có ñiều kiện mở rộng thị trường của mình. Có thể ñó là những qui chế hàng rào thuế quan, về bảo hộ, hạn ngạch..Nếu mối quan hệ chính trị giữa nước nhập khẩu và xuất khẩu là bất ổn thì xâm nhập và mở rộng thị trường sẽ là rất khó khăn cho nhà xuất khẩu. 2.1.4.4. Yếu tố văn hóa Khi xét các yếu tố ảnh hưởng ñến thị trường xuất khẩu, ñặc biệt là thị trường quốc tế thì yếu tố văn hóa ñóng vai trò rất quan trọng. Yếu tố này tạo ra các phản ứng khác nhau với cùng một loại sản phẩm. Ảnh hưởng của văn hóa lên thị trường rất rộng lớn và phức tạp và nó ñược hình thành dựa trên ñiều kiện tự nhiên, lịch sử dân tộc hay tôn giáo..Do ñó, thị trường của cùng các loại sản phẩm vào các quốc gia có nền văn hóa khác nhau thì sẽ khác nhau. Ngoài ra các yếu tố khác còn phải kể ñến là trình ñộ công nghệ, hệ thống phân phối.. 2.1.5. Khái niệm một số tiêu chuẩn chất lượng thủy sản : 2.1.5.1. Khái niệm GMP : GMP (Good Manufacturing Practices) là hệ thống thực hành sản xuất tốt quy ñịnh các quy phạm sản xuất, thích hợp với chế biến sản phẩm. GMP quy ñịnh các biện pháp giữ vệ sinh chung, ngăn ngừa thực phẩm bị lây nhiễm do ñiều kiện vệ sinh kém. GMP kiểm soát tất cả những yếu tố ảnh hưởng ñến quá trình hình thành chất lượng từ khâu thiết kế => xây lắp nhà xưởng => thiết bị dụng cụ chế biến => ñiều kiện phục vụ và chuẩn bị cho quá trình sản xuất =>sản xuất => bao gói bảo quản => con người ñiều hành, tham gia sản xuất. GMP ñược xây dựng cho từng công ñoạn hoặc một phần công ñoạn sản xuất trong quy trình công nghệ chế biến thực phẩm. GMP tập trung mô tả các thao tác, các thủ tục phải tuân thủ công ñoạn sản xuất nhằm ñảm bảo ñạt yêu cầu chất SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 6 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt lượng, ñảm bảo vệ sinh an toàn cho sản phẩm, phù hợp kĩ thuật và khả thi. Chứng nhận GMP ñảm bảo một cách vững chắc rằng sản phẩm ñược sản xuất một cách ổn ñịnh, ñạt chất lượng quy ñịnh. 2.1.5.2.Khái niệm SSOP SSOP là 4 chữ cái của 4 từ tiếng Anh: Sanitation Standard Operating Procedures. Nghĩa là: Quy trình làm vệ sinh và thủ tục kiểm soát vệ sinh. SSOP cùng GMP, kiểm soát tất cả những yếu tố liên quan ñến chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm của sản phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, từ khâu tiếp nhận nguyên liệu ñến thành phẩm cuối cùng. Song, GMP là Quy phạm sản xuất, là các biện pháp, thao tác thực hành cần tuân thủ nhằm ñảm bảo sản xuất ra những sản phẩm ñạt yêu cầu chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, nghĩa là GMP quy ñịnh các yêu cầu vệ sinh chung và biện pháp ngăn ngừa các yếu tố ô nhiễm vào thực phẩm do ñiều kiện vệ sinh kém. Còn SSOP là Quy phạm vệ sinh và thủ tục kiểm soát vệ sinh, nghĩa là các quy phạm vệ sinh dùng ñể ñạt ñược các yêu cầu vệ sinh chung của GMP. 2.1.5.3.Khái niệm HACCP HACCP là ñiều kiện tiên quyết xâm nhập vào các thị trường thủy sản có thu nhập cao. Cùng một dung lượng nhưng HACCP có những tên gọi khác nhau như hệ thống tự kiểm soát OCS (Own Control System) ở Châu Âu; chương trình quản trị chất lượng QMP (Quality Management Program) ở Canada; chương trình quản trị chất lượng nội bộ IQMP (Internal Quality Management Program) ở Indonesia và HACCP ở Asean, Mỹ, Australia, Nhật và kể cả Việt Nam. HA (Hazard Analysis): liệt kê những mối nguy cơ có thể liên quan ñến sản phẩm, phân tích và xác ñịnh mối nguy cơ ñáng kể. CCP (Critical Control Point) : xác ñịnh ñiểm quan trọng cần kiểm soát, nhằm tập trung nguồn lực tránh dàn trãi lãng phí. HACCP là hệ thống phân tích nguy cơ và kiểm soát các khâu quan trọng yếu áp dụng cho các doanh nghiệp chế biến thực phẩm, ñược thiết kế riêng cho công nghiệp chế biến thực phẩm và ngành có liên quan (chăn nuôi, trồng trọt..). Tất cả các nhà máy chế biến thực phẩm muốn xuất hàng qua EU ñều chịu sự bắt buộc, mang tính pháp lý, phải áp dụng quy trình sản xuất theo hệ thống HACCP ngay từ ñầu hoặc phải triển khai áp dụng hệ thống tiêu chuẩn này. Hệ SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 7 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt thống HACCP ñược áp dụng ñối với các công ty tham gia chế biến, xử lý, ñóng gói, vận chuyển, phân phối hoặc kinh doanh thực phẩm. Công việc này bao gồm phải tính ñến những vấn ñề như côn trùng, vi sinh (vi rút, vi khuẩn, nấm mốc ), chất ñộc (nhiễm thuốc bảo vệ thực vật ) hoặc rủi ro có thể nhìn thấy bằng mắt thường mang tính vật chất. Nói chung ngày càng có nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế công nhận và yêu cầu áp dụng HACCP trong chế biến thực phẩm nói chung và thủy sản nói riêng. HACCP ñược xem là hệ thống ñảm bảo an toàn thực phẩm quan trọng và tốt nhất tại Mỹ, Châu Âu…. 2.1.5.4. Khái niệm SQF SQF là tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, ñưa ra các yêu cầu về hệ thống quản lý chất lượng cần thiết ñể xác ñịnh các rủi ro về chất lượng và an toàn thực phẩm cũng như ñể ñánh giá và theo dõi các biện pháp kiểm soát. Tiêu chuẩn SQF ñược xây dựng dựa trên các nguyên tắc của HACCP. SQF bao gồm SQF 1000 và SQF 2000. SQF 1000 ñược thiết kế cho các nhà sản xuất nguyên liệu (ví dụ nuôi trồng, chế biến thức ăn gia súc…) , trong khi ñó SQF 2000 ñưa ra các yêu cầu ñối với nhà chế biến và phân phối thực phẩm (ví dụ chế biến sữa, thịt…). SQF 2000 ñược chia làm 3 cấp, mỗi cấp chỉ ra một mức ñộ yêu cầu khác nhau về hệ thống quản lý chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm của doanh nghiệp. Cấp 1: An toàn thực phẩm cơ bản – Chương trình tiên quyết và biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm cơ bản phải ñược thực hiện ñể tạo nền tảng cho việc nâng cao hiệu lực Hệ thống quản lý của doanh nghiệp. Cấp 2: Kế hoạch an toàn thực phẩm ñược chứng nhận HACCP – Là sự kết hợp các yêu cầu của cấp 1 và tiến hành phân tích mối nguy về an toàn thực phẩm của các quá trình ñể xác ñịnh các mối nguy và ñưa ra hành ñộng loại bỏ, phòng ngừa hoặc giảm thiểu mối nguy. Cấp 3: Hệ thống Quản lý Chất lượng và An toàn thực phẩm toàn diện – Kết hợp các yêu cầu của cấp 1, 2 và yêu cầu tiến hành phân tích mối nguy về chất lượng thực phẩm, thực hiện các hành ñộng ñể phòng ngừa rủi ro do chất lượng kém. SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 8 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt 2.1.5.5. Khái niệm IFS International Food Standard (IFS) là tiểu chuẩn thực phẩm quốc tế. IFS do Gobal Food Safety Initiative (GFSI) ban hành. Tổ chức GFSI ñược thành lập vào năm 2000 tại Châu Âu. Hiện tại phiên bản ñã ban hành lần thứ 5 ngày 01/08/ 2007. Các yếu tố chính của IFS bao gồm: - Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm - Thực hành nôi trồng tốt/thực hành sản xuất tốt/ thực hành thương mại tốt. - Hệ thống HACCP. Tiêu chuẩn IFS ñược áp dụng cho tất cả tổ chức, không phân biệt loại hình, ñịa ñiểm, quy mô,... Có thể bao gồm: các cơ sở / công ty / nhà máy / nhà phân phối,... thực hiện sản xuất kinh doanh thực phẩm nói chung ( ví dụ: trồng rau củ quả, nước uống, bia, thủy sản, nước mắm, gia vị, hương liệu, dầu ăn,...). ðây là tiêu chuẩn mang tự nguyện, tập trung vào việc quản lý an toàn thực phẩm. Khi tổ chức xây dựng và ñáp ứng theo tiêu chuẩn IFS, tổ chức có hệ thống quản lý an toàn thực phẩm có thể tạo ra môi trường làm việc giảm thiểu rủi ro liên quan an toàn thực phẩm, sản phẩm ñược tạo ra an toàn, nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng và yêu cầu luật pháp. 2.1.5.5. Khái niệm GLOBALGAP Là một bộ tiêu chuẩn ñược xây dựng ñể áp dụng tự nguyện cho sản xuất nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản) trên toàn cầu. Tiêu chuẩn GLOBALGAP ñược thiết kế cơ bản ñể cung cấp sự ñảm bảo với người tiêu dùng về việc các sản phẩm thực phẩm ñược sản xuất như thế nào bởi các nông trang ñể giảm thiểu các tác ñộng xấu ñến môi trường, giảm mức ñộ sử dụng hóa chất và ñảm bảo một tiếp cận có trách nhiệm với vấn ñề an toàn và sức khỏe của công nhân cũng như với trong ñối xử với gia súc, gia cầm. GlobalGAP là công cụ quản lý trang trại nhằm : - ðáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế - ðảm bảo vệ sinh an toàn cho nông sản thực phẩm - Hạ giá thành và nâng cao chất lượng nông sản - Sử dụng hiệu quả và bền vững nguồn lực sản xuất nông nghiệp - Làm giàu nông dân và phát triển nông thôn SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 9 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt - Bảo vệ môi trường và cảnh quan chung. 2.1.5.6. Khái niệm BRC BRC là tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm do Hiệp hội bán lẻ Anh quốc (British Retailer Consortium - BRC) thiết lập vào năm 1998 cho các nhà sản xuất thực phẩm cung cấp hàng hóa mang nhãn hiệu của các nhà bán lẻ vào thị trường nước Anh. Phiên bản BRC ñược áp dụng là phiên bản thứ 5 ngày 04/01/2008. BRC ñược sử dụng trên toàn thế giới, hỗ trợ cho doanh nghiệp về sản xuất an toàn thực phẩm và yêu cầu các doanh nghiệp phải có nghĩa vụ tuân thủ luật lệ và bảo vệ người tiêu dùng. Tiêu chuẩn BRC phiên bản 5 có 7 ñiều khoản ñưa ra áp dụng và chứng nhận: 1. Cam kết của lãnh ñạo cấp cao và liên tục cải tiến 2. Hệ thống an toàn thực phẩm – HACCP 3. Hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm 4. Tiêu chuẩn nhà máy 5. Kiểm soát sản phẩm 6. Kiểm soát quá trình 7. Nhân sự Khi tổ chức áp dụng theo tiêu chuẩn BRC có các lợi ích sau : - ðảm bảo an toàn cho sản phẩm trong sản xuất kinh doanh - Nâng cao thương hiệu của công ty - Tạo lợi tế cạnh tranh - Luôn cải tiến và tạo ra ñược sản phẩm chất lượng cao và an toàn cho người sử dụng. - Tiết kiệm chi phí, tăng doanh thu và lợi nhuận - Phân bố công việc rõ ràng trong kinh doanh. - Các hoạt ñộng có tính hệ thống, mọi người ñoàn kết, làm việc trong môi trường thoải mái và năng suất lao ñộng tăng. 2.1.5.7. Khái niệm BAP Liên minh Nuôi trồng thuỷ sản toàn cầu ñưa ra chứng nhận BAP - Best Aquaculture Practices - Thực hành nuôi thủy sản tốt nhất. Các chương trình BAP ra các tiêu chuẩn cho từng loại cơ sở, từ nhà máy sản xuất giống và thức ăn chăn SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 10 Luận văn tốt nghiệp GVHD : TS Quan Minh Nhựt nuôi trang trại ñến nhà máy chế biến. Tiêu chuẩn BAP mới bao gồm 33 ñiều khoản xoay quanh vấn ñề an toàn lao ñộng và mối quan hệ giữa người lao ñộng và người sử dụng lao ñộng. BAP còn có tiêu chuẩn về ñịa chỉ cộng ñồng, trách nhiệm xã hội, phúc lợi ñộng vật, bảo tồn ña dạng sinh học của ñất, quản lý nước, ma túy và quản lý hóa chất, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Về mặt xã hội, có chứng chỉ của tổ chức chứng nhận ñược luật pháp Mỹ bảo hộ, hàng hóa sẽ nhập khẩu vào thị trường Mỹ dễ dàng hơn. 2.1.5.8. Khái niệm chứng nhận ASC ðây là chứng nhận của Hội ðồng nuôi trồng thủy sản bền vững là tiêu chuẩn tự nguyện áp dụng ñối với nhà sản xuất nuôi trồng thủy sản, bao gồm các vấn ñề về môi trường và xã hội như: pháp lý, sử dụng ñất và nước, ô nhiễm nước và kiểm soát chất thải, di truyền và ña dạng sinh học, kiểm soát thức ăn, kiểm soát sức khỏe, thuốc thú y và hóa chất, trách nhiệm với người lao ñộng và cộng ñồng xung quanh. Trong ñó, trách nhiệm xã hội ñược ñánh giá là vấn ñề còn khá mới mẻ ñối với ñối với Việt Nam. 2.1.5.9. Khái niệm tiêu chuẩn HALAL Halal theo ngôn ngữ Ả Rập có nghĩa là "hợp pháp" hoặc cho phép chứng nhận HALAL là chương trình chứng nhận toàn cầu cho hoạt ñộng sản xuất và kinh doanh sản phẩm có trách nhiệm. ðây Là chìa khoá mở cửa vào thị trường các quốc gia Hồi giáo và các nước có người Hồi giáo.ðể ñược công nhận các cơ sở phải trải qua quá trình xem xét ñánh giá ñộc lập, khách quan ñể xác nhận rằng những sản phẩm ñược ñánh giá không sử dụng các thành phần trái pháp luật hoặc bị cấm và ñiều kiện sản xuất ñảm bảo an toàn vệ sinh ñáp ứng yêu cầu của Kinh Qur’an và luật Shari’ah. Ngoài ra các giấy chứng nhận Halal do HCA cấp ñược chấp nhận trên toàn thế giới từ Indonesia, Malaysia và Singapore, ñến Ả Rập Saudi, UAE và các nước Trung ðông khác, qua châu Âu và Bắc và Nam Mỹ,.. . 2.1.5.10 Khái niệm tiêu chuẩn ISO ISO là tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hoá có tên ñầy ñủ theo tiếng anh là The International Organization for Standardization, ñược thành lập vào năm 1946 tại Luân ðôn và chính thức ñi vào hoạt ñộng từ ngày 23/02/1947. Nhằm mục ñích SVTH : Phan Huỳnh Thị Kim Ánh Trang 11
- Xem thêm -