Thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán và tính giá thành sản phẩm ở công ty

  • Số trang: 81 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Lêi c¶m ¬n Kho¸ luËn tèt nghiÖp nµy lµ kÕt qu¶ cña t«i h¬n 4 n¨m ë trêng §¹i häc Kinh tÕ - §¹i häc HuÕ. §Ó hoµn thµnh kho¸ luËn nµy ngoµi sù næ lùc cña b¶n th©n, t«i cßn ®îc sù quan t©m gióp ®ì cña thÇy c« gi¸o trong trêng, l·nh ®¹o vµ c¸c phßng ban trong c«ng ty B¸nh kÑo H¶i Ch©u, b¹n bÌ, ngêi th©n…. Qua ®©y t«i còng xin ®îc c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o trêng §¹i häc Kinh tÕ - §¹i häc HuÕ ®· truyÒn ®¹t kiÕn thøc cho t«i trong suèt thêi gian häc tËp võa qua. §Æc biÖt c¶m ¬n ThÇy Hå Phan Minh §øc ngêi híng dÉn vµ gióp ®ì t«i hoµn thµnh kho¸ luËn nµy. T«i xin göi lêi c¶m ¬n tíi Ban Gi¸m ®èc, Phßng Tæ chøc cïng anh chÞ em trong Phßng KÕ to¸n C«ng ty B¸nh kÑo H¶i Ch©u ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho t«i trong suèt thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty. T«i xin c¶m ¬n tíi b¹n bÌ ngêi th©n ®· lu«n quan t©m hç trî vÒ mäi mÆt trong qu¸ tr×nh häc tËp, thùc tËp vµ hoµn thµnh kho¸ luËn. Qua ®©y t«i còng xin nhËn ®îc sù gãp ý cña quý thÇy c« trong khoa, anh chÞ em trong C«ng ty B¸nh kÑo H¶i Ch©u ®Ó kho¸ luËn cã tÝnh thùc tiÔn h¬n. Ngµy 23 th¸ng 2 n¨m 2003 Sinh viªn thùc hiÖn Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Trang 1 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh PhÇn I Giíi thiÖu ®Ò tµi 1. Lý do chän ®Ò tµi NÒn kinh tÕ thÞ trêng lu«n ®Æt ra cho nh÷ng nhµ qu¶n lý nhiÒu vÊn ®Ò cÊp b¸ch. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong m«i trêng c¹nh tranh ®ßi hái c¸c nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó sö dông c¸c yÕu tè ®Çu vµo sao cho tiÕt kiÖm vµ hiÖu qu¶ víi chi phÝ bá ra hîp lý vµ ®óng ®¾n, ®¶m b¶o chÊt lîng ®Çu ra vµ cã lîi nhuËn. Do vËy c¸c nhµ qu¶n lý ph¶i cã chiÕn lîc kinh doanh linh ho¹t mµ c«ng cô gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý ra quyÕt ®Þnh ®ã lµ kiÓm so¸t ®îc c¸c yÕu tè chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. KÕt hîp víi c¸c th«ng tin vÒ cung cÇu, gi¸ c¶ trªn thÞ trêng, th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý kinh doanh x¸c ®Þnh ®îc gi¸ b¸n s¶n phÈm hîp lý, t×m ra ®îc mét c¬ cÊu s¶n phÈm tèi u, tËn dông ®îc n¨ng lùc s¶n xuÊt nã cßn gióp cho nhµ qu¶n lý x¸c ®Þnh xem cã nªn thay ®æi c«ng nghÖ s¶n xuÊt kh«ng, më réng hay thu hÑp s¶n xuÊt ë møc ®é nµo? §Ó s¶n xuÊt vµ tiªu thô mét s¶n phÈm th× doanh nghiÖp ph¶i tèn hÕt bao nhiªu chi phÝ, c¸c lo¹i chi phÝ vµ tû träng cña tõng lo¹i chi phÝ, kh¶ n¨ng ®Ó h¹ thÊp c¸c lo¹i chi phÝ nµy. ChØ tiªu ®Ó tho¶ m·n th«ng tin trªn chÝnh lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. V× vËy c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc coi lµ c«ng t¸c träng t©m cña c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt, nã liªn quan hÇu hÕt c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ ®Çu ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. §Ó ®¶m b¶o viÖc h¹ch to¸n ®îc chÝnh x¸c, kÞp thêi phï hîp víi ®Æc ®iÓm h×nh thµnh vµ ph¸t sinh chi phÝ, phï hîp víi ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt quy tr×nh c«ng nghÖ cña doanh nghiÖp vµ chÕ ®é qu¶n lý Nhµ níc lµ yªu cÇu cã tÝnh xuyªn suèt trong qu¸ tr×nh h¹ch to¸n cña doanh nghiÖp. Cho nªn c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn h¬n c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, qua thêi gian nghiªn cøu lý luËn trong nhµ trêng vµ thùc tÕ thùc tËp t¹i c«ng ty b¸nh kÑo H¶i Ch©u t«i quyÕt ®Þnh nghiªn cøu ®Ò tµi:" Thùc tr¹ng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c«ng ty B¸nh kÑo H¶i Ch©u ". 2. Môc tiªu cña ®Ò tµi: Trªn c¬ së thu thËp, tæng hîp mét c¸ch cã hÖ thèng lý luËn vÒ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, tõ ®ã ph©n tÝch thùc tr¹ng vµ ®Ò xuÊt ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n nãi chung vµ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm nãi riªng t¹i c«ng ty b¸nh kÑo H¶i Ch©u. 3. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. Trang 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Do ®Æc ®iÓm vµ lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty B¸nh kÑo H¶i Ch©u gåm nhiÒu ph©n xëng s¶n xuÊt víi s¶n phÈm hµng tr¨m chñng lo¹i do vËy t«i chän thu thËp nghiªn cøu -§èi tîng nghiªn cøu: ph©n xëng 1 -Ph¹m vi nghiªn cøu : 6 lo¹i s¶n phÈm (Quy kem gãi, b¸nh H¬ng Th¶o 300, l¬ng kh« tæng hîp, l¬ng kh« dinh dìng, l¬ng kh« ®Ëu xanh, b¸nh va ni 450g) 4. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu. §Ó thùc hiÖn ®Ò tµi nµy t«i ®· sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu. - Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra thu thËp nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt cho ®Ò tµi. - Ph¬ng ph¸p tæng hîp, xö lý vµ hÖ thèng sè liÖu ®iÒu tra thu thËp. - Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch kinh doanh. - Ph¬ng ph¸p lý luËn logic . 5. Nh÷ng ®ãng gãp cña ®Ò tµi. Ngµy nay víi nh÷ng tiÕn bé kü thuËt, ph¬ng thøc s¶n xuÊt kinh doanh; sù toµn cÇu ho¸ kinh tÕ, më réng ph¹m vi c¹nh tranh th× sù gia t¨ng nhu cÇu th«ng tin, tÝnh tèc ®é, tÝnh linh ho¹t, chÝnh x¸c cña th«ng tin chi phÝ vµ gi¸ thµnh cµng ngµy cµng ®Æt ra bøc thiÕt h¬n trong ®iÒu hµnh doanh nghiÖp. Do vËy ®Ò tµi nµy ®ãng gãp nh»m hoµn thiÖn h¬n c«ng t¸c kÕ to¸n, c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ vµ gi¸ thµnh t¹i C«ng ty. Trang 3 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh PhÇn II Néi dung cña ®Ò tµi Ch¬ng I C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi 1.1 Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt 1.1.1.1 Kh¸i niÖm vÒ chi phÝ s¶n xuÊt. X· héi loµi ngêi tån t¹i vµ ph¸t triÓn lu«n g¾n liÒn víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt. NÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n nh t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng, 3 yÕu tè ®ã khi ®îc kÕt hîp vµ tiªu hao trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× nã trë thµnh chi phÝ s¶n xuÊt. Ngêi lao ®éng b»ng søc lao ®éng cña m×nh t¸c ®éng ®Õn ®èi tîng lao ®éng th«ng qua t liÖu lao ®éng ®Ó t¹o ra s¶n phÈm. VËy chi phÝ s¶n xuÊt lµ toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ ®îc biÓu hiÖn b»ng tiÒn mµ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. 1.1.1.2 Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. Trong thùc tÕ ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh c¸c doanh nghiÖp ph¶i bá ra rÊt nhiÒu lo¹i chi phÝ víi néi dung kinh tÕ, tÝnh chÊt, c«ng dông kh¸c nhau vµ liªn quan ®Õn nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng. §Ó qu¶n lý kiÓm so¸t chi phÝ mét c¸ch chÆt chÏ cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ lµm ®¸p øng yªu cÇu cña c«ng t¸c h¹ch to¸n còng nh nhu cÇu th«ng tin cña nhµ qu¶n lý. Chi phÝ s¶n xuÊt ph©n lo¹i theo c¸c tiªu thøc: * Ph©n lo¹i theo lÜnh vùc ho¹t ®éng kinh doanh . C¨n cø vµo viÖc sö dông chi phÝ vµo ho¹t ®éng kinh doanh toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 3 lo¹i: - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh: Gåm chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt, tiªu thô vµ qu¶n lý hµnh chÝnh. - Chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh: Gåm nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng vÒ vèn vµ ®Çu t tµi chÝnh. - Chi phÝ bÊt thêng: Gåm nh÷ng chi phÝ ngoµi dù kiÕn cã thÓ do chñ quan hay kh¸ch quan mang l¹i. C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho viÖc ph©n ®Þnh chi phÝ ®îc chÝnh x¸c, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, x¸c ®Þnh chi phÝ vµ kÕt qu¶ cña tõng ho¹t ®éng kinh doanh còng nh lËp c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh. * Ph©n lo¹i theo néi dung kinh tÕ ( hay ph©n theo yÕu tè chi phÝ ) Trang 4 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy nh÷ng kho¶n chi phÝ cã chung tÝnh chÊt kinh tÕ ®îc xÕp chung vµo mét yÕu tè chi phÝ kh«ng kÓ c¸c chi phÝ ®ã chi ë ®©u vµ dïng vµo môc ®Ých g× (trùc tiÕp s¶n xuÊt hay phôc vô qu¶n lý). Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh ë ViÖt Nam toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm c¸c yÕu tè sau: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu, phô tïng thay thÕ, c«ng cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt kinh doanh trong doanh nghiÖp (lo¹i trõ gi¸ trÞ vËt liÖu dïng kh«ng hÕt nhËp t¹i kho, phÕ liÖu thu håi). - Chi phÝ nh©n c«ng: Gåm toµn bé chi phÝ ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng (kÓ c¶ thêng xuyªn hay t¹m thêi) tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng c¸c kho¶n phô cÊp, trî cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng trong kú b¸o c¸o. Chi phÝ nh©n c«ng cßn bao gåm c¶ chi phÝ BHYT, BHXH, kinh phÝ c«ng ®oµn mµ doanh nghiÖp ph¶i nép Nhµ níc theo quy ®Þnh. - Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh: lµ toµn bé kho¶n trÝch khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh cña doanh nghiÖp dïng cho s¶n xuÊt kinh doanh trong kú b¸o c¸o. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Bao gåm chi phÝ vÒ nhËn cung cÊp dÞch vô tõ c¸c ®¬n vÞ kh¸c ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp trong kú nh ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, vÖ sinh vv... - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Gåm c¸c chi phÝ b»ng tiÒn nhng kh«ng thuéc c¸c lo¹i trªn nh chi phÝ tiÕp kh¸ch, héi nghÞ vv... C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho doanh nghiÖp biÕt ®îc chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp gåm nh÷ng lo¹i chi phÝ nµo, tû träng tõng lo¹i chi phÝ trong tæng sè, tõ ®ã lµm c¬ së cho viÖc lËp kiÓm tra, ph©n tÝch c¸c dù to¸n chi phÝ, gi¶i thÝch chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo yÕu tè trong b¶n thuyÕt minh b¸o c¸o. * Ph©n lo¹i chi phÝ theo c«ng dông kinh tÕ ( theo kho¶n môc gi¸ thµnh s¶n phÈm). Chi phÝ ®îc ph©n chia thµnh nh÷ng kho¶n môc t¬ng øng víi nh÷ng kho¶n môc gi¸ thµnh, nh÷ng chi phÝ cã chung c«ng dông kinh tÕ ®îc xÕp vµo mét kho¶n môc chi phÝ kh«ng biÖt tÝnh chÊt kinh tÕ cña chi phÝ ®ã. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh gåm 3 kho¶n môc: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Gåm nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu tham gia trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô dÞch vô. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Nh÷ng kho¶n tiÒn ph¶i tr¶, thanh to¸n cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô dÞch vô bao gåm tiÒn l¬ng c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng, phô cÊp l¬ng. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: Lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong ph¹m vi ph©n xëng s¶n xuÊt nh tiÒn l¬ng nh©n viªn ph©n xëng, chi phÝ c«ng cô dông cô xuÊt dïng cho ph©n xëng, khÊu hao TSC§ thuéc bé phËn s¶n xuÊt, c¸c chi phÝ dÞch vô, lao vô mua ngoµi vµ chi phÝ kh¸c thuéc ph¹m vi ph©n xëng. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông ®Ó h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo kho¶n môc, tÝnh chÝnh x¸c thµnh thùc tÕ, x¸c ®Þnh ®îc møc ®é ¶nh hëng Trang 5 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh cña c¸c nh©n tè kh¸c nhau ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm, phôc vô cho c«ng t¸c ph©n tÝch gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch tÝnh gi¸ thµnh. * Ph©n lo¹i chi phÝ theo mèi quan hÖ gi÷a ®é lín cña chi phÝ víi khèi lîng s¶n phÈm. - Chi phÝ cè ®Þnh (®Þnh phÝ): Lµ nh÷ng chi phÝ mµ khèi lîng s¶n xuÊt ra kh«ng lµm ¶nh hëng hoÆc ¶nh hëng kh«ng ®¸ng kÓ ®Õn sù thay ®æi cña chi phÝ nµy. NÕu khèi lîng s¶n xuÊt t¨ng lªn hoÆc gi¶m xuèng th× chi phÝ nµy tÝnh trªn 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm l¹i biÕn ®æi (tøc ®Þnh phÝ trªn 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm thay ®æi khi sè lîng thay ®æi ). Chi phÝ biÕn ®æi (biÕn phÝ): Lµ nh÷ng chi phÝ thay ®æi theo tû lÖ trùc tiÕp víi khèi lîng s¶n phÈm s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ch¼ng h¹n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Chi phÝ nµy tÝnh trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i cè ®Þnh cho dï khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cã bÞ biÕn ®éng (tøc lµ biÕn phÝ trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm gi÷ nguyªn kh«ng thay ®æi khi s¶n lîng thay ®æi). C¸ch ph©n lo¹i nµy ®Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ra quyÕt ®Þnh kinh doanh. * Ph©n lo¹i chi phÝ theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ. Chi phÝ ho¹t ®éng kinh doanh ®îc chia thµnh: - Chi phÝ s¶n phÈm: Lµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quan ®Õn s¶n phÈm s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua vµo kh«ng ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp trong kú khi s¶n phÈm cha ®îc tiªu thô. - Chi phÝ thêi kú: Lµ nh÷ng chi phÝ lµm gi¶m lîi tøc cña doanh nghiÖp trong mét thêi kú nµo ®ã (chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp) nã kh«ng ph¶i lµ mét phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt hoÆc mua vµo nªn ®îc xem lµ c¸c phÝ tæn cÇn ®îc khÊu trõ ra tõ lîi tøc cña thêi kú mµ chóng ph¸t sinh. Ph©n lo¹i chi phÝ theo tiªu thøc nµy cung cÊp th«ng tin cho viÖc lËp kÕ ho¹ch, kiÓm tra vµ chñ ®éng ®iÒu tiÕt chi phÝ cho phï hîp. Trªn ®©y lµ nh÷ng c¸ch ph©n lo¹i phæ biÕn, ngoµi ra, cßn cã mét sè c¸ch ph©n lo¹i kh¸c nh: Ph©n lo¹i theo ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ, theo kh¶ n¨ng kiÓm so¸t. 1.1.2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1.1.2.1. Kh¸i niÖm vÒ gi¸ thµnh s¶n phÈm: Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c chi phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm (lao vô) ®· hoµn thµnh. Gi¸ thµnh lµ mét chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt tæng hîp thÓ hiÖn c¸c mÆt ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, nã lµ thíc ®o møc tiªu hao ®Ó cã thÓ bï ®¾p trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lµ c«ng cô quan träng cña doanh nghiÖp ®Ó kiÓm so¸t t×nh h×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ xem xÐt hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p tæ chøc kü thuËt. Bªn c¹nh ®ã gi¸ thµnh cßn lµ mét c¨n cø quan träng ®Ó doanh nghiÖp x©y dùng chÝnh s¸ch gi¸ c¶ cña doanh nghiÖp ®èi víi tõng lo¹i s¶n phÈm. 1.1.2.2. B¶n chÊt cña gi¸ thµnh (néi dung kinh tÕ cña gi¸ thµnh ) Trang 6 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Lµ sù dÞch chuyÓn gi¸ trÞ c¸c yÕu tè vËt chÊt vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt vµ tiªu thô. Cha cã sù dÞch chuyÓn nµy th× kh«ng thÓ nãi ®Õn chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng gi¸ thµnh s¶n phÈm bao gåm toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vËt chÊt thùc tÕ cÇn ®îc bï ®¾p bÊt kÓ nã thuéc bé phËn nµo trong cÊu thµnh gi¸ trÞ s¶n phÈm. 1.1.2.3 Chøc n¨ng cña gi¸ thµnh s¶n phÈm: Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ chØ tiªu chÊt lîng tæng hîp cã ý nghÜa quan träng ®èi víi c«ng t¸c qu¶n lý cña c¸c doanh nghiÖp vµ nÒn kinh tÕ. Th«ng qua chØ tiªu nµy ngêi ta cã thÓ ®¸nh gi¸ ®îc hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chøng minh kh¶ n¨ng ph¸t triÓn vµ viÖc sö dông c¸c yÕu tè vËt chÊt ®· thùc sù tiÕt kiÖm vµ hîp lý cha. Nh»m cã c¨n cø xem xÐt tÝnh chÊt quan träng cña chØ tiªu gi¸ thµnh trong c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ cÇn nªu ra nh÷ng chøc n¨ng vèn cã cña chØ tiªu gi¸ thµnh. * Chøc n¨ng thíc ®o bï ®¾p chi phÝ: Gi¸ thµnh lµ biÓu hiÖn hao phÝ vËt chÊt mµ doanh nghiÖp bá ra ®Ó s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Nh÷ng hao phÝ nµy cÇn ®îc bï ®¾p mét c¸ch ®Çy ®ñ, kÞp thêi ®Ó ®¶m b¶o yªu cÇu t¸i s¶n xuÊt. Th«ng qua chØ tiªu s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh mét c¸ch chÝnh x¸c c¸c doanh nghiÖp sÏ ®¶m b¶o ®îc kh¶ n¨ng bï ®¾p theo yªu cÇu kinh doanh. * Chøc n¨ng lËp gi¸: S¶n phÈm do c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra lµ s¶n phÈm hµng ho¸ ®îc thùc hiÖn gi¸ trÞ trªn thÞ trêng th«ng qua gi¸ c¶. Gi¸ c¶ s¶n phÈm ®îc x©y dùng trªn c¬ së hao phÝ lao ®éng x· héi cÇn thiÕt, biÓu hiÖn mÆt gi¸ trÞ s¶n phÈm. Khi x©y dùng gi¸ c¶ th× yªu cÇu ®Çu tiªn lµ gi¸ c¶ ph¶i cã kh¶ n¨ng bï ®¾p hao phÝ vËt chÊt ®Ó s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm, b¶o ®¶m cho c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt b×nh thêng cã thÓ bï ®¾p ®îc hao phÝ ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt. §Ó thùc hiÖn ®îc yªu cÇu bï ®¾p hao phÝ vËt chÊt khi x©y dùng gi¸ ph¶i c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tuy nhiªn gi¸ thµnh s¶n phÈm cña tõng doanh nghiÖp kh«ng ph¶i lµ c¬ së ®Ó x©y dùng gi¸. §Ó x©y dùng gi¸ ngêi ta ph¶i c¨n cø vµo gi¸ thµnh b×nh qu©n cña ngµnh, cña ®Þa ph¬ng ®îc s¶n xuÊt trong ®iÒu kiÖn trung b×nh. CÇn thÊy r»ng dï cã dùa vµo c¸c lo¹i gi¸ thµnh nµo ®Ó lµm c¨n cø lËp gi¸ th× viÖc x¸c ®Þnh gi¸ thµnh c¸ biÖt ë tõng doanh nghiÖp ®Òu cã ý nghÜa hÕt søc quan träng, kh«ng cã chÝnh s¸ch biÖn ph¸p vi m« nµo ®Ó ®iÒu tiÕt c¸c ho¹t ®éng vÜ m« mµ kh«ng b¾t nguån tõ nh÷ng ho¹t ®éng vµ kÕt qu¶ cô thÓ cña c¸c doanh nghiÖp . * Chøc n¨ng ®ßn bÈy kinh tÕ: Doanh lîi cña doanh nghiÖp cao hay thÊp phô thuéc trùc tiÕp vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm. H¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÖn ph¸p c¬ b¶n ®Ó t¨ng cêng doanh lîi, t¹o nªn tÝch luü vµ t¸i s¶n xuÊt më réng. Trang 7 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh PhÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh b»ng c¸c ph¬ng ph¸p c¶i tiÕn tæ chøc s¶n xuÊt vµ qu¶n lý, hoµn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt, tæ chøc lao ®éng khoa häc, tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt lµ híng c¬ b¶n ®Ó doanh nghiÖp ®øng v÷ng ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ cã c¹nh tranh. Chøc n¨ng ®ßn bÈy kinh tÕ cßn thÓ hiÖn râ nÐt vµ tÝch cùc trong néi bé ®¬n vÞ. Khi thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé. Nã ®Æt ra yªu cÇu cho tõng bé phËn s¶n xuÊt cã biÖn ph¸p h÷u hiÖu võa tiÕt kiÖm chi phÝ võa sö dông mét c¸ch hîp lý nhÊt ®èi víi tõng ho¹t ®éng, tõng kho¶n chi phÝ cô thÓ. 1.1.2.4 Ph©n lo¹i gi¸ thµnh: §Ó ®¸p øng yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý, h¹ch to¸n, kÕ ho¹ch ho¸ s¶n phÈm còng nh yªu cÇu x©y dùng gi¸ b¸n hµng ho¸ s¶n phÈm. Ngêi ta xem xÐt tiÕn hµnh díi nhiÒu gãc ®é, ph¹m vi kh¸c nhau. - NÕu xem xÐt theo thêi ®iÓm vµ nguån sã liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh th× ngêi ta chia lµm 3 lo¹i: + Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: Lµ gi¸ thµnh tÝnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt s¶n phÈm cña kú kÕ ho¹ch ®îc x©y dùng dùa trªn ®Þnh møc, dù to¸n chi phÝ cña kú kÕ ho¹ch vµ s¶n lîng kú kÕ ho¹ch. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp, lµ c¨n cø ®Ó so s¸nh ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. + Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Gi¸ thµnh ®Þnh møc còng ®îc x¸c ®Þnh tríc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt ®Ó chÕ t¹o s¶n phÈm. Gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh t¹i thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong kú kÕ ho¹ch. Do vËy gi¸ thµnh ®Þnh møc lu«n lu«n thay ®æi phï hîp víi sù thay ®æi cña c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch. Gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ thíc ®o chÝnh x¸c c¸c chi phÝ cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra mét ®¬n vÞ s¶n phÈm trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt vµ thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh. + Gi¸ thµnh thùc tÕ: Gi¸ thµnh thùc tÕ ®îc x¸c ®Þnh sau khi ®· hoµn thµnh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, ®îc x¸c ®Þnh dùa trªn c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, nã bao gåm c¶ c¸c chi phÝ vît ®Þnh møc, ngoµi kÕ ho¹ch nh thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng, ngõng s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh thùc tÕ x¸c ®Þnh dùa hoµn toµn vµo sè liÖu kÕ to¸n. - Theo ph¹m vi chi phÝ gi¸ thµnh ®îc chia ra: + Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ thµnh c«ng xëng): Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm ®îc sö dông ®Ó h¹ch to¸n thµnh phÈm nhËp kho vµ gi¸ vèn hµng b¸n. + Gi¸ thµnh toµn bé (gi¸ thµnh tiªu thô): Lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm. Trang 8 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Gi¸ thµnh toµn bé = gi¸ thµnh c«ng xëng + chi phÝ b¸n hµng + chi phÝ QLDN. Gi¸ thµnh toµn bé ®îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh lîi tøc tríc thuÕ cña tõng lo¹i s¶n phÈm lao vô dÞch vô. 1.1.3. Ph©n biÖt gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gièng nhau: Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm gièng nhau vÒ b¶n chÊt ®Òu bao gåm c¸c hao phÝ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra ra s¶n phÈm. Chi phÝ biÓu hiÖn vÒ mÆt hao phÝ cßn gi¸ thµnh biÓu hiÖn vÒ mÆt kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh. Kh¸c nhau: Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm kh¸c nhau vÒ ph¹m vi vµ mèi quan hÖ víi khèi lîng s¶n phÈm. -Chi phÝ s¶n xuÊt kh«ng g¾n liÒn víi khèi lîng, chñng lo¹i s¶n phÈm hoµn thµnh mµ g¾n liÒn víi tõng thêi kú ph¸t sinh chi phÝ. Trong khi ®ã gi¸ thµnh l¹i cã quan hÖ mËt thiÕt víi sè lîng chñng lo¹i s¶n phÈm hoµn thµnh. - Chi phÝ s¶n xuÊt chØ tÝnh nh÷ng hao phÝ lao ®éng ph¸t sinh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh (th¸ng, quý, n¨m) kh«ng tÝnh nh÷ng hao phÝ lao ®éng cã liªn quan ®Õn sè s¶n phÈm hoµn thµnh hay cha hoµn thµnh hay s¶n phÈm háng. Trong khi ®ã gi¸ thµnh s¶n phÈm th× giíi h¹n c¸c chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan ®Õn sè s¶n phÈm hoµn thµnh. - Chi phÝ s¶n xuÊt chØ tÝnh cho mét kú bao gåm nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú, trong ®ã cã chi phÝ thuéc chi phÝ ph¶i tr¶ kú tríc nhng míi ph¸t sinh kú nµy, c¸c chi phÝ ®· tr¶ tríc trong kú nhng cha ph©n bæ trong kú nµy. Cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm chØ bao gåm nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn mét khèi lîng s¶n phÈm nhÊt ®Þnh kh«ng ®Ó ph¸t sinh kú nµo. Gi¸ thµnh s¶n phÈm chøa ®ùng c¶ mét phÇn chi phÝ cña kú tríc chuyÓn sang, chi phÝ tr¶ tríc ®îc ph©n bæ vµ mét phÇn chi phÝ sÏ ph¸t sinh ë kú sau. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc thÓ hiÖn: Tæng gi¸ thµnh S¶n phÈm = Chi phÝ SXKDDD + trong kú CP SX KDph¸t sinh trong kú - CPSXKD dë dang cuèi kú 1.2 KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµtÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.2.1. Sù cÇn thiÕt cña kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi ho¹t ®éng doanh nghiÖp. X· héi ngµy cµng ph¸t triÓn ®Æt ra nhu cÇu s¶n xuÊt ngµy cµng nhiÒu s¶n phÈm ®Ó ®¸p øng ngµy cµng cao nhu cÇu con ngêi. ChÝnh sù ph¸t triÓn ®ã ®· thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ph¸t triÓn vµ t¹o ra khèi lîng s¶n phÈm lín. §ång thêi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ dÞch vô, sù c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖp ngµy cµng trë lªn khèc liÖt h¬n lµm nÈy sinh nhu cÇu qu¶n lý qu¸ Trang 9 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh tr×nh kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp ngµy c¶ng trë lªn quan träng vµ quyÕt ®inh sù thµnh b¹i cña doanh nghiÖp. §Ó qu¶n lý ®îc c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cÇn cã sè liÖu chi tiÕt vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh. §©y lµ th«ng tin quan träng phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. 1.2.2. NhiÖm vô cña kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh. Qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ néi dung quan träng hµng ®Çu trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. §Ó ®¹t ®îc môc tiªu tiÕt kiÖm vµ t¨ng lîi nhuËn, phôc vô tèt c«ng t¸c qu¶n lý vµ chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n cÇn thùc hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô: - TËp hîp ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c c¸c chi phÝ s¶n xuÊt cho c¸c ®èi tîng cÇn tËp hîp chi phÝ. - TËp hîp ph©n bæ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c vµ hîp lý cho c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - TÝnh to¸n chÝnh x¸c kÞp thêi gi¸ thµnh cña tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt. - KiÓm tra chÆt chÏ t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc tiªu hao vµ dù to¸n chi phÝ nh»m ph¸t hiÖn kÞp thêi c¸c hiÖn tîng l·ng phÝ, sö dông chi phÝ kh«ng ®óng kÕ ho¹ch, sai môc ®Ých. - LËp c¸c b¸o c¸o vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm, ®Ò xuÊt biÖn ph¸p ®Ó tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Cung cÊp th«ng tin kh¸c vÒ kÕ to¸n chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cho ngêi sö dông trong néi bé doanh nghiÖp. 1.2.3. Tæ chøc kÕ to¸n chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh 1.2.3.1. X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. a.X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt: X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ lµ kh©u ®Çu tiªn quan träng trong toµn bé c«ng t¸c h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®ã lµ viÖc x¸c ®Þnh néi dung chi phÝ vµ ph¹m vi giíi h¹n cã tÝnh chÊt t¬ng ®èi ®Ó kÕ to¸n tiÕn hµnh më sæ vµ tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh trong kú h¹ch to¸n. §èi tîng nµy cã thÓ lµ s¶n phÈm hoÆc nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i, lµ chi tiÕt s¶n phÈm hoÆc nhãm chi tiÕt s¶n phÈm, lµ ®¬n ®Æt hµng, lµ giai ®o¹n c«ng nghÖ, ph©n xëng. X¸c ®Þnh dèi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ta thêng c¨n cø: * §Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt : Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®¬n gi¶n hay hay phøc t¹p, quy tr×nh chÕ biÕn liªn tôc hay qu¸ tr×nh chÕ biÕn song song. - Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®¬n gi¶n: Nh÷ng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cã cïng quy tr×nh c«ng nghÖ, cïng ®é nÆng nhäc lao ®éng, cïng nguyªn liÖu sö dông ®îc tiÕn hµnh trong qu¸ tr×nh lao ®éng th× ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i. - §èi víi quy tr×nh s¶n xuÊt phøc t¹p: Khi s¶n phÈm cuèi cïng qua nhiÒu bíc s¶n xuÊt chÕ biÕn liªn tôc theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh cã thÓ gi¸n ®o¹n vÒ mÆt kü thuËt th× ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm... Trang 10 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh * Lo¹i h×nh s¶n xuÊt : NÕu s¶n phÈm ®îc chÕ t¹o víi khèi lîng nhá kh«ng lÆp ®i lÆp l¹i ë nh÷ng kho¶ng thêi gian kh«ng x¸c ®Þnh nh c¬ khÝ, ®ãng tÇu...th× ®èi tîng h¹ch to¸n theo ®¬n ®Æt hµng riªng. NÕu s¶n xuÊt mang tÝnh hµnh lo¹t víi khèi lîng lín th× phô thuéc vµo quy tr×nh c«ng nghÖ ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ s¶n phÈm, nhãm chi tiÕt s¶n phÈm, bé phËn s¶n xuÊt, giai ®o¹n s¶n xuÊt. * Theo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt : §èi víi tõng ngµnh s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh ®Ó phôc vô cho yªu cÇu chØ ®¹o qu¶n lý kinh tÕ, chØ ®¹o s¶n xuÊt ....®Ó lùa chän ®èi tîng h¹ch to¸n. * Theo yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý: Tuú vµo tr×nh ®é qu¶n lý cao hay thÊp mµ x¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n. X¸c ®Þnh ®óng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ lµ c¬ së ®Ó kiÓm tra ph©n tÝch c¸c chi phÝ theo yªu cÇu qu¶n lý vµ h¹ch to¸n kinh tÕ ®¸p øng yªu cÇu x¸c ®Þnh gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm mét c¸ch thuËn lîi. b. C¸c ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo chi tiÕt hay bé phËn s¶n phÈm. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo nhãm s¶n phÈm - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo d©y chuyÒn s¶n xuÊt. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng. c. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ nh÷ng s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm vµ lao vô mµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tËp hîp vµ ph©n bæ vµo ®ã. X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ c«ng viÖc rÊt cÇn thiÕt ®èi víi c¸c doanh nghiÖp. Khi x¸c ®Þnh cÇn ph¶i c¨n cø vµ c¸c nh©n tè cô thÓ nh: - §Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt vµ chÕ t¹o s¶n phÈm . - §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu s¶n xuÊt. - C¸c yªu cÇu qu¶n lý, cung cÊp th«ng tin cho viÖc ra quyÕt ®Þnh. - Kh¶ n¨ng vµ tr×nh ®é qu¶n lý h¹ch to¸n. Tuú tõng ®Æc ®iÓm, t×nh h×nh cô thÓ mµ ®èi tîng tÝnh gi¸ cã thÓ lµ: - S¶n phÈm (c«ng viÖc) hoµn thµnh theo ®¬n ®Æt hµng. - B¸n thµnh phÈm, hay s¶n phÈm hoµn thµnh ë bíc c«ng nghÖ cuèi cïng. - Tõng bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm. - Tõng h¹ng môc c«ng tr×nh 1.2.3.2. X¸c ®Þnh kú tÝnh gi¸ thµnh Kú tÝnh gi¸ thµnh: lµ thêi gian tËp hîp chi phÝ trong mét kú kinh doanh (th¸ng, quý, n¨m). NÕu doanh nghiÖp s¶n xuÊt s¶n phÈm víi khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n th× sö dông kú tÝnh gi¸ thµnh lµ hµng th¸ng. NÕu doanh nghiÖp s¶n xuÊt d¹ng ®¬n chiÕc hoÆc hµng lo¹t theo ®¬n ®Æt hµng, chu kú s¶n xuÊt dµi, s¶n phÈm chØ hoµn thµnh khi kÕt thóc chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm th× sö dông kú tÝnh thµnh vµo thêi ®iÓm s¶n phÈm ®ã hoµn thµnh. Trang 11 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh X¸c ®Þnh kú tÝnh gi¸ thµnh cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp gióp viÖc tæ chøc tÝnh gi¸ thµnh khoa häc ®ång thêi ®¶m b¶o cung cÊp sè liÖu th«ng tin vÒ gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm, lao vô chÝnh x¸c kÞp thêi. 1.2.3.3. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c chi phÝ s¶n xuÊt. 1.2.3.3.1 KÕ to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp lµ nh÷ng chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu ®îc sö dông trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ riªng (ph©n xëng, lo¹i s¶n phÈm... ) th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®èi tîng ®ã. Trêng hîp vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tËp hîp chi phÝ kh«ng thÓ tæ chøc h¹ch to¸n riªng th× ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp ®Ó ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng liªn quan. C¸c tiªu thøc ph©n bæ thêng ®îc sö dông lµ ph©n bæ theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè, theo träng lîng, theo sè lîng s¶n phÈm. §èi víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh cã thÓ ph©n bæ theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè theo träng lîng s¶n phÈm. §èi víi chi phÝ vËt liÖu phô, nhiªn liÖu: NÕu doanh nghiÖp ®· x©y dùng ®Þnh møc th× ph©n bæ theo ®Þnh møc. NÕu cha x©y dùng ®îc ®Þnh møc th× ph©n bæ theo mèi quan hÖ cña nã ®èi víi c¸c yÕu tè liªn quan: + Theo träng lîng NVL chÝnh. + Theo sè lîng vµ träng lîng thµnh phÈm hoÆc b¸n thµnh phÈm chÕ t¹o. + Theo sè giê m¸y ch¹y. a. TK sö dông: §Ó theo dâi chi phÝ NVL TT. KÕ to¸n sö dông TK 621 " chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp " tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ KÕt cÊu: Bªn nî: Gi¸ trÞ NVL xuÊt dïng trùc tiÕp chÕ t¹o s¶n phÈm TKkho¶n 621 liªn quan. TK 154 Bªn TK cã:152 K/C chi phÝ NVL TT vµo tµi - Gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng kh«ng hÕt nhËp t¹i kho. TK 621.XuÊt Kh«ng cã sè d cuèi vËt liÖu dïng trùc kú KÕt chuyÓn chi phÝ NVL TT tiÕp chÕ t¹o s¶n phÈm b. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 133 * Trêng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn: - Khi xuÊt NVL (chÝnh hoÆc phô) sö dông trùc tiÕp s¶n xuÊt cho chÕ t¹o s¶n phÈm thùc hiÖn c¸c lao vô dÞch vô th× c¨n cø vµo phiÕu xuÊt ®Ó ghi trÞ gi¸ vËt liÖu xuÊt ThuÕ GTGT ®îc chi tiÕt cho tõng ®èi tîng. khÊu trõ TK 152 TK 151,331,111,112 - Trêng hîp nhËn NVL trùc tiÕp cho s¶n xuÊt s¶n phÈm thùc hiÖn lao vô dÞch vô kh«ng qua nhËp kho, th× c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ xuÊt dïng. - C¨n cø vµo b¶ng ph©n bæ NVL, c«ng côVËt dông kÕkh«ng to¸n hÕt cho tõng ®èi tîng. liÖucô, dïng nhËp l¹i kho Mua vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp kh«ng nhËp qua S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ NVL trùc tiÕp kho TK 154 ( Theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn ) VËt liÖu thuªTrang ngoµi gia c«ng hoÆc tù s¶n xuÊt 12 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh Trêng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. C¸c doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú ®Ó h¹ch to¸n hµng tån kho, c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh kh«ng ®îc ghi sæ hµng ngµy mµ ®Õn cuèi kú doanh nghiÖp míi tiÕn hµnh kiÓm kª hµng tån trong kho. Tõ ®ã x¸c ®Þnh ®îc chi phÝ cña s¶n phÈm hoµn thµnh s¶n phÈm tiªu thô... Chi phÝ NVL TT, ®èi víi ph¬ng ph¸p nµy ®îc ghi mét lÇn vµo cuèi kú kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª kú tríc vµ kú nµy. Gi¸ trÞ NVL Gi¸ trÞ NVL Gi¸ trÞ NVL Gi¸ trÞ NVL = + xuÊt trong kú tån ®Çu kú nhËp trong kú tån cuèi kú S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ NVL TT ( Theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) TK 111,112,331 TK 611 Gi¸ trÞ thùc tÕ NVL mua vµo t¨ng trong kú TK 621 Gi¸ trÞ NVL sö dông cho SX trong kú TK152 KC gi¸ trÞ NVL ®Çu kú KC gi¸ trÞ NVL cuèi kú nµy ( cha sö dônghÕt ) Trang 13 TK 631 K/c chi phÝ NVL TT vµo gi¸ thµnh SX Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh 1.2.3.3.2. KÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp lµ nh÷ng kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô, dÞch vô nh: TiÒn l¬ng chÝnh, tiÒn l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng kh¸c, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng nh: BHXH, BHYT, KPC§ do ngêi sö dông lao ®éng ph¶i chÞu vµ ®îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt theo tû lÖ ( % ) nhÊt ®Þnh trªn tiÒn l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt. Chi phÝ NCTT ®îc tÝnh trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng. Trong trêng hîp chi phÝ liªn quan ®Õn nhiÒu lo¹i s¶n phÈm kh«ng thÓ tÝnh trùc tiÕp ®îc th× ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ. Ph¬ng ph¸p ph©n bæ thêng sö dông theo tiÒn l¬ng ®Þnh møc hoÆc theo khèi lîng s¶n phÈm...Møc ph©n bæ ®îc x¸c ®Þnh Tæng sè tiÒn l¬ng Møc ph©n bæ chi phÝ CNTT tiÒn l¬ng cña CNTT = x cho tõng ®èi tîng Tæng khèi lîng tiªu thøc ph©n bæ Khèi lîng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng a. Tµi kho¶n sö dông: §Ó theo dâi, tËp hîp, ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp kÕ to¸n sö dông TK 622 " chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp". TK nµy më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ. TK 622 cã kÕt cÊu: Bªn nî: chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn c¸c lao vô dÞch vô thùc tÕ ph¸t sinh trong kú bao gåm tiÒn l¬ng , phô cÊp, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng mµ doanh nghiÖp chÞu. Bªn cã: K/C NCTT vµo TK cã liªn quan ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. TK 622 kh«ng cã sè d cuèi kú. b. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: * §èi víi danh nghiÖp sö dông ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn. S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ NCTT ( Theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn ) TK334 TiÒn l¬ng vµ phô cÊp ph¶i tr¶ cho CNTTSX TK338 Trang TK335 TK 154 TK 622 14 TrÝch tríc tiÒng l¬ng nghØ phÐp, l¬ng ngõng SX theo KH cña CNSXTT K/C chi phÝ NCTT Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh TrÝch BHXH. BHYT,KPC§ tÝnh vµo chi phÝ SXKD theo tû lÖ quy ®Þnh * §èi víi ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th× cuèi kú kÕ to¸n tiÕn hµnh K/C chi phÝ NCTT vµo TK 631 " Gi¸ thµnh s¶n xuÊt ". S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ NCTT ( Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú ) TK334 TK 622 TiÒn l¬ng vµ phô cÊp ph¶i tr¶ cho CNTTSX TK 631 K/C chi phÝ NCTT TK338 TrÝch BHXH. BHYT,KPC§ tÝnh vµo CP SXKD TK335 TrÝch íc tiÒn xuÊt l¬ng nghØ 1.2.3.3.3. KÕ to¸n chiltr phÝ phÐp, ¬ng s¶n ngõng SXchung: theo KH cña Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ CNSXTT nh÷ng chi phÝ qu¶n lý, phôc vô s¶n xuÊt ë tõng bé phËn s¶n xuÊt ( ph©n xëng ). Chi phÝ chung lµ chi phÝ tæng hîp bao gåm chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng, chi phÝ c«ng cô, chi phÝ vËt liÖu, chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng cho ph©n xëng, c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi vµ c¸c kho¶n chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c dung ë ph©n xëng. ViÖc tËp hîp, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo ®èi tîng h¹ch to¸n ®îc tiÕn hµnh vµo cuèi kú kÕ to¸n ( th¸ng, quý, n¨m ). + NÕu ph©n xëng chØ s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm duy nhÊt th× toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh ë ph©n xëng kÕt chuyÓn toµn bé vµo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm ®ã. + NÕu ph©n xëng s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm, lao vô vµ tæ chøc theo dâi riªng theo chi phÝ s¶n xuÊt tõng lo¹i s¶n phÈm ( tõng ®èi tîng h¹ch to¸n ) th× chi phÝ s¶n xuÊt Trang 15 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh chung ph¶i ®îc ph©n bæ cho tõng ®èi tîng ( lo¹i s¶n phÈm ) ®Ó K/C chi phÝ phôc vô viÖc tÝnh gi¸ thµnh cña tõng lo¹i. §Ó tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ngêi ta sö dông nhiÒu tiªu thøc ph©n bæ kh¸c nhau nh: TiÒn l¬ng c«ng nh©n s¶n xuÊt, chi phÝ NVLTT, sè giê m¸y ch¹y, s¶n lîng.... §Ó x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung ph©n bæ cho tõng ®èi tîng ngêi ta thêng sö dông c«ng thøc: Møc ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung cho = tõng ®èi tîng Chi phÝ s¶n xuÊt chung thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cÇn ph©n bæ Tæng ®¬n vÞ tiªu thøc ph©n bæ cña c¸c ®èi tuîng ®îc ph©n bæ x §¬n vÞ tiªu thøc ph©n bæ cho tõng ®èi tîng a. TK sö dông: §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung kÕ to¸n sö dông TK 627 " chi phÝ s¶n xuÊt chung " TK nµy ®îc më chi tiÕt cho tõng ph©n xëng. KÕt cÊu: Bªn nî: Chi phÝ s¶n xuÊt chung thùc tÕ ph¸t sinh trong kú Bªn cã: C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung - K/C chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c s¶n phÈm, lao vô dÞch vô ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. TK 627 kh«ng cã sè d cuèi kú TK 627 ®îc chi tiÕt thµnh nhiÒu tiÓu kho¶n. + TK 6271 " chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng " TK nµy dïng ®Ó theo dâi c¸c kho¶n TK l¬ng, 334,338 627 kho¶n trÝch tiÒn l¬ng TK 111,112, 152BHXH, chi phÝ vÒ tiÒn tiÒn c«ng, phô cÊp vµTKc¸c (BHYT, KPC§) ph¶i tr¶ hoÆc tÝnh cho nh©n viªn ph©n xëng nh: Qu¶n ®èc, phã Qu¶n ®èc, thèng C¸c kho¶n gi¶m trõ kª, thñ kho vv... CP NV PX tiÒn l¬ng Phô cÊp vµ c¸c kho¶n trÝch chi phÝ s¶n xuÊt chung + TK 6272 theo " chil¬ng phÝcña vËtNV liÖuPX ": gåm c¸c kho¶n chi phÝ vËt liÖu dïng chung cho ph©n xëng nh vËt liÖu dïng söa ch÷a vµ b¶o dìng m¸y mãc thiÕt bÞ, kho tµng...do ph©n xëng tù lµm.TK 152,153 TK 154 + TK 6273 " chi phÝ dông cô s¶n xuÊt " gåm chi phÝ vÒ c«ng cô dông cô, s¶n xuÊt dïng cho ph©n xëng. vËtphÝ liÖu,khÊu CCDChao TSC§ " lµ chi phÝ khÊu hao TSC§ thuéc bé phËn + TK 6274 CP " chi Ph©n bæ, K/C CP s¶n xuÊt chung XuÊtm¸y dïngmãc cho ph©n ëngnhµ xëng... s¶n xuÊt nh khÊu hao thiÕtxbÞ, theo ph¬ng ph¸p kª khai + TK 6277 " chi phÝ dÞch vô mua ngoµi ": Gåm nh÷ng chi phÝ dÞch vô mua thêng xuyªn ngoµi, thuª ngoµi phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña ph©n TK xëng nh chi phÝ TK 142,335 631 ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i... + TK 6278 " chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c " lµ nh÷ng chi phÝ cßn l¹i ngoµi nh÷ng chi phÝ trÝch tríc ph©n bæ vµo trªn: chi tiÕp kh¸ch,chi héiphÝnghÞ...phôc vô cho bé phËn ph©n xëng s¶n xuÊt kinh doanh. chi phÝ s¶n xuÊt chung b. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK 214 S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîpPh©n chibæ, phÝ xuÊt chung K/Cs¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung( theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) Chi phÝ khÊu hao TSC§ TK 112,111,331 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi vµ Trang chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 16 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh 1.2.3.3.4. Tæng hîp c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó tÝnh gi¸ thµnh: a. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt. Cuèi kú h¹ch to¸n toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ®· ®îc tËp hîp liªn quan ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm cuèi cïng vµo TK " chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang" ( TK 154 ) ®èi víi ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n kª khai thêng xuyªn, vµo TK 631 "gi¸ thµnh s¶n xuÊt TK 152,111,138,334 621 ¸p dông ph¬ng ph¸pTK 154kª ®Þnh kú. "®èi víi doanhTK nghiÖp kiÓm K/CnghiÖp chi phÝ ¸p NVL TT ph¬ng ph¸p C¸c kho¶n ghi gi¶m CP SX gi¸ * §èi víi doanh dông kª khai thêng xuyªn: trÞ phÕ liÖu thu håi, ngêi g©y TK sö dông: §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh thiÖt gi¸h¹ithµnh båi thkÕ êngto¸n sö dông TK 154 " chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ": TK 154 cã kÕt cÊu nh sau: TK 155,152 TK 622 Bªn nî: TËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong kú ( TK 621,622,627 ) Bªn cã: C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt trong kú NhËp kho - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ hay chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm lao dÞch K/C chi phÝ NCTT vô hoµn thµnh bao gåm nhËp kho, göi b¸n, tiªu thô trùc tiÕp . TK nµy cã sè d nî: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh cña s¶n phÈm, lao vô 157 TK thµnh 627 vµo cuèi kú h¹ch to¸n. dÞch vô cha hoµn TK 154 cã thÓ më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng. Göi b¸n * Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: K/C chi phÝ s¶n xuÊt chung S¬ ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt ( Theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn ) Tiªu thô trùc tiÕp Trang 17 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh 632 * §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. - §Ó tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm kÕ to¸n sö dông TK 631 " gi¸ thµnh s¶n xuÊt " TK ®îc theo dâi, h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®èi tîng. KÕt chuyÓn gi¸ trÞ SP dë dang cuèi kú KÕt cÊu TK 631 " gi¸ thµnh s¶n xuÊt " Bªn nî: + Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú TK 631 TK+ 154 TËp hîp chi phÝ ph¸t sinh thùc tÕ trong kú liªn quan ®Õn s¶n xuÊt s¶n phÈm , lao vô dÞch vô. Bªn cã: + KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuåi kú vµo TK 154 gi¸gi¸ trÞ thµnh s¶n phÈm danglao vô ®· hoµn thµnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n +K/C Tæng s¶ndë phÈm ®Çu kú + Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng, phÕ liÖu thu håi. TK 631 kh«ng cã sè d cuèi kú. TK 632 - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: TK S¬621 ®å h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt. ( Theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú ) K/C chi phÝ NVL TT Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm, dÞch vô hoµn thµnh TK 622 KC chi phÝ NCTT TK 627 Ph©n bæ K/CTrang chi phÝ s¶n xuÊt chung 18 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ph¹m ThÞ Mü H¹nh 1.2.3.4. Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. S¶n phÈm dë dang lµ nh÷ng s¶n phÈm cha kÕt thøc giai ®o¹n chÕ biÕn, cßn n»m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ph¶i tiÕp tôc chÕ biÕn míi ra s¶n phÈm. Toµn bé chi phÝ s¶n phÈm thùc tÕ chi dïng trong kú mét phÇn cÊu thµnh trong gi¸ thµnh s¶n phÈm. PhÇn cßn l¹i n»m trong c¸c c¸c s¶n phÈm lµm dë ë cuèi kú do vËy bªn c¹nh viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh cuåi kú, doanh nghiÖp cÇn ph¶i tæ chøc kiÓm kª, ®¸nh gi¸ ®Ó x¸c ®Þnh ®îc khèi lîng s¶n phÈm dë dang cuåi kú víi møc ®é hoµn thµnh cña nã tõ c¬ së ®ã x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt cho s¶n phÈm dë dang. §¸nh gi¸ s¶n phÈm së dang cuèi kú lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa quan träng trong viÖc tÝnh gi¸ thµnh vµ x¸c ®Þnh ®óng ®¾n kÕt qu¶ kinh doanh trong kú. §Ó ®¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm cho doanh nghiÖp cã thÓ sö dông mét trong c¸c ph¬ng ph¸p: a. §¸nh gi¸ s¶n phÈm lµm dë theo CP NVL TT ( hoÆc chi phÝ NVL chÝnh ). Ph¬ng ph¸p nµy vËn dông phï hîp cho nh÷ng doanh nghiÖp mµ trong cÊu thµnh cña gi¸ thµnh s¶n phÈm th× gi¸ trÞ NVL TT hoÆc chi phÝ NVL chiÕm tû träng lín ( thêng trªn 70%). §Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p nµy lµ chØ tÝnh cho s¶n phÈm lµm dë kho¶n chi phÝ NVL ( hoÆc NVL chÝnh ) cßn chi phÝ chÕ biÕn ®îc tÝnh hÕt cho s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú. §ång thêi coi møc chi phÝ NVL TT hoÆc NVL chÝnh dïng cho ®¬n vÞ s¶n phÈm hoµn thµnh vµ ®¬n vÞ s¶n phÈm dë dang nh sau: CP tÝnh cho SP dë dang cuèi kú = CPSXKD dë dang ®Çu kú + Sè lîng SP hoµn thµnh trong kú + CP NVL TT hoÆc NVL chÝnh thùc tÕ sö dông trong kú Sè lîng SP dë dang cuèi kú x Sè lîng SP dë dang cuèi kú b. Ph¬ng ph¸p íc lîng s¶n phÈm t¬ng ®¬ng. Ph¬ng ph¸p nµy chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh cho s¶n phÈm dë dang cuèi kú bao gåm ®Çy ®ñ c¸c kho¶n môc chi phÝ cÊu thµnh chi phÝ s¶n xuÊt . Møc ®é tiªu hao cña c¸c kho¶n môc chi phÝ t¬ng øng víi tû lÖ hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang. Do vËy quy ®æi sè lîng s¶n phÈm dë dang thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh ®Ó x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. CP s¶n xuÊt tÝnh cho CP SX dë dang ®Çu kú + Trang CP SX ph¸t sinh trong kú 19 Sè lîng SP dë dang cuèi kú Kho¸ luËn tèt nghiÖp SPdë dang cuèi kú = Ph¹m ThÞ Mü H¹nh x Sè lîng SP hoµn Sè lîng SP thµnh trong kú + dë dang cuèi kú quy ®æi thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh quy ®æi thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh Trong ®ã: Sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú quy ®æi s¶n phÈm hoµn thµnh = Sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú Tû lÖ hoµn thµnh ®îc x¸c ®Þnh x Ph¬ng ph¸p íc lîng s¶n phÈm t¬ng ®¬ng vËn dông phï hîp hÇu hÕt c¸c lo¹i doanh nghiÖp. - NÕu vËt liÖu (vËt liÖu chÝnh) ®îc sö dông hÇu hÕt ë giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× viÖc tÝnh chi phÝ cho s¶n phÈm lµm dë ®îc chia lµm 2 phÇn: + Chi phÝ NVL TT (NL chÝnh) tÝnh cho ®¬n vÞ s¶n phÈm lµm dë víi ®¬n vÞ s¶n phÈm hoµn thµnh nh nhau. C«ng thøc gièng nh ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ NVL TT. + Chi phÝ chÕ biÕn (gåm c¸c chi phÝ NCTT vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung) ®îc tÝnh cho s¶n phÈm dë dang theo møc ®é hoµn thµnh thùc tÕ (quy ®æi s¶n phÈm dë dang thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh t¬ng ®¬ng). CP chÕ biÕn tÝnh cho s¶n phÈm dë dang cuèi kú = CP chÕ biÕn dë dang ®Çu kú CP chÕ biÕn thùc tÕ ph¸t sinh trong kú + Sè lîng SP hoµn thµnh trong kú + Sè lîng SP dë dang cuèi kú quy ®æi thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh x Sè lîng SP dë dang cuèi kú quy ®æi thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh Chi phÝ NVL trùc tiÕp (VL chÝnh) cã thÓ tÝnh theo ®Þnh møc hoÆc theo tû lÖ thùc tÕ cÊu thµnh trong s¶n phÈm dë dang so víi s¶n phÈm hoµn thµnh. - Chi phÝ chÕ biÕn cã thÓ tÝnh riªng cho chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung. §Ó ®¬n gi¶m tiÖn cho viÖc x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang còng nh c«ng viÖc tÝnh to¸n, cã thÓ ®¸nh gi¸ theo 50% chi phÝ chÕ biÕn ( coi nh s¶n phÈm dë dang ®· hoµn thµnh víi møc ®é 50% ). Ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n còng t¬ng tù nh phÇn trªn. c. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo gi¸ thµnh ®Þnh møc: Ph¬ng ph¸p nµy lµ chi phÝ NVL TT, chi phÝ NCTT vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cña s¶n phÈm dë dang ®îc x¸c ®Þnh vµo ®Þnh møc tiªu hao cña nh÷ng c«ng ®o¹n ®· thùc hiÖn ®îc vµ tû lÖ hoµn thµnh. NÕu s¶n phÈm ®uîc chÕ t¹o kh«ng tr¶i qua c¸c c«ng ®o¹n cã ®Þnh møc tiªu hao ®îc x¸c lËp riªng biÖt th× c¸c kho¶n môc chi phÝ cña s¶n phÈm dë dang ®îc x¸c ®Þnh c¨n cø vµo tû lÖ hoµn thµnh vµ ®Þnh møc tõng kho¶n môc chi phÝ gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Ph¬ng ph¸p nµy vËn dông phï hîp víi doanh nghiÖp cã x©y dùng gi¸ thµnh ®Þnh møc. Tuy nhiªn s¶n phÈm dë dang còng cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh theo gi¸ thµnh kÕ ho¹ch trêng hîp doanh nghiÖp kh«ng x©y dùng gi¸ thµnh ®Þnh møc. 1.2.3.5. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm Trang 20
- Xem thêm -