Thực trạng và giải pháp cho công tác hoàn thuế gtgt trong các doanh nghiệp

  • Số trang: 28 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 20 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu Trong sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña níc ta, ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ víi c¸c níc trong khu vùc vµ thÕ giíi, yÕu tè con ngêi ®ãng vai trß v« cïng quan träng vµ lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh. §Ó ph¸t huy nh©n tè con ngêi ngoµi viÖc ph¸t triÓn con ngêi b»ng gi¸o dôc, ®µo t¹o, ch¨m sãc, y tÕ...th× viÖc khai th¸c, sö dông yÕu tè con ngêi mét c¸ch cã hiÖu qu¶ còng kh«ng kÐm phÇn quan träng. §èi víi nhµ qu¶n trÞ ®Ó khai th¸c ®îc kh¶ n¨ng cña ngêi lao ®éng th× hä ph¶i lµm cho ngêi lao ®éng nç lùc, cè g¾ng hÕt søc trong lao ®éng ®Ó mang l¹i kÕt qu¶ cao. Hä ph¶i t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. Cã nhiÒu c«ng cô ®Ó t¹o ®éng lùc trong ®ã tiÒn l¬ng ®îc sö dông nh mét c«ng cô t¹o ®éng lùc h÷u hiÖu, mét lo¹i kÝch thÝch vËt chÊt quan träng ®èi víi ngêi lao ®éng, tiÒn l¬ng lµ môc ®Ých ®Ó ngêi lao ®éng lµm viÖc cho tæ chøc, doanh nghiÖp. V× thÕ tiÒn l¬ng sÏ khuyÕn khÝch hay k×m h·m sù nç lùc, cè g¾ng cña ngêi lao ®éng lµm t¨ng cêng hay suy gi¶m ®éng lùc lao ®éng. Nghiªn cøu vÊn ®Ò t¹o ®éng lùc lao ®éng qua c«ng t¸c tiÒn l¬ng ë c¸c doanh nghiÖp sÏ gióp ta hiÓu ®îc nh÷ng lý thuyÕt c¬ b¶n vÒ t¹o ®éng lùc, ph¬ng híng t¹o ®éng lùc qua viÖc sö dông tiÒn l¬ng nh lµ mét ®ßn bÈy kinh tÕ m¹nh mÏ. §ång thêi viÖc liªn hÖ víi vai trß thùc tÕ cña tiÒn l¬ng trong t¹o ®éng lùc ë c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam sÏ gióp ®a ra c¸c "Gi¶i ph¸p nh»m t¨ng cêng vai trß cña tiÒn l¬ng víi viÖc t¹o ®éng lùc trong doanh nghiÖp ViÖt nam", gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®Êt níc. Bµi viÕt nµy kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt v× vËy em mong ®îc sù gãp ý cña thÇy c« ®Ó bµi viÕt hoµn chØnh h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! 1 Néi dung A. C¬ së lý luËn ®Ó nghiªn cøu vÊn ®Ò t¹o ®éng lùc lao ®éng qua c«ng t¸c tiÒn l¬ng ë c¸c doanh nghiÖp I. Lý thuyÕt vÒ t¹o ®éng lùc Nghiªn cøu vÒ t¹o ®éng lùc tríc tiªn chóng ta cÇn n¾m ®îc nh÷ng lý thuyÕt c¬ b¶n vÒ ®éng lùc, t¹o ®éng lùc, vai trß cña viÖc t¹o ®éng lùc trong lao ®éng, c¸c yÕu tè t¸c ®éng tíi ®éng lùc lao ®éng vµ t×m hiÓu vÒ c¸c thuyÕt t¹o ®éng lùc nh»m cã ®îc nÒn t¶ng kiÕn thøc lµm c¬ së ®Ó nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng mµ ë ®©y lµ t¹o ®éng lùc qua c«ng t¸c tiÒn l¬ng. 1. C¸c kh¸i niÖm Con ngêi muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ph¶i cã nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, do ®ã con ngêi lu«n lu«n cã nhu cÇu vµ mong muèn ®îc tho¶ m·n cµng cao cµng tèt c¸c nhu cÇu cña m×nh. §Ó tho¶ m·n nhu cÇu, con ngêi ph¶i ho¹t ®éng, lao ®éng. KÕt qu¶ cña nh÷ng ho¹t ®éng lao ®éng ®ã lµ hä sÏ thu ®îc lîi Ých. Khi ®· nhËn thøc ®îc lîi Ých, tøc lµ thÊy c¸i sÏ ®îc cña m×nh con ngêi ®Æt ra môc ®Ých, môc tiªu vµ lao ®éng, ho¹t ®éng ®Ó ®¹t ®îc môc ®Ých ®ã. Môc ®Ých, môc tiªu vµ th¸i ®é chñ quan cña con ngêi ®èi víi hµnh ®éng ®îc biÓu hiÖn lµ ®éng c¬ cña con ngêi. §Ó kÝch thÝch con ngêi ho¹t ®éng ®¹t môc tiªu mang l¹i lîi Ých hay lµ lµm cho ®éng c¬ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ cao th× cÇn cã ®éng lùc lao ®éng. §éng lùc lµ sù kh¸t khao, tù nguyÖn cña con ngêi ®Ó n©ng cao mäi nç lùc ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu hay kÕt qu¶ cô thÓ nµo ®ã. §éng lùc lao ®éng khi ®îc g¾n víi mét c«ng viÖc cô thÓ trong tæ chøc nã ®îc hiÓu lµ nh÷ng nh©n tè bªn trong kÝch thÝch con ngêi nç lùc lµm viÖc vµ trong ®iÒu kiÖn cho phÐp nã t¹o ra n¨ng suÊt, hiÖu qu¶ cao trong c«ng viÖc. §èi víi ngêi lao ®éng trong tæ chøc th× ®éng lùc cña hä lµ nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña chÝnh hä vµ ®«ng thêi híng ®Õn môc tiªu cña tæ chøc. Khi ngêi lao ®éng cã ®éng lùc lao ®éng hä sÏ tù gi¸c h¬n, tù t×m tßi s¸ng t¹o, tËp trung mäi nç lùc, tiÒm lùc, ph¸t huy hÕt kh¶ n¨ng trong c«ng viÖc ®Ó ®¹t kÕt qu¶ cao. §éng lùc kh«ng ph¶i lµ mét ®Æc ®iÓm tÝnh c¸ch c¸ nh©n mµ ®éng lùc cã thÓ cã ë bÊt cø ai vµ do yÕu tè bªn trong vµ bªn ngoµi t¸c ®éng, do ®ã míi cã kh¸i niÖm t¹o ®éng lùc. T¹o ®éng lùc lµ lµm thÕ nµo ®Ó híng mäi sù tËp trung, chó ý, sù cè g¾ng cña ngêi lao ®éng vµo c«ng viÖc, lµm cho ngêi lao ®éng muèn lµm viÖc, cã høng thó vµ ®¹t kÕt qu¶ cao. §Ó t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng, nhµ qu¶n trÞ cÇn ph¶i t¸c ®éng vµo hÖ thèng nhu cÇu, lîi Ých, ®éng c¬ cña ngêi lao ®éng. Tríc hÕt cÇn ph¶i xem xÐt nhu 2 cÇu nµo lín h¬n vµ cÇn ph¶i ®îc tho¶ m·n tríc vµ tho¶ m·n ë møc nµo ®Ó t¹o ra ®éng lùc. Khi ®· x¸c ®Þnh ®îc nhu cÇu ta còng cÇn quan t©m xem lo¹i lîi Ých nµo ®îc ngêi lao ®éng coi träng h¬n tõ ®ã míi cã biÖn ph¸p t¸c ®éng ®Õn lîi Ých ®Ó t¨ng cêng ®éng lùc. Lîi Ých cµng lín th× sù tho¶ m·n nhu cÇu cµng cao vµ ®éng lùc t¹o cµng lín. Tuy nhiªn nÕu nhu cÇu nµo ®ã ®îc tho¶ m·n hoµn toµn th× sÏ mÊt t¸c dông t¹o ®éng lùc vµ ®éng lùc sÏ tËp trung vµo nhu cÇu kh¸c. Nhµ qu¶n trÞ còng cÇn t×m hiÓu ®éng c¬ cña ngêi lao ®éng, xem môc ®Ých lao ®éng cña hä lµ g×. Nh÷ng ®éng c¬ cã tÝnh tÝch cùc cÇn ph¶i ®îc khÝch lÖ vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ®éng c¬ ho¹t ®éng hiÖu qu¶. Nh vËy chóng ta cÇn ph¶i hiÓu thÕ nµo lµ nhu cÇu, lîi Ých, ®éng c¬ vµ sù tho¶ m·n. Nhu cÇu, díi gãc ®é cña t©m lý häc, ®ã lµ tr¹ng th¸i t©m lý con ngêi c¶m thÊy thiÕu thèn, kh«ng tho¶ m·n vÒ mét c¸i g× ®ã . Con ngêi ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn do ®ã con ngêi lu«n lu«n cã nhu cÇu. HÖ thèng nhu cÇu cña con ngêi ®îc chia lµm hai lo¹i. Nhu cÇu vËt chÊt lµ sù ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh vÒ vËt chÊt ®Ó con ngêi tån t¹i vµ ph¸t triÓn vÒ thÓ lùc nh: ¨n, u«ng, ë, mÆc.... Nhu cÇu tinh thÇn lµ sù ®ßi hái vÒ nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó con ngêi tån t¹i vµ ph¸t triÓn vÒ mÆt trÝ lùc, bao gåm nhu cÇu t×nh c¶m, nhu cÇu v¨n ho¸, tinh thÇn, nhu cÇu t©m linh.... Hai lo¹i nhu cÇu nµy lu«n cã mçi quan hÖ qua l¹i víi nhau. Th«ng thêng khi tho¶ m·n nhu cÇu vËt chÊt thêng dÉn ®Õn sù tho¶ m·n nhu cÇu nµo ®ã vÒ tinh thÇn. HÖ thèng nhu cÇu cña con ngêi rÊt phong phó vµ ®a d¹ng. Nã tu©n theo quy luËt t©m lý vÒ nhu cÇu ®ã lµ: Nhu cÇu lu«n t¨ng vÒ c¶ sè lîng vµ chÊt lîng; møc ®é tho¶ m·n khi ®îc ®¸p øng gi¶m dÇn ë nh÷ng lÇn sau: khi nhu cÇu nµy kh«ng ®îc gi¶i quyÕt th× chuyÓn sang nhu cÇu kh¸c. Qua qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu, ngêi lao ®éng sÏ thu ®îc kÕt qu¶ ®ã lµ lîi Ých. Lîi Ých chÝnh lµ kÕt qu¶ mµ con ngêi cã thÓ nhËn ®îc qua c¸c ho¹t ®éng cña b¶n th©n, tæ chøc nh»m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu. Còng cã thÓ nãi lîi Ých lµ møc ®é tho¶ m·n nhu cÇu cña con ngêi trong mét ®iÒu kiÖn cô thÓ. Còng nh nhu cÇu, lîi Ých cã lîi Ých vËt chÊt vµ lîi Ých tinh thÇn. Ngoµi ra lîi Ých cßn ®îc chia thµnh lîi Ých c¸ nh©n, lîi Ých tËp thÓ, x· héi, lîi Ých tríc m¾t, lîi Ých l©u dµi.... Nhu cÇu vµ lîi Ých cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau lîi Ých lµ h×nh thøc biÓu hiÖn cña nhu cÇu, kh«ng cã nhu cÇu th× kh«ng cã lîi Ých. Nhu cÇu vµ lîi Ých lµ nguån gèc khiÕn con ngêi ho¹t ®éng, lµm viÖc nhng lîi Ých víi t c¸ch lµ mét hiÖn tîng kh¸ch quan, cha trùc tiÕp dÉn ®Õn ho¹t ®éng. ChØ khi con ngêi nhËn thøc ®îc lîi Ých cña hä, ®Æt ra nh÷ng môc ®Ých cô thÓ cho c¸c hµnh ®éng hay t¹o thµnh ®éng c¬ th× ®éng c¬ nµy míi trùc tiÕp th«i thóc con ngêi ho¹t ®éng nh»m 3 ®¹t ®îc môc ®Ých trong thùc tÕ. §éng c¬ ®îc hiÓu lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh nhËn thøc lîi Ých cña con ngêi trong qu¸ tr×nh thiÕt lËp c¸c mèi quan hÖ, t¸c ®éng qua l¹i víi hoµn c¶nh bªn ngoµi. §éng c¬ míi lµ c¸i quyÕt ®Þnh hµnh vi cña con ngêi. §éng c¬, theo c¸c nhµ t©m lý, lµ th¸i ®é chñ quan cña con ngêi ®èi víi hµnh ®éng, nã ph¶n ¸nh môc ®Ých ®Æt ra mét c¸ch cã ý thøc, nã lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh hµnh vi cña mét c¸ nh©n. §éng c¬ cña con ngêi rÊt ®a d¹ng vµ biÕn ®æi theo thêi gian. §èi víi ngêi lao ®éng ®éng c¬ lao ®éng ®îc thÓ hiÖn ë môc ®Ých thu nhËp, hoµ ®ång víi tËp thÓ, thÓ hiÖn vai trß x· héi cña c¸ nh©n, tù hoµn thiÖn b¶n th©n... §éng c¬ ®îc chia ra c¸c lo¹i: ®éng c¬ c¶m tÝnh lµ ®éng c¬ ®îc x¸c ®Þnh do kÝch thÝch m¹nh tõ bªn ngoµi, ®éng c¬ lý tÝnh lµ ®éng c¬ ®îc h×nh thµnh tõ suy nghÜ mét c¸ch ®Çy ®ñ vÒ b¶n chÊt cña vÊn ®Ò vµ c¸c c¸ nh©n tù ®Æt cho m×nh mét môc ®Ých râ rµng, rµnh m¹ch, ®éng c¬ bªn trong lµ sù kÝch thÝch, th«i thóc tõ bªn trong mçi c¸ nh©n, nã ®îc h×nh thµnh t nh÷ng íc m¬ hoµi b·o, dù ®Þnh cña mçi ngêi; ®éng c¬ bªn ngoµi lµ ®iÒu kiÖn thóc ®Èy tõ bªn ngoµi ®èi víi mçi c¸ nh©n ®Ó t¹o ra c¬ héi, ®iÒu kiÖn cho hä thùc hiÖn íc m¬ hoµi b·o ®· dù ®Þnh bªn trong. NÕu ®éng c¬ ®îc tho¶ m·n, thùc hiÖn ®îc th× con ngêi sÏ c¶m thÊy h¹nh phóc, muèn sèng, muèn lµm viÖc. §éng c¬ cµng ®îc tho¶ m·n ë møc ®é cao th× cµng l«i cuèn con ngêi vµo c¸c ho¹t ®éng c«ng viÖc, con ngêi cµng ph¸t huy ®îc kh¶ n¨ng lµm viÖc nhiÒu h¬n. Sù tho¶ m·n lµ c¶m gi¸c cña con ngêi ®èi víi kÕt qu¶ lao ®éng cña hä, nãi kh¸c ®i lµ c¶m xóc cña c¸ nh©n x¶y ra khi kÕt qu¶ lao ®éng cña hä ®· ®îc x¸c ®Þnh râ rµng. Qua nghiªn cøu ngêi ta cho r»ng tho¶ m·n trong lao ®éng ®îc chia lµm c¸c møc: Møc cao lµ møc ®é tho¶ m·n nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n ¶nh hëng ®Õn sù tho¶ m·n víi lao ®éng nh: NghÒ, c«ng viÖc, tiÒn l¬ng, ®iÒu kiÖn lao ®éng....; møc trung b×nh lµ møc tho¶ m·n ®îc mét sè c¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn sù tho¶ m·n víi lao ®éng, cßn mét sè kh¸c kh«ng tho¶ m·n nh: tho¶ m·n víi nghÒ, víi c«ng viÖc nh kh«ng tho¶ m·n víi tiÒn l¬ng; møc thÊp lµ møc ®é ®iÒu kiÖn sèng kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn ho¹t ®éng, cã thÓ lµ: cã ho¹t ®éng nhng kh«ng b¶o ®¶m ®îc cuéc sèng, môc ®Ých sèng kh«ng phï hîp víi môc ®Ých ho¹t ®éng... Nh vËy nhu cÇu vµ lîi Ých lµ nguån gèc sinh ra ®éng c¬. ChÝnh ®éng c¬ vµ sù tho¶ m·n sÏ t¸c ®éng tíi hµnh vi cña con ngêi mét c¸ch tÝch cùc hay tiªu cùc. Víi c¸c c¸ nh©n cã môc tiªu kh«ng phï hîp víi môc tiªu cña tæ chøc th× nh÷ng nç lùc cña ngêi lao ®éng khã híng tíi viÖc ®¹t môc tiªu tæ chøc. V× v©þ ®Ó nç lùc cña ngêi lao ®éng híng tíi môc tiªu cña tæ chøc th× qu¶n trÞ ph¶i g¾n viÖc ®¹t tíi c¸c môc tiªu tæ chøc víi tho¶ m·n c¸c nhu cÇu c¸ nh©n cña ngêi lao ®éng. Ngêi lao ®éng cÇn ph¶i ®Æt lîi Ých c¸ nh©n trong lîi Ých tËp thÓ, Môc tiªu c¸ nh©n ph¶i phï hîp môc tiªu doanh nghiÖp. 4 2. Vai trß cña viÖc t¹o ®éng lùc trong lao ®éng XuÊt ph¸t tõ vai trß quan träng cña yÕu tè con ngêi, con ngêi lµ mét yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, võa tham gia s¶n xuÊt ®ång thêi vËn hµnh c¸c yÕu tè kh¸c cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh: vèn, kü thuËt c«ng nghÖ, th«ng tin..... C¸c yÕu tè Êy ®îc khai th¸c nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo con ngêi. VËy lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t huy nh©n tè con ngêi? Ngoµi viÖc ph¸t triÓn con ngêi vÒ thÓ lùc, trÝ lùc b»ng c¸c biÖn ph¸p ®µo t¹o, gi¸o dôc, ch¨m sãc y tÕ... th× viÖc ph¸t huy kh¶ n¨ng cña con ngêi lµ mét vÊn ®Ò kh«ng kÐm quan träng. §Ó ph¸t huy cao nhÊt kh¶ n¨ng cña con ngêi, mçi ngêi lao ®éng ph¶i cã sù nç lùc, cè g¾ng hÕt søc cho c«ng viÖc, do ®ã cÇn ph¶i t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. Khi ngêi lao ®éng cã ®éng lùc lao ®éng th× hä sÏ cè g¨ng h¬n, tËp trung mäi nguån lùc s½n cã ®Ó hoµn thµnh tèt c«ng viÖc. Ngêi lao ®éng kh«ng chØ ph¸t huy ®îc kh¶ n¨ng, kiÕn thøc, kinh nghiÖm, trÝ lùc, thÓ lùc cña b¶n th©n mµ cßn ph¸t huy ®îc nh÷ng ®iÒu kiÖn lao ®éng tiÕt kiÖm nguyªn vËt liÖu, m¸y mãc thiÕt bÞ.... cho n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ cao. T¹o ®éng lùc sÏ lµm t¨ng lîi nhuËn cho doanh nghiÖp, doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ vµ cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn më réng. T¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng lµ lµm giµu cho doanh nghiÖp còng nh lµm giµu cho ngêi lao ®éng, ngêi lao ®éng sÏ cã c¬ héi t¨ng thu nhËp, c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn. Khi ®êi sèng ®îc n©ng cao, con ngêi ®îc ph¸t triÓn vÒ thÓ lùc vµ trÝ lùc, ®ång thêi trong qu¸ tr×nh lao ®éng, víi sù nç lùc, s¸ng t¹o con ngêi còng dÇn hoµn thiÖn h¬n. Sù ph¸t triÓn cña c¸ nh©n, tæ chøc lµm cho x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn. Nh vËy, t¹o ®éng lùc trong lao ®éng lµ gãp phÇn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt níc. MÆt kh¸c, nÕu kh«ng t¹o ®îc ®éng lùc th× kh«ng nh÷ng kh«ng khuyÕn khÝch ®îc ngêi lao ®éng h¨ng h¸i lµm viÖc, x©y dùng tæ chøc, ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi mµ cßn lµ yÕu tè k×m h·m sù ph¸t triÓn cña ngêi lao ®éng, tæ chøc vµ x· héi. Ngêi lao ®éng kh«ng ®îc khÝch lÖ mµ con sinh ra th¸i ®é ch¸n n¶n, bª trÔ trong c«ng viÖc, thËm chÝ tõ bá doanh nghiÖp, lµm cho doanh nghiÖp ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶. Nh vËy râ rµng kh«ng t¹o ®éng lùc lµ mét yÕu tè ph¸ ho¹i tæ chøc, doanh nghiÖp. V× thÕ, t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng lµ viÖc lµm cÇn thiÕt vµ quan träng trong qu¶n trÞ. Tuy nhiªn chóng ta kh«ng nªn tuyÖt ®èi ho¸ ®éng lùc, cho r»ng cã ®éng lùc lµ cã tÊt c¶. CÇn ph¶i chó ý ®éng c¬ cña ngêi lao ®éng lµ cã ®éng c¬ tÝch cùc vµ ®éng c¬ tiªu cùc, t¹o ®éng lùc cÇn quan t©m ®Õn t¹o ®éng lùc víi nh÷ng ®éng c¬ tÝch cùc vµ ng¨n c¶n c¸c ®éng c¬ tiªu cùc. 5 3. C¸c yÕu tè ¶nh hëng ®Õn ®éng lùc lao ®éng Nh ta ®· thÊy, viÖc t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng lµ rÊt quan träng víi mçi doanh nghiÖp. §Ó t×m ra c¸c biÖn ph¸p, gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m t¹o ®éng lùc, doanh nghiÖp cÇn ph¶i c¨n cø vµo viÖc ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn ®éng lùc lao ®éng, tõ ®ã t¸c ®éng lµm t¨ng cêng c¸c yÕu tè tÝch cùc, h¹n chÕ yÕu tè tiªu cùc nh»m t¨ng cêng ®éng lùc. ViÖc xem xÐt c¸c yÕu tè cã thÓ theo tõng nhãm yÕu tè nh sau: a. C¸c yÕu tè thuéc b¶n th©n ngêi lao ®éng Mçi c¸ nh©n ngêi lao ®éng ®Òu cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng. Nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng ®· ¶nh hëng ®Õn ®éng lùc lao ®éng cña hä, trong ®ã cã ®Æc ®iÓm vÒ t©m lý c¸ nh©n, phÈm chÊt, nhu cÇu cuéc sèng, môc ®Ých c¸ nh©n, quan niÖm vÒ gi¸ trÞ cña b¶n th©n, nhËn thøc, th¸i ®é víi c«ng viÖc, tr×nh ®é n¨ng lùc. Mçi ngêi cã mét hÖ thèng nhu cÇu kh¸c nhau nªn víi cïng mét ®iÒu kiÖn nh nhau nhng ngêi nµy c¶m thÊy nhu cÇu cña m×nh ®îc tho¶ m·n nhiÒu h¬n ngêi kia, lîi Ých mang l¹i còng kh¸c nhau dÉn ®Õn ®éng lùc cña mçi ngêi lµ kh¸c nhau. Gi¸ trÞ c¸ nh©n ë mçi ngêi kh¸c nhau, cô thÓ lµ gi¸ trÞ ®¹o ®øc mµ ngêi ®ã tu©n thñ ë tõng giai ®o¹n. Nã thÓ hiÖn ë quan niÖm cña ngêi ®ã. Cho r»ng nh thÕ nµo lµ ®Ñp, xÊu, c¸i g× lµ cÇn thiÕt, kh«ng cÇn thiÕt....Khi nh÷ng quan niÖm cña c¸ nh©n ngêi lao ®éng phï hîp víi nh÷ng quan niÖm cña c¸ nh©n kh¸c, víi triÕt lý chung cña doanh nghiÖp th× sÏ t¹o ra ®éng lùc lao ®éng, nÕu kh«ng th× ngîc l¹i, ngêi lao ®éng sÏ cã xu híng chèng ®èi l¹i c¸ nh©n kh¸c, vµ tæ chøc, doanh nghiÖp, k×m h·n sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. Ngoµi ra nh÷ng yÕu tè nh th¸i ®é cña ngêi lao ®éng víi c«ng viÖc, kh¶ n¨ng kü n¨ng, nh÷ng ®Æc ®iÓm c¸ nh©n còng quyÕt ®Þnh ®Õn ®éng lùc cña ngêi lao ®éng. NÕu hä cã nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó thùc hiÖn tèt c«ng viÖc th× hä sÏ muèn lµm viÖc h¬n vµ ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n, do ®ã ®éng lùc còng lín h¬n. b. C¸c yÕu tè thuéc c«ng viÖc Nghiªn cøu ®éng lùc cña ngêi lao ®éng trong tæ chøc, ngêi lao ®éng ®îc g¾n víi mét viÖc cô thÓ. C¸c yÕu tè thuéc c«ng viÖc mµ ngêi lao ®éng thùc hiÖn cã ¶nh hëng lín ®Õn ®éng lùc cña ngêi lao ®éng bao gåm c¸c yÕu tè nh: yªu cÇu cña c«ng viÖc vÒ thÓ lùc, trÝ tuÖ, kü n¨ng, kü s¶o, quan hÖ trong c«ng viÖc.... NÕu nh c«ng viÖc phï hîp víi tr×nh ®é, kh¶ n¨ng, ®Æc ®iÓm c¸ nh©n cña ngêi lao ®éng th× ngêi lao ®éng sÏ cã ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh, mang l¹i hiÖu qu¶ trong c«ng viÖc vµ ngêi lao ®éng cã ®éng lùc ®Ó lµm viÖc. Do ®ã, t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng cÇn chó ý s¾p xÕp ngêi lao ®éng vµo c«ng viÖc phï hîp. c. C¸c yÕu tè thuéc m«i trêng. 6 Ngoµi nh÷ng yÕu tè nªu trªn th× ®éng lùc cña ngêi lao ®éng cßn phô thuéc nhiÒu vµo c¸c yÕu tè thuéc m«i trêng. M«i trêng lµm viÖc cña ngêi lao ®éng bao gåm m«i trêng doanh nghiÖp vµ m«i trêng x· héi. Trong ®ã c¸c yÕu tè thuéc m«i trêng doanh nghiÖp nh: phong c¸ch qu¶n lý, kiÓu l·nh ®¹o, chÝnh s¸ch, triÕt lý chung cña doanh nghiÖp, c¬ cÊu tæ chøc doanh nghiÖp, bÇu kh«ng khÝ t©m lý trong doanh nghiÖp... NÕu c¸c yÕu tè nµy phï hîp víi ngêi lao ®éng, cã tÝnh ch©t khÝch lÖ, ®éng viªn th× ngêi lao ®éng sÏ lµm viÖc h¨ng h¸i h¬n, cã ®éng lùc h¬n ®Ó lao ®éng. HÖ thèng chÝnh s¸ch liªn quan ®Õn quyÒn vµ nghÜa vô cña ngêi lao ®éng, sù ®·i ngé ®èi víi ngêi lao ®éng thÓ hiÖn ë tiÒn l¬ng, tiÒn thëng, hu trÝ, c¬ héi th¨ng tiÕn.... §Ó hÖ thèng chÝnh s¸ch cña doanh nghiÖp cã t¸c dông t¹o ®éng lùc th× viÖc ®a ra chÝnh s¸ch cÇn ph¶i cã tham kh¶o ý kiÕn cña ngêi lao ®éng hoÆc tæ chøc c«ng ®oµn ®Ó ®iÒu chØnh cho phï hîp. V¨n ho¸ doanh nghiÖp, bÇu kh«ng khÝ t©m lý tÝch cùc hay tiªu cùc trong doanh nghiÖp sÏ ¶nh hëng ®Õn t©m lý cña ngêi lao ®éng, qua ®ã t¸c ®éng ®Õn hµnh vi, ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ lµm viÖc cña ngêi ®ã mét c¸ch tÝch cùc hay tiªu cùc. C¸c yÕu tè thuéc m«i trêng x· héi nh: thÓ chÕ, chÝnh trÞ, ph¸p luËt vÒ lao ®éng, phóc lîi x· héi, an ninh, quan niÖm ®¹o ®øc cña x· héi .... sÏ t¹o ra khu«n khæ cho phÐp cña c¸c ho¹t ®éng cña ngêi lao ®éng. Nã sÏ trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ®iÒu chØnh hµnh vi cña ngêi lao ®éng, thóc ®Èy hay k×m h·m ho¹t ®éng cña ngêi lao ®éng, t¨ng cêng hay h¹n chÕ sù nç lùc cña ngêi lao ®éng. Trªn ®©y lµ c¸c yÕu tè cã ¶nh hëng ®Õn ®éng lùc cña ngêi lao ®éng. Trong tuú tõng trêng hîp, tõng ®iÒu kiÖn cô thÓ mµ c¸c yÕu tè trªn cã ¶nh hëng nhiÒu hay Ýt ®Õn ®éng lùc lao ®éng theo chiÒu híng lµm t¨ng hay gi¶m ®éng lùc. Nhµ qu¶n trÞ ph¶i tuú tõng hoµn c¶nh cô thÓ mµ cã c¸c biÖn ph¸p t¹o ®éng lùc phï hîp. 4. C¸c häc thuyÕt t¹o ®éng lùc: Díi nh÷ng gi¸c ®é nghiªn cøu kh¸c nhau, c¸ch tiÕp cËn vÊn ®Ò kh¸c nhau, mét sè nhµ nghiªn cøu ®· ®a ra c¸c häc thuyÕt theo c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ vÊn ®Ò t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. Díi ®©y lµ mét sè häc thuyÕt næi tiÕng ®· ®îc vËn dông vµ kiÓm nghiÖm trong thùc tÕ cã thÓ dïng lµm t liÖu tham kh¶o cho c¸c nhµ qu¶n trÞ. a. Häc thuyÕt vÒ thø bËc nhu cÇu cña Abraham H. Maslow. Maslow cho r»ng mçi c¸ nh©n cã mét hÖ thèng nhu cÇu riªng vµ cã thÓ ®îc tho¶ m·n b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. Theo «ng nhu cÇu cña con ngêi xuÊt hiÖn theo thø bËc tõ thÊp ®Õn cao, bao gåm n¨m cÊp bËc nhu cÇu theo tr×nh tù sau: Nhu cÇu sinh lý lµ nh÷ng nhu cÇu ®¶m b¶o cho con ngêi tån t¹i nh ¨n, uèng, 7 ë, mÆc tån t¹i vµ ph¸t triÓn nßi gièng,..... nhu cÇu vÒ an toµn lµ c¸c nhu cÇu nh an toµn, kh«ng bÞ ®e do¹, an ninh cao h¬n lµ nhu cÇu x· héi lµ c¸c nhu cÇu vÒ t×nh yªu, b¹n bÌ, x· héi... ; Nhu cÇu ®îc t«n träng nh t«n trong ngêi kh¸c vµ ®îc ngêi kh¸c t«n träng, ®Þa vÞ... Cao nhÊt lµ nhu cÇu tù hoµn thiÖn lµ c¸c nhu cÇu nh ch©n, thiÖn, Mü, tù chñ, s¸ng t¹o.... Tuy nhiªn kh«ng ph¶i ai còng cã ®ñ 5 cÊp bËc nhu cÇu trªn vµ theo ®óng trËt tù nh trªn. Maslow cho r»ng khi nhu cÇu bËc thÊp ®· ®îc tho¶ m·n th× nhu cÇu cao h¬n sÏ xuÊt hiÖn. Nh×n chung víi ®a sè mäi ngêi ®Òu muèn tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu ë bËc thÊp h¬n tríc khi tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu cÊp cao h¬n. Do ®ã c¸c nhµ qu¶n trÞ muèn t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng th× ®iÒu quan träng lµ ph¶i hiÓu ngêi lao ®éng ®ang ë cÊp ®é nhu cÇu nµo, tõ ®ã cho phÐp nhµ qu¶n trÞ ®a ra c¸c gi¶i ph¸p phï hîp cho viÖc tho¶ m·n nhu cÇu cña ngêi lao ®éng, ®ång thêi ®¶m b¶o ®¹t ®Õn c¸c môc tiªu tæ chøc. Ngoµi häc thuyÕt nhu cÇu cña A. Maslow cßn cã c¸c häc thuyÕt kh¸c nh häc thuyÕt ERG cña Clayton P.Alderfer. vµ David C. McCelland còng chñ tr¬ng t¹o ®éng lùc trªn c¬ së ®¸p øng c¸c nhu cÇu cña con ngêi. b. Häc thuyÕt vÒ sù t¨ng cêng tÝch cùc (B.F. Skinner) Häc thuyÕt nµy cho r»ng nh÷ng hµnh vi ®îc thëng sÏ cã xu híng ®îc l¾p l¹i, cßn nh÷ng hµnh vi cha ®îc hëng hay bÞ ph¹t cã xu híng kh«ng ®îc l¾p l¹i. Kho¶ng thêi gian gi÷a thêi ®iÓm x¶y ra hµnh vi vµ thêi ®iÓm thëng, ph¹t cµng ng¾n bao nhiªu th× cµng cã t¸c dông thay ®æi hµnh vi bÊy nhiªu, ®ång thêi c¸c h×nh thøc ph¹t cã t¸c dông lo¹i trõ c¸c hµnh vi ngoµi ý muèn ë ngêi lao ®éng nhng còng ®em l¹i nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc vµ v× thÕ Ýt hiÖu qu¶ h¬n so víi thëng. §Ó t¹o ®éng lùc nhµ qu¶n trÞ nªn quan t©m ®Õn thµnh tÝch, tèt, thõa nhËn nã vµ nhÊn m¹nh c¸c h×nh thøc thëng cho nh÷ng thµnh tÝch tèt. c. Häc thuyÕt vÒ sù kú väng cña Victor Vroom Theo häc thuyÕt nµy, ®éng lùc lµ kÕt qu¶ kú väng cña c¸c c¸ nh©n ngêi lao ®éng cho r»ng: Mét sù nç lùc nhÊt ®Þnh sÏ ®em l¹i mét thµnh tÝch nhÊt ®Þnh, thµnh tÝch ®ã ®em l¹i kÕt qu¶ vµ phÇn thëng nh mong muèn. ChÝnh sù hÊp dÉn cña phÇn thëng ®· t¹o ra ®éng lùc. §Ó t¹o ra ®éng lùc, nhµ qu¶n trÞ cÇn cã nh÷ng biÖn ph¸p t¹o ra sù kú väng cña ngêi lao ®éng víi kÕt qu¶ vµ phÇn thëng, t¹o ra sù hÊp dÉn cña chÝnh c¸c phÇn thëng còng nh gióp cho ngêi lao ®éng hiÓu ®îc mçi quan hÖ trùc tiÕp gi÷a nç lùc vµ thµnh tÝch, kÕt qu¶ vµ phÇn thëng. Nhµ qu¶n trÞ còng cÇn quan t©m ®Õn møc ®é tho¶ m·n vµ kÕt qu¶. PhÇn thëng t¹o ra ®èi víi c¸c nhu cÇu, mong muèn cña ngêi lao ®éng sao cho cã t¸c dông t¹o ®éng lùc. d. Häc thuyÕt vÒ c«ng b»ng cña J.Stacy - Adams. 8 T¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ c¸ch t¹o ®éng lùc trªn c¬ së nghiªn cøu t©m lý con ngêi. ¤ng cho r»ng mäi ngêi ®Òu muèn ®èi xö c«ng b»ng. C¸c c¸ nh©n trong tæ chøc lu«n cã xu híng so s¸nh sù ®ãng gãp cña hä vµ c¸c quyÒn lîi mµ hä ®îc hëng víi sù ®ãng gãp vµ quyÒn lîi cña nh÷ng ngêi kh¸c. Tuú vµo sù nhËn thøc cña ngêi lao ®éng vÒ møc ®é ®îc ®èi xö c«ng b»ng trong tæ chøc mµ hä sÏ l¹ chän hµnh vi theo nh÷ng híng kh¸c. Do ®ã ®Ó t¹o ®éng lùc trong lao ®éng, nhµ qu¶n lý cÇn ph¶i t¹o ra vµ duy tr× sù c«ng b»ng trong c¸c tËp thÓ lao ®éng vÒ c¸c quyÒn lîi vµ sù ®ãng gãp cña hä. C¸c ®ãng gãp cña ngêi lao ®éng thÓ hiÖn ë n¨ng suÊt, chÊt lîng s¶n phÈm, sù nç lùc, tr¸ch nhiÖm.... c¸c quyÒn lîi thÓ hiÖn ë c¬ héi th¨ng tiÕn, khen, thëng.... e. Häc thuyÕt vÒ hÖ thèng hai yÕu tè cña F.Herzberg. Néi dung cña häc thuyÕt lµ t¹o ®éng lùc trªn c¬ së c¸c yÕu tè t¹o nªn sù tho¶ m·n vµ kh«ng tho¶ m·n cña con ngêi trong c«ng viÖc. Theo Herzberg, c¸c yÕu tè ®ã ®îc chia ra lµm 2 nhãm: Nhãm 1: Bao gåm c¸c yÕu tè t¹o ®éng lùc nh sù thµnh ®¹t, sù thõa nhËn thµnh tÝch, b¶n chÊt bªn trong cña c«ng viÖc, tr¸ch nhiÖm, chøc n¨ng lao ®éng, sù th¨ng tiÕn... Nhãm 2: C¸c yÕu tè m«i trêng nh: c¸c chÝnh s¸ch vµ chÕ ®é qu¶n trÞ cña C«ng ty, sù híng dÉn trong c«ng viÖc, tiÒn l¬ng, c¸c quan hÖ con ngêi, ®iÒu kiÖn lµm viÖc.... Häc thuyÕt nµy nhÊn m¹nh vµo tÇm quan träng cña thiÕt kÕ hîp lý c¸c c«ng viÖc ®èi víi t¹o ®éng lùc. Häc thuyÕt nµy chØ ®óng trong mét trõng mùc nµo ®ã, gióp ngêi qu¶n lý cã c¸ch nh×n tæng qu¸t, nh÷ng viÖc chia c¸c yÕu tè thµnh 2 nhãm mét c¸ch cøng nh¾c th× kh«ng thÝch hîp trong thùc tÕ, kh«ng linh ho¹t. Nh×n chung, mçi häc thuyÕt ®Òu cã nh÷ng u nhîc ®iÓm riªng vµ nã thÝch hîp víi tõng trêng hîp cô thÓ. ViÖc vËn dông c¸c häc thuyÕt nµy nªn cã sù kÕt hîp c¸c häc thuyÕt ®Ó cã thÓ bæ sung cho nhau nh÷ng mÆt h¹n chÕ vµ ph¸t huy u ®iÓm tõng häc thuyÕt. II. C«ng t¸c tiÒn l¬ng ®èi víi vÊn ®Ò t¹o ®éng lùc lao ®éng. §èi víi c¸c doanh nghiÖp, cã rÊt nhiÒu biÖn ph¸p, nhiÒu ph¬ng híng t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng nh: bè trÝ ngêi lao ®éng vµo c«ng viÖc phï hîp, tæ chøc phôc vô n¬i lµm viÖc, t¨ng cêng ph©n c«ng hîp t¸c, ®Þnh møc lao ®éng, kÝch thÝch b»ng tiÒn l¬ng, tiÒn thëng, t¹o c¬ héi th¨ng tiÕn, t¹o bÇu kh«ng khÝ lµm viÖc tÝch cùc, lµm tèt c«ng t¸c ®¸nh gi¸ thùc hiÖn c«ng viÖc, quan hÖ lao ®éng vµ b¶o vÖ lao ®éng...Trong ®ã tiÒn l¬ng cã thÓ ®îc c¸c nhµ qu¶n lý sö dông nh lµ mét c«ng cô h÷u hiÖu ®Ó t¹o ra ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. T¹o ®éng lùc 9 b»ng tiÒn l¬ng ph¶i th«ng qua c«ng t¸c tiÒn l¬ng, hoµn thiÖn c«ng t¸c tiÒn l¬ng nh»m t¹o ®éng lùc lao ®éng. 1. TiÒn l¬ng vµ t¸c dông t¹o ®éng lùc cña tiÒn l¬ng TiÒn l¬ng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng lµ sè lîng tiÒn tÖ mµ ngêi sö dông lao ®éng tr¶ cho ngêi lao ®éng theo gi¸ trÞ søc lao ®éng ®· hao phÝ trªn c¬ së tho¶ thuËn (theo hîp ®ång lao ®éng) gi÷a ngêi sö dông lao ®éng vµ ngêi lao ®éng phï hîp víi c¸c quy luËt cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng. TiÒn l¬ng lµ bé phËn chñ yÕu trong thu nhËp vµ biÓu hiÖn râ rµng nhÊt lîi Ých kinh tÕ cña ngêi lao ®éng tõ doanh nghiÖp. TiÒn l¬ng cã ¶nh hëng rÊt lín ®Õn cuéc sèng cña ngêi lao ®éng, lµ phÇn thu nhËp chÝnh ®îc dïng ®Ó trang tr¶i cho cuéc sèng vµ ®¸p øng c¸c nhu cÇu vËt chÊt cho ngêi lao ®éng.V× thÕ ngêi lao ®éng lu«n quan t©m ®Õn tiÒn l¬ng cao hay thÊp, ®¸p øng ®Õn møc nµo c¸c nhu cÇu cuéc sèng cña hä. TiÒn l¬ng, thu nhËp lµ mét môc ®Ých ®Ó hä ®Õn lµm viÖc cho doanh nghiÖp. §Æc biÖt ë níc ta hiÖn nay, ®iÒu kiÖn sèng vÉn ë møc thÊp nªn nhu cÇu tríc m¾t lµ vËt chÊt ®Ó phôc vô cuéc sèng hµng ngµy cña con ngêi. Do ®ã tiÒn l¬ng mµ ngêi lao ®éng nhËn ®îc lµ rÊt quan träng, ®em l¹i lîi Ých vËt chÊt cho ngêi lao ®éng, ®ång thêi còng mang l¹i lîi Ých tinh thÇn, gióp ngêi lao ®éng æn ®Þnh cuéc sèng, yªn t©m sèng vµ lµm viÖc. NÕu nh tiÒn l¬ng tho¶ m·n ®Õn møc nµo ®ã c¸c nhu cÇu cña ngêi lao ®éng sÏ khiÕn ngêi lao ®éng lµm viÖc tèt h¬n. §Æc biÖt lµ tiÒn l¬ng ph¶i g¾n víi nh÷ng kÕt qu¶ lao ®éng cña ngêi lao ®éng c¶ vÒ n¨ng suÊt, chÊt lîng, hiÖu qu¶. Khi ngêi lao ®éng hiÓu ®îc r»ng tiÒn l¬ng cao hay thÊp phô thuéc vµo kÕt qu¶ lao ®éng mµ hä lµm ra th× ngêi lao ®éng sÏ nç lùc ®Ó t¹o ra kÕt qu¶ lao ®éng cao h¬n, ngêi lao ®éng sÏ cã ®éng lùc ®Ó lao ®éng nh»m t¨ng tiÒn l¬ng. V× vËy, tiÒn l¬ng ph¶i ®îc sö dông nh lµ mét ®ßn bÈy kinh tÕ m¹nh mÏ nhÊt ®Ó kÝch thÝch ngêi lao ®éng lµm viÖc. Chøc n¨ng lµm ®ßn bÈy kinh tÕ cña tiÒn l¬ng phô thuéc vµo møc ®é tho¶ m·n nhu cÇu ®èi víi ngêi lao ®éng, nã thÓ hiÖn ë møc tiÒn l¬ng, c¬ cÊu tiÒn l¬ng, tr¶ l¬ng cã c«ng b»ng, kÞp thêi kh«ng?... Cã thÓ nãi tiÒn l¬ng cã vai trß rÊt lín trong viÖc t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. 2. Yªu cÇu ®èi víi mét hÖ thèng tiÒn l¬ng trong doanh nghiÖp. §Ó tiÒn l¬ng thùc sù lµ mét c«ng cô t¹o ®éng lùc th× doanh nghiÖp ph¶i cã ®îc mét hÖ thèng tiÒn l¬ng phï hîp víi doanh nghiÖp m×nh. Khi x©y dùng vµ qu¶n lý hÖ thèng tiÒn l¬ng, mçi doanh nghiÖp ®Òu ph¶i quan t©m ®Õn c¸c tiªu chuÈn cÇn cã cña mét hÖ thèng tiÒn l¬ng. Tríc tiªn, hÖ thèng tiÒn l¬ng ph¶i phï hîp víi môc ®Ých, chÝnh s¸ch cña doanh nghiÖp. ChÝnh s¸ch ®ã cã thÓ lµ tr¶ l¬ng cao ®Ó thu hót ngêi lao ®éng giái 10 ®Õn lµm viÖc cho doanh nghiÖp, l¬ng cao hîp lý sÏ thóc ®Èy nh©n viªn lµm viÖc cã n¨ng suÊt, hiÖu qu¶. Còng cã doanh nghiÖp ¸p dông chÝnh s¸ch tr¶ l¬ng thÊp h¬n møc l¬ng thÞnh hµnh, cã thÓ do t×nh tr¹ng tµi chÝnh khã kh¨n, hoÆc hä cho r»ng kh«ng cÇn c«ng nh©n giái ®Ó lµm nh÷ng c«ng viÖc rÊt ®¬n gi¶n. Mét sè doanh nghiÖp l¹i ¸p dông møc l¬ng thÞnh hµnh, møc l¬ng trung b×nh mµ hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp kh¸c ®ang ¸p dông v× hä cho r»ng hä vÉn cã thÓ thu hót ®îc nh÷ng ngêi cã kh¶ n¨ng vµo lµm viÖc ®ång thêi hä vÉn duy tr× ®îc vÞ trÝ c¹nh tranh cña m×nh b»ng c¸ch kh«ng b¸n n©ng gi¸ c¸c s¶n phÈm hoÆc dÞch vô cña m×nh, nhiÒu c«ng viÖc chØ ®ßi hái nh÷ng c«ng nh©n cã kh¶ n¨ng trung b×nh lµ ®îc. Nãi chung tuú ®Æc ®iÓm vµ chÝnh s¸ch tõng doanh nghiÖp mµ cã hÖ thèng tiÒn l¬ng phï hîp. Mét yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi bÊt kú hÖ thèng tiÒn l¬ng nµo ®ã lµ tÝnh hîp ph¸p. TiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp ph¶i tu©n theo nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ tiÒn l¬ng nh lµ ph¶i ®¶m b¶o tiÒn l¬ng tèi thiÓu nhµ níc quy ®Þnh ®èi víi lo¹i doanh nghiÖp ®ã, ®¶m b¶o hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm tiÒn l¬ng tèi thiÓu kh«ng vît qu¸ 1,5,... Mét hÖ thèng tiÒn l¬ng muèn t¹o ra ®éng lùc cho ngêi lao ®éng ph¶i ®¶m b¶o mét sè yªu cÇu nh cã tÝnh c«ng b»ng. TÝnh c«ng b»ng cña hÖ thèng tiÒn l¬ng thÓ hiÖn ë sù c«ng b»ng trong néi bé doanh nghiÖp còng nh c«ng b»ng so víi bªn ngoµi. C«ng b»ng trong néi bé tøc lµ ®èi víi nh÷ng c«ng viÖc t¬ng tù nhau, mçi c¸ nh©n tuú theo sù thùc hiÖn c«ng viÖc cña m×nh sÏ ®îc hëng mét møc l¬ng t¬ng øng sao cho ngêi lao ®éng c¶m thÊy møc ®é chªnh lÖch vÒ tiÒn l¬ng cña hä phï hîp víi møc ®é chªnh lÖch vµ ®é phøc t¹p cña c«ng viÖc, yªu cÇu cña c«ng viÖc ®èi víi ngêi lao ®éng.... sù c«ng b»ng so víi bªn ngoµi thÓ hiÖn ë sù so s¸nh t¬ng quan víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c nh: víi cïng mét lo¹i c«ng viÖc nh nhau nhng ë doanh nghiÖp nµy møc l¬ng l¹i cao h¬n hoÆc thÊp h¬n doanh nghiÖp kia. Ngêi lao ®éng sÏ c¶m thÊy c«ng b»ng khi møc l¬ng tr¶ cho nh÷ng c«ng viÖc nh nhau ë c¸c doanh nghiÖp lµ nh nhau. Tuy nhiªn còng ph¶i ®¶m b¶o quan hÖ hîp lý gi÷a c¸c ngµnh, vïng trong c¶ níc. Trong nh÷ng ngµnh ®ßi hái lao ®éng cã tr×nh ®é, tay nghÒ cao h¬n th× tiÒn l¬ng tr¶ cho ngêi lao ®éng ph¶i cao h¬n. Ngêi lao ®éng lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn kh«ng thuËn lîi ph¶i ®îc hëng tiÒn l¬ng cao h¬n ®Ó t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. Mçi vïng cã ®iÒu kiÖn sèng vµ lµm viÖc kh¸c nhau do ®ã ®Ó t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng nh nhau gi÷a c¸c vïng th× tiÒn l¬ng ph¶i kh¸c nhau. HÖ thèng tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp ph¶i cã tÝnh hÊp dÉn. Mét hÖ thèng tiÒn l¬ng hÊp dÉn lµ hÖ thèng tiÒn l¬ng t¹o ra søc hót ®èi víi nh÷ng ngêi lao ®éng giái ®Õn lµm viÖc cho doanh nghiÖp vµ gi÷ nh÷ng ngêi lao ®éng ë l¹i doanh 11 nghiÖp. Møc tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp ph¶i cao, phong phó, nhiÒu d¹ng, nhiÒu møc.... míi cã tÝnh hÊp dÉn. HÖ thèng tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp còng ph¶i thÓ hiÖn ®îc tÝnh ®¶m b¶o, tøc lµ ngêi lao ®éng c¶m thÊy tiÒn l¬ng hµng th¸ng cña m×nh ®îc ®¶m b¶o ë mét møc ®é nµo ®ã. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ dï tr¶ l¬ng theo h×nh thøc nµo th× víi møc ®é thùc hiÖn c«ng viÖc trung b×nh hä sÏ nhËn ®îc mét kho¶n tiÒn l¬ng kh¸ æn ®Þnh hµng th¸ng ®Ó duy tr× cuéc sèng cña hä. HÖ thèng tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp cã thÓ ®îc x©y dùng vµ qu¶n lý nh»m vµo nhiÒu môc tiªu kh¸c nhau nhng ®iÒu quan träng lµ tæng chi phÝ tiÒn l¬ng ph¶i thÊp nhÊt ®Ó cã thÓ ®¹t ®îc c¸c môc tiªu, hay nã ph¶i mang tÝnh hiÖu suÊt. Chi phÝ cho tiÒn l¬ng ph¶i t¬ng øng víi n¨ng suÊt, chÊt lîng lao ®éng, sao cho víi møc tiÒn l¬ng cao th× chi phÝ lao ®éng cho tõng ®¬n vÞ s¶n phÈm ph¶i thÊp. Tæ chøc tiÒn l¬ng ph¶i ®¶m b¶o tèc ®é t¨ng tiÒn l¬ng nhá h¬n tèc ®é t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng ®Ó ®¶m b¶o gi¶m gi¸ thµnh, t¨ng gi¸ c¶, lÊy n¨ng suÊt lao ®éng lµm c¬ së tr¶ l¬ng. Ngoµi nh÷ng tÝnh chÊt trªn th× mét hÖ thèng tiÒn l¬ng muèn cã t¸c dông t¹o ®éng lùc ph¶i tu©n theo c¸c nguyªn t¾c sau: - TiÒn l¬ng ph¶i trªn c¬ së sù tho¶ thuËn gi÷a ngêi lao ®éng vµ ngêi sö dông lao ®éng theo hîp ®ång lao ®éng. §iÒu nµy sÏ t¹o sù tin cËy cña ngêi lao ®éng vµo doanh nghiÖp, t¹o ra t©m lý tho¶i m¸i cho ngêi lao ®éng lµm viÖc tèt. TiÒn l¬ng ph¶i ®îc tr¶ ®óng thêi h¹n, tr¶ ®Çy ®ñ theo møc ®é thùc hiÖn c«ng viÖc... tr¸nh sù vi ph¹m hîp ®ång lao ®éng. NÕu kh«ng sÏ dÉn tíi nh÷ng tranh chÊp lao ®éng, sù mÊt lßng tin cña ngêi lao ®éng, lµ nguån gèc dÉn ®Õn sù kh«ng trung thµnh víi doanh nghiÖp, tõ ®ã lµm mÊt ®i ®éng lùc lao ®éng. - TiÒn l¬ng ph¶i ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng më réng. Ngêi lao ®éng ®i lµm ph¶i nu«i sèng hä vµ gia ®×nh hä ë møc trung b×nh cña x· héi. Møc trung b×nh do nhµ níc quy ®Þnh lµm c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh tiÒn l¬ng tèi thiÓu. §©y lµ møc mµ mçi doanh nghiÖp ph¶i ®¹t ®îc ®Ó duy tr× vµ æn ®Þnh cuéc sèng cho ngêi lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ngêi lao ®éng duy tr× n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ trong c«ng viÖc. TiÒn l¬ng kh«ng chØ ®Ó t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n søc lao ®éng mµ tuú vµo chÝnh s¸ch cña doanh nghiÖp mµ t¸i s¶n xuÊt më réng søc lao ®éng ®Õn møc nµo ®ã nh»m n©ng cao chÊt lîng lao ®éng, ®¶m b¶o cã phÇn tÝch luü ®Ó ®Ò phßng bÊt ch¾c x¶y ra trong cuéc sèng ®ång thêi ®éng viªn tinh thÇn ®èi víi ngêi lao ®éng, thùc hiÖn kÝch thÝch lîi Ých b»ng tiÒn l¬ng. - Thu nhËp tõ l¬ng ph¶i ®¶m b¶o chiÕm tõ 70% ®Õn 80% trong tæng thu nhËp cña ngêi lao ®éng. V× tiÒn l¬ng g¾n víi sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng nªn 12 tiÒn l¬ng ph¶n ¸nh ®îc søc lao ®éng mµ ngêi lao ®éng ®· bá ra. Bëi vËy, tiÒn l¬g chiÕm 70 - 80% thu nhËp sÏ t¹o ra ®îc sù c«ng b»ng trong ph©n phèi. TiÒn l¬ng ph¶i lµ phÇn thu nhËp chÝnh cña ngêi lao ®éng, ph¶n ¸nh thu nhËp vµ møc sèng cña ngêi lao ®éng. Khi ®ã ngêi lao ®éng sÏ quan t©m h¬n ®Õn tiÒn l¬ng vµ v× thÕ tiÒn l¬ng míi thùc hiÖn chøc n¨ng kÝch thÝch ®èi víi ngêi lao ®éng. - TiÒn l¬ng ph¶i ®îc tr¶ dùa vµo sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng. Lao ®éng nh nhau ph¶i ®îc tr¶ l¬ng ngang nhau. Nhng còng cÇn tr¸nh chñ nghÜa b×nh qu©n, coi mäi ngêi nh nhau. §Ó g¾n tiÒn l¬ng víi lao ®éng th× chóng ta cÇn ph¶i dùa vµo ®Þnh møc lao ®éng vµ c¸c chØ tiªu lao ®éng giao cho mçi c¸ nh©n. Tr¶ l¬ng ph¶i søng ®¸ng víi c«ng søc, sù cè g¾ng nç lùc cña hä. Tõ ®ã tiÒn l¬ng míi thùc hiÖn ®îc chøc n¨ng lµm thíc ®o gi¸ trÞ. 3. Néi dung chñ yÕu cña c«ng t¸c tiÒn l¬ng vµ nh÷ng ph¬ng híng hoµn thiÖn c«ng t¸c tiÒn l¬ng nh»m t¹o ®éng lùc lao ®éng. Ta ®· thÊy, mét hÖ thèng tiÒn l¬ng cã t¸c dông t¹o ®éng lùc th× ph¶i tho¶ m·n mét sè yªu cÇu, tiªu chuÈn nhÊt ®Þnh, vËy lµm thÕ nµo ®Ó mét hÖ thèng tiÒn l¬ng cã thÓ tho¶ m·n nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã? Nhµ qu¶n lý chØ cã thÓ t¸c dông vµo hÖ thèng tiÒn l¬ng th«ng qua c«ng t¸c tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp. Díi ®©y lµ nh÷ng néi dung chñ yÕu cña c«ng t¸c tiÒn l¬ng vµ nh÷ng ph¬ng híng hoµn thiÖn c«ng t¸c tiÒn l¬ng nh»m t¹o ®éng lùc. a. Lùa chän h×nh thøc tr¶ l¬ng: Lùa chän h×nh thøc tr¶ l¬ng, nhµ qu¶n lý ph¶i ®a ra mét h×nh thøc tr¶ l¬ng hîp lý, phï hîp víi lo¹i h×nh s¶n xuÊt, tõng lo¹i c«ng viÖc, tõng lo¹i s¶n phÈm, ®Æc ®iÓm c«ng nghÖ... doanh nghiÖp cã thÓ cã nhiÒu ph¬ng ¸n lùa chän h×nh thøc tr¶ l¬ng trong ®ã cã c¸c h×nh thøc sau. * H×nh thøc tr¶ l¬ng theo thêi gian: §©y lµ h×nh thøc tr¶ l¬ng trong ®ã tiÒn l¬ng ®îc x¸c ®Þnh phô thuéc vµo møc l¬ng theo cÊp bËc c«ng viÖc, sè lîng thêi gian lµm viÖc thùc tÕ. Møc tiÒn l¬ng tû lÖ thuËn víi møc l¬ng cÊp bËc vµ sè lîng thêi gian lµm viÖc thùc tÕ. H×nh thøc nµy ®îc ¸p dông chñ yÕu víi nh÷ng ngêi lµm c«ng t¸c qu¶n lý, cßn ®èi víi c«ng nh©n s¶n xuÊt chØ ¸p dông ë nh÷ng bé phËn khã ®Þnh møc cô thÓ, chÆt chÏ vµ chÝnh x¸c hoÆc trong nh÷ng trêng hîp nÕu thùc hiÖn tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm sÏ kh«ng ®¶m b¶o ®îc chÊt lîng s¶n phÈm mµ cÇn s¶n phÈm chÊt lîng cao. H×nh thøc nµy còng ®îc ¸p dông víi nh÷ng c«ng viÖc mµ n¨ng suÊt chÊt lîng chñ yÕu phô thuéc vµo m¸y mãc do ®Æc ®iÓm c«ng nghÖ. Còng cã thÓ ¸p dông h×nh thøc nµy cho s¶n xuÊt t¹m thêi (theo ®¬n ®Æt hµng, lé hµng kh«ng thêng xuyªn hay s¶n xuÊt thö...) tuú ®iÒu kiÖn cô thÓ mµ doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän h×nh thøc 13 tr¶ l¬ng theo thêi gian ®¬n gi¶n hay thêi gian cã thëng ®Ó khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng quan t©m ®Õn tr¸ch nhiÖm vµ kÕt qu¶ c«ng t¸c. §Ó ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cña h×nh thøc tr¶ l¬ng theo thêi gian th× doanh nghiÖp cÇn ph¶i lµm tèt mét sè c«ng t¸c kh¸c nh: Quy ®Þnh râ rµng chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tõng ngêi lao ®éng ®Ó tr¸nh l·ng phÝ thêi gian vµo nh÷ng c«ng viÖc kh¸c kh«ng thuéc nhiÖm vô, ®¸nh gi¸ thùc hiÖn c«ng viÖc mét c¸ch cã khoa häc vµ chÆt chÏ ®Ó rµng buéc ngêi lao ®éng víi sù thùc hiÖn c«ng viÖc, n¨ng suÊt vµ chÊt lîng s¶n phÈm. §ång thêi ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ®Ó khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng thùc hiÖn tèt c«ng viÖc. * H×nh thøc tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm. Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm lµ h×nh thøc tr¶ l¬ng trong ®ã tiÒn l¬ng ®îc x¸c ®Þnh phô thuéc vµo møc l¬ng theo cÊp bËc, c«ng viÖc, møc lao ®éng vµ sè s¶n phÈm thùc tÕ ®îc s¶n xuÊt ra vµ ®îc nghiÖm thu. H×nh thøc tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm bao gåm nhiÒu chÕ ®é tr¶ l¬ng kh¸c nhau: - Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp c¸ nh©n. - Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm tËp thÓ. - Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm gi¸n tiÕp. - Tr¶ l¬ng kho¸n s¶n phÈm. - Tr¶ l¬ng s¶n phÈm cã thëng. - Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm luü tiÕn. Mçi chÕ ®é tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm cã nh÷ng u nhîc ®iÓm riªng, phï hîp víi nh÷ng ®èi tîng kh¸c nhau mµ nhµ qu¶n lý cÇn ph¶i lùa chän chÕ ®é tr¶ l¬ng cho phï hîp. Muèn h×nh thøc tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm ph¸t huy ®Çy ®ñ t¸c dông, ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, khi tiÕn hµnh tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm cÇn cã nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n sau: Lµm tèt c«ng t¸c ®Þnh møc lao ®éng, x©y dùng ®îc c¸c møc lao ®éng cã c¨n cø khoa häc; Tæ chøc phôc vô tèt n¬i lµm viÖc (m¸y mãc, nguyªn vËt liÖu, n¨ng lîng....) tæ chøc tèt c«ng t¸c kiÓm tra chÊt lîng, thèng kª, nghiÖm thu s¶n phÈm; lµm tèt c«ng t¸c gi¸o dôc chÝnh trÞ t tëng cho ngêi lao ®éng ®Ó hä nhËn thøc râ tr¸ch nhiÖm khi lµm viÖc tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm. b. X©y dùng hÖ thèng tr¶ l¬ng trong doanh nghiÖp: X©y dùng hÖ thèng tr¶ l¬ng ph¶i ®a ra ®îc quyÕt ®Þnh vÒ møc l¬ng, quyÕt ®Þnh vÒ c¬ cÊu tr¶ l¬ng vµ quyÕt ®Þnh vÒ tiÒn l¬ng cho c¸ nh©n. Nh÷ng quyÕt ®Þnh nµy ph¶i lµ nh÷ng quyÕt ®Þnh mang tÝnh chÝnh s¸ch, tøc lµ ph¶i híng ®Õn môc tiªu cña doanh nghiÖp. Khi doanh nghiÖp ®a ra quyÕt ®Þnh vÒ møc tr¶ l¬ng tøc lµ doanh nghiÖp tr¶ ë møc nµo so víi thÞ trêng, cao h¬n hay thÊp h¬n bao nhiªu so víi thÞ trêng; lµm 14 thÕ nµo ®Ó møc l¬ng ®¶m b¶o c«ng b»ng víi bªn ngoµi, tøc lµ t¬ng ®¬ng víi møc trung b×nh trªn thÞ trêng, ®ång thêi cao h¬n ®Ó thu hót vµ gi÷ lao ®éng giái hoÆc thÊp h¬n ®Ó h¹ chi phÝ tiÒn l¬ng; mÆt kh¸c, doanh nghiÖp ph¶i quyÕt ®Þnh vÒ c¬ cÊu tiÒn l¬ng nh thÕ nµo ®ã ®Ó ®¹t ®îc sù c«ng b»ng trong néi bé doanh nghiÖp, tøc lµ x¸c ®Þnh ®îc c«ng viÖc nµo th× tr¶ l¬ng møc nµo cho hîp lý vµ tho¶ ®¸ng, khi ®· quyÕt ®Þnh vÒ møc l¬ng chung cho tõng lo¹i c«ng viÖc th× doanh nghiÖp ph¶i quyÕt ®Þnh vÒ tiÒn l¬ng cho tøng c¸ nh©n. Cã nh÷ng c«ng viÖc nh nhau nhng tiÒn l¬ng tr¶ cho mçi c¸ nh©n thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã l¹i kh¸c nhau do nh÷ng yÕu tè nh: sù thùc hiÖn c«ng viÖc, tr×nh ®é chuyªn m«n, kü n¨ng, th©m niªn.... Qua viÖc xÕp l¬ng cho ngêi lao ®éng, doanh nghiÖp sÏ thÓ hiÖn ®îc sù khuyÕn khÝch ®èi víi ngêi lao ®éng. §Ó ®a ra ®îc c¸c quyÕt ®Þnh vÒ tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng mét c¸ch hîp lý th× ngêi lµm c«ng t¸c tiÒn l¬ng ph¶i x©y dùng ®îc mét hÖ thèng tiÒn l¬ng tho¶ m·n c¸c yªu cÇu c¬ b¶n ®ã lµ: Tu©n thñ c¸c yªu cÇu vÒ ph¸p luËt (l¬ng tèi thiÓu, sè giê lµm viÖc trong tuÇn, c¸c ®¹o luËt kh¸c vÒ tiÒn l¬ng do nhµ níc ban hµnh); Ph¶n ¸nh ®îc n¨ng lùc vµ sù cè g¾ng ®ãng gãp cña mçi ngêi; Trong c¬ cÊu tiÒn l¬ng nªn cã phÇn cøng (æn ®Þnh) vµ phÇn mÒm (linh ®éng) ®Ó cã thÓ dÔ dµng ®iÒu chØnh khi cã sù thay ®æi vÒ c¸c yÕu tè liªn quan ®Õn tr¶ l¬ng; C¸ch tÝnh ph¶i ®¬n gi¶n, dÔ hiÓu, râ rµng ®Ó mäi ngêi ®Òu hiÓu vµ kiÓm tra ®îc tiÒn l¬ng cña m×nh. Muèn x©y dùng ®îc mét hÖ thèng tiÒn l¬ng thùc sù cã t¸c dông t¹o ®éng lùc th× doanh nghiÖp cÇn ph¶i chó ý ®Õn yÕu tè t¹o ®éng lùc trong tõng bíc x©y dùng hÖ thèng tiÒn l¬ng. Sau ®©y lµ c¸c bíc x©y dùng hÖ thèng tiÒn l¬ng vµ ph¬ng híng ®Ó hoµn thiÖn hÖ thèng tiÒn l¬ng nh»m t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng: * Xem xÐt møc l¬ng tèi thiÓu nhµ níc quy ®Þnh: Khi doanh nghiÖp ®a ra møc l¬ng tèi thiÓu cña doanh nghiÖp th× cÇn ph¶i ®¶m b¶o tÝnh hîp ph¸p, tøc lµ theo quy ®Þnh cña nhµ níc. Tuú theo doanh nghiÖp ®ã thuéc lo¹i nµo, khu vùc nµo, ngµnh nµo mµ ph¶i tu©n theo nh÷ng quy ®Þnh cña nhµ níc vÒ lo¹i ®ã. Doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn møc l¬ng tèi thiÓu cao h¬n hoÆc b»ng møc l¬ng tèi thiÓu nhµ níc quy ®inh. Theo NghÞ ®Þnh 28/CP ban hµnh ngµy 28/3/1997 kÕt hîp víi th«ng t sè 13/L§TBXH - TT quy dÞnh møc l¬ng tèi thiÓu cña doanh nghiÖp cã hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm kh«ng vît qu¸ 1,5 trong ®ã bao gåm ®iÒu chØnh theo vïng, ngµnh s¶n xuÊt. Sau ®ã nghÞ ®Þnh sè 03/2001/N§ - CP quy ®Þnh hÖ sè ®iÒu chØnh t¨ng thªm tiÒn l¬ng tèi thiÓu kh«ng qu¸ 2 lÇn so víi møc l¬ng tèi thiÓu do nhµ níc quy ®Þnh ®èi víi doanh nghiÖp ph¶i sö dông sè lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n, kü thuËt cao trªn 50% tæng sè 15 lao ®éng trong doanh nghiÖp vµ kÕ ho¹ch lîi nhuËn x©y dùng cao h¬n tõ 5% trë lªn so víi lîi nhuËn thùc hiÖn n¨m tríc liÒn kÒ. * Kh¶o s¸t møc l¬ng thÞnh hµnh trªn thÞ trêng Doanh nghiÖp cÇn tiÕn hµnh ®iÒu tra ®Ó biÕt ®îc c¸c møc l¬ng hiÖn ®ang ®îc tr¶ cho c¸c c«ng viÖc t¬ng tù trong doanh nghiÖp m×nh. Doanh nghiÖp còng cã thÓ tham gia vµo c¸c cuéc ®iÒu tra cña c¸c C«ng ty t vÊn. Khi biÕt ®îc møc l¬ng thÞnh hµnh trªn thÞ trêng. Doanh nghiÖp sÏ quyÕt ®Þnh møc l¬ng cña doanh nghiÖp m×nh cao hay thÊp h¬n bao nhiªu so víi møc l¬ng thÞnh hµnh. §iÒu nµy phô thuéc vµo chÝnh s¸ch cña doanh nghiÖp. §ång thêi doanh nghiÖp còng ph¶i dùa vµo chÝnh s¸ch cña m×nh mµ quyÕt ®Þnh tû träng cña tiÒn l¬ng trong tæng thï lao cho ngêi lao ®éng, trong ®ã cã c¸c kho¶n kh¸c ngoµi l¬ng nh: thëng, khuyÕn khÝch.... §iÒu ®ã cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc ®¶m b¶o c«ng b»ng so víi bªn ngoµi vµ t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu cña doanh nghiÖp. * §¸nh gi¸ c«ng viÖc §ã lµ viÖc x¸c ®Þnh mét c¸ch cã hÖ thèng gi¸ trÞ hay gi¸ trÞ t¬ng ®èi cña mçi c«ng viÖc trong tæ chøc. Sau khi ®¸nh gi¸ c«ng viÖc ph¶i ®a ra ®îc mét hÖ thèng thø bËc c¸c c«ng viÖc tuú theo gi¸ trÞ. ViÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ c«ng viÖc cã liªn quan ®Õn quyÕt ®Þnh vÒ c¬ cÊu tiÒn l¬ng. Nh÷ng c«ng viÖc cã gi¸ trÞ cµng cao th× møc l¬ng t¬ng øng cµng cao. Doanh nghiÖp cÇn ®¸nh gi¸ ®óng, chÝnh x¸c gi¸ trÞ c¸c c«ng viÖc th× míi cã c¬ së ®Ó ®¶m b¶o sù c«ng b»ng trong néi bé doanh nghiÖp. Bëi v× mçi c«ng viÖc cã møc ®é phøc t¹p, yªu cÇu tr¸ch nhiÖm, tr×nh ®é, ®iÒu kiÖn lµm viÖc,®ßi hái vÒ thÓ lùc, thÇn kinh, t©m lý kh¸c nhau nªn gi¸ trÞ còng kh¸c nhau. Ngêi lµm c«ng t¸c tiÒn l¬ng ph¶i lµm sao ®Ó ngêi lao ®éng c¶m thÊy sù chªnh lÖch vÒ møc tiÒn l¬ng gi÷a c¸c c«ng viÖc lµ hîp lý. VËy lµm thÕ nµo ®Ó ®¸nh gi¸ c«ng viÖc ®îc tèt? §¸nh gi¸ c«ng viÖc ph¶i c¨n cø vµo b¶n m« t¶ c«ng viÖc vµ b¶n x¸c ®Þnh yªu cÇu c«ng viÖc ®èi víi ngêi lao ®éng. C«ng viÖc ®¸nh gi¸ ®îc tiÕn hµnh do mét héi ®ång ®¸nh gi¸ bao gåm nh÷ng ngêi am hiÓu vÒ c«ng viÖc trong doanh nghiÖp. Vµ cuèi cïng, ngêi ®¸nh gi¸ ph¶i lùa chän ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ sao cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm doanh nghiÖp. Tuú tõng doanh nghiÖp mµ cã thÓ kÕt hîp hoÆc chän mét trong c¸c ph¬ng ph¸p sau: S¾p xÕp thø tù c¸c c«ng viÖc, ph©n h¹ng c¸c c«ng viÖc, ph¬ng ph¸p cho ®iÓm so s¸nh c¸c yÕu tè. * X¸c ®Þnh c¸c ng¹ch l¬ng: Ng¹ch l¬ng lµ mét nhãm c¸c c«ng viÖc däc theo hÖ thèng thø bËc cña gi¸ trÞ c¸c c«ng viÖc vµ ®îc tr¶ cïng mét møc l¬ng. X¸c ®Þnh ng¹ch l¬ng sÏ lµm ®¬n gi¶n ho¸ hÖ thèng tiÒn l¬ng. Doanh nghiÖp cÇn ph¶i x¸c ®Þnh sè ng¹ch cho phï 16 hîp. NÕu sè ng¹ch qu¸ nhiÒu th× môc ®Ých lµm ®¬n gi¶n ho¸ tiÒn l¬ng sÏ kh«ng ®¹t ®îc. MÆt kh¸c nÕu sè ng¹ch qu¸ Ýt sÏ dÉn ®Õn sù kh«ng c«ng b»ng v× cã nh÷ng c«ng viÖc chªnh lÖch nhiÒu vÒ gi¸ trÞ l¹i ®îc xÕp vµo cïng mét ng¹ch. ViÖc x¸c ®Þnh bao nhiªu l©u n©ng ng¹ch mét lÇn còng cã ý nghÜa quan träng trong viÖc khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng häc tËp, n©ng cao tr×nh ®é, tay nghÒ, ®îc th¨ng tiÕn ®Ó n©ng ng¹ch vµ n©ng l¬ng. * X¸c ®Þnh møc l¬ng cho tõng ng¹ch X¸c ®Þnh møc l¬ng cho tõng ng¹ch dùa vµo c«ng viÖc then chèt, ®êng tiÒn l¬ng vµ ®êng xu híng tiÒn l¬ng. §êng tiÒn l¬ng vµ ®êng xu híng tiÒn l¬ng sÏ cho thÊy møc l¬ng hiÖn hµnh tr¶ cho c¸c c«ng viÖc theo chèt vµ quan hÖ víi sè ®iÓm hay thø tù xÕp cña c¸c c«ng viÖc ®ã trong xu híng tr¶ l¬ng trªn thÞ trêng. X¸c ®Þnh møc l¬ng trung b×nh cho tõng ng¹ch ph¶i xem xÐt møc l¬ng ®ã cao hay thÊp h¬n bao nhiªu so víi møc l¬ng thÞnh hµnh, so víi xu híng thÞ trêng. §iÒu nµy phô thuéc vµo chÝnh s¸ch, triÕt lý cña tõng doanh nghiÖp. Møc l¬ng cho c¸c ng¹ch so víi thÞ trêng nh thÕ nµo ®Ó ®¶m b¶o c«ng b»ng so víi bªn ngoµi, t¹o sù hÊp dÉn, thu hót ngêi lao ®éng vµ møc l¬ng chªnh lÖch gi÷a c¸c ng¹ch nh thÕ nµo ®Ó ®¶m b¶o c«ng b»ng néi bé doanh nghiÖp. Khi sù c«ng b»ng ®¹t ®îc th× sù khuyÕn khÝch, t¹o ®éng lùc míi cã thÓ thùc hiÖn ®îc. * Më réng ng¹ch thµnh c¸c bËc l¬ng Thay v× dïng møc l¬ng cè ®Þnh cho tõng ng¹ch chóng ta dïng kho¶ng møc l¬ng cho phÐp xª dÞch xung quanh møc l¬ng trung b×nh. Kho¶ng møc l¬ng lµ kho¶ng dao ®éng cña møc l¬ng ®Ó tr¶ cho tõng ng¹ch tiÒn l¬ng vµ cho thÊy møc ®é khuyÕn khÝch c¸ nh©n ®èi víi tõng c«ng viÖc. Møc l¬ng cho tõng ng¹ch cµng dao ®éng lín th× cµng kÝch thÝch ngêi lao ®éng vµ ngîc l¹i. Kho¶ng møc l¬ng cã xu híng më réng h¬n ë c¸c ng¹ch bËc cao nh qu¶n lý, cßn nhá h¬n ë c«ng nh©n kü thuËt... do sù chªnh lÖch vÒ møc ®é thùc hiÖn c«ng viÖc ë tõng ng¹ch kh¸c nhau ®em l¹i nh÷ng kÕt qu¶ chªnh lÖch kh¸c nhau. VÝ dô nh sù chªnh lÖch vÒ thùc hiÖn c«ng viÖc cña mét c«ng nh©n kü thuËt ®a ®Õn sù chªnh lÖch vÒ kÕt qu¶, hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp Ýt h¬n lµ mét c¸n bé qu¶n lý. Ngêi lµm c«ng t¸c tiÒn l¬ng ph¶i x©y dùng ®îc c¸c møc l¬ng t¬ng øng víi c¸c bËc trong mét ng¹ch. §Ó x©y dùng c¸c møc ph¶i x¸c ®Þnh c¸c tû lÖ t¨ng gi¶m c¸c bËc theo mét trong 3 nguyªn t¾c: t¨ng ®Òu ®Æn, tû lÖ t¨ng luü tiÕn, tû lÖ t¨ng luü tho¸i. Sau khi x©y dùng ®îc mét hÖ thèng tiÒn l¬ng hîp lý, phï hîp víi doanh nghiÖp th× doanh nghiÖp cÇn qu¶n lý, theo dâi, ®iÒu chØnh khi cã sù thay ®æi cña c¸c yÕu tè liªn quan ®Õn tr¶ l¬ng. §èi víi nh÷ng c«ng viÖc míi ph¸t sinh, ph¶i 17 ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ nh÷ng c«ng viÖc Êy vµ ®a vµo ng¹ch phï hîp; xÕp l¬ng cho ngêi lao ®éng vµo bËc phï hîp t¬ng øng víi tr×nh ®é, th©m niªn, kinh nghiÖm.... Doanh nghiÖp ph¶i theo dâi lu«n lu«n vµ ®iÒu chØnh ®Þnh kú nÕu cÇn thiÕt trong tiÕn tr×nh tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng ®èi víi c¸c bÊt hîp lý trong tr¶ l¬ng, khi l¹m ph¸t, khi kü thuËt thay ®æi. Trªn ®©y lµ nh÷ng néi dung vµ ph¬ng híng nh»m hoµn thiÖn hÖ thèng tiÒn l¬ng cña doanh nghiÖp ®Ó t¹o ®éng lùc, khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng. Ngoµi ra, ®Ó t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng, doanh nghiÖp cã thÓ ®ång thêi kÕt hîp nhiÒu biÖn ph¸p nh kÝch thÝch lîi Ých b»ng tiÒn l¬ng, kÝch thÝch vai trß, vÞ trÝ cña ngêi lao ®éng b»ng c¸ch sö dông ®óng tr×nh ®é vµ chuyªn m«n, th¨ng tiÕn ®èi víi ngêi lao ®éng ph¶i t«n träng gi¸ trÞ lao ®éng.... , kÝch thÝch t©m lý nghÒ nghiÖp b»ng c¸ch t¹o lªn c¸c danh hiÖu nghÒ nghiÖp vµ ghi nhËn nã nh lµ danh dù vÒ nghÒ nghiÖp, ghi nhËn thµnh tÝch cña ngêi lao ®éng...., kÝch thÝch t©m lý cuéc sèng, quan t©m ®Õn cuéc sèng riªng t cña c¸c c¸ nh©n, gióp c¸ nh©n gi¶i quyÕt nh÷ng khã kh¨n trong cuéc sèng, t¹o niÒm tin vµ lßng trung thµnh cña ngêi lao ®éng víi doanh nghiÖp... Nhµ qu¶n trÞ nh©n lùc cÇn ph¶i lµm tèt c¸c c«ng t¸c kh¸c ®Ó hç trî cho c«ng t¸c tiÒn l¬ng nh»m t¹o ®éng lùc lao ®éng nh: ph©n tÝch c«ng viÖc, bè trÝ ngêi lao ®éng vµo nh÷ng c«ng viÖc phï hîp víi kh¶ n¨ng cña hä th«ng qua tuyÓn mé, tuyÓn chän, thuyªn chuyÓn, ®Ò b¹t, xuèng chøc, ®¸nh gi¸ thùc hiÖn c«ng viÖc mét c¸ch khoa häc chÝnh x¸c, tæ chøc ®µo t¹o vµ ph¸t triÓn cho ngêi lao ®éng, gi¶i quyÕt c¸c quan hÖ lao ®éng vµ b¶o vÖ ngêi lao ®éng b»ng an toµn lao ®éng, t¨ng cêng søc khoÎ cho ngêi lao ®éng... doanh nghiÖp còng cÇn ph¶i tæ chøc lao ®éng mét c¸ch khoa häc nh»m t¹o m«i trêng lµm viÖc tèt, ngêi lao ®éng cã ®éng lùc ®Ó lµm viÖc. Tæ chøc lao ®éng khoa häc bao gåm ph©n c«ng hîp t¸c lao ®éng, hîp lý ho¸ ph¬ng ph¸p vµ thao t¸c lao ®éng, tæ chøc vµ phôc vô n¬i lµm viÖc tèt, ®iÒu kiÖn lao ®éng vµ chÕ ®é lµm viÖc nghØ ng¬i hîp lý, t¨ng cêng kü thuËt lao ®éng vµ tæ chøc thi ®ua cho ngêi lao ®éng. NÕu lµm tèt c¸c c«ng t¸c nµy th× ngêi lao ®éng sÏ cã thÓ ph¸t huy kh¶ n¨ng cña hä, ®¹t thµnh tÝch cao. B. Vai trß cña tiÒn l¬ng víi viÖc t¹o ®éng lùc trong doanh nghiÖp ViÖt Nam I. Vai trß t¹o ®éng lùc cña tiÒn l¬ng trong thùc tÕ ë c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. TiÒn l¬ng, thu nhËp chñ yÕu cña ngêi lao ®éng, víi kh¶ n¨ng ®¸p øng c¸c nhu cÇu vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn cho ngêi lao ®éng ®· trë thµnh c«ng cô t¹o ®éng 18 lùc cña nhµ qu¶n trÞ. Chóng ta nghiªn cøu tiÒn l¬ng nh mét c«ng cô ®¾c lùc ®Ó t¹o ®éng lùc lao ®éng, nhng trªn thùc tÕ, tiÒn l¬ng ®· cã t¸c dông t¹o ®éng lùc nh thÕ nµo? TiÒn l¬ng ®· ®îc sö dông mét c¸ch khoa häc vµ ®îc khai th¸c hÕt kh¶ n¨ng t¹o ®éng lùc cha? Muèn ®¸nh gi¸ ®îc ®iÒu ®ã chóng ta ph¶i xem xÐt kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu cña tiÒn l¬ng tíi ®©u, ®iÒu ®ã ®îc thÓ hiÖn ë tiÒn l¬ng tèi thiÓu trong c¸c doanh nghiÖp; hÖ thèng thang b¶ng l¬ng; c¸c chÕ ®é phô cÊp, quan hÖ tiÒn l¬ng, c¬ chÕ qu¶n lý tiÒn l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp. Tríc hÕt, xem xÐt møc l¬ng tèi thiÓu do nhµ níc quy ®Þnh ta thÊy møc l¬ng tèi thiÓu ®· ®îc t¨ng lªn tõ møc 110 ngh×n ®ång/th¸ng vµo th¸ng 4/1993, sau 9 n¨m ®· ®îc t¨ng lªn 210 ngh×n/ th¸ng tõ 1/1/2001. Th¸ng 12/1993 tiÒn l¬ng tèi thiÓu ®îc ®iÒu chØnh thµnh 120 ngh×n ®ång/ th¸ng, tõ 1/1/1997 lµ 144 ngh×n ®ång/th¸ng, tõ 1/1/2000 lµ 180 ngh×n ®ång/th¸ng vµ 210 ngh×n tõ 1/1/2001. Nh÷ng ®iÒu chØnh cña ChÝnh phñ vÒ tiÒn l¬ng tèi thiÓu ®· phÇn nµo phï hîp víi nh÷ng thay ®æi vÒ kinh tÕ - x· héi cña ®êi sèng nh©n d©n, phï hîp víi nÒn kinh tÕ liªn tôc t¨ng trëng, thu nhËp theo ®Çu ngêi t¨ng, chØ sè gi¸ gi¶m ë níc ta. Tuy nhiªn, do xuÊt ph¸t ®iÓm cña tiÒn l¬ng tèi thiÓu rÊt thÊp, møc l¬ng tèi thiÓu hiÖn ®· t¨ng 1,9 lÇn (210/110) nhng møc ®ã vÉn cha ®¸p øng ®îc møc sèng vµ sù thay ®æi c¬ cÊu tiªu dïng cña ngêi lao ®éng. Møc l¬ng tèi thiÓu ®îc n©ng lªn n¨m 2001 vÉn cha bï ®ñ trît gi¸. H¬n thÕ c¬ cÊu tiªu dïng hiÖn nay cña ngêi lao ®éng ®· thay ®æi rÊt nhiÒu.... C¸c kho¶n chi phÝ vÒ häc tËp, ch÷a bÖnh, b¶o hiÓm y tÕ, phÝ an ninh... ®ång thêi t¨ng lªn. Trong khi ®ã nh÷ng kho¶n nµy cha ®îc bï ®ñ vµo l¬ng nªn ®êi sèng ngêi lµm c«ng ¨n l¬ng vÉn cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n do møc l¬ng tèi thiÓu thÊp kÐo theo c¸c møc l¬ng kh¸c trong b¶ng l¬ng c«ng chøc còng thÊp theo. V× thÕ hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ®Òu ¸p dông møc l¬ng tèi thiÓu cao h¬n møc l¬ng tèi thiÓu cña doanh nghiÖp. §Æc biÖt lµ c¸c doanh nghiÖp ®Çu t níc ngoµi ®Òu ¸p dông møc tiÒn l¬ng thÊp nhÊt cao h¬n so víi quy ®Þnh cña nhµ níc. NÕu tÝnh b×nh qu©n chung møc tiÒn l¬ng tèi thiÓu cña doanh nghiÖp nhµ níc ®¹t kho¶ng 319 ngµn ®ång/th¸ng/ lao ®éng cao h¬n kho¶ng 1,5 lÇn so víi møc quy ®Þnh chung cña nhµ níc. Møc tiÒn l¬ng thÊp ¸p dông trong doanh nghiÖp ho¹t ®éng theo luËt doanh nghiÖp kh«ng thÊp h¬n nhiÒu so víi møc b×nh qu©n chung cña doanh nghiÖp nhµ níc, kho¶ng 314 ngµn ®ång/ th¸ng/ lao ®éng. C¸c doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi cã møc tiÒn l¬ng tèi thiÓu thÊp nhÊt kho¶ng 560 ngµn ®ång/th¸ng/ lao ®éng. Møc l¬ng cßn qu¸ thÊp, kh«ng ®ñ sèng nªn hÇu hÕt ngêi lao ®éng ph¶i nghÜ c¸ch kiÕm thªm thu nhËp. Phæ biÕn lµ c¸c ®¬n vÞ t¹o thªm thu nhËp cho ngêi lao ®éng, ®· phÇn nµo lµm mÊt ý nghÜa cña tiÒn l¬ng. Tuú vµo lîi thÕ ®éc quyÒn, sù n¨ng ®éng vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña mçi ®¬n vÞ, mçi ®Þa 19 ph¬ng mµ thu nhËp cña ngêi lao ®éng ®îc c¶i thiÖn ë møc kh¸c nhau. §iÒu nµy dÉn ®Õn sù ph©n ho¸ vÒ thu nhËp vµ sù chªnh lÖch vÒ møc sèng ®ang ngµy cµng t¨ng gi÷a nh÷ng ngêi lao ®éng trong c¸c ngµnh nghÒ vµ ®Þa ph¬ng. §èi víi c¸n bé c«ng chøc, sù chªnh lÖch vÒ tiÒn l¬ng gi÷a c¸c bËc/ lo¹i c«ng chøc lµ kh«ng ®¸ng kÓ, nhng thu nhËp vµ møc sèng chªnh lÖch nhau. Sù ph©n tÇng vÒ thu nhËp vµ møc sèng ®ang cã xu híng ngµy cµng t¨ng. PhÇn thu nhËp ngoµi l¬ng gia t¨ng lµ nguyªn nh©n khiÕn ngêi lao ®éng cã ®Þnh híng sai lÖch, mét sè c¸n bé c«ng chøc nhµ níc kh«ng nhiÖt t×nh víi c«ng viÖc, l¹m dông giê hµnh chÝnh nhµ níc ®Ó lµm ngoµi, nªn kh«ng Ýt c¸c hiÖn tîng tiªu cùc ®· n¶y sinh trong ®éi ngò c¸n bé c«ng chøc nh khai khèng, ¨n gian, hèi lé tham nhòng.... C¸n bé c«ng chøc cã thu nhËp vµ møc sèng cao chñ yÕu lµ do tõ c¸c nguån kh¸c ngoµi l¬ng, nh: lµm thªm, kinh tÕ phô gia ®×nh, s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c nguån kh¸c.. Møc thu nhËp tõ tiÒn l¬ng rÊt thÊp vµ chØ chiÕm mét phÇn nhá trong tæng thu nhËp (kho¶ng 31% ®èi víi c¸n bé c«ng chøc vµ 49,4% nãi chung). §èi víi tÊt c¶ c¸c c¸n bé nãi chung, tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng trªn ®Çu ngêi chØ ®¸p øng 42% møc chi tiªu chung b×nh/ ®Çu ngêi. Ngµy c¸c hé thu nhËp cao th× tiÒn l¬ng còng kh«ng ®¸p øng yªu cÇu vÒ chi. Nh vËy ta thÊy tiÒn l¬ng tèi thiÓu kh«ng ®¶m b¶o chøc n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng, tiÒn l¬ng thÊp kh«ng ®ñ sèng nªn lao ®éng kh«ng tËp trung vµo c«ng viÖc mµ ®i t×m nguån thu kh¸c. TiÒn l¬ng kh«ng ph¶n ¸nh ®îc thu nhËp nªn nã cha thùc sù thÓ hiÖn vai trß lµm ®ßn bÈy kinh tÕ, t¹o ®éng lùc cho ngêi lao ®éng. TiÒn l¬ng còng cha thÓ hiÖn ®îc sù ®éng viªn vÒ tinh thÇn ®èi víi ngêi lao ®éng. TiÒn l¬ng cha ®ñ ®Ó ngêi lao ®éng yªn t©m, æn ®Þnh ®Ó lµm viÖc chø cha nãi tíi tiÒn l¬ng cã thÓ hiÖn ®îc vai trß, vÞ trÝ cña ngêi lao ®éng trong doanh nghiÖp kh«ng, cã khiÕn hä tù hµo vÒ tiÒn l¬ng vµ cè g¾ng lµm viÖc tèt ®Ó n©ng l¬ng kh«ng. VÊn ®Ò thø hai chóng ta cÇn xem xÐt ®Ó ®¸nh gi¸ t¸c dông t¹o ®éng lùc cña tiÒn l¬ng lµ hÖ thèng thang b¶ng l¬ng. Trong khu vùc nhµ níc, theo hÖ thèng ph©n ®Þnh l¬ng hiÖn nay c¸c viªn chøc ®îc xÕp theo c¸c thang/ ng¹ch l¬ng. Tuy nhiªn hÖ thèng nµy cßn qu¸ coi träng b»ng cÊp mµ kh«ng chó träng tíi n¨ng lùc cña ngêi lao ®éng. BËc l¬ng cña mét viªn chøc còng kh«ng thÓ hiÖn râ yªu cÇu cña c«ng viÖc. HÖ thèng l¬ng cña ViÖt Nam hiÖn cã tíi 186 thang l¬ng kh¸c nhau nh trªn thùc tÕ, nhiÒu thang l¬ng bÞ chång chÐo, nhiÒu nhãm nghÒ cïng ¸p dông mét thang l¬ng gièng nhau nh chuyªn viªn cao cÊp trong khu vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp, thanh tra cao cÊp, tµi chÝnh kinh tÕ cao cÊp... NhiÒu thang l¬ng bÞ chång chÐo do ®ã ngêi ë ng¹ch l¬ng thÊp h¬n l¹i ®îc hëng l¬ng cao h¬n nhiÒu ngêi thuéc ng¹ch l¬ng trªn m×nh. §iÒu nµy tr¸i víi nguyªn t¾c x©y dùng hÖ 20
- Xem thêm -