Skkn phương pháp dạy bài thực hành sinh học 7

  • Số trang: 12 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: “PHƯƠNG PHÁP DẠY BÀI THỰC HÀNH SINH HỌC 7” A: ĐẶT VẤN ĐỀ: I: Lý do chọn đề tài. 1. Cơ sở khoa học. Trong những thập niên gần đây xã hội đã có nhiêu chuyển biến theo hướng văn minh hiện đại để đáp ứng với trình độ phát triển ngày càng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Do đó đòi hỏi con người phải có kiến thức về khoa học trong đó có bộ môn sinh học. Lĩnh vực công nghệ sinh học ngày càng được phát triển mạnh mẽ và ứng dụng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu. để có thể tiến kịp với sự phát triển trong lĩnh vực sinh học công nghệ của các nước trên thế giới ngay ở những khâu mở đầu chúng ta phải tạo nền tảng và trang bị một cách vững chắc, biết sử dụng kiến thức áp dụng đạt hiểu quả cao, muốn áp dung có hiệu quả thì phải có sự luyện tập, thực hành nhiều, và thường xuyên. 2. Cơ sở thực tiễn - Sinh học là môn khoa học nghiên cứu rất rộng, nghiên cứu về sự xuất hiện và phát triển của sự sống trên trái đất. Đây là môn khoa học được đưa vào trường THCS học sớm nhưng chưa được chú trọng, mọi người vẫn coi là môn học phụ, học sinh chưa hiểu rõ được vai trò của môn học. - Kiến thức môn học thực tế, gần gũi với đời sống, đề cập các hiện tượng sinh học trong đời sống sản xuất thường xuyên gặp. Học sinh chưa áp dụng được, giải thích lúng túng mới chỉ học tốt phần lý thuyết, cần phải gắn liền đi đôi với thực hành, lý thuyết gắn liền với thực tế. II: Phạm vi đề tài. Kiến thức môn sinh học rất rộng, vì điều kiện và thời gian nên phạm vi đề tài tôi nghiên cứu bộ môn sinh học THCS ở nội dung hẹp. Chương trình sinh học 7. III: Đối tượng. Căn cứ vào đặc điểm tình hình và điều kiện cho phép tập trung nghiên cứu là học sinh THCS khối 7, ngoài ra đối tượng tác động trực tiếp là GV bộ môn. B: NỘI DUNG: I: Cơ sơ lý luận khoa học. - Để góp phần tích cực thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện thì mỗi một môn học có một vai trò nhất định, trong đó bộ môn sinh học là môn học hết sức quan trọng đã được nhiều nước trên thế giới quan tâm. Nước ta đã thấy được vị trí và vai trò của bộ môn sinh học. - Để bù đắp lại những thiếu hụt và tiến kịp với sự phát triển của các nước trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Đảng và Nhà nước và các cấp lãnh đạo đã đưa ra những giải pháp khắc phục, đi sâu bám sát sự phát triển của nền giáo dục nước nhà và trên thế giới để đổi mới kịp thời. Những năm gần đây chương trình THCS luôn được cải cách và nâng cao, trong đó có bộ môn sinh học là một trong những môn xếp hàng đầu được cải cách. ở các trường môn sinh học nói chung và bộ môn sinh học ở THCS nói riêng đã được quan tâm chú trọng rất nhiều, đây là môn học có tính chất giáo dục hướng nghiệp, học sinh cũng nhận thấy vai trò tích cực của bộ môn. Nó có vai trò như sau. + Giáo dục tri thức phổ thông. + Phát triển trí tệ. + Hình thành nhân cách học sinh. II:Đối tương phục vụ. Đề tài nghiên cứu chương trình sinh học THCS ở khối 7, và giáo viên giảng dạy bộ môn. III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu. -Xuất phát từ việc dạy học sinh học ở trường, từ mục tiêu giáo dục đào tạo hiện nay, từ đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh và thời gian nghiên cứu nên chỉ tập trung nghiên cứu vấn đề sau: Phương pháp dạy bài thực hành sinh học 7. - Theo quan niệm chung thi phương pháp là cách thức hoạt động của người thấy tạo ra mối quan hệ với các hoạt động của trò để đạt được mục đích dạy học.Mỗi môn học có những phương pháp học đặc trưng riêng, mỗi nội dung học lại có một phương pháp dạy riêng. - Đối với các loại bài thực hành thì sử dung phương pháp thực hành trực quan để giảng dạy, giảng dạy loại bài thực hành có hai hình thức thực hành. + Thực hành ngoài giờ. + Thực hành trong giờ: Thực hành quan sát và thực hành củng cố minh họa.  Hình thức 1. Tổ chức hoạt động đồng loạt ( chia lớp thành từng nhóm, các nhóm cùng hoàn thành một nội dung với điều kiện và thời gian như nhau)  Hình thức 2.- Tổ chức thực hành riêng lẻ (chia lớp thành nhóm, mỗi nhóm nhiều nội dung khác nhau trong cùng khoảng thời gian sau đó lần lượt quay vòng nối tiếp nhau để hoàn thành toàn bộ nội dung của buổi thực hành) - Trong chương trình sinh học 7, giảng dạy mỗi bài thực hành quy định trong 45 phút( 1 tiết) nên chỉ phù hợp với hình thức thực hành trong giờ. Để giảng dạy bài thực hành đạt kết quả tốt thì phải sử dụng hợp lý và cách thức tổ chức thực hành phù hợp với đặc điểm học sinh là vẫn đề quan trọng. 1. Điều tra nắm vững chất lượng học bộ môn đầu năm. * Tổng số HS khối 7: 163 học sinh Giỏi : 10em = 6,1% Khá: 63em = 38,7% Tb : 70em = 42,9% Yếu: 20em = 12,3% 2. Xây dựng kế hoạch. Giỏi : 20em = 12,3% Khá : 70em = 42,9% Tb : 68em = 41,7% Yếu : 05em = 3,1% 3. Phương pháp thực hành. - Với kết quả điều tra chất lượng học tập bộ môn đầu năm của học sinh để giúp HS làm tốt các bài thực hành sinh học 7, sử dụng hình thức thực hành trong giờ loại thực hành quan sát với hình thức tổ chức thực hành đồng loạt phù hợp với đặc điểm học sinh ở trường THCS Vĩnh Thịnh.  Ưu điểm của hình thức này như sau. + Học sinh đỡ lúng túng khi chưa quen kỹ năng thực hành. + Giáo viên chỉ đạo thuận lợi, dễ dàng. + Giữa các nhóm có sự trao đổi bàn bạc dẫn đến kết quả chính xác. *Ví dụ: Tiết 32: THỰC HÀNH: MỔ CÁ * Bước 1: HĐGV - Cách mổ. Học sinh nắm được các thao tác mổ. - Quan sát được cấu tạo trong, trên mẫu mổ, xác định vị trí của các nội quan. * Bước 2: Thực hành của HS - Mỗi nhóm tự mổ cá theo đúng các thao tác trình tự của giáo viên hướng dẫn. - Quan sát cấu tạo trong, quan sát tới đâu ghi chép tới đó. * Bước 3: Kiểm tra kết quả quan sát của HS. * Bước 4: - Tổng kết, viết tường trình - Giáo viên chia nhóm thực hành, mỗi nhóm đều tiến hành các nội dung thực hành trên. 4. Kết quả. - Qua cuộc điều tra theo dõi thu được kết quả như sau: học sinh rất lúng túng với các bài thực hành, vì do cấu trúc chương trình cải cách các bài thực hành mang tính chất tìm hiểu lĩnh hội kiến thức không như những bài thực hành mang tính chất củng cố khắc sâu kiến thức. -Kết quả cụ thể: Giỏi: 13em = 8,0% Khá : 70em = 42,9% Tb : 76em = 46,6% Yếu : 4em = 2,5% - Qua kết quả trên cho thấy được giữa lý thuyết và thực hành còn có một khoảng cách rất xa, học sinh chưa nắm được kiến thức, có nhiều yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng tới việc học tập bộ môn như. Thiếu thiết bị và dụng cụ thực hành… 5. Giải pháp. - Các bài thực hành thường để cuối chương nhưng thực tế dạy học hiện nay nên chuyển một số nội dung thực hành sang các giờ giới thiệu nội dung kiến thức mới. - Hai hính thức tổ chức thực hành có thể cũng được phối hợp trong một bài thực hành để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo cho học sinh. Muốn vậy phải có kế hoạch chuẩn bị mẫu vật, chia nhóm hợp lý và phân công nhiệm vụ rõ rang cho từng thành viên, có kế hoạch theo dõi và kiểm tra đánh giá. IV: Ứng dụng vào thực tiễn công tác giảng dạy. 1. Quá trình áp dụng. - Khi tiến hành áp dụng ở tất cả các bài thực hành sinh học 7. + Động vật không xương sống có 4 bài. + Động vật có xương sống có 5 bài. - Nội dung thực hành quan sát cấu tạo ngoài được đưa sang các giờ giới thiệu nội dung kiến thức mới, đây là những kiến thức dễ nhớ, dễ nhận biết. mặt khác đây là nhũng nội dung ở các bài nghiên cứu về đời sống cấu tạo ngoài , học sinh đã được học trên tranh, trên mẫu vật rất kĩ. Chính vì vậy không đưa nội dung này vào tiết thực hành để học lại sẽ làm ảnh hưởng tới thời gian, tiến độ bài thực hành, ảnh hướng tới nghiên cứu nội dung khác, từ đó ảnh hưởng tới kết quả giờ học. - Nội dung các bài thực hành chỉ quan sát cấu tạo trong. - Để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo… ở những học sinh khá, giỏi và giúp các em yếu trong nội dung thực hành đạt kết quả cao. Kết hợp cả hình thức tổ chức thực hành đồng loạt và hình thức tổ chức thực hành riêng lẻ trong nội dung một bài thực hánh. * Ví dụ: Tiết 38: THỰC HÀNH QUAN SÁT CẤU TẠO TRONG CỦA ẾCH ĐỒNG TRÊN MẪU MỔ * Bước 1: Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh * Bước 2: Xác định yêu cầu của tiết thực hành. - Xác định hệ tiêu hóa - Xác định hệ hô hấp - Xác định hệ tuần hoàn - Xác định hệ bài tiết - Xác định hệ sinh dục  Đặc điểm của mỗi hệ cơ quan. - Vẽ hình quan sát được *Bước 3: - Phân nhóm - Mỗi nhóm làm một nội dung thực hành theo yêu cầu trên, mỗi thành viên trong nhóm đảm nhiệm một yêu cầu thực hành sau đó nhóm lần lượt quay vòng nối tiếp nhau để hoàn thành nội dung thực hành. *Bước 4: Hướng dẫn kỹ thuật mổ ếch, quan sát các hệ cơ quan bên trong. * Bước 5: Mỗi nhóm viết một bản tường trình thực hành. * Bước 6: - Thu bài tường trình, có chấm điểm - Rút kinh nghiệm đánh giá giờ thực hành. 2. Hiệu quả khi áp dụng. - Kết quả đạt được như sau: Giỏi: 25 em = 15,3% Khá: 95 em = 58,3% Tb : 43 em = 26,4% - Không có học sinh không phát triển được kỹ năng thực hành. - Giúp đỡ học sinh làm tốt các bài thực hành sinh học 7, bằng phương pháp thực hành nhằm củng cố, minh họa kết hợp tổ chức đồng loạt với tổ chức riêng lẻ trong nội dung một bài thực hành. - Thứ nhất hình thức này sẽ có điều kiện để học sinh khá, giỏi phát huy được năng lực, tính sáng tạo của mình, giữa học sinh yếu, kém và học sinh khá, giỏi có sự giúp đỡ lẫn nhau. - Thứ hai, hình thành cho học sinh kinh nghiệm áp dung vào thực tế cuộc sống,rèn luyện tính cẩn thận, làm việc một cách chính xác, trung thực, có khoa học. - Thứ ba khi tiến hành cho học sinh hoạt động theo nhóm sẽ giúp các em rèn luyện kĩ năng hoạt động hợp tác trong nhóm nhỏ. - Muốn đạt hiệu quả cao phải gắn liền đi đôi với học và hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn cuộc sống hàng ngày thì mới đạt hiệu quả cao. 3.Bài học kinh nghiệm. - Thông qua việc giúp học sinh làm tốt bài thực hành sinh học 7, để đạt hiệu quả cao trong việc giảng dạy môn sinh học nói chung và nội dung các bài thực hành nói riêng. - Phải nắm chắt nội dung của loại bài thực hành của bộ môn sinh học để có cách học và cách dạy cho phù hợp. - Sử dụng linh hoạt phương pháp dạy nội dung các bài thực hành, học đi đôi với hành. - Đặc điểm của bài thực hành sinh học 7, muốn dạy tốt, học tốt thì giờ học phải có đủ tranh ảnh, dụng cụ, mẫu vật… Để phục phụ cho nội dung tiết học. - Tăng cường hoạt động ngoại khóa, hội thảo chuyên đề…Đòi hỏi những thầy cô, am hiểu về tri thức bộ môn, có phương pháp sư phạm, có lòng yêu nghề, nhiệt tình với học sinh. 4.Kiến nghị. - Xây dựng cơ sở vật chất đầy đủ cho bộ môn theo tính chất đặc trưng của bộ môn. Cụ thể cho nội dung thực hành, để giảng dạy, học tập tốt thì dụng cụ phải đầy đủ, phòng thí nghiệm… đủ cho một lớp học sinh thực hành. - Đối với giáo viên giảng dạy bộ môn, phải là người có kiến thức về bộ môn, có trình độ chuyên môn vững vàng, luân trao dồi kiến thức, học hỏi và tiếp cận cái mới của bộ môn. Có phương pháp giảng dạy nội dung kiến thức phù hợp đảm bảo gây hứng thú cho học sinh học tập. - Đối với gia đình, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho học sinh đồ dùng, dụng cụ học tập… cần rèn luyện cho học sinh tính kỉ luật. C: KẾT LUẬN: - Thực hiện đổi mới giáo dục, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, giáo dục đã có nhiều thay đổi, ở nhà trường đã có sự đầu tư nhưng chưa thỏa đáng, cơ sơ vật chất cho các môn học còn thiếu nhiều trong đó có môn sinh học do đặc thù của bộ môn, điều đó dẫn tới chất lượng chưa cao, lý thiết còn xa với thực tế đối với học sinh. - Mỗi môn khoa học đều có đối tượng và phương pháp nghiên cứu riêng, tương ứng với nó là phương pháp dạy học cũng như phương tiện đặc trưng riêng của bộ môn, Chính vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn vững vàng thì mới đảm bảo được yêu cầu và chất lượng của bộ môn. Đối với môn sinh học là một môn khoa học nằm trong hệ thống các môn học nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Đặc thù của bộ môn sinh học là khoa học thực nghiệm chính vì vậy cần được quan tâm đầu tư đúng mức và mỗi một giáo viên giảng dạy cần nhận thức đúng và làm tốt các yêu cầu, nhất là tổ chức dạy giờ thực hành, như vậy sẽ đem lại kết quả cao trong học tập của học sinh. -Với kinh nghiệm ít ỏi của bản thân, cùng với sự giúp đỡ của đồng nghiệp tôi mạnh dạng đề xuất một số biện pháp hướng dẫn kỹ năng học bài thực hành sinh học 7, cho học sinh. Vì điều kiện thời gian, cũng như tình hình thực tế nhận thức của học sinh của trường và năng lực của bản thân có hạn, nên việc thực hiện đề tài này chắc hẳn không tránh khỏi thiếu sót. Kính mong được hội đồng khoa học và các đồng nghiệp, trao đổi và góp ý để giúp tôi hoàn thiện hơn trong chuyên môn. Tôi xin chân thành cảm ơn. Vĩnh Thịnh, ngày 25 tháng 12 năm 2013 Người thực hiện
- Xem thêm -