Skkn phát huy tính tích cực và tạo hứng thú cho học sinh khi dạy bài “bệnh và tật di truyền ở người” trong chương trình sinh học 9

  • Số trang: 19 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm I – Néi dung cña ®Ò tµi 1)Tªn ®Ò tµi: ph¸t huy tÝnh tÝch cùc vµ t¹o høng thó cho häc sinh khi d¹y bµi “bÖnh vµ tËt di truyÒn ë ngêi” trong ch¬ng tr×nh sinh häc 9 2) Lý do chän ®Ò tµi: §Ó thùc hiÖn tèt viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y ®èi víi c¸c cÊp häc nãi chung, hay viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y ®èi m«n Sinh häc nãi riªng, ngêi gi¸o viªn ph¶i tu©n thñ theo nguyªn t¾c “thÇy thiÕt kÕ, trß thi c«ng” hoÆc nãi c¸ch kh¸c lµ “thÇy tæ chøc, trß ho¹t ®éng”. Ph¶i lµm sao cho mçi tiÕt häc ë trªn líp trë thµnh 45 phót say sa, s«i næi, hµo høng, chøa chan niÒm hy väng vµ niÒm tin cña nh÷ng ngêi kh¸m ph¸ vµ lµm chñ tri thøc. Trong tiÕt häc ®ã, häc sinh ph¶i ®îc ph¸t huy cao ®é tÝnh tÝch cùc vèn cã cña m×nh, ®îc béc lé mäi n¨ng lùc cña b¶n th©n vµ ®îc kh¼ng ®Þnh m×nh trong c¸c ho¹t ®éng nhãm, ho¹t ®éng tËp thÓ. B»ng suy nghÜ tÝch cùc cña b¶n th©n, c¸c em cã thÓ t×m tßi, kh¸m ph¸ c¸c kiÕn thøc sinh häc, råi l¹i sö dông chÝnh c¸c kiÕn thøc ®ã thµnh c«ng cô ®Ó suy nghÜ, t×m tßi, s¸ng t¹o. Trong mét tiÕt häc chØ cã 45 phót, ngêi gi¸o viªn cÇn ph¶i biÕt tæ chøc, thiÕt kÕ bµi gi¶ng sao cho hîp lÝ, ®Ó gióp häc sinh võa tiÕp thu kiÕn míi võa cã thÓ vËn dông kiÕn thøc ®· häc ®Ó lµm bµi tËp. H¬n thÕ n÷a víi viÖc øng dông c«ng nghÖ th«ng tin vµo gi¶ng d¹y, c¸c trêng ®Òu ®· cã c¸c thiÕt bÞ d¹y häc hiÖn ®¹i nh: m¸y chiÕu, laptop…gióp cho gi¸o viªn tiÕt kiÖm ® îc thêi gian khi lªn líp vµ häc sinh høng thó h¬n khi häc tËp. Trong ch¬ng tr×nh sinh häc líp 9 cã nhiÒu bµi mµ néi dung kiÕn thøc t¬ng ®èi nhiÒu vµ c¸c phÇn kiÕn thøc cã tÝnh chÊt t¬ng tù nhau. T«i ®· tiÕn hµnh d¹y theo ph¬ng ph¸p nghiªn cøu c¶ hai néi dung kiÕn thøc song song víi nhau (bæ däc néi dung bµi d¹y) cïng mét lóc thay b»ng ph¬ng ph¸p vÉn d¹y lµ nghiªn cøu lÇn lît tõng néi dung kiÕn thøc (bæ ngang néi dung bµi d¹y). Khi d¹y b»ng ph¬ng ph¸p nµy, t«i nhËn thÊy cã nh÷ng u ®iÓm sau: thø nhÊt, tiÕt kiÖm ®îc thêi gian cña tiÕt häc; thø hai, häc sinh võa n¾m râ néi dung kiÕn thøc cña tõng phÇn, võa so s¸nh vµ ph©n biÖt ®îc c¸c néi dung kiÕn thøc ®ã, kh«ng nhÇm lÉn ®Æc ®iÓm cña tõng ®èi tîng. Víi nh÷ng lÝ do trªn nªn t«i d· ®i s©u nghiªn cøu nh÷ng bµi gi¶ng cã thÓ ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc nªu trªn vµ mét trong nh÷ng bµi t«i ®· ¸p dông thµnh c«ng lµ: TiÕt 30 – “BÖnh vµ tËt di truyÒn ë ngêi”. 3) Ph¹m vi vµ thêi gian thùc hiÖn - §Ò tµi ¸p dông cho ®èi tîng häc sinh líp 9, trêng THCS Xu©n Khanh. - Thêi gian thùc hiÖn ®Ò tµi lµ n¨m häc 2008- 2009. II- Qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi 1) T×nh tr¹ng thùc tÕ khi cha thùc hiÖn ®Ò tµi: T¹i trêng THCS Xu©n Khanh, khi d¹y bµi nµy gi¸o viªn thêng d¹y lÇn lît c¸c néi dung: Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm “I - Mét vµi bÖnh di truyÒn ë ngêi 1. BÖnh §ao 2.BÖnh T¬cn¬ 3. BÖnh b¹ch t¹ng vµ bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh II - Mét sè tËt di truyÒn ë ngêi III - C¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ ph¸t sinh tËt, bÖnh di truyÒn” T«i nhËn thÊy khi d¹y tuÇn tù tõng môc nh trªn sÏ mÊt nhiÒu thêi gian cho d¹y bµi míi, thêi gian giµnh cho luyÖn tËp cñng cè Ýt. Thø n÷a lµ dÔ g©y nhµm ch¸n ®èi víi häc sinh v× tuÇn tù néi dung häc sinh ph¶i nghiªn cøu kh¸ nhiÒu bÖnh, tËt di truyÒn ë ngêi. Vµ nÕu gi¸o viªn kh«ng cã ph¬ng ph¸p ®Ó nhÊn m¹nh ®Æc ®iÓm cña tõng lo¹i bÖnh, tËt di truyÒn th× häc sinh dÔ nhÇm lÉn gi÷a c¸c ®Æc ®iÓm cña c¸c bÖnh, tËt di truyÒn trong bµi häc víi nhau. 2) Kh¶o s¸t thùc tÕ: §Ó ®¸nh gi¸ cô thÓ h¬n n÷a t×nh h×nh thùc tÕ khi cha thùc hiÖn ®Ò tµi, t«i ®· tiÕn hµnh kh¶o s¸t häc sinh víi néi dung bµi kiÓm tra trong vßng 15 phót. §Ò bµi nh sau: “Em h·y ph©n biÖt bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬. V× sao nh÷ng ngêi m¾c bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬ ®Òu kh«ng cã con nhng vÉn gäi nh÷ng bÖnh nµy lµ bÖnh di truyÒn? ” KÕt qu¶: Trong nhãm ®îc kh¶o s¸t cã Ýt ®iÓm giái, vÉn cßn mét sè em ®¹t ®iÓm trung b×nh, cã nh÷ng em kh«ng gi¶i thÝch ®îc v× sao bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬ ®îc gäi lµ bÖnh di truyÒn. Sè HS §iÓm 9 - 10 §iÓm 7 - 8 §iÓm 5 - 6 Sè lîng TØ lÖ Sè lîng TØ lÖ Sè lîng TØ lÖ kh¶o s¸t 2008 - 2009 45 9 20% 21 47% 15 33% Nh×n vµo kÕt qu¶ trªn cho thÊy nhiÒu häc sinh cha n¾m râ ®îc ®Æc ®iÓm di truyÒn còng nh ®Æc ®iÓm biÓu hiÖn bªn ngoµi cña bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬, tõ ®ã c¸c em cha ph©n biÖt ®îc hai bÖnh nµy kh¸c nhau nh thÕ nµo, mét sè em kh«ng gi¶i thÝch ®îc v× sao gäi hai bÖnh nµy lµ bÖnh di truyÒn. Tríc t×nh h×nh thùc tÕ nh trªn, t«i ®· m¹nh d¹n ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc theo c¸ch “bæ däc néi dung kiÕn thøc cña bµi” vµo gi¶ng d¹y Sinh häc líp 9. Sau ®©y lµ mét vÝ dô minh ho¹ vÒ viÖc ¸p dông ph¬ng ph¸p d¹y häc nµy mµ t«i ®· thùc hiÖn thµnh c«ng vµ ®ång nghiÖp cña t«i ®· ¸p dông cã hiÖu qu¶: TiÕt 30: BÖnh vµ tËt di truyÒn ë ngêi A - Gi¸o viªn muèn d¹y tèt bµi nµy cÇn n¾m râ: N¨m häc Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm 1) VÞ trÝ cña bµi nµy lµ tiÕt thø hai cña ch¬ng V, sau khi häc sinh ®· ®îc häc vÒ c¸c d¹ng biÕn dÞ, häc sinh ®· cã kiÕn thøc vÒ nguyªn nh©n vµ hËu qu¶ cña c¸c d¹ng biÕn dÞ. Tõ ®ã häc sinh cã c¬ së ®Ó hiÓu vµ gi¶i thÝch c¸c bÖnh vµ tËt di truyÒn ë ng êi, häc sinh biÕt ®îc c¸c biÖn ph¸p ®Ó h¹n chÕ ph¸t sinh bÖnh vµ tËt di truyÒn ë ngêi. 2) Môc tiªu: a. KiÕn thøc: - Häc sinh nhËn biÕt ®îc bÖnh §ao vµ bÖnh T¬cn¬ qua c¸c ®Æc ®iÓm h×nh th¸i. - Tr×nh bµy ®îc ®Æc ®iÓm di truyÒn cña bÖnh B¹ch t¹ng, bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh vµ tËt 6 ngãn tay. - Tr×nh bµy ®îc nguyªn nh©n c¸c tËt bÖnh di truyÒn vµ ®Ò xuÊt ®îc mét sè biÖn ph¸p h¹n chÕ ph¸t sinh bÖnh tËt di truyÒn. b. Kü n¨ng: - RÌn kü n¨ng quan s¸t kªnh h×nh, kªnh ch÷. - Ho¹t ®éng nhãm c. Th¸i ®é: Gi¸o dôc ý thøc gi÷ g×n vµ b¶o vÖ m«i trêng, chèng « nhiÔm m«i trêng. MÑ hoÆc bè Bè hoÆc mÑ Bè hoÆc mÑ MÑ hoÆc bè 2n 2n 2n 2n Giao tö Giao tö Hîp tö Hîp tö n+1 n 19 n-1 2n-1 2n+1 H×nh 2 H×nh 1 Ph¹m ThÞ Thuý n S¸ng kiÕn kinh nghiÖm a) Bé NST cña ngêi b×nh thêng b) Bé NST cña ngêi bÖnh §ao a) Bé NST cña ngêi b×nh thêng H×nh 3 b) Bé NST cña ngêi bÖnh T¬cn¬ H×nh 4 B. ThiÕt bÞ d¹y häc: - M¸y chiÕu, m¸y tÝnh. - B¶ng phô, thÎ ®¸p ¸n. C. TiÕn tr×nh bµi gi¶ng: Ho¹t ®éng 1: KiÓm tra bµi cò Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh Néi dung - GV treo b¶ng phô, chiÕu s¬ ®å cha hoµn HS1: lªn b¶ng g¾n nh÷ng miÕng b×a cã 1. Hoµn thµnh s¬ ®å c¬ chÕ ph¸t sinh thÓ thiÖn(H×nh 1). ghi néi dung thÝch hîp vµo chç trèng trªn dÞ béi (2n ± 1) - GV chiÕu ®¸p ¸n ®óng vµ gäi häc sinh s¬ ®å. nhËn xÐt kÕt qu¶ cña b¹n trªn b¶ng. HS2: ®øng t¹i chç tr¶ lêi. 2. §ét biÕn gen lµ g×? §ét biÕn gen cã vai trß vµ hËu qu¶ g×? Bµi míi Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu kh¸i niÖm vµ nguyªn nh©n g©y ra bÖnh, tËt di truyÒn. - GV lÊy vÝ dô bÖnh c¶m cóm, tËt cËn thÞ vµ bÖnh §ao, ph©n tÝch nguyªn nh©n g©y bÖnh kh¸c nhau. - Hái: BÖnh, tËt di truyÒn lµ g×? - HS ph¸t biÓu ý kiÕn. - GV chiÕu néi dung kh¸i niÖm. - HS ghi bµi. Hái: Nguyªn nh©n g©y nªn bÖnh vµ tËt di - HS nªu 3 nguyªn nh©n: truyÒn ë ngêi. + Do t¸c nh©n vËt lÝ, ho¸ häc trong tù nhiªn + Do « nhiÔm m«i trêng. + Do rèi lo¹n trao ®æi chÊt néi bµo. Ph¹m ThÞ Thuý 19 * Kh¸i niÖm: BÖnh vµ tËt di truyÒn lµ do ®ét biÕn gen, ®ét biÕn NST g©y nªn. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - GV cung cÊp th«ng tin: 1990 trªn thÕ giíi cã  5000 bÖnh di truyÒn trong ®ã cã  200 bÖnh liªn quan ®Õn giíi tÝnh. Ho¹t ®éng 3: I - Mét vµi bÖnh di truyÒn ë ngêi. I - Mét vµi bÖnh di truyÒn ë ngêi - ChiÕu bé NST bÖnh nh©n §ao vµ ngêi b×nh thêng (H×nh 3). Hái: Bé NST cña bÖnh nh©n §ao cã g× kh¸c so víi ngêi b×nh thêng? - ChiÕu bé NST bÖnh nh©n Tícn¬ vµ ngêi b×nh thêng (H×nh 4). Hái: Bé NST cña bÖnh nh©n Tícn¬ cã g× kh¸c so víi ngêi b×nh thêng? - ChiÕu cïng mét lóc bé NST bÖnh nh©n §ao vµ Tícn¬ (H×nh 3b vµ 4b). Hái: Em h·y nªu ®Æc ®iÓm bé NST cña bÖnh nh©n §ao vµ bÖnh nh©n Tícn¬? - ChiÕu s¬ ®å c¬ chÕ sinh bÖnh §ao (H×nh 5). HS quan s¸t Hái: bé NST bÖnh nh©n §ao cã bao nhiªu NST? - ChiÕu s¬ ®å c¬ chÕ sinh bÖnh Tícn¬ (H×nh 6) Hái: bé NST bÖnh nh©n Tícn¬ cã bao nhiªu NST? Hái: nh vËy sè lîng cña bé NST bÖnh nh©n §ao vµ bÖnh nh©n Tícn¬ kh¸c nhau nh thÕ nµo? Hái: BÖnh §ao lµ bÖnh Tícn¬ lµ biÓu hiÖn cña d¹ng ®ét biÕn nµo? Hái: §ét biÕn dÞ béi thÓ g©y hËu qu¶ g×? Tr¶ lêi: cã 47 NST Ph¹m ThÞ Thuý Tr¶ lêi: cÆp sè 21 cã 3 chiÕc. Tr¶ lêi: cÆp giíi tÝnh chØ cã 1 chiÕc NST X Quan s¸t tranh. 1. BÖnh §ao §Æc ®iÓm bé NST: + CÆp sè 21 cã 3 NST §Æc ®iÓm bé NST: + CÆp NST giíi tÝnh cã 1 NST X + Bé NST 2n+1 = 47 + Bé NST 2n -1 = 45 Tr¶ lêi: Bé NST bÖnh nh©n §ao cÆp sè 21 cã 3 chiÕc, bé NST cña bÖnh nh©n Tícn¬ cÆp NST giíi tÝnh cã 1 chiÕc X. Quan s¸t tranh. Tr¶ lêi: cã 45 NST - Tr¶ lêi: Bé NST cña bÖnh nh©n §ao thõa 1 chiÕc, bÖnh nh©n T¬cn¬ thiÕu 1 chiÕc. Tr¶ lêi: d¹ng ®ét biÕn dÞ béi thÓ. Tr¶ lêi: biÕn ®æi vÒ h×nh th¸i. Quan s¸t tranh 19 2. BÖnh Tícn¬ S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - ChiÕu h×nh ¶nh bÖnh nh©n §ao vµ híng dÉn häc sinh quan s¸t (H×nh 7). - ChiÕu h×nh ¶nh bÖnh nh©n Tícn¬ vµ híng dÉn häc sinh quan s¸t(H×nh 8). - ChiÕu cïng mét lóc h×nh ¶nh bÖnh nh©n §ao vµ bÖnh nh©n Tícn¬ (H×nh 7 + 8). - Yªu cÇu häc sinh ho¹t ®éng nhãm theo néi dung b¶ng nhãm. C¸c ®Æc ®iÓm BÖnh §ao BÖnh Tícn¬ BiÓu hiÖn bªn ngoµi Sinh lÝ Giíi tÝnh GV híng dÉn HS nhËn xÐt tõng néi dung trong b¶ng vµ chiÕu ®¸p ¸n. - Khi chiÕu phÇn ®Æc ®iÓm biÓu hiÖn bªn ngoµi GV cung cÊp thªm th«ng tin. Hái: nh÷ng ngêi m¾c bÖnh §ao, bÖnh Tícn¬ ®Òu kh«ng cã con, t¹i sao l¹i nãi nh÷ng bÖnh nµy lµ bÖnh di truyÒn? - GV cung cÊp th«ng tin vÒ tû lÖ m¾c 2 lo¹i bÖnh nµy ë ch©u ¢u vµ ë ViÖt Nam. - GV: bÖnh §ao 80% lµ do mÑ cßn 20% lµ do bè nªn phô n÷ ë tõ 35 tuæi cßn nam giíi tõ 40 trë nªn th× kh«ng nªn sinh con. Võa quan s¸t tranh võa ®äc SGK ®Ó hoµn thµnh b¶ng. - HS treo b¶ng phô. - Nh×n ®¸p ¸n vµ tù ghi néi dung vµo vë. - BiÓu hiÖn bªn ngoµi: - BiÓu hiÖn bªn ngoµi: Tr¶ lêi: bÖnh sinh ra do vËt chÊt bÐ, lïn, cæ rôt, m¸ phÖ, lïn, cæ ng¾n, tuyÕn vó di truyÒn bÞ biÕn ®æi, cô thÓ lµ miÖng h¬i h¸, lìi h¬i kh«ng ph¸t triÓn, khi biÕn ®æi sè lîng ë 1 cÆp NST. thÌ ra, m¾t mét mÝ, ngãn ®øng hai tay cho·i ra tay ng¾n,… hai bªn,… - Sinh lÝ: Si ®Çn bÈm sinh, - Sinh lÝ: Kh«ng cã v« sinh. kinh nguyÖt, thêng mÊt trÝ, v« sinh. - Giíi tÝnh: c¶ nam vµ n÷ - Giíi tÝnh: n÷ - ChiÕu b¶ng mét sè vÝ dô kh¸c vÒ bÖnh do ®ét biÕn NST: Tªn bÖnh Giíi tÝnh BiÓu hiÖn Buång trøng, d¹ con Siªu n÷ ph¸t triÓn, kinh N÷ kh«ng (XXX) nguyÖt rèi lo¹n, khã cã con. cao, ch©n tay dµi, Klinefelter Nam Th©n mï mµu, si ®Çn, v« (XXY) sinh. Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - ChiÕu phÇn (3) Hái: c¸c em nghiªn cøu th«ng tin trong Tr¶ lêi: do 1 ®ét biÕn gen lÆn. 3. BÖnh b¹ch t¹ng vµ bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh SGK vµ cho biÕt bÖnh B¹ch t¹ng vµ c©m a) BÖnh b¹ch t¹ng b) BÖnh c©m ®iÕc bÈm ®iÕc bÈm sinh do yÕu tè nµo g©y nªn. sinh - ChiÕu h×nh ¶nh bÖnh nh©n B¹ch Quan s¸t tranh. - Nguyªn nh©n: Do 1 ®ét biÕn gen lÆn Tr¶ lêi: biÓu hiÖn bªn ngoµi cña t¹ng(H×nh9). bÖnh b¹ch t¹ng. Hái: em h·y cho biÕt biÓu hiÖn cña bÖnh - Dïng thiÕt bÞ trî thÝnh, ra dÊu - BiÓu hiÖn bªn ngoµi: - BiÓu hiÖn bªn ngoµi: Da vµ tãc mµu tr¾ng, C©m vµ ®iÕc bÈm sinh B¹ch t¹ng? b»ng tay. m¾t mµu hång Hái: trong thùc tÕ nh÷ng ngêi bÞ m¾c bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh, lµm thÕ nµo ®Ó hä giao tiÕp ®îc? - Giíi thiÖu mét sè bÖnh do ®ét biÕn gen kh¸c: mï mµu, m¸u khã ®«ng, thiÕu m¸u, hång cÇu h×nh liÒm. - Hái: bÖnh do ®ét biÕn gen lÆn g©y ra chØ Tr¶ lêi: thÓ ®ång hîp lÆn (mang biÓu hiÖn ra kiÓu h×nh khi cÆp gen ë thÓ g×? c¶ 2 gen lÆn, nÕu mang 1 gen lÆn th× kiÓu h×nh b×nh thêng). GV chiÕu vµ gi¶i thÝch b»ng s¬ ®å lai: P : Aa x Aa G: A , a A, a F: 1 AA : 2Aa : 1aa Hái: NÕu bÖnh do gen tréi g©y nªn sÏ biÓu Tr¶ lêi: thÓ ®ång hîp tréi (AA) hiÖn ra kiÓu h×nh khi cÆp gen ë nh÷ng thÓ vµ dÞ hîp (Aa). g×? (bÖnh ®îc truyÒn liªn tôc qua c¸c thÕ hÖ). Liªn hÖ luËt h«n nh©n gia ®×nh. Ho¹t ®éng 4: II - Mét sè tËt di truyÒn ë ngêi Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm II - Mét sè tËt di truyÒn ë ngêi - ChiÕu môc (II) - ChiÕu vµ giíi thiÖu tõng tËt di Quan s¸t tranh vµ ghi bµi STT C¸c tËt di truyÒn §Æc ®iÓm DT truyÒn (H×nh 10 ®Õn h×nh 13) ®ång 1 TËt khe hë m«i- hµm. thêi cho häc sinh ghi bµi. 2 TËt bµn tay mÊt 1 sè - Sau khi nghiªn cøu xong vÒ tËt bµn ngãn. tay cã 6 ngãn, gi¸o viªn hái: “C¸c tËt Tr¶ lêi: do ®ét biÕn NST. 3 Bµn ch©n mÊt ngãn vµ mµ c¸c em võa t×m hiÓu cã ®Æc ®iÓm dÝnh ngãn. di truyÒn lµ g×?” 4 Bµn tay cã 6 ngãn. §B NST - GV chiÕu tiÕp h×nh 14 vµ 15. 5 X¬ng chi ng¾n, bµn ch©n §B gen tréi - Hái: TËt x¬ng chi ng¾n, bµn ch©n cã Tr¶ lêi: do ®ét biÕn gen tréi. nhiÒu ngãn. nhiÒu ngãn cã ®Æc ®iÓm di truyÒn lµ Tr¶ lêi: - Suy tho¸i nßi giång g×? - G©y khiÕm khuyÕt, ¶nh hHái: Theo em bÖnh vµ tËt di truyÒn g©y ¶nh hëng g× ®Õn céng ®ång vµx· ëng ®Õn søc khoÎ, kh¶ n¨ng lao ®éng. héi? Ho¹t ®éng 4: III - C¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ ph¸t sinh tËt, bÖnh di truyÒn - ChiÕu h×nh ¶nh m¸y bay MÜ r¶i chÊt ®éc da cam Häc sinh quan s¸t tranh. (H×nh 16). - ChiÕu h×nh ¶nh bÖmh nh©n da cam (H×nh 17). - ChiÕu h×nh ¶nh vô næ bom nguyªn tö (H×nh 18). - ChiÕu 1 sè h×nh ¶nh g©y « nhiÔm do phun thuèc b¶o vÖ thùc vËt, g©y « nhiÔm níc, kh«ng khÝ (H×nh 20). Hái: Em h·y ®Ò xuÊt nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó h¹n chÕ Häc sinh tr¶ lêi vµ ghi bµi ph¸t sinh tËt, bÖnh di truyÒn? vµo vë Hái: Khi sö dông thùc phÈm ta ph¶i chó ý ®iÒu g×? Hái: Qua nghiªn cøu vÒ bÖnh §ao, bÖnh b¹ch t¹ng. bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh, em cho biÕt 1 biÖn ph¸p n÷a nh»m h¹n chÕ ph¸t sinh bÖnh, tËt di Ph¹m ThÞ Thuý 19 III- C¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ ph¸t sinh tËt, bÖnh di truyÒn - B¶o vÖ m«i trêng, chèng « nhiÔm m«i trêng. - Sö dông ®óng quy c¸ch, ®óng liÒu lîng thuèc b¶o vÖ thùc vËt, thuèc ch÷a bÖnh. - §¶m b¶o vÖ sinh, an toµn thùc phÈm. - CÊm kÕt h«n gÇn, h¹n chÕ kÕt h«n vµ sinh con cña nh÷ng ngêi cã nguy c¬ g©y bÖnh,…. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm truyÒn lµ g×? GV chiÕu h×nh ¶nh thµnh phè Singapo vµ liªn hÖ víi ViÖt Nam. - Gi÷ vÖ sinh trêng häc, Hái: Víi häc sinh líp 9 c¸c em cÇn ph¶i lµm g× ®Ó khu d©n c, n¬i c«ng céng; b¶o vÖ m«i trêng, chèng « nhiÔm m«i trêng? nh¾c nhë mäi ngêi cïng thùc hiÖn. - Tham gia tÕt trång c©y, c¸c chiÕn dÞch lµm s¹ch m«i trêng ë ®Þa ph¬ng. D: Cñng cè GV gäi häc sinh ®äc kÕt luËn trong SGK. HS ®äc SGK. GV chia mçi bµn lµ mét nhãm. Häc sinh: Th¶o luËn vµ gi¬ thÎ Gi¸o viªn chiÕu c©u hái. chän ®¸p ¸n ®óng. Sau khi häc sinh gi¬ thÎ chän ®¸p ¸n, GV C©u 1: §¸p ¸n (c) chiÕu ®¸p ¸n ®óng vµ quan s¸t kÕt qu¶ cña c¸c nhãm. C©u 2: §¸p ¸n (b) C©u 3: §¸p ¸n (a) C©u 4: §¸p ¸n (d) Ph¹m ThÞ Thuý 19 Chän c©u tr¶ lêi ®óng nhÊt trong c¸c c©u sau: 1. §Æc ®iÓm di truyÒn cña bÖnh §ao a) Cã 1 NST X trong cÆp NST giíi tÝnh. b) Cã 3 NST ë cÆp NST giíi tÝnh. c) Cã 3 NST ë cÆp NST thêng sè 21. d) cã 1 NST ë cÆp thêng sè 21. 2. §Æc ®iÓm di truyÒn cña bÖnh T¬cn¬: a) Cã 3 NST X trong cÆp NST giíi tÝnh. b) Cã 1 NST X trong cÆp NST giíi tÝnh. c) Cã 3 NST thêng trong cÆp sè 21. d) C©u a ®óng. 3. BÖnh §ao ®îc biÓu hiÖn nh thÕ nµo? a) BÐ lïn, cæ rôt, m¸ phÖ, miÖng h¬i h¸, lìi h¬i thÌ ra, m¾t h¬i s©u vµ 1 mÝ, ngãn tay ng¾n,… b) Si ®Çn bÈm sinh vµ kh«ng cã con. c) Da vµ tãc mµu tr¾ng, m¸t mµu hång. d) C¶ a vµ b. 4. Nguyªn nh©n dÉn ®Õn bÖnh, tËt di truyÒn lµ g×? a) Do qu¸ tr×nh T§C néi bµo bÞ rèi lo¹n. b) Do c¸c t¸c nh©n vËt lÝ, ho¸ häc t¸c ®éngvµo qu¸ tr×nh ph©n bµo. S¸ng kiÕn kinh nghiÖm c) Do m«i trêng bÞ « nhiÔm. d) C¶ a,b vµ c. * Ch¬i trß ch¬i: H·y s¾p xÕp c¸c th«ng tin ë cét A víi cét B sao cho phï hîp vµ ghi kÕt qu¶ vµo cét C: - H×nh thøc ch¬i: + Cã 2 ®éi ch¬i. + Cã 8 h×nh ¶nh(H×nh 21 ®Õn h×nh 28), mçi h×nh ¶nh lµ 1 bÖnh hoÆc tËt di truyÒn häc sinh ph¶i gäi tªn vµ nªu ®Æc ®iÓm di truyÒn. Mçi h×nh ¶nh häc sinh tr¶ lêi ®óng ®¸p ¸n ®îc 10 ®iÓm. - LuËt ch¬i: + Cã 10 gi©y ®Ó suy nghÜ. + §éi nµo ph¸t tÝn hiÖu nhanh h¬n giµnh quyÒn tr¶ lêi. + KÕt thóc ®éi nµo ghi ®îc nhiÒu ®iÓm h¬n th× th¾ng cuéc. E. Híng dÉn häc ë nhµ: - T×m hiÓu thªm mét sè biÖn ph¸p kh¸c nh»m h¹n chÕ ph¸t sinh bÖnh, tËt di truyÒn ë ngêi. - Häc bµi theo néi dung s¸ch gi¸o khoa vµ tr¶ lêi c©u hái SGK. - Nghiªn cøu tríc bµi “ Di truyÒn häc víi con ngêi”. MÑ hoÆc bè Bè hoÆc mÑ 2n Ph¹m ThÞ Thuý 19 2n S¸ng kiÕn kinh nghiÖm n n n-1 H×nh 5: C¬ chÕ ph¸t sinh bÖnh §ao do rèi lo¹n gi¶m ph©n cÆp sè 21 H×nh 6: BÖnh nh©n §ao Bè Giao tö n+1 X Y Y X X X Hîp tö O MÑ X X OX H×nh 7: C¬ chÕ ph¸t sinh bÖnh T¬cn¬ do rèi lo¹n gi¶m ph©n cÆp NST giíi tÝnh ë mÑ H×nh 8: BÖnh nh©n T¬cn¬ Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 9: BÖnh nh©n b¹ch t¹ng H×nh 11: TËt bµn tay mÊt mét sè ngãn Ph¹m ThÞ Thuý H×nh 10: TËt khe hë m«i H×nh 12: Bµn ch©n mÊt ngãn vµ dÝnh ngãn 19 H×nh 13: Bµn tay cã nhiÒu ngãn S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 14: TËt x¬ng chi ng¾n Ph¹m ThÞ Thuý H×nh 15: Bµn ch©n cã nhiÒu ngãn 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 16: N¹n nh©n chÊt ®éc da cam Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 17: M¸y bay MÜ r¶I chÊt ®éc da cam Ph¹m ThÞ Thuý H×nh 18: Mét vô næ bom nguyªn tö 19 H×nh 19: Phun thuèc trõ s©u S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 20: ¤ nhiÔm kh«ng khÝ vµ « nhiÔm nguån níc Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm H×nh 21: BÖnh §ao §ét biÕn sè lîng NST H×nh 25: Bµn tay mÊt ngãn §ét biÕn NST H×nh 22: TËt khe hë m«i §ét biÕn NST H×nh 23: BÖnh b¹ch t¹ng §ét biÕn gen lÆn H×nh 26: TËt x¬ng chi ng¾n §ét biÕn gen tréi H×nh 27: BÖnh §ao §ét biÕn sè lîng NST H×nh 24: Bµn tay cã 6 ngãn §ét biÕn NST H×nh 28: BÖnh b¹ch t¹ng §ét biÕn gen lÆn Trªn ®©y t«i ®· tr×nh bµy nh÷ng gi¶i ph¸p khoa häc khi t«i tiÕn hµnh híng dÉn c¸c em t×m hiÓu vÒ mét sè bÖnh vµ tËt di truyÒn ë ngêi. Víi thêi gian t«i ph©n bè nh sau: - KiÓm tra bµi cò: 5 phót. Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - Néi dung bµi míi: + Kh¸i niÖm bÖnh, tËt di truyÒn: 3 phót. + PhÇn I: 14 phót 1- bÖnh §ao vµ 2- bÖnh T¬cn¬: 10 phót (ho¹t ®éng nhãm 5 phót). 3- bÖnh b¹ch t¹ng vµ bÖnh c©m ®iÕc bÈm sinh: 4 phót. + PhÇn II: Mét sè tËt di truyÒn ë ngêi: 5 phót + PhÇn III: C¸c biÖn ph¸p h¹n chÕ ph¸t sinh tËt, bÖnh di truyÒn: 6 phót - Cñng cè: C©u 1 3 phót C©u 2 5 phót - Ch¬i trß ch¬i: 3 phót - Híng dÉn häc ë nhµ: 1 phót Víi thêi gian ph©n bè hîp lÝ nh trªn ®· gióp cho häc sinh tiÕp thu bµi rÊt tèt. III - kÕt qu¶ thùc hiÖn cã so s¸nh ®èi chøng Ph¹m ThÞ Thuý 19 S¸ng kiÕn kinh nghiÖm §èi tîng ®Ó thùc hiÖn ®Ò tµi nµy lµ häc sinh khèi líp 9 trêng THCS Xu©n Khanh. Sau khi thùc hiÖn ®Ò tµi nµy, t«i nhËn thÊy sù tiÕp thu kiÕn thøc cña häc sinh tèt h¬n, c¸c em cã høng thó häc m«n Sinh häc h¬n. Víi sù cè g¾ng cña b¶n th©n vµ sù nç lùc cña c¸c em häc sinh, chÊt lîng häc tËp m«n Sinh häc líp 9 ®· ®¹t ®îc kÕt qu¶ kh¶ quan. Thø nhÊt, t«i tiÕn hµnh cho c¸c em lµm bµi kiÓm tra kh¶o s¸t trong 15 phót ®Ó ®¸nh gi¸ ®èi chøng víi kÕt qu¶ khi kh«ng thùc hiÖn ®Ò tµi nµy: §Ò Bµi: “Em h·y ph©n biÖt bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬. V× sao nh÷ng ngêi m¾c bÖnh §ao vµ bÖnh Tícn¬ ®Òu kh«ng cã con nhng vÉn gäi nh÷ng bÖnh nµy lµ bÖnh di truyÒn? ” N¨m häc Sè häc sinh kh¶o s¸t 2008 2009 Nhãm häc sinh thùc nghiÖm §iÓm 9 - 10 45 TØ lÖ 31 Số lượng 69% §iÓm 7 - 8 TØ lÖ 14 Số lượng 31% Nhãm häc sinh ®èi chøng §iÓm 5 - 6 TØ lÖ 0 Số lượng 0% §iÓm 9 - 10 TØ lÖ 9 Số lượng 20% §iÓm 7 - 8 TØ lÖ 21 Số lượng 47% §iÓm 5 - 6 TØ lÖ 15 33% So s¸nh ta thÊy: TØ lÖ häc sinh ®¹t ®iÓm 9 - 10 t¨ng 49% v à kh«ng cã häc sinh ®¹t ®iÓm trung b×nh. Vµ trong n¨m häc 2008-2009 ®éi tuyÓn m«n Sinh häc dù thi HSG cÊp thÞ x· ®· cã 3 em ®¹t gi¶i ba, 1 em ®¹t gi¶i khuyÕn khÝch. T«i nhËn thÊy trong mét giê häc nÕu gi¸o viªn biÕt kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y sÏ lµm cho giê häc cã chÊt lîng h¬n, häc sinh cã høng thó vµ yªu thÝch bé m«n h¬n. C¸c em cã thÓ vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· ®îc häc vµo thùc tÕ cuéc sèng. §Ò tµi lµ mét sè s¸ng kiÕn kinh nghiÖm khi d¹y m«n Sinh häc 9 mµ t«i ®· rót ra trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y. Song kinh nghiÖm vµ kiÕn thøc cßn nhiÒu h¹n chÕ nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. KÝnh mong héi ®ång khoa häc, c¸c ®ång nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn, bæ sung ®Ó ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm cña t«i ®¹t hiÖu qu¶ h¬n n÷a. Ph¹m ThÞ Thuý 19
- Xem thêm -