Skkn phân loại và hướng dẫn học sinh làm bài tập vật lý về giao thoa ánh sáng

  • Số trang: 8 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 21 |
  • Lượt tải: 0
nguyen-thanhbinh

Đã đăng 8358 tài liệu

Mô tả:

Môc Lôc PhÇn I - Më ®Çu ............................................................................... 2 1. LÝ do chän ®Ò tµi ................................................................... 2 2. NhiÖm vô cña ®Ò tµi .............................................................. 2 3. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu ......................................... 2 4. Gi¶ thuyÕt khoa häc .............................................................. 2 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ....................................................... 3 6. Thêi gian nghiªn cøu ............................................................. 3 PhÇn II - N«Þ dung ............................................................................... 3 7. C¬ së lÝ luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu ...................................... 3 8. C¬ së thùc tÕ vµ thùc tr¹ng ..................................................... 3 9. Ph©n lo¹i vµ híng dÉn häc sinh líp 12 lµm bµi tËp vËt lÝ ..... 4 10.KÕt qu¶ ®¹t ®îc .................................................................... 9 PhÇn III - KÕt LuËn ............................................................................ 9 PhÇn mét : Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi : Trong thùc tÕ d¹y häc vËt lý th× bµi tËp vËt lý ®îc hiÓu lµ mét vÊn ®Ò ®îc ®Æt ra ®ßi hái ph¶i gi¶i quyÕt nhê nh÷ng suy luËn logic nh÷ng phÐp to¸n vµ thÝ nghiÖm dùa trªn c¬ së c¸c ®Þnh luËt c¸c ph¬ng ph¸p vËt lý. HiÓu theo nghÜa réng th× mçi vÊn ®Ò xuÊt hiÖn do nghiªn cøu tµi liÖu gi¸o khoa còng chÝnh lµ mét bµi tËp ®èi víi häc sinh. Sù t duy mét c¸ch tÝch cùc lu«n lu«n lµ viÖc vËn dông kiÕn thøc ®· häc ®Ó gi¶i bµi tËp. Trong qu¸ tr×nh d¹y häc m«n vËt lý, c¸c bµi tËp vËt lý cã tÇm quan träng ®Æc biÖt. HiÖn nay ®Ó viÖc thùc hiÖn tèt ch¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa míi vµ d¹y häc theo ph¬ng ph¸p ®æi míi cã hiÖu qu¶ th× viÖc híng dÉn häc sinh biÕt ph©n 1 lo¹i, n¾m v÷ng ph¬ng ph¸p vµ lµm tèt c¸c bµi tËp trong ch¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa ®· gãp phÇn kh«ng nhá trong viÖc thùc hiÖn thµnh c«ng c«ng t¸c d¹y häc theo ph¬ng ph¸p ®æi míi. ë bµi 25: “Giao thoa ¸nh s¸ng”: lµ mét trong nh÷ng bµi quan träng cña ch¬ng tr×nh vËt lý líp 12 nh»m gióp häc sinh n¾m ®îc kiÕn thøc vÒ: C¸ch x¸c ®Þnh vÞ trÝ c¸c v©n s¸ng, vÞ trÝ c¸c v©n tèi, kho¶ng v©n vµ tõ ®ã biÕt c¸ch tÝnh bíc sãng cña ¸nh s¸ng, vËn dông ®Ó gi¶i bµi tËp. V× vËy ®Ó gióp häc sinh n¾m v÷ng c¸c kiÕn thøc trong bµi nµy vµ vËn dông c¸c kiÕn thøc ®· häc ®Ó lµm tèt c¸c d¹ng bµi tËp vËt lý trong bµi nµy, t«i ®· chän ®Ò tµi : “Ph©n lo¹i vµ híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý vÒ giao thoa ¸nh s¸ng” ®Ó lµm ®Ò tµi nghiªn cøu. 2. NhiÖm vô cña ®Ò tµi : §Ò tµi nªu vµ gi¶i quyÕt mét sè vÊn ®Ò sau : 2.1 C¬ së lý luËn liªn quan ®Õn ®Ò tµi : 2.2 C¬ së thùc tÕ vµ hiÖn tr¹ng cña viÖc gi¶ng d¹y vµ híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý ë trêng TTGDTX TÜnh Gia. 2.3 Ph©n lo¹i vµ híng dÉn häc sinh líp 12 lµm bµi tËp vËt lý bµi 25 : Giao thoa ¸nh s¸ng. 2.4 KÕt qu¶ ®¹t ®îc. 3. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu : 3.1 §èi tîng nghiªn cøu : Ph©n lo¹i vµ híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý líp 12 bµi 25: Giao thoa ¸nh s¸ng. 3.2 Ph¹m vi nghiªn cøu : Häc sinh líp 12A, 12B, 12C, 12D, trêng TTGDTX TÜnh Gia. 4. Gi¶ thuyÕt khoa häc: §Ó thùc hiÖn tèt ch¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa míi m«n vËt lý líp 12 vµ d¹y - häc theo ph¬ng ph¸p ®æi míi ®¹t hiÖu qu¶ cao th× ®ßi hái gi¸o viªn ph¶i nghiªn cøu, t×m tßi ®Ó ®Ò ra ®îc nh÷ng ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cã hiÖu qu¶ nh»m híng dÉn häc sinh biÕt ph©n lo¹i, n¾m v÷ng ph¬ng ph¸p vµ lµm tèt c¸c d¹ng bµi tËp trong ch¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa. 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu : Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu t«i ®· sö dông mét sè ph¬ng ph¸p sau : - Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra gi¸o dôc. - Ph¬ng ph¸p quan s¸t s ph¹m - Ph¬ng ph¸p thèng kª, tæng hîp, so s¸nh. - Ph¬ng ph¸p m« t¶. - Ph¬ng ph¸p vËt lý. 6. Thêi gian nghiªn cøu : §Ò tµi thùc hiÖn tõ th¸ng 9 n¨m 2011 ®Õn th¸ng 4 n¨m 2012. PhÇn hai: Néi dung 1. C¬ së lý luËn cña vÊn ®Ò nghiªn cøu : Ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ mét bé phËn hîp thµnh cña qu¸ tr×nh s ph¹m nh»m ®µo t¹o thÕ hÖ trÎ cã tri thøc khoa häc, vÒ thÕ giíi quan vµ nh©n sinh quan, thãi quen vµ kü n¨ng thùc hµnh, vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tÕ. Ph¬ng ph¸p d¹y häc cã mèi liªn hÖ biÖn chøng víi c¸c nh©n tè kh¸c cña qu¸ tr×nh d¹y häc. Nh÷ng ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i thèng nhÊt biÖn chøng gi÷a viÖc gi¶ng d¹y cña gi¸o viªn víi viÖc häc tËp cña häc sinh. §ång thêi gãp phÇn cã hiÖu qu¶ vµo viÖc thùc hiÖn tèt c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh d¹y häc. X¸c ®Þnh kÕ ho¹ch gi¸o dôc, gi¸o dìng, ph¸t triÓn bé m«n mét c¸ch nhÞp nhµng, cô thÓ ho¸ nhiÖm vô d¹y häc trªn c¬ së ®Æc ®iÓm cña häc sinh, ®iÒu chØnh kÕ ho¹ch d¹y häc cho s¸t víi diÔn biÕn thùc tÕ, tæ chøc vµ híng dÉn häc sinh häc tËp ë trªn líp còng nh ë nhµ phï hîp víi dù ®Þnh s ph¹m. 2 §èi víi m«n vËt lý ë trêng phæ th«ng, bµi tËp vËt lý ®ãng mét vai trß hÕt søc quan träng, viÖc híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý lµ mét ho¹t ®éng d¹y häc, lµ mét c«ng viÖc khã kh¨n, ë ®ã béc lé râ nhÊt tr×nh ®é cña ngêi gi¸o viªn vËt lý trong viÖc híng dÉn ho¹t ®éng trÝ tuÖ cña häc sinh, v× thÕ ®ßi hái ngêi gi¸o viªn vµ c¶ häc sinh ph¶i häc tËp vµ lao ®éng kh«ng ngõng. Bµi tËp vËt lý sÏ gióp häc sinh hiÓu s©u h¬n nh÷ng qui luËt vËt lý, nh÷ng hiÖn tîng vËt lý. Th«ng qua c¸c bµi tËp ë c¸c d¹ng kh¸c nhau t¹o ®iÒu kiÖn cho häc sinh vËn dông linh ho¹t nh÷ng kiÕn thøc ®Ó tù lùc gi¶i quyÕt thµnh c«ng nh÷ng t×nh huèng cô thÓ kh¸c nhau th× nh÷ng kiÕn thøc ®ã míi trë nªn s©u s¾c hoµn thiÖn vµ trë thµnh vèn riªng cña häc sinh. Trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò, t×nh huèng cô thÓ do bµi tËp ®Ò ra häc sinh ph¶i vËn dông c¸c thao t¸c t duy nh so s¸nh ph©n tÝch, tæng hîp kh¸i qu¸t ho¸....®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, tõ ®ã sÏ gióp gi¶i quyÕt gióp ph¸t triÓn t duy vµ s¸ng t¹o, ãc tëng tîng, tÝnh ®éc lËp trong suy nghÜ, suy luËn.... Nªn bµi tËp vËt lý g©y høng thó häc tËp cho häc sinh. 2. C¬ së thùc tÕ vµ thùc tr¹ng cña viÖc híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý ë trêng TTGDTX TÜnh Gia. 2.1 §Æc ®iÓm t×nh h×nh nhµ trêng : - Trêng TTGDTX TÜnh Gia cã c¬ së vËt chÊt phôc vô cho viÖc gi¶ng d¹y t¬ng ®èi tèt, phßng häc vµ phßng thùc hµnh vËt lý kiªn cè, s¹ch sÏ ®óng qui c¸ch, cã ®å dïng ®Çy ®ñ cho c¸c khèi líp. - Häc sinh trêng TTGDTX TÜnh Gia ®a phÇn lµ c¸c em ngoan chÞu khã trong häc tËp, c¸c em cã ®Çy ®ñ s¸ch gi¸o khoa, s¸ch bµi tËp. - §éi ngò gi¶ng d¹y m«n vËt lý ë trêng cã 2 gi¸o viªn. 2.2 Thùc tr¹ng cña viÖc híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp vËt lý t¹i trêng TTGDTX TÜnh Gia. Trong bµi 25 : “Giao thoa ¸nh s¸ng” cña vËt lý líp 12, yªu cÇu ®èi víi häc sinh vÒ kiÕn thøc lµ : N¾m v÷ng c«ng thøc x¸c ®Þnh vÞ trÝ v©n s¸ng, vÞ trÝ v©n tèi, kho¶ng v©n, bíc sãng ¸nh s¸ng. VÒ kü n¨ng häc sinh biÕt vËn dông ®îc c¸c c«ng thøc ®Ó gi¶i bµi tËp. Gi¶i thÝch ®îc mét sè hiÖn tîng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y m«n vËt lý gi¸o viªn thêng sö dông ph¬ng ph¸p chia nhãm ®Ó häc sinh th¶o luËn vµ t×m ra kÕt qu¶ cho c©u hái vµ gi¸o viªn thêng kÕt luËn ®óng, sai vµ kh«ng híng dÉn g× thªm, viÖc gi¶ng d¹y vËt lý nhÊt lµ bµi tËp vËt lý nh thÕ sÏ kh«ng ®¹t ®îc kÕt qu¶ cao, v× trong líp cã c¸c ®èi tîng häc sinh giái, kh¸, trung b×nh, yÕu, kÐm nªn kh¶ n¨ng t duy cña c¸c em rÊt kh¸c nhau, ®èi víi häc sinh yÕu, kÐm hay trung b×nh kh«ng thÓ t duy kÞp vµ nhanh nh häc sinh kh¸, giái nªn khi th¶o luËn c¸c em cha thÓ kÞp hiÓu ra vÊn ®Ò vµ nhÊt lµ khi th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn l¹i h¹n chÕ thêi gian hoÆc thi xem nhãm nµo ®a ra kÕt qu¶ nhanh nhÊt th× thêng c¸c kÕt qu¶ nµy lµ t duy cña c¸c häc sinh kh¸, giái trong nhãm. V× thÕ nÕu gi¸o viªn kh«ng chó träng ®Õn viÖc híng dÉn häc sinh ph¬ng ph¸p gi¶i bµi tËp vËt lý th× häc sinh sÏ ®o¸n mß kh«ng n¾m v÷ng ®îc kiÕn thøc trong bµi. Thùc tÕ vÒ tr×nh ®é häc tËp cña häc sinh qua kh¶o s¸t ®Çu n¨m m«n vËt lý ë bèn líp 12A,12B, 12C, 12D nh sau: Sè Sè bµi liÖu kiÓm Líp tra 12A 41 12B 44 12C 44 Giái Kh¸ Trung b×nh YÕu KÐm SL % SL % SL % SL % SL % 2 2 2 4,9 4,5 4,5 8 9 9 19,5 20,5 20,5 22 22 22 53,7 50 50 5 6 6 12,1 13,5 13,5 4 5 5 9,8 11,5 11,5 3 12D 44 2 4,5 9 20,5 22 50 6 13,5 5 11,5 3. Ph©n lo¹i vµ híng dÉnhäc sinh líp 12 lµm bµi tËp vËt lý trong bµi 25: “ Giao thoa ¸nh s¸ng” 3.1 D¹ng bµi tËp ®Þnh tÝnh hay bµi tËp c©u hái: §ã lµ nh÷ng bµi tËp vËt lý mµ khi gi¶i häc sinh kh«ng cÇn tÝnh to¸n hay chØ lµm nh÷ng phÐp to¸n ®¬n gi¶n cã thÓ nhÈm ®îc. Bµi tËp ®Þnh tÝnh cã tÇm quan träng ®Æc biÖt v× nhiÒu bµi tËp tÝnh to¸n cã thÓ gi¶i ®îc ph¶i th«ng qua nh÷ng bµi tËp ®Þnh tÝnh....V× vËy viÖc luyÖn tËp, ®µo s©u kiÕn thøc vµ më réng kiÕn thøc cña häc sinh vÒ mét vÊn ®Ò nµo ®ã cÇn ®îc b¾t ®Çu tõ bµi tËp ®Þnh tÝnh. §©y lµ lo¹i bµi tËp cã kh¶ n¨ng trau dåi kiÕn thøc vµ t¹o høng thó häc tËp cña häc sinh. §Ó gi¶i quyÕt ®îc bµi tËp ®Þnh tÝnh ®ßi hái häc sinh ph¶i ph©n tÝch ®îc b¶n chÊt cña c¸c hiÖn tîng vËt lý. cÇn vËn dông mét hai kh¸i niÖm hay ®Þnh luËt ®· häc lµ cã thÓ gi¶i quyÕt ®îc d¹ng bµi tËp nµy nªn dïng ®Ó cñng cè, kh¾c s©u kh¸i niÖn hay ®Þnh luËt nh vÝ dô sau : VÝ dô 1: KÕt luËn nµo sau ®©y vÒ hiÖn tîng giao thoa ¸nh s¸ng ®óng? A. Giao thoa ¸nh s¸ng lµ sù tæng hîp cña hai chïm s¸ng chiÕu vµo cïng mét chç. B. Giao thoa cña hai chïm s¸ng tõ hai bãng ®Ìn chØ x¶y ra khi chóng cïng ®i qua kÝnh läc s¾c C. Giao thoa ¸nh s¸ng chØ x¶y ra ®èi víi c¸c ¸nh s¸ng ®¬n s¾c. D. Giao thoa ¸nh s¸ng chØ x¶y ra khi hai chïm sãng ¸nh s¸ng kÕt hîp ®an xen vµo nhau. §¸p ¸n D lµ ®óng Víi bµi tËp nµy häc sinh n¾m ®îc hiÖn tîng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng. VÝ dô 2: Hai sãng kÕt hîp lµ: A. Hai sãng xuÊt ph¸t tõ hai nguån kÕt hîp. B. Hai sãng cã cïng tÇn sè, cã hiÖu sè pha ë hai thêi ®iÓm x¸c ®Þnh cña hai sãng thay ®æi theo thêi gian. C. Hai sãng ph¸t ra tõ hai nguån nhng ®an xen vµo nhau. D. Hai sãng tho¶ m·n cïng pha. §¸p ¸n A lµ ®óng. + Víi c©u hái nµy häc sinh n¾m ®îc ®iÒu kiÖn vÒ nguån kÕt hîp trong hiÖn tîng giao thoa ¸nh s¸ng. 3.2 D¹ng bµi tËp tÝnh to¸n : §ã lµ d¹ng bµi tËp muèn gi¶i ®ù¬c ph¶i thùc hiÖn mét lo¹t c¸c phÐp tÝnh : §Ó lµm tèt lo¹i bµi tËp nµy gi¸o viªn cÇn híng dÉn häc sinh ®äc kü ®Ò, t×m hiÓu ý nghÜa thuËt ng÷ míi (nÕu cã), n¾m v÷ng c¸c d÷ kiÖn ®©u lµ Èn sè ph¶i t×m. - Ph©n tÝch néi dung bµi tËp, lµm s¸ng tá b¶n chÊt vËt lý cña c¸c hiÖn tîng m« t¶ trong bµi tËp. - X¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p gi¶i vµ v¹ch ra kÕ ho¹ch gi¶i bµi tËp. §èi víi bµi tËp tÝnh to¸n ta cã thÓ ph©n lµm hai lo¹i: Bµi tËp tËp dît vµ bµi tËp tæng hîp. 3.2.1 Bµi tËp tËp dît : Lµ lo¹i bµi tËp ®¬n gi¶n sö dông khi nghiªn cøu kh¸i niÖm, ®Þnh luËt hay mét qui t¾c vËt lý nµo ®ã. §©y lµ lo¹i bµi tËp tÝnh to¸n c¬ b¶n gióp häc sinh n¾m v÷ng hiÓu ®Çy ®ñ h¬n, s©u s¾c h¬n mét ®Þnh lîng cña c¸c bµi tËp vËt lý. D¹ng bµi tËp nµy gi¸o viªn nªn ®Ó híng dÉn häc sinh cñng cè vËn dông sau bµi häc. VÝ dô 3 : Trong thÝ nghiÖm Y-©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng biÕt D = 3m; a = 1mm, kho¶ng v©n ®o ®îc lµ 1,5 mm. bíc sãng cña ¸nh s¸ng chiÕu vµo hai khe lµ bao nhiªu? 4 Cho biÕt D = 3m a = 1mm i = 1,5mm TÝnh  Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh -GV: Bµi to¸n ®· cho biÕt -HS: Cho biÕt D, a, i g×? -HS: T×m  -GV: Bµi to¸n cÇn t×m g×? -HS:  ia 1,5.10  3.1.10  3  0,5.10  6 m D 3 Víi vÝ dô nµy ta biÕt ®îc c¸ch x¸c ®Þnh bíc sãng. Cho biÕt D = 1,5m a = 0,35mm  =0,7 m. T×m i Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh -GV: Bµi to¸n trªn cho -HS: Cho biÕt D, a,  chóng ta biÕt nh÷ng g×? -HS: 6 -GV: Ta cã thÓ tÝnh i= ? D 0,7.10 .1,5 3 i a  0,35.10  3 3.10 m VÝ dô 4 : Trong thÝ nghiÖm Y-©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng biÕt D = 1,5m; a = 0,35mm, bíc sãng b»ng 07 m. Kho¶ng c¸ch gi÷a hai v©n s¸ng liªn tiÕp b»ng bao nhiªu? Víi vÝ dô nµy ta biÕt ®îc c¸ch x¸c kho¶ng v©n VÝ dô 5: Trong thÝ nghiÖm Y-©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng biÕt D = 2m; a = 1mm, bíc sãng b»ng 0,6 m. v©n s¸ng thø ba c¸ch v©n trung t©m mét kho¶ng b»ng bao nhiªu Cho biÕt D = 2m a = 1mm  =0,6 m. T×m x3 Ho¹t ®éng cña gi¸o Ho¹t ®éng cña häc sinh viªn -GV: Bµi to¸n trªn cho -HS: Cho biÕt D, a,  chóng ta biÕt nh÷ng g×? -HS: 6 -GV: Ta cã thÓ tÝnh x3= ? D 0,6.10 .2 i a  1.10 1,2.10  3 m 3 X3=3i=3.1,2.10-3= 3,6.10-3m Víi bµi to¸n nµy ta biÕt c¸ch x¸c ®Þnh vÞ trÝ c¸c v©n s¸ng. VÝ dô 6: Trong thÝ nghiÖm Y-©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng biÕt D = 2m; a = 1mm, bíc sãng b»ng 0,6 m. V©n tèi thø t c¸ch v©n trung t©m mét kho¶ng b»ng bao nhiªu. Cho biÕt D = 2m a = 1mm  =0,6 m. T×m xt4 Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh -GV: Bµi to¸n trªn cho -HS: Cho biÕt D, a,  chóng ta biÕt nh÷ng g×? -HS: 6 -GV: Ta cã thÓ tÝnh xt4= ? D 0,6.10 .2 i a  1.10 3 1,2.10  3 m 5 Xt4= 1 1    3  .i =  3  .i .1,2.10-3= 2 2   4,2.10-3m Víi bµi to¸n nµy ta biÕt ®îc c¸ch x¸c ®Þnh vÞ trÝ v©n tèi 3.2.2: Bµi tËp tæng hîp : Lµ nh÷ng bµi tËp phøc t¹p mµ muèn gi¶i ®îc chóng ta ph¶i vËn dông nhiÒu kh¸i niÖm, nhiÒu ®Þnh luËt hoÆc qui t¾c, c«ng thøc n»m ë nhiÒu bµi nhiÒu môc. Lo¹i bµi tËp nµy cã môc ®Ých chñ yÕu lµ «n tËp tµi liÖu gi¸o khoa, ®µo s©u më réng kiÕn thøc gióp c¸c em häc sinh thÊy ®îc mèi quan hÖ gi÷a nh÷ng phÇn kh¸c nhau. Bµi tËp d¹ng nµy gi¸o viªn cÇn híng dÉn cÆn kÏ ®Ó gióp c¸c ®èi tîng häc sinh trong líp cã thÓ n¾m b¾t kÞp thêi. VÝ dô 7: Trong thÝ nghiÖm Y- ©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng, t¹i vÞ trÝ c¸ch v©n trung t©m 4mm ta thu ®îc v©n tèi thø 3. v©n s¸ng bËc 4 c¸ch v©n trung t©m mét kho¶ng b»ng bao nhiªu? Cho biÕt Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh D = 2m -GV: Bµi to¸n trªn cho -HS: Cho biÕt D, a,  a = 1mm chóng ta biÕt nh÷ng g×? -HS: 6  =0,6 m. D 0,6.10 .2 3 i T×m x4 -GV: Ta cã thÓ tÝnh x4 = ? X4= a  1.10  3 1,2.10 m 1 1    3  .i =  3  .i .1,2.10-3= 2 2   4,2.10-3m VÝ dô 8 Trong thÝ nghiÖm Y- ©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng, cho biÕt D = 2,5m, a = 1mm,  = 0,6 m . BÒ réng trêng giao thoa ®o ®îc lµ 12,5mm. Tæng sè v©n s¸ng vµ v©n tèi quan s¸t ®îc trªn mµn b»ng bao nhiªu ? Víi bµi to¸n nµy ta biÕt c¸ch x¸c ®Þnh tæng sè v©n quan s¸t ®ùoc trªn mµn. VÝ dô 9: Trong thÝ nghiÖm Y- ©ng vÒ giao thoa ¸nh s¸ng, cho biÕt D = 2m, a = 1,5mm,hai khe ®îc chiÕu s¸ng ®ång thêi hai bøc x¹  1 = 0,5 m vµ  2 =0,6  m. VÞ trÝ hai v©n s¸ng cña hai bøc x¹ nãi trªn trïng nhau gÇn v©n trung t©m nhÊt, c¸ch v©n trung t©m mét kho¶ng b»ng bao nhiªu? Cho biÕt Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn Ho¹t ®éng cña häc sinh D = 2m -GV: Bµi to¸n trªn cho chóng ta -HS: Cho biÕt D, a,  1 , a = 1,5mm biÕt nh÷ng g×? 2 1 =0,5 m -GV: VÞ trÝ hai v©n s¸ng cña hai  2 =0,6 m. x¹ trªn trïng nhau gÇn v©n -HS: Khi hai v©n s¸ng VÞ trÝ hai v©n bøc t©m nhÊt, c¸ch v©n trung trïng nhau th× x 1 =x 2 s¸ng cña hai trung  .D  .D bøc x¹ trªn t©m mét kho¶ng?  k1 . 1 k 2 . 2 a a trïng nhau 0,5.10  6.2 0,6.10  6.2 gÇn v©n trung  k1 .  k . 2 t©m nhÊt, c¸ch 1,5.10  3 1,5.10  3 v©n trung t©m 6  k1  k 2 víi k1 , k 2  Z mét kho¶ng? 5 V× vÞ trÝ gÇn v©n trung t©m nhÊt nªn ta chän k1 , k 2 6 nhá nhÊt. Suy ra chän k 2 5, k1 6 VÞ trÝ trïng nhau lµ: x1  x 2 5. 0,6.10  6.2 4.10  3 m 4mm 3 1,5.10 VÝ dô 10: Ta chiÕu s¸ng hai khe Y- ©ng b»ng ¸nh s¸ng tr¾ng víi bíc sãng ¸nh s¸ng ®á  1 = 0,75 m vµ ¸nh s¸ng tÝm  2 =0,4  m.BiÕt a=0,5mm, D =2m.Kho¶ng c¸ch gi÷a v©n s¸ng bËc 4 mµu ®á vµ v©n s¸ng bËc 4 mÇu tÝm cïng phÝa ®èi víi v©n tr¾ng chÝnh gi÷a b»ng bao nhiªu? Cho biÕt Ho¹t ®éng cña Ho¹t ®éng cña häc sinh gi¸o viªn -GV: Bµi to¸n trªn -HS: Cho biÕt D, a,  1 ,  2 cho chóng ta biÕt nh÷ng g×? -HS: VÞ trÝ v©n s¸ng bËc 4 mµu ®á x = 4. -GV: T×m kho¶ng 4 d 6 c¸ch gi÷a v©n s¸ng 1 .D 4. 0,75.10 .2 12.10  3 m 12mm bËc 4 mµu ®á vµ a 0,5.10  3 v©n s¸ng bËc 4 mÇu VÞ trÝ v©n s¸ng bËc 4 mµu tÝm: tÝm cïng phÝa ®èi x 4t = 4. víi v©n tr¾ng chÝnh  2 .D 0,4.10  6.2 gi÷a ?  4. 6,4.10  3 m 6,4mm 3 D = 2m a = 0,5mm 1 =0,75 m  2 =0,4 m. T×m kho¶ng c¸ch gi÷a v©n s¸ng bËc 4 mµu ®á vµ v©n s¸ng bËc 4 mÇu tÝm cïng phÝa ®èi víi v©n tr¾ng chÝnh gi÷a ? a 0,5.10 Kho¶ng c¸ch gi÷a chóng  x=x 4 d -x 4t =12-6,4=5,6 mm 4. KÕt qu¶ ®¹t ®îc: Th«ng qua tiÕn hµnh nghiªn cøu trªn líp 12A víi ®Ò tµi ph©n lo¹i vµ híng dÉn häc sinh lµm bµi tËp v¹t lý 12 ch¬ng V bµi : Giao thoa ¸nh s¸ng, t«i ®· thu ®îc mét sè kÕt qu¶ ®ã lµ häc sinh n¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña bµi, biÕt c¸ch lµm c¸c bµi tËp vËn dông trong s¸ch bµi tËp, s¸ch n©ng cao. §Ó chøng minh t«i xin ®a ra mét sè kÕt qu¶ sau: - Sau khi tiÕn hµnh nghiªn có trªn líp 12A ,12B,12C,12D, khi kiÓm tra kÕt thóc ch¬ng V t«i ®· thu ®îc kÕt qu¶ sau: Sè liÖu Líp 12A 12B 12C 12D Sè bµi kiÓm tra 41 44 44 44 Giái Kh¸ Trung b×nh YÕu KÐm SL % SL % SL % SL % SL % 5 4 6 4 12,2 9,1 13,64 9,1 10 11 12 12 24,4 25 27,3 27,3 22 26 22 22 53,7 59,1 50 50 4 3 4 6 9,7 6,8 9,1 13,5 0 0 0 0 0 0 0 0 PhÇn Ba : KÕt luËn §èi víi gi¸o viªn ®Ò tµi nµy gióp cho viÖc ph©n lo¹i mét sè d¹ng bµi tËp trong ch¬ng V, bµi 25 : “Giao thoa ¸nh s¸ng” cña ch¬ng tr×nh vËt lý 12 ®îc dÔ dµng vµ híng dÉn häc sinh gi¶i bµi tËp ®¹t kÕt qu¶, nh»m n©ng cao chÊt lîng d¹y- häc m«n vËt lý theo ph¬ng ph¸p ®æi míi. Gióp häc sinh n¾m v÷ng c¸c 7 d¹ng bµi tËp, biÕt c¸ch suy luËn logic, tù tin vµo b¶n th©n khi ®øng tríc mét bµi tËp hay mét hiÖn tîng vËt lý, cã c¸ch suy nghÜ ®Ó gi¶i thÝch mét c¸ch ®óng ®¾n nhÊt. Tõ kÕt qu¶ nghiªn cøu trªn t«i ®· rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm sau: - ViÖc ph©n lo¹i c¸c d¹ng bµi tËp vµ híng dÉn häc sinh lµm tèt c¸c d¹ng bµi tËp ®· gióp cho gi¸o viªn n¾m v÷ng môc tiªu, ch¬ng tr×nh tõ ®ã n©ng cao chÊt lîng gi¶ng d¹y m«n vËt lý. - Gióp gi¸o viªn kh«ng ngõng t×m tßi, s¸ng t¹o nh÷ng ph¬ng ph¸p ph©n lo¹i vµ gi¶i bµi tËp phï hîp víi ®èi tîng häc sinh, tõ ®ã nh»m n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n vµ nghiÖp vô cña ngêi gi¸o viªn. * Mét sè kiÕn nghÞ: ViÖc d¹y häc m«n vËt lý trong trêng phæ th«ng lµ rÊt quan träng, gióp c¸c em biÕt c¸ch t duy logic, biÕt ph©n tÝch tæng hîp c¸c hiÖn tîng trong cuéc sèng. V× vËy gi¸o viªn gi¶ng d¹y m«n vËt lý cÇn kh«ng ngõng häc hái, s¸ng t¹o ®Ó t×m ra nh÷ng ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y phï hîp nhÊt víi tõng ®èi tîng häc sinh.§èi víi b¶n th©n t«i kinh nghiÖm nghiªn cøu khoa häc cha nhiÒu nªn trong ®Ò tµi nµy cã khiÕm khuyÕt g× mong c¸c ®ång chÝ ®ång nghiÖp tiÕp tôc nghiªn cøu, bæ sung ®Ó ®Ò tµi cã thÓ ®¹t ®îc kÕt qu¶ cao h¬n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n. Tµi liÖu tham kh¶o 1.Tµi liÖu tham kh¶o: - S¸ch gi¸o khoa vËt lý 12 -NXB_GD - S¸ch bµi tËp vËt lý 12 - NXBGD - S¸ch gi¸o viªn vËt lý 12 - NXBGD - Híng dÉn «n tËp m«n vËt lý líp 12- NXBGD 8
- Xem thêm -