Skkn phân dạng các loại bài toán hóa học trong giảng dạy hóa học lớp 8 ở trung học cơ sở

  • Số trang: 19 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 17 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

- UBND quËn ®èng ®a Trêng THCS NguyÔn trêng té …………………… S¸ng kiÕn kinh nghiÖm Ph©n d¹ng c¸c lo¹i bµi to¸n ho¸ häc trong gi¶ng d¹y ho¸ häc líp 8 ë trung häc c¬ së M«n: Hãa Häc Tªn t¸c gi¶: Hå ThÞ Minh HiÒn Tæ TN2 N¨m häc: 2010 -2011 PhÇn I : ®Æt vÊn ®Ò I. lý do chän ®Ò tµi Sù nghiÖp x©y dùng XHCN ë níc ta ®ang ph¸t triÓn víi tèc ®é ngµy cµng cao, víi qui m« ngµy cµng lín vµ ®ang ®îc tiÕn hµnh trong ®iÒu kiÖn c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt ph¸t triÓn nh vò b·o nã t¸c ®éng mét c¸ch toµn diÖn lªn mäi ®èi tîng, thóc ®Èy sù tiÕn bé cña x· héi. Mét trong nh÷ng träng t©m cña sù ph¸t triÓn ®Êt níc lµ ®æi míi nÒn gi¸o dôc, ph¬ng híng gi¸o dôc cña ®¶ng, Nhµ níc vµ cña ngµnh gi¸o dôc & ®µo t¹o trong thêi gian tríc m¾t còng nh l©u dµi lµ ®µo t¹o nh÷ng con ngêi " Lao ®éng, tù chñ, s¸ng t¹o" cã n¨ng lùc thÝch øng víi nÒn kinh tÕ thÞ trêng, cã n¨ng lùc gi¶i quyÕt ®îc nh÷ng vÊn ®Ò thêng gÆp, t×m ®îc viÖc lµm, biÕt lËp nghiÖp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng mét ngµy tèt h¬n. §Ó båi dìng cho häc sinh n¨ng lùc s¸ng t¹o, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, lý luËn d¹y häc hiÖn ®¹i kh¼ng ®Þnh: CÇn ph¶i ®a häc sinh vµo vÞ trÝ chñ thÓ ho¹t ®éng nhËn thøc, häc trong ho¹t ®éng. Häc sinh b»ng häat ®éng tù lùc, tÝch cùc - cña m×nh mµ chiÕm lÜnh kiÕn thøc . Qu¸ tr×nh nµy ®îc lÆp ®i lÆp l¹i nhiÒu lÇn sÏ gãp phÇn h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho häc sinh n¨ng lùc t duy s¸ng t¹o. T¨ng cêng tÝnh tÝch cùc ph¸t triÓn t duy s¸ng t¹o cho häc sinh trong qu¸ tr×nh häc tËp lµ mét yªu cÇu rÊt cÇn thiÕt, ®ßi hái ngêi häc tÝch cùc, tù lùc tham gia s¸ng t¹o trong qu¸ tr×nh nhËn thøc. Bé m«n Ho¸ häc ë phæ th«ng cã môc ®Ých trang bÞ cho häc sinh hÖ thèng kiÕn thøc c¬ b¶n, bao gåm c¸c kiÕn thøc vÒ cÊu t¹o chÊt, ph©n lo¹i chÊt vµ tÝnh chÊt cña chóng. ViÖc n¾m v÷ng c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng ®µo t¹o ë bËc phæ th«ng, chuÈn bÞ cho häc sinh tham gia c¸c ho¹t ®«ng s¶n xuÊt vµ c¸c ho¹t ®éng sau nµy. §Ó ®¹t ®îc môc ®Ých trªn, ngoµi hÖ thèng kiÕn thøc vÒ lý thuyÕt th× hÖ thèng bµi tËp Ho¸ häc gi÷ mét vÞ trÝ vµ vai trß rÊt quan träng trong viÖc d¹y vµ häc Ho¸ häc ë trêng phæ th«ng nãi chung, ®Æc biÖt lµ ë líp 8 trêng THCS nãi riªng. Bµi tËp Ho¸ häc gióp ngêi gi¸o viªn kiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh, Tõ ®ã ph©n lo¹i häc sinh ®Ó cã kÕ ho¹ch s¸t víi ®èi tîng. Qua nghiªn cøu bµi tËp Ho¸ häc b¶n th©n t«i thÊy râ nhiÖm vô cña m×nh trong gi¶ng d¹y còng nh trong viÖc gi¸o dôc häc sinh. Ngêi gi¸o viªn d¹y Ho¸ häc muèn n¾m v÷ng ch¬ng tr×nh Ho¸ häc phæ th«ng, th× ngoµi viÖc n¾m v÷ng néi dung ch¬ng tr×nh, ph¬ng gi¶ng d¹y cßn cÇn n¾m v÷ng c¸c bµi tËp Ho¸ häc cña tõng ch¬ng, hÖ thèng c¸c bµi tËp c¬ b¶n nhÊt vµ c¸ch gi¶i tæng qu¸t cho tõng d¹ng bµi tËp, biÕt sö dông bµi tËp phï hîp víi tõng c«ng viÖc: LuyÖn tËp, kiÓm tra , nghiªn cøu... nh»m ®¸nh gi¸ tr×nh ®é n¾m v÷ng kiÕn thøc cña häc sinh. Tõ ®ã cÇn ph¶i sö dông bµi tËp ë c¸c møc kh¸c nhau cho tõng ®èi tîng häc sinh kh¸c nhau: Giái, Kh¸ , TB, YÕu. Bµi tËp Ho¸ häc rÊt ®a d¹ng phong phó song víi nh÷ng nhËn thøc trªn, t«i thÊy chÊt lîng ®èi tîng häc sinh ë ®©y cha ®ång ®Òu, mét sè häc sinh vËn dông kiÕn thøc ®Ó gi¶i bµi to¸n Ho¸ häc cha ®îc thµnh th¹o. V× vËy muèn n©ng cao chÊt lîng ngêi gi¸o viªn cÇn suy nghÜ t×m ra ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, Ph©n lo¹i c¸c d¹ng bµi tËp Ho¸ häc phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña häc sinh, nh»m ph¸t triÓn n¨ng lùc t duy, s¸ng t¹o vµ g©y høng thó häc tËp cho c¸c em. Tõ nh÷ng vÊn ®Ò trªn, víi mong muèn gãp phÇn nhá bÐ cña m×nh vµo viÖc t×m tßi ph¬ng ph¸p d¹y häc thÝch hîp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn hiÖn cã cña häc sinh, nh»m ph¸t triÓn t duy cña häc sinh THCS gióp c¸c em tù lùc ho¹t ®éng t×m tßi chiÕm lÜnh tri thøc, t¹o tiÒn ®Ò quan träng cho viÖc ph¸t triÓn t duy cña c¸c em ë c¸c cÊp häc cao h¬n gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc ®µo t¹o cña ®Þa ph¬ng. Nªn t«i ®· chän ®Ò tµi: " Ph©n d¹ng bµi to¸n Ho¸ häc líp 8 ë ch¬ng tr×nh THCS". II. NhiÖm vô cña ®Ò tµi: 1. Nªu lªn ®îc c¬ së lý luËn cña viÖc ph©n d¹ng c¸c bµi to¸n Ho¸ häc trong qu¸ tr×nh d¹y vµ häc 2. TiÕn hµnh ®iÒu tra t×nh h×nh n¾m v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña häc sinh 8 ë trêng THCS . 3. HÖ thèng bµi to¸n Ho¸ häc theo tõng d¹ng. 4. Bíc ®Çu sö dông viÖc ph©n lo¹i c¸c d¹ng bµi to¸n Ho¸ häc, nh»m gióp cho häc sinh lÜnh héi c¸c kiÕn thøc mét c¸ch v÷ng ch¾c vµ rÌn luyÖn tÝnh ®éc lËp hµnh ®éng vµ trÝ th«ng minh cña häc sinh. III. §èi tîng nghiªn cøu: Häc sinh khèi 8 ë trêng THCS NguyÔn Trêng Té IV Môc ®Ých cña ®Ò tµi: Ph©n d¹ng c¸c bµi to¸n Ho¸ häc nh»m n©ng cao chÊt lîng häc tËp m«n ho¸ häc cña häc sinh líp 8 THCS V. Gi¶ thuyÕt khoa häc: - ViÖc ph©n d¹ng c¸c bµi to¸n Ho¸ häc sÏ ®¹t ®îc hiÖu qu¶ cao vµ sÏ lµ tiÒn ®Ò cho viÖc ph¸t triÓn n¨ng lùc trÝ tuÖ cña häc sinh ë cÊp häc cao h¬n khi gi¸o viªn sö sông linh ho¹t vµ hîp lý hÖ thèng c¸c d¹ng bµi tËp ho¸ häc theo møc ®é cña tr×nh ®é t duy cña häc sinh phï hîp víi ®èi tîng häc sinh líp 8 THCS VI. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Trong ®Ò tµi nµy t«i ®· vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc nh: Ph©n tÝch lý thuyÕt, ®iÒu tra c¬ b¶n, tæng kÕt kinh nghiÖm s ph¹m vµ sö dông mét sè ph¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc trong viÖc ph©n tÝch kÕt qu¶ thùc nghiÖm s ph¹m v.v.. . Tham kh¶o c¸c tµi liÖu ®· ®îc biªn so¹n vµ ph©n tÝch hÖ thèng c¸c d¹ng bµi to¸n ho¸ häc theo néi dung ®· ®Ò ra. Trªn c¬ së ®ã t«i ®· tr×nh bµy c¸c d¹ng bµi to¸n ho¸ häc ®· su tÇm vµ nghiªn cøu ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng, trÝ tuÖ cña häc sinh. VII. Bµi to¸n ho¸ häc vµ vai trß cña nã Trong viÖc ph¸t triÓn t duy cña häc sinh Mét sè häc sinh cã t duy ho¸ häc ph¸t triÓn lµ n¨ng lùc quan s¸t tèt, cã trÝ nhí l«-gÝc, nh¹y bÐn, cã ãc tëng tîng linh ho¹t phong phó, øng ®èi s¾c x¶o víi c¸c vÊn ®Ò cña ho¸ häc vµ lµm viÖc cã ph¬ng ph¸p. Bµi to¸n ho¸ häc ®îc xÕp trong gi¶ng d¹y lµ mét trong hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p quan träng nhÊt, ®Ó n©ng cao chÊt lîng gi¶ng d¹y vµ nã cã nh÷ng t¸c dông rÊt to lín. 1. Bµi to¸n ho¸ häc cã t¸c dông lµm cho häc sinh hiÓu s©u s¾c c¸c kh¸i niÖm ®· häc. 2. Häc sinh cã thÓ häc thuéc lßng c¸c ®Þnh nghÜa cña kh¸i niÖm nhng nÕu kh«ng th«ng qua viÖc gi¶i bµi tËp, häc sinh cha thÓ nµo n¾m v÷ng ®îc c¸i mµ häc sinh ®· thuéc. 3. Bµi to¸n ho¸ häc më réng sù hiÓu biÕt mét c¸ch sinh ®éng, phong phó vµ kh«ng lµm nÆng nÒ khèi lîng kiÕn thøc cña häc sinh. 4. Bµi to¸n ho¸ häc cã t¸c dông cñng cè kiÕn thøc cò mét c¸ch thêng xuyªn vµ hÖ thèng ho¸ c¸c kiÕn thøc ho¸ häc. 5. Bµi to¸n ho¸ häc thóc ®Èy thêng xuyªn sù rÌn luyÖn kü n¨ng, kü x¶o, cÇn thiÕt vÒ ho¸ häc. ViÖc gi¶i quyÕt c¸c bµi tËp ho¸ häc gióp häc sinh tù rÌn luyÖn c¸c kü n¨ng viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc, nhí c¸c ký hiÖu ho¸ häc nhí c¸c ho¸ trÞ cña c¸c nguyªn tè, kü n¨ng tÝnh to¸n v.v... 6. Bµi to¸n ho¸ häc t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó t duy ph¸t triÓn, khi gi¶i mét bµi to¸n ho¸ häc b¾t buéc ph¶i suy lý, quy n¹p, diÔn dÞch, lo¹i suy. 7. Bµi to¸n ho¸ häc cã t¸c dông gi¸o dôc t tëng cho häc sinh v× gi¶i bµi tËp ho¸ häc lµ rÌn luyÖn cho häc sinh tÝnh kiªn nhÉn, trung thùc trong lao ®éng häc tËp, tÝnh s¸ng t¹o khi sö lý c¸c vÊn ®Ò ®Æt ra. MÆt kh¸c rÌn luyÖn cho häc sinh tÝnh chÝnh x¸c cña khoa häc vµ n©ng cao lßng yªu thÝch m«n häc. - PhÇn II. Néi dung ®Ò tµi Ph©n d¹ng c¸c lo¹i bµi to¸n ho¸ häc trong gi¶ng d¹y ho¸ häc líp 8 ë trung häc c¬ së A. D¹ng 1: TÝnh theo c«ng thøc hãa häc I . T×m khèi lîng nguyªn tè trong a g hîp chÊt VÝ dô: TÝnh sè gam cacbon C cã trong 11g khÝ cacbonic CO2 ( C = 12; O = 16). Nghiªn cøu ®Ò bµi: Dùa vµo tØ lÖ sè mol hoÆc tû lÖ khèi lîng gi÷a cacbon vµ khÝ cacbonic trong c«ng thøc CO2. Híng dÉn gi¶i C¸ch 1 X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt CTHH cña chÊt. KhÝ cacbonic cã CTHH: CO2 Bíc 2: TÝnh khèi lîng mol cña hîp 1 mol CO2 cã chøa 1 mol C chÊt vµ khèi lîng cña nguyªn tè trong 44 g CO2 cã chøa 12 g C 1 mol chÊt 11 g CO2 cã chøa x g C Bíc 3; LËp quan hÖ víi sè liÖu cña ®Çu bµi  x=3  Cã 3g C trong 11 g CO2 Bíc 4: Tr¶ lêi C¸ch 2 X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: Qui sè gam ®Çu bµi cho ra mol 11 nCO 2 = 44 0,25mol Bíc 2: ViÕt CTHH cña chÊt. TÝnh M Bíc 3: LËp quan hÖ tû lÖ mol gi÷a MCO2 = 44 g nguyªn tè vµ hîp chÊt. T×m khèi lîng 1 mol CO2 cã chøa 1 mol C cha biÕt. 0,25mol CO2 cã chøa 0,25 g C Bíc 4: Tr¶ lêi MC = 0,25.12 = 3g Cã 3g C trong 11 g CO2 II. T×m khèi lîng hîp chÊt ®Ó trong ®ã cã chøa a mol nguyªn tè: VÝ dô: CÇn lÊy bao nhiªu gam CH3COOH ®Ó trong ®ã cã chøa 12g nguyªn tè cacbon? Nghiªn cøu ®Ò bµi: Dùa vµo tû lÖ sè mol hoÆc tû lÖ khèi lîng gi÷a nguyªn tè vµ hîp chÊt Híng dÉn gi¶i C¸ch 1 X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt CTHH cña chÊt. TÝnh M, CTHH : CH3COOH cã : M = 60g nªu ý nghÜa ( cã liªn quan tíi chÊt t×m) Bíc 2: LËp quan hÖ víi sè liÖu cña ®Çu 1 mol CH3COOH cã chøa 2 mol C bµi. 60 g CH3COOH cã chøa 24g C x g CH3COOH cã chøa 12 g C TÝnh x x = 60 .12 = 30 g 24 Bíc 3: Tr¶ lêi C¸ch 2 CÇn 30 gam CH3COOH - X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: Qui sè gam ®Çu bµi cho ra mol Bíc 2: ViÕt CTHH cña chÊt. TÝnh M, nªu ý nghÜa cña CTHH Bíc 3: LËp quan hÖ tû lÖ mol gi÷a nguyªn tè vµ hîp chÊt. suy ra sè mol chÊt Bíc 4: TÝnh khèi lîng m = n.M Bíc 5: Tr¶ lêi Lêi gi¶i M C = 12g => nC = 12:12 = 1 mol MCH3COOH = 60g 1mol CH3COOH cã chøa 2mol C 0,5 mol CH3COOH <= 1mol C mCH3COOH = 0,5 . M = 0,5.60 = 30 g CÇn 30 g CH3COOH III. TÝnh tû lÖ % vÒ khèi lîng m cña mçi nguyªn tè trong hîp chÊt: VÝ dô : TÝnh tû lÖ % vÒ khèi lîng cña Hi®r« trong hîp chÊt H2SO4 Nghiªn cøu ®Çu bµi: Dùa vµo tû lÖ khèi lîng gi÷a hi®ro vµ axit ®Ó tÝnh tû lÖ % Híng dÉn gi¶i C¸ch 1 X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt CTHH cña chÊt. TÝnh M CTHH : H2SO4 cña hîp chÊt. Khèi lîng hi®ro cã M = 98 g trong M cña chÊt MH = 2.1 = 2g Bíc 2: T×m tû lÖ % % H = 2 .100 2,04% 98 Bíc 3: Tr¶ lêi H chiÕm 2,04 % vÒ khèi lîng H2SO4 C¸ch 2 X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i T¬ng tù gi¶i bµi to¸n t×m sè gam CTHH : H2SO4 nguyªn tè trong hîp chÊt M = 98 g 1mol H2SO4 cã chøa 2 mol H 98 g H2SO4 cã chøa x g H => x = 2 .100 2,04% 98 H chiÕm 2,04 % vÒ khèi lîng H2SO4 IV. Bµi to¸n so s¸nh hµm lîng nguyªn tè trong hîp chÊt kh¸c nhau VÝ dô: Cã 3 lo¹i ph©n bãn ho¸ häc sau: NH 4NO3 ; (NH4)2SO4 ; NH4Cl trong hîp chÊt nµo chøa nhiÒu hµm lîng nit¬ h¬n. Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh tû lÖ % khèi lîng cña N, suy ra chÊt nµo cã nhiÒu N h¬n Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: TÝnh tØ lÖ % cña N trong tõng * NH4NO3 hîp chÊt % N = 28 .100% 35% (1) 80 * (NH4)2 SO4 % N = 28 .100% 21,21% (2) 132 * NH4Cl 28 Bíc 2: So s¸nh tØ lÖ % cña N trong c¸c % N = 53,5 .100% 26,16% (3) hîp chÊt trªn vµ kÕt luËn VËy tõ (1),(2),(3) kÕt luËn hµm lîng N cã trong NH4NO3 lµ lín nhÊt B. d¹ng 2: Bµi to¸n vÒ lËp c«ng thøc ho¸ häc I. Bµi to¸n lËp c«ng thøc ho¸ häc khi biÕt tû lÖ % vÒ khèi lîng cña c¸c nguyªn tè t¹o nªn chÊt %A %B %C D¹ng bµi to¸n nµy liªn quan ®Õn: x : y : z = M : M : M A B C VÝ dô: LËp CTHH cña hîp chÊt trong dã S chiÕm 40% ; O chiÕm 60% vÒ khèi lîng ? Nghiªn cøu ®Ò bµi: TÝnh sè nguyªn tö cña tõng nguyªn tè dùa vµo tû lÖ % khèi lîng trong tõng nguyªn tè Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt CTHH d¹ng tæng qu¸t víi x,y cha biÕt Bíc 2: T×m tû lÖ x : y Bíc 3: ViÕt CTHH ®óng Lêi gi¶i CTHH tæng qu¸t: SxOy Ta cã : x : y= 1:3 %S MS = %O MO = 40 = 60 = 32 16 VËy CTHH lµ SO3 II. Bµi to¸n x¸c ®Þnh tªn chÊt: VÝ dô: Cho 6,5 g mét ,kim lo¹i ho¸ trÞ II vµo dd H 2SO4 d ng¬id ta thu ®îc 2,24 lÝt H2. X¸c ®Þnh tªn kim lo¹i ? Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: Híng dÉn häc sinh ®æi ra sè mol theo sè liÖu ®Çu bµi Lêi gi¶i nR = 6,5 Bíc 2: 2,24 22,4 - ViÕt PTHH T×m nguyªn tè cha biÕt Bíc 3: Tr¶ lêi R n H2 = =0,1 mol R + H2SO4  RSO4 + H2 1mol 1mol 0,1 mol 0,1mol 6,5 R= = 65 VËy R lµ Zn 0,1 C¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1 : Cho c¸c «xit sau FeO; Fe2O3 ; Fe3O4. Trong c¸c «xit trªn «xit nµo cã tû lÖ Fe nhiÒu h¬n c¶ A. FeO ; B. Fe2O3 ; C . Fe3O4 Bµi 2: Trong n«ng nghiÖp ngêi ta cã thÓ dïng CuSO4 nh mét lo¹i ph©n bãn vi lîng ®Ó bãn ruéng, lµm t¨ng n¨ng suÊt c©y trång. NÕu dïng 8 g chÊt nµy th× cã thÓ ®a vµo ®Êt bao nhiªu gam Cu ? - A. 3,4 g; B. 3,2 g ; C. 3,3 g D. 4,5 Bµi 3: Mét lo¹i quÆng s¾t cã chøa 90% lµ Fe3O4 . Khèi lîng s¾t cã trong 1 tÊn quÆng ®ã lµ : A.  0,65 tÊn; B.  0,6517 tÊn ; C.  0,66 tÊn ; D.  0,76 tÊn; Bµi 4: Thµnh phÇn % vÒ khèi lîng cña c¸c nguyªn tè Cu; S vµ O cã trong CuSO4 lÇn lît lµ: A. 30% ; 30% vµ 40% B. 25% ; 25% vµ 50% C 40% ; 20% vµ 40% D; TÊt c¶ ®Òu sai C. D¹ng 3: Bµi to¸n c¬ b¶n vÒ mol, khèi lîng mol vµ thÓ tÝch mol chÊt khÝ I. TÝnh sè mol chÊt trong mg chÊt VÝ dô: TÝnh sè mol ph©n tö CH4 cã trong 24 g CH4 Nghiªn cø ®Çu bµi: BiÓu thøc cã liªn quan m = nM Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt biÓu thøc tÝnh m rót ra n n= n M Bíc 2: TÝnh M M CH4 = 16g Bíc 3: TÝnh n vµ tr¶ lêi n = 24 1,5mol 16 VËy 24 g CH4 chøa 1,5 mol CH4 II. TÝnh khèi lîng cña n mol chÊt VÝ dô : TÝnh khèi lîng cña 5mol H2O Nghiªn cøu ®Çu bµi: BiÓu thøc cã liªn quan m = n.M Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: X¸c ®Þnh khèi lîng cña 1 mol H2O ViÕt CTHH TÝnh khèi lîng mol M Bíc 2: X¸c ®Þnh khèi lîng cña 5 mol H2O vµ tr¶ lêi Bíc 3: TÝnh n vµ tr¶ lêi Lêi gi¶i H2O M = 18g m = 5.18 = 90g VËy 5mol mol H2O cã khèi lîng 90g III. TÝnh sè nguyªn tö hoÆc sè ph©n tö cã chøa trong n mol chÊt VÝ dô: TÝnh sè ph©n tö CH3Cl cã trong 2 mol ph©n tö CH3Cl Nghiªn døu ®Çu bµi: BiÓu thøc cã lien quan ®Õn A = n.6.1023 Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: X¸c ®Þnh sè ph©n tö hoÆc sè nguyªn tö cã trong 1 mol chÊt N = 6.1023 Bíc 2: X¸c ®Þnh sè ph©n tö hoÆc sè nguyªn tö cã trong n mol chÊt Bíc 3: TÝnh A tr¶ lêi A = n.6.1023 = 2.6.1023 VËy : 2mol CH3Cl chøa 12.1023 ph©n tö CH3Cl - IV. T×m sè mol cã trong A nguyªn tö hoÆc ph©n tö VÝ dô: TÝnh sè mol H2O cã trong 1,8.1023 ph©n tö H2O Nghiªn cøu ®Ò bµi : Bµi to¸n cã liªn quan ®Õn biÓu thøc A = n.6.1023 Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: X¸c ®Þnh sè ph©n tö hoÆc sè N 2 = 6.1023 H O nguyªn tö cã trong 1 mol chÊt Bíc 2: X¸c ®Þnh sè mol cã A ph©n tö Bíc 3: Tr¶ lêi 23 n = A 1,8.1023 0,3 mol N 6.10 Cã 0,3 mol H2O trong 1,8.1023 ph©n tö H2O V. T×m sè mol cã trong A nguyªn tö hoÆc ph©n tö VÝ dô: TÝnh khèi lîng cña 9.1023 nguyªn tö Cu: X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt c«ng thøc tÝnh m Bíc 2: TÝnh M vµ n Bíc 3: TÝnh m vµ tr¶ lêi Híng dÉn gi¶i m =n.M MCu = 64g Lêi gi¶i 23 nCu = 9.10 23  1,5mol 6.10 mCu = 1,5.64 = 96 g VI. TÝnh thÓ tÝch mol chÊt khÝ ë §KTC VÝ dô: TÝnh thÓ tÝch cña 3 mol khÝ trong V lÝt khÝ CH4 ë §KTC? Nghiªn cøu ®Ò bµi: Biªu thøc cã liªn quan V = n.22,4 Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: X¸c ®Þnh thÓ tÝch cña 1 mol chÊt khÝ ë §KTC Lêi gi¶i 22,4 lÝt Bíc 2: X¸c ®Þnh thÓ tÝch cña 3 mol V = n.22,4 = 3. 22,4 = 6,72 lÝt chÊt khÝ ë §KTC C¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1: Cho lîng c¸c chÊt sau a, 0,15 mol ph©n tö CO2 b, 0,2 mol ph©n tö CaCO3 c, 0,12 mol ph©n tö O2 d, 0,25 mol ph©n tö NaCl Sè ph©n tö trong nh÷ng lîng chÊt trªn lÇn lît lµ A. 0,9.1023 ; 1,3.1023 ; 0,072. 1023 ; 1,5. 1023 B. 0,8. 1023 ; 1,2. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023 C. 0,9. 1023 ; 1,4. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023 D. 0,9. 1023 ; 1,2. 1023; 0,72. 1023 ; 1,5. 1023 Bµi 2: Cho lîng c¸c chÊt sau: a, 0,25 mol ph©n tö N2 b, 0,5 mol ph©n tö O2 c, 0,75 mol ph©n tö Cl2 d, 1 mol ph©n tö O3 ThÓ tÝch ë ®ktc cña nh÷ng lîng chÊt trªn lÇn lît lµ: A. 5,6 lÝt; 11,2 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt B. 11,2 lÝt; 11,2 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt C. 5,6 lÝt; 5,6 lÝt; 16,8 lÝt vµ 22,4 lÝt D. 5,6 lÝt; 11,2 lÝt; 0,56 lÝt vµ 11,2 lÝt - Bµi to¸n tÝnh theo ph¬ng tr×nh ho¸ häc T×m sè mol cña chÊt A theo sè mol x¸c ®Þnh cña 1 chÊt bÊt kú trong PTHH D. D¹ng 4 : I. VÝ dô: TÝnh sè mol Na2O t¹o thµnh nÕu cã 0,2 mol Na bÞ ®èt ch¸y Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh sè mol Na2O dùa vµo tû lÖ sè mol gi÷a sè mol Na vµ sè mol Na2O trong PTHH. X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt PTHH x¶y ra Híng dÉn gi¶i Lêi gi¶i 4Na + O2  2 Na2O Bíc 2: X¸c ®Þnh tû lÖ sè mol gi÷a chÊt 4mol 2mol cho vµ chÊt t×m Bíc 3: TÝnh n chÊt cÇn t×m 0,2 mol 0,1 mol Bíc 4: tr¶ lêi Cã 0,1 mol Na2O II. T×m sè g cña chÊt A theo sè mol x¸c ®Þnh cña 1 chÊt bÊt kú trong PTHH VÝ dô: TÝnh sè g CH4 bÞ ®èt ch¸y .BiÕt r»ng cÇn dïng hÕt 0,5 mol O 2 vµ s¶n phÈm t¹o thµnh lµ CO2 vµ H2O ? Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt PTHH x¶y ra CH4 + 2O2  CO2 + 2H2O Bíc 2: X¸c ®Þnh tû lÖ sè mol gi÷a chÊt 1mol 2mol cho vµ chÊt t×m Bíc 3: TÝnh n chÊt cÇn t×m 0,25 mol 0,5 mol Bíc 4: Tr¶ lêi m CH4 = 0,25.16 = 4g III. T×m thÓ tÝch khÝ tham gia hoÆc t¹o thµnh VÝ dô: TÝnh thÓ tÝch khÝ H2 ®îc t¹o thµnh ë §KTC khi cho 2,8 g Fe t¸ca dông víi dd HCl d ? Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: Híng dÉn häc sinh ®æi ra sè mol Fe Bíc 2: TÝnh sè mol H2 ViÕt PTHH T×m sè mol H2 Bíc 3: TÝnh thÓ tÝch cña H2 Bíc 4: Tr¶ lêi IV. Lêi gi¶i nFe = 2,8 0,05mol 56 Fe + 2HCl  FeCl2 + H2 1mol 1mol 0,05 mol 0,05mol V H 2 = 0,05.22,4 = 1,12lÝt Cã 1,12 lÝt H2 sinh ra Bµi to¸n khèi lîng chÊt cßn d - VÝ dô: Ngêi ta cho 4,48 lÝt H2 ®i qua bét 24gCuO nung nãng. TÝnh khèi lîng chÊt r¾n thu ®îc sau ph¶n øng. BiÕt ph¶n øng s¶y ra hoµn toµn ? Gi¶i H2 + CuO  Cu + H2O PTHH: 24 4,48 n H 2 = 22,4 =0,2 mol ; n CuO = 80 =0,3 mol Theo PTHH tû lÖ ph¶n øng gi÷a H2 vµ CuO lµ 1: 1. VËy CuO d : 0,3 - 0,2 = 0,1 mol . Sè mol Cu ®îc sinh ra lµ 0,2 mol mCuO = 0,1 .80 = 8 g, mCu = 0,2.64 = 12,8 g VËy khèi lîng chÊt r¾n sau ph¶n øng lµ: 8 + 12,8 ; 20,8 g C¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1: NÕu cho 16,25 g Zn tham gia ph¶n øng th× khèi lîng HCl cÇn dïng lµ bao nhiªu ? A. 18,25 g B. 18,1 g C. 18,3 g D. 15g Bµi 2: Cho m g hçn hîp CuO vµ FeO t¸c dông víi H 2 t¸c dông víi H2 ë nhiÖt ®é thÝch hîp. Hái nÕu thu ®îc 29,6g hçn hîp 2 kim lo¹i trong ®ã Fe nhiÒu h¬n Cu lµ 4 g th× cÇn dïng bao nhiªu lÝt H 2 ë §KTC vµ khèi lîng m lµ bao nhiªu ? Bµi 3: KÏm «xit ®îc ®iÒu chÕ b»ng c¸ch nung bôi kÏm víi kh«ng khÝ trong lß ®Æc biÖt. TÝnh lîng bôi kÏm cÇn dïng ®Ó ®iÒu chÕ ®îc 40,5 kg kÏm «xit. BiÕt r»ng bôi kÏm chøa 2 % t¹p chÊt? Bµi to¸n vÒ dung dÞch vµ nång ®é dung dÞch I. TÝnh ®é tan cña chÊt VÝ dô: TÝnh ®é tan cña CuSO4 ë 200 C. BiÕt r»ng 5 g níc hoµ tan tèi ®a 0,075 g CuSO4 ®Ó t¹o thµnh dung dÞch b·o hoµ. e. D¹ng 5: Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh sè g chÊt tan tèi ®a trong 100g dung m«i, suy ra ®é tan hoÆc tÝnh theo c«ng thøc: §é tan T = Híng dÉn gi¶i m CT .100 m dm . X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: X¸c ®Þnh ®iÒu kiÖn ®Çu bµi cho Bíc 2: TÝnh M khèi lîng chÊt tan xg trong 100 g dung m«i Lêi gi¶i 5g H2O hoµ tan ®îc 0,075 g CuSO4 100 g '' '' '' '' '' xg Bíc 3: TÝnh x Bíc 4: Tr¶ lêi x = 0,075.100 1,5 g 5 VËy ë 200 C ®é tan cña CuSO4 lµ 1,5 g II. TÝnh nång ®é C% cña dd VÝ dô: Hoµ tan 0,3 g NaOH trong 7 g H2O . TÝnh C% cña dd thu ®îc ? Nghiªn cøu ®Ò bµi: TÝnh sè g NaOH tan trong 100 g dung dÞch suy ra C% Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i 2 Bíc 1: X¸c ®Þnh khèi lîng dd md = mct + mdm = 0,3 + 7 = 7,3 g Bíc 2: TÝnh khèi lîng chÊt tan trong 100 g dung dÞch suy ra C% 0,3 .100 4,1% C% = 57,3 Nång ®é dung dÞch lµ 4,1 % Bíc 3: Tr¶ lêi III. TÝnh nång ®é CM cña dung dÞch VÝ dô: Lµm bay h¬i 150 ml dd CuSO4 ngêi ta thu ®îc 1,6 g muèi khan. H·y tÝnh CM cña dung dÞch ? Nghiªn cøu ®Çu bµi: TÝnh sè mol CuSO4 cã trong 1 lÝt dd, suy ra CM Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: §æi ra mol M CuSO4 = 160g n CuSO4 = 1,6 0,01mol 160 Bíc 2: §æi ra lÝt V = 0,15lÝt Bíc 3: TÝnh CM CM = 0,01 0,07 M 0,15 IV. TÝnh khèi lîng chÊt tan trong dd VÝ dô: TÝnh khèi lîng muèi ¨n NaCl trong 5 tÊn níc biÓn. BiÕt r»ng néng ®é muèi ¨n NaCl trong níc biÓn lµ 0,01% ? Nghiªn cøu ®Ò bµi: BiÓu thøc cã liªn quan C% = m ct .100 mdd Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: ViÕt c«ngthøc tÝnh C% m C% = ct .100 Bíc 2: Rót mct mdd Bíc 3: Thay c¸c ®¹i lîng vµ tÝnh to¸n C %.mdd Bíc 4: Tr¶ lêi mct = 100 5.0,01 100 mct = = 0,0005 tÊn = 500g Cã 500 g NaCl trong 5 tÊn níc biÓn V. TÝnh khèi lîng dung dÞch VÝ dô : CÇn lÊy bao nhiªu g dd H2SO4 49% ®Ó trong ®ã cã chøa 4g NaOH? Híng dÉn gi¶i: Gi¶i t¬ng tù nh phÇn tÝnh khèi lîng chÊt tan trong dung dÞch VI. TÝnh thÓ tÝch dung dÞch VÝ dô CÇn ph¶i lÊy bao nhiªu ml dd NaOH 1M ®Ó trong ®ã cã chøa 4g NaOH ? Híng dÉn gi¶i: Gi¶i t¬ng tù nh phÇn IV vµ phÇn V. VII. Bµi to¸n pha trén c¸c dd cã nång ®é kh¸c nhau: Lo¹i bµi to¸n nµy cã c¸ch gi¶i nhanh gän lµ ¸p dông ph¬ng ph¸p ®êng chÐo Giäi m1 vµ C1 lÇn lît lµ khèi lîng vµ nång ®é C% dd cña dd I Gäi m2 vµ C2 lÇn lît lµ khèi lîng vµ nång ®é C% dd cña dd II Khi trén dd I víi dd II nÕu kh«ng cã ph¶n øng ho¸ häc x¶y ra th× ta cã: C1 C2 C / C2 - C / / C1 - C / - Khi ®ã cã: m1 / C 2  C /  m 2 / C1  C / VÝ dô: CÇn ph¶i lÊy bao nhiªu g dd NaCl nång ®é 20% vµo 400 g dd NaCl nång ®é 15% ®Ó ®îc dd NaCl cã nång ®é 16% ? Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Lêi gi¶i Bíc 1: Híng dÉn häc sinh lËp s¬ ®å 20 1 ®êng chÐo 16 15 4 Bíc 2: T×m tû lÖ m1: m2 m1 1 m 400 100 gam Bíc 3: Thay c¸c ®¹i lîng vµ tÝnh to¸n m  4  m1 = 2  4 4 2 Bíc 4: Tr¶ lêi VËy cÇn ph¶i lÊy 100g dd NaCl cã C% = 20% VIII. Mèi quan hÖ gi÷a C% vµ CM §Ó chuyÓn ®æi gi÷a C% vµ CM ( hay ngîc l¹i) nhÊt thiÕt ph¶i biÕt khèi lîng riªng D: D = mdd Vdd Ta cã thÓ sö dông c«ng thøc gi÷a hai nång ®é: CM = C%. 10 D M VÝ dô: Hoµ tan 2,3 g Na kim lo¹i vµo 197,8 g H2O a, TÝnh C% cña dd thu ®îc b, TÝnh CM cña dd thu ®îc. BiÕt D = 1,08g/ml Gi¶i a, Sè mol Na ®· dïng : 2,3 0,1mol 23 2Na + 2H2O  2NaOH 0,1mol 0,1mol  mNaOH = 0,1.40 = 4g - Dung dÞch thu ®îc cã khèi lîng lµ: Ph¶n øng x¶y ra: + H2 0,05mol mNa + mH 2 O - mH 2 = 2,3 + 197.8 - 0,05.2 = 200g VËy C% = b, ThÓ tÝch dd thu ®îc: Vdd = mdd 200   D 1,08 m ct .100 mdd 185ml = 4. .100 200  CM = =2% 0,1 0,54 M 0,185 IX. Bµi to¸n vÒ pha trén c¸c dung dÞch cã C M kh¸c nhau( chÊt tan gièng nhau) §èi víi d¹ng bµi to¸n nµy ta cã thÓ ¸p dông s¬ ®å ®êng chÐo - V1 / C 2  C /  V 2 / C1  C / VÝ dô: CÇn dïng bao nhiªu ml dd H2SO4 2,5 M vµ bao nhiªu ml dd H2SO4 1M ®Ó khi pha trén chóng víi nhau ®îc 600ml H2SO4 1,5 M? ¸p dông s¬ ®å ®êng chÐo: 2,5 1 V1 0,5  V 2 1 0,5 Gi¶i 0,5 1,5 1 Hay V2 = 2 V1 MÆt kh¸c V1 + V2 = 600  V1 = 200 ml ; V2 = 400ml VËy ph¶i dïng 200ml dd H2SO4 2,5M pha víi 400ml dd H2SO4 1M. X. Bµi to¸n vÒ pha trén c¸c dung dÞch cã D kh¸c nhau( chÊt tan gièng nhau) Ta còng ¸p dông s¬ ®å ®êng chÕo gièng víi c¸c d¹ng ë trªn Khi ®ã ta cã: V1 / D2  D /  V2 / D1  D / VÝ dô: CÇn pha bao nhiªu ml dd NaOH ( D= 1,26 g/ml víi b¸o nhiªu ml dd NaOH ( D = 1,06 g/ml) ®Ó ®îc 500ml dd NaOH cã D = 1,16 g/ml ? ¸p dông s¬ ®å ®êng chÐo: 1,27 1,06 Gi¶i 1,16 V1 0,1  1 V 2 1 0,1 0,1 0,1 Hay V1 = V2 = 250ml XI. Bµi to¸n ®é tan - §é tan cña 1 chÊt lµ sè gam tèi ®a chÊt ®ã tan ®îc trong 100 g níc ®Ó ®îc dd b·o hoµ ë nhiÖt ®é x¸c ®Þnh . Khi nhiÖt ®é t¨ng ®é tan cña c¸c chÊt thêng t¨ng, nªn nÕu khi ta h¹ nhiÖt ®é dd xuèng th× sÏ cã mét phÇn chÊt tan kh«ng tan ®îc n÷a, phÇn chÊt tan nµy sÏ t¸ch ra díi d¹ng r¾n. VÝ dô: Cho biÕt 200C, ®é tan cña CaSO4 lµ 0,2 g vµ khèi lîng riªng cña dd b·o hoµ lµ 1g/ml. TÝnh C% vµ CM cña dd CaSO4 b·o hoµ ë nhiÖt ®é trªn ? Gi¶i - Khèi lîng dd lµ: 0,2 + 100 =100,2 g VËy C % = 0,19% CM = C%. 10 D M 0,2 m ct .100 .100 = 100,2 mdd = 0,19. = 10.1 0,014M 136 C¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1: a, TÝnh CM cña dd thu ®îc nÕu nh ngêi ta cho thªm H2O vµo 400g dd NaOH 20% §Ó t¹o ra 3l dd míi? b, Cho 40 ml dd NaOH 1M voµ 60 ml dd KOH 0,5 M. Nåmg ®é mol cña mçi chÊt trong dd lÇn lît lµ: A. 0,2M vµ 0,3 M; B. 0,3M vµ 0,4 M C. 0,4M vµ 0,1 M D. 0,4M vµ 0,3 M H·y gi¶i thÝch sù lùa chän Bµi 2: TÝnh khèi lîng AgNO3 kÕt tinh khái dd khi lµm l¹nh 450 gdd b·o hoµ ë 800 C. BiÕt ®é tan AgNO3 ë 800C lµ 668 g vµ ë 200C 222 g Bµi 3: CÇn lÊy bao nhiªu gam NaOH cho thªm vµo 100g dd NaOH 20% ®Ó thu ®îc dd míi cã nång ®é 25% ? F. d¹ng 6: Bµi to¸n hiÖu suÊt ph¶n øng I. Bµi to¸n tÝnh khèi lîng chÊt ban ®Çu hoÆc khèi lîng chÊt t¹o thµnh khi biÕt hiÖu suÊt D¹ng bµi to¸n nµy ta cÇn híng dÉn häc sinh gi¶i b×nh thêng nh cha biÕt hiÖu suÊt ph¶n øng. Sau ®ã bµi to¸n yªu cÇu: TÝnh khèi lîng s¶n phÈm th×: Khèi lîng tÝnh theo ph¬ng tr×nh x H Khèi lîng s¶n phÈm = 100 TÝnh khèi lîng chÊt tham gia th×: Khèi lîng tÝnh theo ph¬ng tr×nh x 100 Khèi lîng chÊt tham gia = H VÝ dô: Nung 120 g CaCO3 lªn ®Õn 10000C . TÝnh khèi lîng v«i s«ng - thu ®îc, biÕt H = 80%. PTHH: CaCO3 CaO + CO2 t0  n CaCO 3 = 120 100 Gi¶i = 1,2 mol Theo PTHH ta cã sè mol CaO ®îc t¹o thµnh lµ 1,2 mol  mCaO = 1,2 .56 = 67,2 g . HiÖu suÊt H = 80% = 0,8 VËy khèi lîng thùc tÕ thu ®îc CaO lal: 67,2.0,8 = 53,76 g II. Bµi to¸n tÝnh hiÖu suÊt cña ph¶n øng: Ta cã : H = Khèi lîng tÝnh theo ph¬ng tr×nh Khèi lîng thùc tÕ thu ®îc x100 VÝ dô: Ngêi ta khö 16g CuO b»ng khÝ H2 . Sau ph¶n øng ngêi ta thu ®îc 12g Cu . TÝnh hiÖu suÊt khö CuO ? - Gi¶i PTHH: H2 + CuO n CuO = 16 80 0 t  Cu + H2O = 0,2 mol theo PTHH sè mol Cu t¹o thµnh lµ: 0,2 mol mCu = 0,2.64 = 12,8 g H= 12 12,8  95 c¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1: Nung 1 tÊn ®Ê v«i ( chøa 90% CaCO3). sau ph¶n nøn ngêi ta thu ®îc 0,4032 tÊn CaO. HiÖu suÊt cña ph¶n øng lµ: A. 80% B. 85% C. 90% D. 95% Bµi 2: Trén 10 lÝt N2 víi 40 lÝt H2 råi nung nãng mét thêi gian ë ®iÒu kiÖn thÝch hîp. Sau mét thêi gian ®a vÒ ®iÒu kiÖn vµ ¸p suÊt ban ®Çu thÊy thu ®îc 48 lÝt hçn hîp gåm N2; H2; NH3. 1, TÝnh thÓ tÝch NH3 t¹o thµnh ? 2, TÝnh hiÖu suÊt tæng hîp NH3 ? I. d¹ng 7: Bµi to¸n vÒ tû khèi chÊt khÝ vµ khèi lîng mol trung b×nh M dA/B = M A B M = m hh n hh NÕu hçn hîp gåm 2 chÊt th×: MA < M < MB ( NÕu MB > MA ) VÝ dô 1:Ph©n tÝch mét hîp chÊt ngêi ta thÊy cã thµnh phÇn khèi lîng lµ 85,7% C vµ 14,3 % H. BiÕt tû khèi cña khÝ nµy so víi H2 lµ 28. a, Cho biÕt khèi lîng mol cña hîp chÊt? b, X¸c ®Þnh CTHH Híng dÉn gi¶i X¸c ®Þnh lêi gi¶i Bíc 1: Híng dÉn häc sinh viÕt c«ng thøc tæng qu¸t, t×m khèi lîng mol cña hîp chÊt Bíc 2: T×m khèi lîng cña tõng nguyªn tè; t×m sè mol cña C ; H Bíc 3: Suy ra x; y Bíc 4: Tr¶ lêi Lêi gi¶i CTHH: CxHy d CxHy/ H2 = 28  MC x H y = 2.28 =56  m1 = m 2 400  100 gam 4 4 mC = 56.85,7  48 ; mH = 56.14,3  100 100 8 nC = 48/ 12 = 4 ; nH = 8/1 = 8 VËy x = 4 ; y = 8 CTHH lµ : C4H8 VÝ dô2: Kh«ng khÝ xem nh gåm N2 vµ O2 cã tû lÖ 4:1 . X¸c ®Þnh khèi lîng mol TB cña kh«ng khÝ Mkk = K. 4,28 28,8 4 1 d¹ng 8: Bµi to¸n vÒ hçn hîp - §èi víi d¹ng bµi to¸n hçn hîp th× thêng ta ph¶i híng dÉn häc sÞnh lËp ph¬ng tr×nh hoÆc hÖ ph¬ng tr×nh ®Ó t×m ra c¸c ®¹i lîng cÇn t×m VÝ dô 1: Hoµ tan mét lîng hçn hîp 19,46 g gåm Mg, Al, Zn ( trong ®ã sè g cña Mg b»ng sè gam Al) b»ng mét lîng dd HCl 2M .Sau ph¶n øng thu ®îc 16,352 lÝt H2 ( §KTC). a, TÝnh sè gam mçi kim lo¹i ®· dïng ? b, TÝnh thÓ tÝch dd HCl cÇn dïng ®Ó hoµ tan toµn bé s¶n ph¶m trªn, biÕt ngêi ta sö dông d 10% ? Gi¶i PTHH: Mg + 2HCl  MgCl2 + H2 2Al + 6HCl  2AlCl3 +3 H2 Zn + 2HCl  ZnCl2 + H2 Gäi a,b,c lµ sè mol lÇn lît cña Mg; Al; Zn Theo c¸c PTHH trªn ta cã: Sè mol H2 lµ:( a + 3/2b + c) = Ta cã c¸c ph¬ng tr×nh vÒ khèi lîng cña hçn hîp: 24a + 27b + 65c = 19,46 24a = 27b 16,351 0,73mol 22,4 KÕt hîp l¹i ta cã hÖ: ( a + 3/2b + c) = 0,73 24a + 27b + 65c = 19,46 24a = 27b Gi¶i hÖ ra ta ®îc: a = 0,27 , b = 0,24 , c = 0,1 VËy mMg = 0,27.24 = 6,48 g; mAl = 27.0,24 = 6,48 g mZn = 0,1.65 = 6,5 g b, Sè mol HCl tham gia ph¶n øng b»ng 2a + 3b + 2c = 1,46. VËy thÓ tÝch dd HCl cÇn ®Ó hoµ tan hçn hîp lµ: 1,46 : 2 = 0,73 lÝt. Do ®ã thÓ tÝch HCl theo ®Ò bµi sÏ lµ : 0,73 + 0,073 = 0,803 lÝt VÝ dô 2: Cã mét hçn hîp gåm 60% Fe2O3 vµ 40% CuO . Ngêi ta dïng H2(d) ®Ó khö 20g hçn hîp ®ã. a,TÝnh khãi lîng Fe vµ Cu thu ®îc sau ph¶n øng? b, TÝnh sè mol H2 ®· tham gia ph¶n øng ? §¸p sè: a, mFe = 10,5 g; mCu = 6,4 g b, 0,352 mol H2 c¸c bµi tËp tù gi¶i Bµi 1: Ngêi ta hoµ tan hoµn toµn 9,52 g hçn hîp A gåm: Fe; Fe2O3 ; Fe3O4 b»ng 850 ml dd HCl 0,4 M. Ph¶n øng kÕt thóc thu ®îc 2,24 lÝt H2 (§KTC). TnÝh % khèi lîng tõng chÊt trong A. X¸c ®Þnh nång ®ä CM c¸c chÊt cã trong D ( BiÕt thÓ tÝch kh«ng ®æi). Bµi 2: Hçn h¬ph gåm Na vµ mét kim lo¹i A ho¸ trÞ I ( A chØ cã thÓ lµ K hoÆc Li). LÊy 3,7 g hçn hîp trªn t¸c dông víi lîng níc d lµm tho¸t ra 0,15 mol H2 ( §KTC) . X¸c ®Þnh tªn kim lo¹i A - PhÇn III KÕt luËn chung Ho¸ häc nãi chung bµi tËp Ho¸ häc nãi riªng ®ãng vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc häc tËp Ho¸ häc, nã gióp häc sinh ph¸t triÓn t duy s¸ng t¹o, ®ång thêi nã gãp phÇn quan träng trong viÖc «n luyÖn kiÕn thøc cò, bæ sung thªm nh÷ng phÇn thiÕu sãt vÒ lý thuyÕt vµ thùc hµnh trong ho¸ häc. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y M«n Ho¸ häc t¹i trêng THCS còng gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n trong viÖc gióp c¸c em häc sinh lµm c¸c d¹ng bµi tËp Ho¸ häc, song víi lßng yªu nghÒ, sù tËn t©m c«ng viÖc cïng víi mét sè kinh nghiÖm Ýt ái cña b¶n th©n vµ sù gióp ®ì cña c¸c b¹n ®ång nghiÖp. T«i ®· lu«n biÕt kÕt hîp gi÷a hai mÆt :"Lý luËn d¹y häc Ho¸ häc vµ thùc tiÔn ®øng líp cña gi¸o viªn". ChÝnh v× vËy kh«ng nh÷ng tõng bíc lµm cho ®Ò tµi hoµn thiÖn h¬n vÒ mÆt lý thuyÕt, mÆt lý luËn d¹y häc mµ lµm cho nã cã t¸c dông trong thùc tiÔn d¹y vµ häc Ho¸ häc ë trêng THCS. * Híng tiÕp theo cña SKKN Bæ sung thªm c¸c d¹ng bµi to¸n ®Þnh híng vµ ®Þnh lîng ë møc ®é dµnh cho häc sinh ®¹i trµ vµ häc sinh kh¸ giái. ¸p dông ®iÒu chØnh nh÷ng thiÕu sãt vµo gi¶ng d¹y t¹i n¬i c«ng t¸c VËn dông c¸c kinh nghiÖm gi¶ng d¹y, tiÕp thu c¸c ý kiÓn chØ b¶o, tranh thñ sù ®ãng gãp x©y dùng cña c¸c ®ång nghiÖp ®Ó ®a ®Ò tµi nµy cã tÝnh thùc tiÔn cao. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy kh«ng tr¸nh khái sù thiÕu sãt. T«i rÊt mong ®îc sù quan t©m gióp ®ì, ®ãng gãp chØ b¶o ©n cÇn cña c¸c ®éc gi¶ ®Ó b¶n th©n t«i ®îc hoµn thiÖn h¬n trong gi¶ng d¹y còng nh SKKN nµy cã t¸c dông cao trong viÖc d¹y vµ häc T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! Hµ Néi, ngµy 20 th¸ng 3 n¨m 2011 Ngêi viÕt Hå ThÞ Minh HiÒn Nh÷ng tµi liÖu tham kh¶o 1, Chuyªn ®Ò båi dìng Ho¸ häc 8- 9 cña NguyÔn §×nh §é, NXB §µ N½ng 2, 250 bµi to¸n Ho¸ häc chän läc- PGS §µo H÷u Vinh - NXB Gi¸o dôc. 3, Bµi tËp Ho¸ häc n©ng cao 8 - 9 - PGS - TS Lª Xu©n Träng - NXBGD 4, H×nh thµnh kü n¨ng gi¶i bµi tËp Ho¸ häc - Cao ThÞ TÆng 5, C©u hái vµ bµi tËp Ho¸ häc tr¾c nghiÖm 8 - Ng« Ngäc An 6, Bµi tËp chän läc Ho¸ häc-8 - §ç ThÞ L©m - 7, RÌn luyÖn kü n¨ng gi¶i to¸n Ho¸ häc - 8 Ng« Ngäc An. 8, Bµi tËp n©ng cao Ho¸ hcä - 8 NguyÔn Xu©n Trêng 9, ¤n tËp Ho¸ häc - 8 - §ç TÊt HiÓn 10, S¸ch bµi tËp Ho¸ häc 8 - Lª Xu©n Träng Phô lôc PhÇn 1: §Æt vÊn ®Ò I. Lý do chän ®Ò tµi II . NhiÖm vô ®Ò tµi III. §èi tîng nghiªn cøu IV. Môc ®Ých ®Ò tµi V. Gi¶ thuyÕt khoa häc VI. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu VII. Bµ× to¸n ho¸ häcvµ vai trß cña nã trong viÖc ph¸t triÓn t duy cña häc sinh PhÇn 2: Néi dung ®Ò tµi: Ph©n d¹ng c¸c lo¹i bµi to¸n ho¸ häc trong gi¶n d¹y hãa häc ë THCS A. D¹ng 1: TÝnh theo CTHH B. D¹ng 2: Bµi to¸n vÒ lËp CTHH C. D¹ng 3: Bµi to¸n c¬ b¶n vÒ mol, khèi lîng 1 2 2 2 2 2 3 4 4 6 mol vµ thÓ tÝch molchÊt khÝ 8 D. D¹ng 4: Bµi to¸n tÝnh theo PTHH 11 e. D¹ng 5: Bµi to¸n vÒ dung dÞch vµ nång ®é - dung dÞch f. D¹ng 6: Bµi to¸n vÒ hiÖu suÊt ph¶n øng i .D¹n 7: Bµi to¸n vÒ tû khèi chÊt khÝvµ khèi îng mol trung b×nh E. D¹ng 8: Bµi to¸n vÒ hçn hîp PhÇn III: KÕt luËn chung l- 13 11 19 20 21
- Xem thêm -