Skkn những sai làm của học sinh khi học phần phân số lớp 4 và cách khắc phục

  • Số trang: 11 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Nh÷ng sai lÇm cña häc sinh thêng m¾c ph¶i khi häc phÇn ph©n sè líp 4 – C¸ch kh¾c phôc I. §Æt vÊn ®Ò N¨m häc 2005 – 2006, lµ n¨m thø t tiÕp tôc ch¬ng tr×nh thay s¸ch gi¸o khoa – líp 4. Mét trong nh÷ng ®iÓm míi ë m«n To¸n líp 4 ®ã lµ phÇn ph©n sè ®a vµo gi¶ng d¹y mét c¸ch ®Çy ®ñ ë ch¬ng tr×nh To¸n 4. §©y lµ néi dung quan träng nhng cßn míi vµ khã víi ngêi d¹y. MÆc dï ®· ®îc tiÕp thu ch¬ng tr×nh thay s¸ch gi¸o khoa mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ bµi b¶n do Së GD&§T tæ chøc song viÖc thùc hiÖn triÓn khai thùc hiÖn ë c¸c nhµ trêng cßn cã mét sè khã kh¨n nhÊt ®Þnh. §èi víi gi¸o viªn, tríc khi lªn líp ph¶i nghiªn cøu kü ch¬ng tr×nh d¹y häc, ®Æc biÖt lµ néi dung S¸ch gi¸o khoa, viÖc hiÓu râ vµ n¾m ch¾c dông ý cña S¸ch gi¸o khoa th× kh«ng ph¶i gi¸o viªn nµo còng cã thÓ lµm ®îc ®Æc biÖt lµ trong n¸m ®Çu tiªn d¹y ch¬ng tr×nh To¸n 4 nµy. HiÓu ®îc néi dung ch¬ng tr×nh To¸n 4 vµ vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p tæ chøc d¹y häc theo híng ph¸t huy tÝnh tÝch cùc vµ s¸ng t¹o cña häc sinh víi gi¸o viªn hiÖn nay đÒu mong muèn; song trªn thùc tÕ, gi¸o viªn ph¶i tËp trung d¹y ®ñ c¸c m«n theo yªu cÇu ®ßi hái cña Ch¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng míi nªn phÇn nµo ®· h¹n chÕ nh÷ng mong muèn ®ã. §èi víi häc sinh TiÓu häc, phÇn ph©n sè lµ néi dung t¬ng ®èi trõu tîng víi c¸c em, nªn c¸c em chØ ®îc giíi thiÖu kh¸i niÖm ban ®Çu vÒ c¸c ph©n sè ®¬n gi¶n, ®äc, viÕt, so s¸nh c¸c ph©n sè ; ph©n sè b»ng nhau. C¸c em ®îc häc phÐp céng, phÐp trõ hai ph©n sè cã cïng hoÆc kh¸c mÉu sè ( trêng hîp ®¬n gi¶n, mÉu sè cña tæng hoÆc hiÖu kh«ng qu¸ 100). Giíi thiÖu vÒ tÝnh chÊt giao ho¸n vµ kÕt hîp cña phÐp céng c¸c ph©n sè. Giíi thiÖu quy t¾c nh©n ph©n sè víi ph©n sè, ph©n sè víi sè tù nhiªn (tr êng hîp ®¬n gi¶n , mÉu sè cña tÝch kh«ng qu¸ 2 ch÷ sè). Giíi thiÖu quy t¾c chia ph©n sè cho ph©n sè , chia ph©n sè cho sè tù nhiªn kh¸c 0; giíi thiÖu tÝnh chÊt giao ho¸n vµ kÕt hîp cña phÐp nh©n c¸c ph©n sè, giíi thiÖu nh©n mét tæng hai ph©n sè víi mét ph©n sè. Thùc hµnh c¸c phÐp tÝnh vÒ ph©n sè. TÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc kh«ng qu¸ 3 dÊu phÐp tÝnh víi c¸c ph©n sè ®¬n gi¶n (mÉu sè chung cña kÕt qu¶ cã kh«ng qu¸ 2 ch÷ sè). N¨m häc 2005- 2006 ®· kÕt thóc, ch¬ng tr×nh thay s¸ch líp 4 ®· thùc hiÖn ®îc mét n¨m, thµnh c«ng cña viÖc thay s¸ch gi¸o khoa líp 4 ®· ®îc tæng kÕt (®èi víi c¸c ®¬n vÞ trêng TiÓu häc), nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc cña thay s¸ch gi¸o khoa rÊt nhiÒu, nhng vÉn cßn ®ã nh÷ng h¹n chÕ cña viÖc thùc hiÖn ch¬ng t×nh S¸ch gi¸o khoa míi, mét trong nh÷ng h¹n chÕ mµ t«i muèn ®Ò cËp tíi ®ã lµ nh÷ng sai lÇm thêng gÆp cña häc sinh khi häc phÇn ph©n sè, ®a ra ®Ó chóng ta bµn luËn, ®Ó t×m ra nh÷ng nguyªn nh©n nh»m kh¾c phôc, thùc hiÖn thµnh c«ng ch¬ng tr×nh phæ gi¸o dôc th«ng míi. II. NHËn thøc cò gi¶i ph¸p cò. Nh÷ng sai lÇm häc sinh thêng m¾c ph¶i khi häc ph©n sè. 1.Cha hiÓu ®Çy ®ñ kh¸i niÖm vÒ ph©n sè. 1 Do cha hiÓu râ vÒ b¶n chÊt còng nh sù më réng tËp hîp sè tù nhiªn sang ph©n sè, nªn nhiÒu häc sinh cßn m¬ hå vÒ kh¸i niÖm nµy. VÝ dô 1: Sau khi häc sinh häc xong 3 tiÕt ®Çu vÒ phÇn ph©n sè, chóng t«i cho c¸c em lµm bµi tËp sau: §iÒn § vµo « trèng tríc c©u ®óng, ®iÒn S vµo « tr«ng tríc c©u sai: - Ph©n sè 5 lµ mét sè. 6 - Ph©n sè 5 lµ hai sè. 6 - Ph©n sè 5 kh«ng ph¶i lµ mét sè. 6 - Ph©n sè a lµ mét sè. b KÕt qu¶, trong sè 32 em trong líp 4A, cã 12 em cho r»ng ph¶i lµ mét sè, 8 em cho r»ng sè vµ chØ cã 7 em ®iÒn ®óng 5 , kh«ng 6 5 a lµ hai sè, 5 em cho r»ng kh«ng ph¶i lµ mét 6 b 5 lµ mét sè. 6 Nh vËy víi bµi tËp trªn ®îc ®iÒu tra ë mét sè häc sinh ë c¸c trêng kh¸c th× kÕt qu¶ còng t¬ng tù nh thÕ. Râ rµng sau khi häc xong vÒ kh¸i niÖm vÒ ph©n sè th× häc sinh vÉn cha n¾m ch¾c vÒ kh¸i niÖm ph©n sè. VËy nguyªn nh©n do ®©u? T×m ®îc c©u tr¶ lêi nµy ®ång nghÜa víi viÖc chóng ta t×m ra gi¶i ph¸p kh¾c phôc sai lÇm nµy cña häc sinh. Sau mét thêi gian ng¾n t×m hiÓu, t«i nghÜ ( theo chñ quan) phÇn lín lµ do c¸ch d¹y cña gi¸o viªn cha phï hîp víi yªu cÇu cña néi dung bµi d¹y. Gi¸o viªn cha vËn dông linh ho¹t c¸c ph¬ng tiÖn d¹y häc (®å dïng trùc quan) ®Ó ®a häc sinh tiÕp cËn víi ph©n sè mét c¸ch nhÑ nhµng vµ hiÖu qu¶, còng cã thÓ gi¸o viªn cha khai th¸c triÖt ®Ó TBDH, còng cã thÓ gi¸o viªn cha sö dông TBDH cho phÇn nµy.v.v.. §a sè gi¸o viªn nghÜ: D¹y cho c¸c biÕt ®äc, viÕt ®îc ph©n sè lµ ®ñ. ChÝnh ®iÒu chñ quan nµy ®a ®Õn viÖc nhiÒu häc sinh cha hiÓu râ ®îc b¶n chÊt cña ph©n sè. 2. VËn dông sai tÝnh chÊt c¬ b¶n cña ph©n sè. VÝ dô 2. Víi bµi tËp: TÝnh: nh¸p. KÕt qu¶: - 8 em tÝnh nh sau: 5 +8 = ?. 3 x5 T«i cho 20 em lµm nhanh trªn vë 5 +8 5 +8 8 = = . 3 x5 3 x5 3 Sè cßn l¹i thùc hiÖn ®óng. 2 Nh vËy c¸c em ®· lµm theo thãi quen ë c¸c bµi tËp kiÓu chØ cã nh©n, hoÆc chia ë c¶ tö vµ mÉu sè. Qua lçi nµy cña häc sinh , chóng ta thÊy r»ng c¸c em cha hiÓu râ vÒ tÝnh chÊt c¬ b¶n cña ph©n sè. Còng cÇn ph¶i nãi thªm, nh÷ng häc sinh cã sai lÇm ë trªn vÉn thuéc lµu quy t¾c. 12 , 18 VÝ dô 3. Rót gän c¸c ph©n sè sau: Häc sinh lµm nh sau: 12 18 = 15 25 15 12 2 :6 = . 18 3 25 . = 15 25 :5 = 3 5 Sai lÇm nµy kh«ng phæ biÕn, song nÕu kh«ng kh¾c phôc ngay sÏ trë thµnh thãi quen ngay, ®©y lµ sai vÒ hiÓu biÕt tÝnh chÊt cña ph©n sè, còng lµ sai lÇm vÒ c¸ch tr×nh bµy. 3. LÉn lén c¸c quy t¾c vÒ phÐp tÝnh: Sai lÇm nµy chiÕm tû lÖ rÊt cao ë ch¬ng tr×nh To¸n 5 (ch¬ng tr×nh 165 tuÇn). §Õn nay, trong phÇn häc c¸c phÐp tÝnh vÒ ph©n sè ë To¸n 4, mÆc dï néi dung ch¬ng tr×nh S¸ch gi¸o khoa ®· cã nh÷ng c¶i tiÕn míi song viÖc m¾c sai lÇm kiÓu nµy cña häc sinh vÉn phæ biÕn. VÝ dô 4 a §Ó tÝnh diÖn tÝch h×nh vu«ng cã c¹nh lµ nh sau: 2 m, cã häc sinh gi¶i 5 DiÖn tÝch h×nh vu«ng lµ: 2 2 2x2 4 = ( m2). x = 5 5 5 5 Sai lÇm nay lµ do Häc sinh ®· ¸p dông quy t¾c céng hai ph©n sè cã cïng mÉu sè ; vËn dông kh«ng ®óng víi phÐp nh©n 2 ph©n sè. Sai lÇm ngîc l¹i khi c¸c em thùc hiÖn phÐp céng hoÆc trõ 2 ph©n sè víi nhau, ch¼ng h¹n: VÝ dô 4 b: 5 2 5+2 7 ; + = = 7 3 7 + 3 10 hoÆc: 12 3 12 3 = 15 5 15 5 = 9 ! 10 4. Sai lÇm khi so s¸nh ph©n sè: MÆc dï ®· lµ häc sinh líp 4 , song thãi quen “trùc gi¸c” tõ nhá vÉn cßn thÓ hiÖn nhiÒu ë c¸c em, ®Æc biÖt víi phÇn ph©n sè, ®©y lµ tËp hîp sè rÊt míi ®èi víi c¸c em. Sai lÇm thêng gÆp khi c¸c em so s¸nh ph©n sè, c¸c em liªn tëng ®Õn tËp hîp sè tù nhiªn, ch¼ng h¹n: VÝ dô 5 §iÒn dÊu <, >, = Vµo « trång : 2 3 3 2 nhiÒu em ®iÒn 6 3 < 3 . 6 C¸c em nghÜ r»ng 2< 3 vµ 3 < 6 nªn ®iÒn dÊu < lµ ®óng ! Nh vËy c¸c em hiÓu cha thÊu vÒ tÝnh chÊt cña ph©n sè. VÝ dô 6 Khi thùc hiÖn bµi tËp. 3 H·y so s¸nh: 2 3 4 . 5 vµ Cã nh÷ng häc sinh lµm nh sau: 2 2 x5 10 < = = 3 3x5 15 4 4 x3 12 = = 5 5x3 15 HoÆc , cã nh÷ng häc sinh l¹i lµm: 2 10 = ; 3 15 4 12 12 10 = nªn: < 15 5 15 15 Râ rµng lµ ph¶i so s¸nh hai ph©n sè 2 3 vµ 4 , nhng c¸c em l¹i tr×nh 5 bµy theo c¸ch trªn. Lçi cña c¸c em ë ®©y lµ, c¸ch tr×nh bµy mét bµi to¸n cha ®óng theo l«gic To¸n häc . VÝ dô 7. Sai lÇm trong viÖc s¾p xÕp c¸c ph©n sè theo thø tù. Ch¼ng h¹n: S¾p xÕp c¸c ph©n sè sau theo thø tù tõ bÐ ®Õn lín: 6 9 ; ; 20 12 12 32 ( Bµi TËp 3, vÕ a , trang 123 To¸n 4) Víi líp 4 A, cã 35 häc sinh th× chØ cã 19 em lµm ®óng cßn l¹i lµ sai, sai cña c¸c em ®iÓn h×nh nh: 6 6 x12 x32 2304 9 9 x20x32 5760 12 12 x12 x 20 2880 = ; = ; = = = = 20 20x12 x32 7680 12 12 x20 x32 7680 32 32 x12 x 20 7680 V×: 2880 2304 5760 < < 7680 7680 7680 12 32 . Nªn thø tù tõ bÐ ®Õn lín lµ: < 6 9 < 20 12 Dông ý cña s¸ch gi¸o khoa kh«ng ph¶i lµ ®Ó c¸c em quy ®ång mÉu sè c¶ 3 ph©n sè råi míi so s¸nh, mµ muèn häc sinh ph¸t huy kh¶ n¨ng tÝch cùc cña m×nh ®Ó biÕt ®¬c: Do: 6 3 9 3 12 3 = ; = vµ = 20 10 12 4 32 8 3 3 3 3 < vµ < , 10 8 8 4 Nªn thø t tõ bÐ ®Õn lín lµ: 6 20 ; 12 9 ; 32 12 4 . Sai thø hai cña c¸c em trong bµi nµy n÷a lµ c¸ch tr×nh bµy, c¸c em ®· l¹m dông dÊu <, > trong viÖc s¾p thø tù trong d·y. Lçi nµy gi¸o viªn Ýt söa cho c¸c em häc sinh . 5. Häc thuéc quy t¾c mét c¸ch m¸y mãc: VÝ dô 8 ®Ó tÝnh: 3 5 + , nhiÒu em tÝnh nh sau: 4 8 3 5 24 20 42 + = . + = 4 8 32 32 32 KÕt qu¶ ®óng, song c¸c em ®· qu¸ m¸y mãc khi vËn dông quy t¾c ( Muèn céng hai ph©n sè kh¸c mÉu sè, ta quy ®ång mÉu sè 2 ph©n sè, råi c«ng 2 ph©n s« ®ã) . C¸ch häc nµy cña häc sinh cÇn ph¶i kh¾c phôc nhanh, nÕu kh«ng viÖc tiÕp cËn ch¬ng tr×nh To¸n líp trªn sÏ rÊt khã, ®Æc biÖt c¸c em tiÕp tôc häc To¸n 5 (n¨m ®Çu thay s¸ch gi¸o khoa líp 5). III. NHËn thøc vµ gi¶i ph¸p míi. 1. Giíi thiÖu kh¸i niÖm vÒ ph©n sè. Trong ch¬ng tr×nh To¸n 4, kh¸i niÖm vÌ ph©n sè ®îc giíi thiÖu trong 1 tiÕt häc. NÕu gi¸o viªn xem nhÑ, hoÆc cha n¾m ch¾c dông ý cña S¸ch gi¸o khoa th× viÖc häc sinh m¾c c¸c lçi nhø nªu trªn lµ khã tr¸nh khái. §Ó c¸c em hiÓu râ ph©n sè, gi¸o viªn ph¶i biÕt kÕt hîp c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc cïng víi viÖc sö dông thµnh th¹o c¸c ph¬ng tiÖn d¹y häc nh c¸c tÊm h×nh trßn, c¸c tÊm « vu«ng biÓu thÞ c¸c sè phÇn b»ng nhau ®Ó giíi thiÖu cho häc sinh hiÓu vÒ ph©n sè. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc häc sinh m¾c sai lÇm nh nªu ë vÝ dô 1 lµ, gi¸o viªn chØ quan t©m ®Õn viÖc cho häc sinh biÕt 5 6 lµ ph©n sè cã tö sè lµ 5 vµ mÉu sè lµ 6 chø kh«ng cho häc sinh hiÓu r»ng phÇn ®îc t« mµu lµ 5 trong 6 phÇn b»ng nhau cña h×nh trßn. Gi¸o viªn cÇn nhÊn m¹nh cho häc sinh hiÓu phÇn ®îc t« mµu lµ 5 cña h×nh trßn; nÕu gi¸o viªn quªn 6 r»ng ®¬n vÞ cña phÇn ®îc t« mµu th× ch¾c häc sinh sÏ nhÇm 5 lµ 2 sè. Dông ý 6 cña S¸ch gi¸o khoa ë ®©y lµ tõ trùc quan (sè phÇn ®îc t« mµu so víi sè phÇn ®îc chia ®Òu cña tÊm h×nh trßn) ®Õn kh¸i niÖm ph©n sè lµ mét qu¸ tr×nh t duy l«gic: N¨m phÇn s¸u h×nh trßn ®îc viÕt lµ: 5 5 h×nh trßn 6 => Ta gäi: 5 lµ ph©n sè => 5 lµ tö sè, 6 lµ mÉu sè. §Æc biÖt quan träng: 6 mÉu sè cho biÕt h×nh trßn ®îc chia lµm 6 phÇn b»ng nhau. Tö sè cho biÕt 5 phÇn b»ng nhau ®· ®îc t« mµu. Do vËy viÖc gi¸o viªn chØ dõng l¹i cho häc sinh biÕt ph©n sè b»ng trùc gi¸c mµ kh«ng cho häc sinh hiÓu gi¸ trÞ thùc cña nã ®îc g¾n víi mét ®¬n vÞ cô thÓ (ë ®©y ®¬n vÞ lµ h×nh trßn) th× häc sinh chØ hiÓu vÒ ph©n sè mét c¸ch m¸y mãc nh nªu ë vÝ dô 1. Mét tr¾c nghiÖm nhá ®¸nh gi¸ häc sinh sau tiÕt häc nµy lµ: Em h·y so s¸nh 5 5 c¸i thíc kÎ häc sinh so víi thíc mÐt cña gi¸o 6 6 viªn ? NÕu häc sinh cha hiÓu kü vÒ kh¸i niÖm ph©n sè th× ch¾c ch¾n cho r»ng chóng sÏ b»ng nhau! 2. TÝnh chÊt cña ph©n sè. PhÇn nµy häc sinh còng chØ häc trong 1tiÕt, phÇn kh¸i niÖm míi ®îc h×nh thµnh b»ng h×nh ¶nh trùc quan tõ viÖc so s¸nh sè phµn b»ng nhau cña hai m¶nh giÊy . Qua h×nh ¶nh trùc quan häc sinh ®a ra nhËn xÐt: 3 6 ; tõ viÖc ph©n tÝch: = 4 8 3 3x 2 6 6 6:2 3 ®a ra nhËn xÐt vÒ = = vµ = = 4 4x2 8 8 8:2 4 tÝnh chÊt c¬ b¶n cña ph©n sè. VÊn ®Ò ë ®©y, chØ cã 1 vÝ dô trùc quan, gi¸o viªn ph¶i dÉn d¾c sao cho häc sinh ®a ra nhËn xÐt vÒ tÝnh chÊt c¬ b¶n vÒ ph©n sè. NÕu gi¸o viªn kh«ng khÐo kÕt hîp c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc cïng víi viÖc sö dông ph¬ng tiÖn d¹y häc th× häc sinh nªu ®îc tÝnh chÊt vÒ ph©n sè ch¼ng qua lµ c¸c em ®äc thuéc ë S¸ch gi¸o khoa . Mét ®iÒu cÇn lu ý ë tiÕt häc nµy ®ã lµ phÇn thùc hµnh lµ phÇn cñng cè néi dung kiÕn thøc míi còng lµ phÇn kiÕn thøc míi; nÕu gi¸o viªn kh«ng biÕt vËn dông c¸c hinh thøc tæ chøc d¹y häc phï hîp th× sè häc sinh n¾m ®îc tÝnh chÊt cña ph©n sè ch¾c ch¾n sÏ kh«ng nhiÒu. Mét ®iÓm ®Æc biÖt ë tiÕt häc nµy lµ néi dung kiÕn thøc lµ ch×a kho¸ ®Ó c¸c em më ra kiÕn thøc tiÕp theo vÒ tËp hîp sè h÷u tû nµy cho c¸c phÇn sau. NÕu hiÓu ®îc tÝnh chÊt vÒ ph©n sè mét c¸ch ch¾c ch¾n th× viÖc quy ®ång mÉu sè, so s¸nh ph©n sè, c¸c phÐp tÝnh vÒ ph©n sè… sÏ dÔ dµng víi c¸c em h¬n. §iÒu ®ã chøng tá, tiÕt häc nµy lµ rÊt quan träng. V× vËy viÖc bæ trî vÒ kiÕn thøc phÇn nµy cÇn thùc hiÖn thªm ë c¸c tiÕt häc t¨ng buæi. Nh÷ng sai lÇm nªu lªn ë c¸c vÝ dô 2, 3 phÇn lín lµ do gi¸o viªn xem nhÑ tiÕt häc nµy. 3. C¸ch kh¾c phôc sai lÇm cña häc sinh thêng m¾c ph¶i khi häc phÇn c¸c phÐp tÝnh vÒ ph©n sè. ë phÇn nµy, c¸c em ®îc häc phÐp céng, phÐp trõ hai ph©n sè cã cïng hoÆc kh¸c mÉu sè ( trêng hîp ®¬n gi¶n, mÉu sè cña tæng hoÆc hiÖu kh«ng 6 qu¸ 100). Giíi thiÖu vÒ tÝnh chÊt giao ho¸n vµ kÕt hîp cña phÐp céng c¸c ph©n sè. Giíi thiÖu quy t¾c nh©n ph©n sè víi ph©n sè, ph©n sè víi sè tù nhiªn (trêng hîp ®¬n gi¶n , mÉu sè cña tÝch kh«ng qu¸ 2 ch÷ sè). Giíi thiÖu quy t¾c chia ph©n sè cho ph©n sè , chia ph©n sè cho sè tù nhiªn kh¸c 0; giíi thiÖu tÝnh chÊt giao ho¸n vµ kÕt hîp cña phÐp nh©n c¸c ph©n sè, giíi thiÖu nh©n mét tæng hai ph©n sè víi mét ph©n sè. Thùc hµnh c¸c phÐp tÝnh vÒ ph©n sè. TÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc kh«ng qu¸ 3 dÊu phÐp tÝnh víi c¸c ph©n sè ®¬n gi¶n (mÉu sè chung cña kÕt qu¶ cã kh«ng qu¸ 2 ch÷ sè). Víi yªu cÇu trªn qu¶ lµ ®¬n gi¶n, song viÖc c¸c em vÉn bÞ nhÇm lÉn trong thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh, nh c¸c vÝ dô ®iÓn h×nh ®îc nªu ë trªn. §èi víi phÐp céng, hoÆc trõ hai ph©n sè kh¸c mÉu sè, ®a sè gi¸o viªn d¹y theo nh yªu cÇu cña s¸ch gi¸o viªn. C¸c em chØ cÇn hiÓu vµ thuéc lßng quy t¾c lµ ®Æt yªu cÇu råi. §iÒu nµy kh«ng ®óng v¬i yªu cÇu vÒ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn nay. Th«ng qua viÖc tæ chøc c¸c ho¹t ®éng häc tËp c¸c em tù rÌn cho m×nh mét ph¬ng ph¸p tù häc mang tÝnh tÝch cùc , s¸ng t¹o. Céng hai ph©n sè kh¸c mÉu sè, tríc tiªn lµ ph¶i xem xÐt kü vÒ mÉu sè hai ph©n sè ®ã ®Ó x¸c ®Þnh ®îc mèi quan hÖ gi÷a hai mÉu sè, hoÆc íc lîng mÉu s« chung cña hai mÉu sè mét c¸ch nhanh nhÊt… => tiÕp ®Õn ®a ra ph¬ng ¸n gi¶i quyÕt vÊn ®Ò chän mÉu sè chung b»ng nhiÒu c¸ch: C¸ch 1: Thùc hiÖn theo ®óng quy t¾c . C¸ch 2: Thùc hiÖn theo mÉu (nh S¸ch gi¸o khoa ) C¸ch 3: T×m mÉu s« chung nhá nhÊt . Mçi phÐp céng hoÆc trõ hai ph©n sè kh¸c mÉu sè cÇn ¸p dông mçi c¸ch kh¸c nhau. §©y chÝnh lµ ®æi míi c¸ch häc cho häc sinh, ®èi víi häc sinh TiÓu häc hiÖn nay, ph¬ng ph¸p häc ®èi víi c¸c em lµ rÊt quan träng. C¸c em tù t×m ra kiÕn thøc, míi t¹o nªn nÒn tri thøc v÷ng ch¾c. VÝ dô: Céng hai ph©n sè : a) 2 3 ; + 3 4 b) 5 7 + 6 8 ; c) 13 5 + . 21 7 ë 3 phÐp tÝnh trªn, häc sinh ®Òu cã thÓ thùc hiÖn theo quy t¾c. NÕu vËy, môc tiªu d¹y häc míi chØ ®¹t mét nöa. §iÒu cÇn ®èi víi c¸c em lµ c¸ch thùc hiÖn nhanh, hîp lý, dÔ thùc hiÖn, Ýt m¾c sai lÇm…. 3 c¸ch lµm nªu trªn cã thÓ ¸p dông víi bµi to¸n nµy. VÕ a thùc hiÖn theo quy t¾c, vÕ b cã thÓ t×m mÉu sè chung nhá nhÊt ( Víi c¸c em, viÖc t×m mÉu sè chung nhá nhÊt lµ bµi to¸n ngîc cña dÊu hiÖu chia hÕt mµ c¸c em ®· ®îc häc) ®©y lµ c¸ch ®Ó t¹o thãi quen t duy, båi dìng kh¶ n¨ng t duy l«gic: 7 24 chia hÕt cho c¶ 6 vµ 8 => lÊy 24 lµ mÉu sè chung cña 2 ph©n sè, ta 5 7 ... ... ... = . C¸ch t×m tö sè: ¸p dông tÝnh chÊt c¬ b¶n cña + + = 6 8 24 24 24 cã: ph©n sè: 6 nh©n víi bao nhiªu ®Ó b»ng 24 ? (4) => Tö sè thø nhÊt lµ: 5x4=20 8 nh©n víi bao nhiªu ®Ó b»ng 24 ? (3) => Tö sè thø hai lµ 7x3=21 5 7 20 21 41 . + = + = 6 8 24 24 24 Nh vËy víi c¸ch trªn, gi¸o viªn tËp cho häc sinh thãi quen t duy l«gic sÏ t¹o ra phong c¸ch häc tËp tÝch cùc tù gi¸c, kh«ng m¸y mãc nh ë vÝ dô 8. C¸ch lµm nµy ¸p dông rÊt hay khi c¸c em céng (hoÆc trõ) ba ph©n sè trë lªn. Ch¼ng h¹n: 2 5 7 + + . NÕu ®Ó c¸c em lµm theo quy t¾c sÏ rÊt khã vµ 4 6 3 mÉu sè sÏ rÊt lín. Cßn thùc hiÖn nh trªn ®èi víi c¸c em kh«ng khã mµ cßn t¹o høng thó häc tËp: 2 5 7 ... ... ... = . Víi c¸ch nµy häc sinh dÔ dµng t×m ngay + + = + + 4 6 3 12 12 12 12 ra mÉu sè chung hoÆc tö sè cña c¸c ph©n sè ®ã, mét lÇn n÷a cñng ó« cho c¸c em vÒ tÝnh chÊt c¬ b¶n cña ph©n sè. VÕ c lµ bµi mÉu trong bµi to¸n phÐp céng ph©n sè, ®©y lµ phÇn kiÕn thøc míi, song t¸c gi¶ l¹i ®a vµo trong phÇn luyÖn tËp (SGK TO¸N 4 , trang 127). NÕu gi¸o viªn xem nhÑ, hoÆc ®Ó cho häc sinh tù thùc hiÖn mµ kh«ng ph©n tÝch th× viÖc c¸c em m¸y mãc thùc hiÖn nh vÝ dô 8 lµ ®iÒu hiÓn nhiªn. Nh÷ng sai lÇm kiÓu nh vÝ dô 4b thêng Ýt thÊy khi c¸c em míi häc phÐp tÝnh céng trõ ph©n sè. Sai lÇm kiÓu nµy xÈy ra nhiÒu khi c¸c em häc sang phÐp nh©n vµ chia ph©n sè. Sù lÉn lén nµy thêng xÈy ra khi c¸c em häc kiÓu “häc vÑt” - thuéc quy t¾c mét c¸ch m¸y mãc. 4. Kh¾c phôc sai lÇm khi so s¸nh hai ph©n sè. KiÓu sai 1: §iÒn dÊu <, >, = Vµo « trång : 2 3 3 2 nhiÒu em ®iÒn 6 3 < 3 6 . Lçi nµy thêng do c¸c em chñ quan vµo trùc gi¸c cña m×nh mµ kh«ng chÞu suy nghÜ. §Ó kh¾c phôc ®iÒu nµy, gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh nghiªn cøu kü tríc khi ®iÒn dÊu (hoÆc so s¸nh) – t×m ra c¸ch so s¸nh nhanh nhÊt ®· ®îc häc. KiÓu sai 2: S¾p xÕp c¸c ph©n sè sau theo thø tù tõ bÐ ®Õn lín: 8 6 9 ; ; 20 12 12 32 ( Bµi TËp 3, vÕ a , trang 123 To¸n 4) 6 6 x12 x32 2304 9 9 x20 x32 5760 12 12 x12 x 20 2880 = ; = ; = = = = 20 20x12 x32 7680 12 12 x20 x32 7680 32 32 x12 x 20 7680 V×: 2880 2304 5760 < < 7680 7680 7680 12 32 nªn: < 6 9 < 20 12 KiÓu sai nµy lµ viÖc l¹m dông dÊu lín, dÊu bÐ vµo s¾p thø tù. Cßn quy ®ång mÉu sè ®Ó s¸nh nh trªn lµ kh«ng nªn lµm. KiÓu sai 3: §a sè sai vÒ c¸ch tr×nh bµy: So s¸nh: V×: 2 3 4 . 5 vµ 2 10 = ; 3 15 4 12 12 10 = nªn: < 15 5 15 15 Nh vËy, häc sinh chØ so s¸nh 10 víi 15 12 2 chø cha so s¸nh 15 3 víi 4 . 5 §Ó kh¾c phôc ®iÒu nµy, gi¸o viªn cÇn híng dÉn cho c¸c em tr×nh bµy mét bµi to¸n so s¸nh hai ph©n sè, theo tr×nh tù l«gic hîp lý. Ch¼ng h¹n, c¸ch sau: H·y so s¸nh: 2 3 4 . 5 vµ Híng cho häc sinh lµm nh sau: 2 2 x5 10 ; = = 3 3x5 15 V×: 10 < 15 12 15 ; 4 4 x3 12 = = 5 5x3 15 Nªn: 2 < 3 4. 5 iv. KÕt qu¶ . Sau khi thùc hiÖn nh÷ng gi¶i ph¸p kh¾c phôc sai lÇm mµ häc sinh thêng m¾c ph¶i. ( Chñ yÕu lµ trong c¸c tiÕt häc t¨ng buæi – bëi ®©y lµ n¨m ®Çu tiªn thùc hiÖn thay s¸ch gi¸o khoa líp4). Sè häc sinh líp 4 trêng TiÓu häc DiÔn Th¸i, tríc ®ã thêng m¾c sai lÇm sau mét thêi gian ®· gi¶m, kh«ng m¾c c¸c sai lÇm ®ã n÷a. Cô thÓ: KÕt qu¶ tríc khi thùc hiÖn sè HS ®îc kiÓm tra HS lµm ®óng HS m¾c sai lÇm KÕt qu¶ sau khi thùc hiÖn gi¶i ph¸p Tû lÖ sai cña häc sè HS ®îc kiÓm tra 9 HS lµm ®óng HS m¾c sai lÇm Tû lÖ sai cña häc sinh 140 90 50 sinh 35% 140 130 3 2% v. Bµi häc kinh nghiÖm. N¨m häc 2006 - 2007, lµ n¨m cuèi cïng thùc hiÖn ch¬ng tr×nh thay s¸ch gi¸o khoa BËc TiÓu häc. §æi míi gi¸o dôc cã thùc hiÖn thµnh c«ng hay kh«ng phÇn lín phô thuéc vµo ®éi ngò gi¸o viªn hiÖn nay. Tr×nh ®é kiÕn thøc còng nh chuyªn m«n nghiÖp vô cña gi¸o viªn ph¶i ®îc båi dìng thêng xuyªn. Mét trong nh÷ng vÊn ®Ò vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô cÇn ph¶i ®îc båi dìng ®ã lµ nhËn thøc vÒ ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc. Ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ yÕu tè hÕt søc quan träng trong qu¸ tr×nh d¹y häc. Cïng mét néi dung, cïng mét ®iÒu kiÖn d¹y häc, nhng ph¬ng ph¸p d¹y häc kh¸c nhau sÏ cã hiÖu qu¶ kh¸c nhau nhÊt lµ ë CÊp TiÓu häc, lµ cÊp häc mang ®Ëm tÝnh ph¬ng ph¸p (d¹y ph¬ng ph¸p vµ d¹y c¸ch häc). §æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc lµ qu¸ tr×nh chuyÓn tõ ph¬ng ph¸p coi gi¸o viªn lµ trung t©m sang ph¬ng ph¸p coi häc sinh lµ trung t©m, trong ®ã gi¸o viªn lµ ngêi tæ chøc híng dÉn c¸c ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh , cßn häc sinh chñ ®éng tham gia vµo ho¹t ®éng häc tËp ®Ó chiÕm lÜnh kiÕn thøc míi, ph¸t triÓn theo ®óng kh¶ n¨ng cña m×nh. §æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc cÇn tiÕn hµnh theo c¸c bíc sau: - Híng vµo viÖc häc tËp vµ ph¸t triÓn cho häc sinh thãi quen suy nghÜ ®éc lËp, tÝnh ®éc ®¸o cña c¸c em tõ ®ã cã thÓ ®îc ph¸t huy. - CÇn t¹o cho häc sinh thùc sù ho¹t ®éng , ho¹t ®éng mét c¸ch tÝch cùc vµ cã hÖ thèng. - §æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ph¶i dùa trªn c¬ së x¸c ®Þnh ®óng ®¾n vai trß ngêi gi¸o viªn trong qu¸ tr×nh d¹y häc . Mäi ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh ®Òu cÇn cã sù can thiÖp híng dÉn cña gi¸o viªn . Gi¸o viªn ph¶i tham gia nhiÖm vô gîi ý híng dÉn häc sinh thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng häc tËp. Gi¸o viªn giao nhiÖm vô yªu cÇu häc sinh thùc hiÖn. - §æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc kh«ng cã nghÜa lµ g¹t bá nh÷ng ph¬ng ph¸p d¹y häc ®ang dïng mµ lµ ph¸t huy nh÷ng kinh nghiÖm truyÒn thèng , ph¸t huy nh÷ng mÆt tÝch cùc cña qu¸ tr×nh d¹y häc. KÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p d¹y häc kh¸c nhau nh»m híng cho häc sinh ho¹t ®éng ®éc lËp nhiÒu nh¬n. -§æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ë TiÓu häc ®ßi hái ph¶i thay ®æi c¸ch ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ gi¸o dôc cña häc sinh . §¸nh gi¸ bao gåm c¸c mÆt kü n¨ng, kiÕn thøc vµ c¸c mÆt ph¸t triÓn vÒ x· héi vµ t×nh c¶m con ngêi. 10 Nh vËy, ®èi víi m«n To¸n líp 4, phÇn ph©n sè lµ mét phÇn kiÕn thøc t¬ng ®èi trõu tîng, nÕu gi¸o viªn xem nhÑ viÖc sö dông c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häc vµ c¸c h×nh thøc tæ chøc d¹y häc th× hiÖu qu¶ cña qu¸ tr×nh d¹y häc sÏ bÞ h¹n chÕ. §©y lµ n¨m ®Çu tiªn gi¸o viªn líp 4 thùc hiÖn d¹y häc ch ¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa míi, nÕu kh«ng nghiªn cøu kü néi dung ch¬ng tr×nh th× kÕt qu¶ d¹y häc sÏ kh«ng ®¹t nh mong muèn. Ngoµi viÖc nghiªn cøu néi n«i ch¬ng tr×nh th× viÖc t×m hiÓu (®¸nh gi¸) kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh lµ ®iÒu cùc kú quan träng. §ã chÝnh lµ th«ng tin ph¶n håi tõ phÝa ngêi häc, ngêi d¹y thu thËp th«ng tin ®Ó råi ®iÒu chØnh c¸ch d¹y sao cho phï hîp ®èi tîng, nh»m h¹n chÕ sai sãt kh«ng ®¸ng cã nh ®· nªu trªn. vi. KÕt luËn Trªn ®©y lµ mét vµi ph¸t hiÖn nhá trong qu¸ tr×nh lµm c«ng t¸c chuyªn m«n mang tÝnh chñ quan c¸ nh©n. Mong r»ng nã cã thÓ gãp phÇn nhá nµo ®ã trong viÖc thùc hiÖn ch¬ng tr×nh thay S¸ch gi¸o khoa míi. TÝnh kh¶ thi cña nã cßn ë ph¹m vi hÑp ( trong n¨m häc 2005 - 2006 ë ®iÓm trêng TiÓu häc DiÔn Th¸i) . Mong r»ng c¸c b¹n ®ång nghiÖp, Héi ®ång khoa häc cÊp trªn gãp ý nh»m hoµn thiÖn thªm Ph¸t hiÖn nhá nµy. T¸t c¶ ®Òu kh«ng ngoµi môc tiªu: Thùc hiÖn thµnh c«ng §æi míi gi¸o dôc phæ th«ng ! T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n ! DiÔn Th¸i, ngµy 20 th¸ng 5 n¨m 2006 Ngêi thùc hiÖn TrÇn Thanh Chung 11
- Xem thêm -