Skkn một số kinh nghiệm nâng cao hiệu quả dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh

  • Số trang: 25 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 18 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: "MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY – HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH QUA TIẾT 32 – BÀI 7: TÁC HẠI CỦA MA TÚY VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG PHÒNG, CHỐNG MA TÚY" 1 A. ĐẶT VẤN ĐỀ I - LỜI MỞ ĐẦU Từ xa xưa, người phương Đông đã có câu: “Tôi nghe thì tôi quên, tôi nhìn thì tôi nhớ, tôi làm thì tôi hiểu”. Học sinh tiếp thu kiến thức không chỉ bằng kênh nghe, kênh nhìn mà còn phải được tham gia thực hành, vận dụng, trao đổi và được thể hiện suy nghĩ, những chính kiến của bản thân ngay trên lớp học, trong từng giờ học. Để đạt được điều ấy, giáo viên cần phải đổi mới cơ bản phương pháp dạy – học. Như vậy, chúng ta mới có thể đào tạo được lớp người năng động, sáng tạo, vươn lên cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới nền kinh tế tri thức. Đối với môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh, đây là một môn học chính khóa, quan trọng nằm trong chương trình giảng dạy bậc THPT nhằm rèn luyện, hình thành nhân cách, nâng cao ý thức quốc phòng, củng cố nền quốc phòng toàn dân vững mạnh. Do đó, việc tìm tòi, nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy – học môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh là vô cùng ý nghĩa. Nó góp phần “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh”, “bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” (Luật Giáo dục, điều 28). Sau nhiều năm trăn trở và thực nghiệm, trong sáng kiến kinh nghiệm lần này, tôi chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm nâng cao hiệu quả dạy – học môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh qua tiết 32 – Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy” để nghiên cứu. II - THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2 1. Thuận lợi - Về phía học sinh: Học sinh đều đã được trang bị một phần nhất định những hiểu biết chung về tác hại của ma túy và việc phòng, chống ma túy thông qua sự lồng ghép vào một số môn học, các hoạt động ngoại khóa, các phương tiện truyền thông và từ chính thực tế đời sống. - Về phía giáo viên: Bản thân tôi luôn yêu thích, say mê, tâm huyết với nghề. Trong mỗi bài giảng về ma túy nói riêng và môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh nói chung, tôi luôn trăn trở, tìm tòi, nghiên cứu để có được những phương pháp dạy – học đem lại hiệu quả cao cho học sinh. 2. Khó khăn - Hầu hết học sinh đều tập trung vào học các môn khối, xem nhẹ môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh và thường mang tư tưởng học đối phó, học để biết, chưa chịu khó tìm tòi nghiên cứu sâu rộng. - Một số học sinh còn thờ ơ trước tác hại của ma túy và việc phòng, chống ma túy từ chính thực tế cuộc sống xung quanh các em. Mặt khác, còn số ít học sinh chưa có điều kiện để hiểu biết nhiều về tác hại của ma túy và phòng, chống ma túy. 3. Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên Năm học 2009 – 2010, tôi được nhà trường phân công dạy 4 lớp 10 là 10C7, 10C8, 10C9, 10C10. Sau khi dạy xong tiết 32 – Bài 7: “Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy”, tôi tiến hành kiểm tra 15 phút. Nhìn chung việc tiếp thu bài dạy và vận dụng bài học vào thực tế chưa cao. Số lượng bài đạt mức điểm trung bình, trung bình khá chiếm đa số, điểm giỏi chỉ có 1 học sinh. Khảo sát kết quả cụ thể ở lớp 10 C9 như sau: 3 Điểm 0.0 - 4.5 5.0 - 5.5 6.0 - 6.5 7.0 - 7.5 8.0 - 8.5 9.0 - 10.0 Số HS 0 10 28 0.0% 21.3% 59.6% 08 17.0% 01 2.1% 0 0.0% Từ thực trạng trên, để dạy – học đạt hiệu quả cao hơn, tôi đã tìm tòi nghiên cứu, mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy – học tiết 32 – Bài 7: “Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy” theo đặc trưng của môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh, tạo được sự say mê, hứng thú, tích cực học tập cho học sinh và định hướng cho các em chủ động nắm bắt nội dung môn học và hiểu sâu sắc hơn bài học. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I - CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 4 Căn cứ vào thực trạng trên, để việc dạy – học tiết 32 – Bài 7: “Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy” đạt hiệu quả cao, tôi xin đưa ra một số giải pháp sau: 1. Giải pháp 1: Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà Phương pháp tự học là phương pháp cốt lõi trong các phương pháp học. Khi học sinh biết tự học đồng nghĩa với việc các em đang rèn cho mình ý chí, nghị lực và có niềm đam mê chiếm lĩnh biển lớn tri thức mênh mông của nhân loại, đưa các em đến với thành công. Trong quan niệm của nhiều học sinh, môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh không cần phải chuẩn bị bài trước khi lên lớp. Nguyên nhân chính xuất phát từ phía giáo viên không giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu từng tiết học từ đầu năm học. Việc chuẩn bị bài của học sinh trước khi lên lớp đối với môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh cũng rất quan trọng, thiết thực. Nó giúp các em nắm được phần nào kiến thức của bài học mới, chủ động, tích cực, sáng tạo hơn khi học trên lớp và có sự gắn kết giữa môn học với thực tế đời sống. Vì vậy trước mỗi tiết học về môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh, giáo viên cần hướng dẫn học sinh soạn bài ở nhà. Cách soạn có thể theo câu hỏi sách giáo khoa kết hợp với mục đích dạy học của người thầy, chất lượng giờ dạy sẽ cao hơn rất nhiều. 2. Giải pháp 2: Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ dạy - học - Giáo viên cần đặt học sinh vào tình huống có vấn đề bằng hệ thống câu hỏi từ thấp đến cao như câu hỏi tái hiện, câu hỏi vận dụng, câu hỏi nhận xét và đánh giá kết hợp với hình ảnh, video,… để lôi cuốn học sinh vào bài dạy, tạo hứng thú, phát huy tính sáng tạo, khả năng tư duy cho các em. 5 - Giáo viên gợi cho học sinh vận dụng những kiến thức đã được biết đến từ cấp Trung học cơ sở cùng sự liên hệ từ đời sống thực tế để học sinh thấy được tính thực tiễn quan trọng của tiết học đối với mỗi người. - Giáo viên tổ chức học sinh chiếm lĩnh kiến thức thông qua việc tăng cường kết hợp hình thức học tập cá thể với học tập hợp tác. Tuỳ từng đơn vị kiến thức và mục đích dạy học mà giáo viên tổ chức học sinh hoạt động độc lập hay hoạt động hợp tác (theo tổ, nhóm). Hoạt động độc lập giúp học sinh được bộc lộ, khẳng định ý kiến, qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới. Hoạt động hợp tác (mỗi tổ 6 đến 8 người) làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vướng mắc, vấn đề gay cấn, cấp thiết. Như vậy, thông qua hoạt động kiểu này sẽ giúp học sinh làm quen dần với sự phân công hợp tác trong hoạt động xã hội. 3. Giải pháp 3: Đổi mới, nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy – học Thiết bị dạy học đầy đủ là một trong những điều kiện quyết định thành công của việc đổi mới phương pháp dạy – học, hướng học sinh vào hoạt động tích cực, chủ động. Trong từng tiết dạy, việc kết hợp linh hoạt giữa phương tiện dạy – học truyền thống (Sách giáo khoa, giáo án, tranh ảnh,…) và các phương tiện nghe nhìn như băng hình, các CD, máy chiếu hắt, máy chiếu đa năng, máy vi tính, các thiết bị hiện đại sẽ tạo động lực khuyến khích tư duy sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng năng lực tự học, phát triển năng lực thực hành. Đặc biệt có được các thiết bị dạy – học hiện đại thích hợp, giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong quá trình dạy làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn. 6 II - MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY – HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH QUA TIẾT 32 – BÀI 7: “TÁC HẠI CỦA MA TÚY VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA HỌC SINH TRONG PHÒNG, CHỐNG MA TÚY” Để thực hiện tốt các giải pháp trên, qua tiết 32 – Bài 7: “Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy”, tôi xin đưa ra một số biện pháp cụ thể để tổ chức thực hiện như sau: 1. Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh cách chuẩn bị bài ở nhà Ở tiết dạy 32 – Bài 7 nói riêng và môn Giáo dục Quốc phòng – An ninh nói chung, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh soạn bài theo cách sau: - Học sinh chuẩn bị một quyển vở ghi chung cả phần soạn bài và phần kiến thức học trên lớp. - Cách soạn bài: Chia đôi vở, phần bên trái (hoặc bên phải) chuẩn bị bài soạn thông qua hệ thống câu hỏi giáo viên cung cấp, phần vở còn lại để bổ sung những thông tin cần thiết khi học trên lớp. Ví dụ: Soạn bài tiết 32 – Bài 7: “Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy”, cách làm như sau: Tiết 32 – Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy Phần soạn bài Phần bổ sung kiến thức 7 Câu 1: Tệ nạn ma túy gây ra những tác hại nào? ……………………………………………………. Câu 2: Nêu ngắn gọn từng tác hại của ma túy? ……………………………………………………. Câu 3: Sưu tầm một số bài viết và hình ảnh về tác hại của ma túy. Cách làm này có nhiều ưu điểm: học sinh đã nắm được một phần cơ bản của bài học mới; chỉ bổ sung những kiến thức cần thiết từ giáo viên và bạn bè nên có nhiều thời gian khắc sâu kiến thức trọng tâm và liên hệ thực tế; phát huy được tính tự học, tích cực của học sinh. 2. Biện pháp 2: Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy – học 2.1. Yêu cầu chung - Lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên đóng vai trò tổ chức hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh kiến thức thông qua những biện pháp đổi mới. Từ đó giáo viên khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và tạo bầu không khí học tập sôi nổi, thoải mái. - Tổ chức học sinh lĩnh hội kiến thức qua hình thức kết hợp hoạt động độc lập và hoạt động hợp tác (theo nhóm tổ). - Tổ chức thảo luận vấn đề với hệ thống câu hỏi đi từ nhận biết, liên hệ, mở rộng đến vận dụng ở mức độ cao. 2.2. Yêu cầu cụ thể a. Tạo tâm thế, hứng thú cho học sinh ngay từ kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới Cách thức tiến hành như sau: 8 * Kiểm tra bài cũ Đây là tiết 32 theo phân phối chương trình (tương đương với tiết 1 bài 7). Giáo viên có thể kiểm tra bài cũ bằng câu hỏi sau: Câu hỏi: Chất ma túy là gì? Chúng ta thường gặp những loại chất ma túy nào? Gợi ý: - Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần, có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, được quy định trong danh mục do Chính phủ ban hành, các chất này khi xâm nhập vào cơ thể người sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý, có thể dẫn đến nghiện và từ đó gây tác hại về nhiều mặt đối với xã hội. - Các chất ma túy thường gặp: + Nhóm chất ma túy an thần + Nhóm chất ma túy gây kích thích + Nhóm các chất ma túy gây ảo giác * Giới thiệu bài mới Giáo viên cho học sinh xem lại toàn bộ cấu trúc bài học theo sơ đồ sau kết hợp với dẫn vào bài mới: “Ở tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu mục I: “Hiểu biết cơ bản về ma túy”, tiết học hôm nay chúng ta tìm hiểu tiếp mục II: “Tác hại của ma túy”. Đây là một nội dung vô cùng quan trọng để từ đó các em thấy rằng mỗi chúng ta cần phải có ý thức tránh xa ma túy. 9 b. Hướng dẫn học sinh tiếp thu nội dung kiến thức bài học theo phương pháp đổi mới Đây là tiết học cung cấp những kiến thức gần gũi với học sinh. Do vậy giáo viên cần hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức chủ yếu bằng cách thức hoạt động nhóm. Cách thức tiến hành như sau: Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt I. Hiểu biết cơ bản về ma túy GV: Cho học sinh xem một số II. Tác hại của tệ nạn ma túy hình ảnh về ma túy tổng hợp và nêu câu hỏi: 10 ? Ma túy được đưa vào cơ thể bằng những con đường nào? Sau - Ma túy được đưa vào cơ thể theo đường tiêu hóa, đó, giáo viên cho học sinh xem đường hô hấp, đường máu, đường tuần hoàn hoặc một số hình ảnh minh họa về một thẩm thấu qua da, niêm mạc. số con đường đưa ma túy vào cơ thể. GV: Ma túy đã gây nên những tổn hại nào đối với bản thân người sử dụng? (sức khỏe; tinh thần; kinh tế, tình cảm, hạnh phúc gia đình) 1. Tác hại của ma tuý đối với bản thân người sử dụng a. Gây tổn hại về sức khoẻ - Tác hại: + Gây tổn hại trực tiếp cho các cơ quan: hệ tiêu hoá, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, các bệnh về da, làm suy giảm chức năng thải độc, hệ thần kinh, nghiện ma tuý dẫn đến tình trạng suy nhược toàn thân, suy giảm sức lao động. + Nghiện ma tuý dẫn đến tình trạng nhiễm độc ma tuý mãn tính, suy nhược toàn thân, người gầy gò, Chia lớp thành 4 nhóm thảo luận: xanh xao, mắt trắng, môi thâm, nước da tái xám, dáng đi xiêu vẹo, cơ thể gầy đét do suy kiệt hoặc - Nhóm 1 và 4: Trình bày tác hại phù nề do thiếu dinh dưỡng, rối loạn nhịp sinh học, của ma túy gây tổn hại về sức thức đêm ngủ ngày, sức khoẻ giảm sút rõ rệt. khỏe? + Người nghiện ma tuý bị suy giảm sức lao động, - Nhóm 2: Ma túy có tác hại như giảm hoặc mất khả năng lao động và khả năng tập 11 thế nào đối với nền kinh tế? trung trí óc. Trường hợp sử dụng ma tuý quá liều - Nhóm 3: Tác hại của ma túy có thể bị chết đột ngột. đối với trật tự, an toàn xã hội như b. Gây tổn hại về tinh thần: thế nào? - Gây ra một loại bệnh tâm thần đặc biệt: có hội chứng quên, hội chứng loạn thần kinh sớm (ảo -> Hình thức thảo luận: + Chiếu câu hỏi của 4 nhóm lên máy đa năng. + Các nhóm thảo luận trong 5 phút, ghi kết quả thảo luận vào phiếu học tập, sau đó cử một đại diện của nhóm 1 và nhóm 4 trình giác, hoang tưởng, kích động...) và hội chứng loạn thần kinh muộn (các rối loạn về nhận thức, cảm xúc, về tâm tính, các biến đổi về nhân cách đặc trưng cho người nghiện ma tuý). - Ở trạng thái loạn thần kinh sớm, người nghiện ma tuý có thể có những hành vi nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh. bày. Các nhóm còn lại nghe, bổ c. Gây tổn hại về kinh tế, tình cảm, hạnh phúc gia đình sung. – Về kinh tế: sử dụng ma tuý tiêu tốn nhiều tiền bạc. Khi đã nghiện, người nghiện luôn có xu hướng tăng liều lượng dùng, chi phí về tiền của ngày càng lớn, dẫn đến họ bị khánh kiệt về kinh tế. - Về nhân cách: sử dụng ma tuý làm cho người nghiện thay đổi trạng thái tâm lý, sa sút về tinh thần( xa lánh nếp sống, sinh hoạt lành mạnh, xa lánh người thân, bạn bè tốt; có thể làm bất cứ việc gì kể cả trộm cắp, lừa đảo, cướp giật, đánh đập 12 người thân, cha mẹ, vợ con, anh em,…thậm chí giết người,…). Hành vi, lối sống của họ bị sai lệch so với chuẩn mực đạo đức của xã hội và luật pháp. Họ là những người bị tha hoá về nhân cách. -> Từ đó, hạnh phúc gia đình bị tan vỡ và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống cộng đồng. 2. Tác hại của tệ nạn ma tuý đối với nền kinh tế: - Hàng năm Nhà nước phải chi phí hàng ngàn tỷ đồng cho việc xóa bỏ cây thuốc phiện, cho công tác cai nghiện ma tuý, công tác phòng, chống và -> Sau khi các nhóm trình bày kiểm soát ma tuý. hết vấn đề, giáo viên nhận xét và - Làm suy giảm lực lượng lao động của gia đình và xã hội cả về số lượng và chất lượng; làm cho thu chốt kiến thức. nhập quốc dân cũng giảm, chi phí cho dự phòng và - Giáo viên cho học sinh xem một số hình ảnh và 2 đoạn video nói về tác hại của ma túy đối với bản thân người sử dụng, đối với chăm sóc y tế lại tăng. - Người nghiện ma túy hầu hết ở trong độ tuổi lao động, vì vậy vấn đề đào tạo cán bộ, công nhân có tay nghề để thay thế họ là một vấn đề khó khăn. nền kinh tế và đối với trật tự an - Ảnh hưởng đến tâm lý của các nhà đầu tư nước ngoài, khách du dịch. toàn xã hội. 3. Tác hại của tệ nạn ma tuý đối với trật tự, an toàn xã hội. - Tệ nạn ma túy là nguyên nhân làm nảy sinh, 13 gia tăng tình hình tội phạm trong nước gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự (trộm, cắp, buôn bán ma túy, buôn bán người, khủng bố...). - Tệ nạn ma túy là nguyên nhân, điều kiện nảy sinh, phát triển các tệ nạn xã hội khác (mại dâm, cờ bạc...). TÓM LẠI: Tệ nạn ma túy đã và đang là hiểm họa của nhân loại, với những hậu quả, tác hại vô cùng lớn đối với người nghiện, gia đình họ và cộng đồng -> mỗi chúng ta, các cơ quan thực thi pháp luật cũng như toàn xã hội, cần nỗ lực mọi biện pháp để xóa bỏ tệ nạn này, đem lại yên bình cho mọi nhà. GV: Em có nhận xét chung gì về tác hại của tệ nạn ma túy và thái độ, hành động của chúng ta với tệ nạn này? 14 3. Biện pháp 3: Sử dụng phù hợp, linh hoạt các phương tiện dạy - học truyền thống kết hợp với hiện đại Trong quá trình hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức ở trên lớp, giáo viên sử dụng các phương tiện dạy – học một cách thích hợp sẽ phát huy được nhiều khả năng sáng tạo của học sinh. Đặc biệt, những ứng dụng của công nghệ thông tin sẽ làm cho hoạt động học của học sinh trở nên sôi nổi, hưng phấn, khơi dậy niềm đam mê, thích thú, phát huy tối đa tính chủ động, tích cực của học sinh. Cụ thể như sau: - GV sử dụng máy chiếu đa năng soạn thảo trên phần mềm Power Point cho HS xem một số hình ảnh về ma túy tổng hợp, con đường đưa ma túy vào cơ thể và tác hại của ma túy. Ví dụ: * Một số hình ảnh về ma túy tổng hợp: 15 Hình ảnh 1 16 Hình ảnh 2 * Một số hình ảnh về con đường đưa ma túy vào cơ thể: 17 Hình ảnh 3 18 Hình ảnh 4 * Một số hình ảnh về tác hại của ma túy: Hình ảnh 5 19 Hình ảnh 6 Đồng thời để học sinh hiểu sâu sắc hơn về tác hại của ma túy, giáo viên cho học sinh xem 2 đoạn video nói về ma túy đá, ma túy tổng hợp cũng như tác hại của chúng (kèm trong file SKKN: giaoducquocphong-anninh – Pham Quang Minh – THPT Bim Son – Bim Son). - GV dùng bảng phụ cụ thể hóa tác hại của ma túy gây tổn hại về sức khỏe bằng sơ đồ: 20
- Xem thêm -