Skkn một số giải pháp dạy thí nghiệm vật lý 8

  • Số trang: 8 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 33 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: "DẠY HỌC THÍ NGHIỆM THEO NHÓM TRONG GIỜ VẬT LÍ LỚP 8" 1 PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ Vật lý là một bộ môn khoa học thực nghiệm, các định luật và tính chất vật lý được rút ra dựa trên cơ sở tiến hành thí nghiệm. Việc làm các thí nghiệm vật lí ở nhà trường là một trong các biện pháp quan trọng nhất để phấn đấu nâng cao chất lượng dạy và học Vật lí. Làm thí nghiệm Vật lí theo nhóm có tác dụng to lớn trong việc phát triển nhận thức của học sinh, giúp các em quen dần với phương pháp nghiên cứu khoa học, vì qua đó các em được tập quan sát, đo đạc, được rèn luyện tính cẩn thận, kiên trì, điều đó rất cần cho việc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chuẩn bị cho học sinh tham gia hoạt động thực tế. Do được tận mắt, tự tay tháo lắp các dụng cụ, thiết bị và đo lường các đại lượng,..., các em có thể nhanh chóng làm quen với những dụng cụ và thiết bị dùng trong đời sống và sản xuất sau này. Đặc biệt, việc thực hiện thí nghiệm Vật lí theo nhóm là rất phù hợp với đặc điểm tâm – sinh lí và khả năng nhận thức của học sinh, đồng thời tạo điều kiện rèn luyện cho học sinh các kỹ năng thực hành và thái độ ứng xử trong thực hành, cần thiết cho việc học tập Vật lí ở các cấp học trên. Trong đổi mới phương pháp dạy học ,việc dạy học thí nghiệm theo nhóm cũng là một phương pháp dạy học tích cực, nhằm giúp HS hiểu sâu hơn kiến thức cơ bản của môn vật lý. Mặt khác, nhằm tạo cho các em khả năng hợp tác trong quá trình học tập, rèn luyện các kỹ năng cơ bản để các em nâng cao chất lượng về học tập, nhóm đã chọn chuyên đề “Dạy học thí nghiệm theo nhóm” để làm chuyên đề của nhóm vật lý. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Cơ sở lý luận: - Vật lí là một môn khoa học thực nghiệm, bởi vậy đòi hỏi giáo viên bộ môn phải sử dụng các PP và kỹ thuật dạy học một cách hợp lí, linh hoạt, phù hợp với đặc trưng của cấp học, môn học; phù hợp với nội dung, tính chất của bài học, đặc điểm và trình độ HS; phù hợp với thời lượng dạy học và các điều kiện dạy học cụ thể của trường, địa phương, nhất là tăng cường việc sử dụng thí nghiệm và các phương tiện trực quan trong quá trình dạy học. 2 - Trong dạy học vật lí, giáo viên cần phát huy tính tích cực của học sinh bằng cách tạo hứng thú, kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của học sinh. Rèn luyện cho học sinh kĩ năng thực hành; rèn luyện khả năng sử dụng và diễn đạt ngôn ngữ vật lí cho học sinh. Qua đó việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh sẽ được phát huy tối đa. II. Thực trạng tình hình hiện nay: 1- Thực trạng tình hình việc dạy môn vật lý hiện nay: a- Đối với người dạy: - Nguyên nhân chủ quan của mỗi giáo viên đứng lớp: nhiều giáo viên chưa có sự chuẩn bị tốt nhất cho bài giảng - Giáo viên hạn chế khả năng dạy học thí nghiệm theo nhóm vì sợ mất thời gian .Do đó học sinh chưa được làm, chưa được tự mình nghiên cứu hiện tượng xảy ra dẫn đến không phát huy được tính sáng tạo của học sinh trong việc làm việc theo nhóm b- Đối với người học: - Còn ngại khó, chưa thực sự hứng thú tìm tòi khoa học. - Điều kiện vật chất thiết bị, thời gian còn thiếu thốn, hạn hẹp khó có thể thực hiện những ý tưởng sáng tạo của mình. c- Đối với chương trình học: - Thiết bị dạy học đã xuống cấp do quá trình sử dụng và bảo quản, do thiết bị được trang cấp chất lượng không cao dẫn đến nhiều thí nghiệm làm không thành công. Do đó giáo viên chỉ làm những thí nghiệm biểu diễn hay chỉ giới thiệu dụng cụ thí nghiệm. - Cách kiểm tra, đánh giá hiện nay chủ yếu tập trung vào nội dung kiến thức mà chưa chú ý đánh giá qua thực hành thí nghiệm. Đây cũng chính là một “khe hở” khá rộng, một nguyên nhân khá rõ để giải thích cho thực trạng nêu trên. 2- Những thuận lợi, khó khăn khi chọn thực hiện chuyên đề. * Thuận lợi: 3 Năm học 2011 – 2012 là “ Năm học tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” và điểm nhấn của ngành là “ Bảo quản tốt, sử dụng có hiệu quả đồ dùng, thiết bị dạy học…” - Bản thân giáo viên thường xuyên học hỏi qua rút kinh nghiệm các tiết dự giờ dự giờ thanh tra, hội giảng nên việc tiếp cận với phương pháp dạy học mới được ứng dụng có hiệu quả. - Học sinh ngoan, có ý thức học tập, tạo điều kiện cho giáo viên truyền thụ kiến thức trên lớp. - Số lượng học sinh trong một lớp đảm bảo, không quá đông khi phân nhóm. * Khó khăn: - Do học sinh chủ yếu là vùng nông thôn nên việc tiếp cận với những đồ dùng hiện đại còn hạn chế - Thiết bị qua nhiều năm sử dụng cũng bị mất, hư hao phần nào PHẦN III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.  Một số giải pháp chung về “Thí nghiệm theo nhóm” Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của thí nghiệm nhóm, bản thân tôi luôn cố gắng thực hiện tốt các nội dung sau: 1- Chuẩn bị tốt nội dung bài giảng đảm bảo theo chuẩn kiến thức kĩ năng và có điều chỉnh nội dung dạy học (nếu bài có nội dung giảm tải ). 2. Chuẩn bị tốt dụng cụ thí nghiệm , đảm bảo đủ về số lượng, chất lượng. Điều này đòi hỏi giáo viên cần nghiên cứu kĩ chương trình các bài có thí nghiệm ngay từ đầu năm học, xác định cần dụng cụ gì, số lượng bao nhiêu, còn thiếu những gì để có kế hoạch giải quyết trong năm bằng cách mua thêm hoặc tự làm hoặc hướng dẫn học sinh tự làm. * Trình tự tổ chức một thí nghiệm theo nhóm: Quá trình tổ chức hoạt động thí nghiệm theo nhóm có thể chia thành 3 giai đoạn ( 3 bước) sau: - Làm việc chung cả lớp, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm. 4 - Làm việc theo nhóm. - Làm việc chung với cả lớp, trình bày kết quả của mỗi nhóm và đánh giá kết quả a) Bước 1: Làm việc chung cả lớp, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm Giai đoạn này thực hiện chung với cả lớp bao gồm các hoạt động chính sau đây: - GV nêu vấn đề, xác định mục đích yêu cầu của thí nghiệm, xác định nhiệm vụ nhận thức cho học sinh. - Chia nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm. - GV tổ chức cùng HS xác định phương án thí nghiệm, dụng cụ thí nghiệm, cách bố trí và tiến hành thí nghiệm (GV chỉ rõ những vấn đề cần lưu ý đối với HS trong quá trình thí nghiệm). - Bố trí địa điểm làm việc cho mỗi nhóm. b) - Bước 2: Làm việc theo nhóm Trong nhóm phân công nhiêm vụ cho từng thành thành viên của nhóm: + Trưởng nhóm: có vai trò hướng dẫn hoạt động của nhóm. + Thư ký: Ghi chép lại kết quả các công việc của nhóm sau khi có sự thống nhất của cả nhóm. + Báo cáo viên: Thay mặt nhóm để báo cáo kết quả. + Các thành viên khác có trách nhiệm tham gia tích cực mọi hoạt động của nhóm. - Thảo luận kế hoạch và cách thức làm việc của nhóm. - Tiến hành thực hiện nhiệm vụ: + Sắp xếp, bố trí thí nghiệm. + Tiến hành thí nghiệm. + Thảo luân ghi kết quả, thông tin cần báo cáo. - Thu xếp đồ dùng thiết bị, chuẩn bị báo cáo kết quả làm việc trước lớp. 5 c) Bước 3: Trình bày kết quả của mỗi nhóm và đánh giá kết quả - Đại diện của mỗi nhóm trình bày kết quả của nhóm trước toàn lớp. - GV tổ chức cho cả lớp nhận xét, đánh giá kết quả và rút ra kết luận.  Một số giải pháp cho bài dạy thực hiện chuyên đề Nhóm vật lý xin đưa ra một số giải pháp với chuyên đề “ thí nghiệm theo nhóm” cho bài dạy “Dẫn nhiệt “ môn vật lí 8 – tiết 27 – tuần 27 như sau: Trong bài dạy này HS cần thực hiện thí nghiệm nhóm để biết được sự dẫn nhiệt và tính dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng và khí, yêu cầu HS thực hiện theo các bước như sau:  Bước 1: Làm việc chung cả lớp, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm -GV nêu vấn đề, xác định mục đích yêu cầu của thí nghiệm là biết được sự dẫn nhiệt , tính dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng , khí để từ đó cho được ví dụ về dẫn nhiệt , vận dụng tính dẫn nhiệt giải thích được một số hiện tượng đơn giản trong thực tế -Chia 4 nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm -GV đưa ra 3 phương án thí nghiệm, cho HS nêu dụng cụ thí nghiệm, cách bố trí và tiến hành thí nghiệm : đèn cồn, giá thí nghiệm, kẹp vạn năng , các đinh, 3 thanh gồm : đồng ,nhôm và thủy tinh , ống nghiệm , sáp, nước / nhóm . -Tổ chức phân chia thành 4 nhóm, phân chia 2 bàn học thành 1 nhóm thí nghiệm (khoảng 6 – 8 hs ).  Bước 2: Làm việc theo nhóm - Trong nhóm phân công nhiêm vụ cho từng thành thành viên của nhóm: Các nhóm tự phân trưởng nhóm, thư ký và báo cáo viên. - Các nhóm thảo luận kế hoạch và cách thức làm việc của nhóm. - Tiến hành thực hiện nhiệm vụ: + Sắp xếp, bố trí thí nghiệm. + Tiến hành thí nghiệm 6 Giáo viên theo dõi và uốn nắn HS trong quá trình thí nghiệm + Thảo luận, ghi kết quả thông tin cần báo cáo - Thu xếp đồ dùng thiết bị, chuẩn bị báo cáo kết quả làm việc trước lớp.  Bước 3: Trình bày kết quả của mỗi nhóm và đánh giá kết quả - Gv thu báo cáo thí nghiệm của các nhóm HS. - GV tổ chức cho cả lớp nhận xét, đánh giá kết quả và rút ra kết luận. C5. Đồng dẫn nhiệt tốt nhất. Thủy tinh dẫn nhiệt kém nhất . C6. Chất lỏng dẫn nhiệt kém . C7. Chất khí dẫn nhiệt kém . PHẦN IV : MỘT SỐ THUẬN LỢI VÀ NHỮNG KHÓ KHĂN KHI THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ: 1) Thuận lợi: - Bản thân mỗi giáo viên đã được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng CMNV để nâng cao về mặt nhận thức, kiến thức, kỹ năng về ĐMPPDH nói chung và quá trình dạy học thí nghiệm vật lý nói riêng. - Việc dạy học bằng thí nghiệm vật lý tạo cho HS có hứng thú trong học tập, yêu thích bộ môn hơn. - Đồ dùng thiết bị phần nào đã đáp ứng đồng bộ cho quá trình giảng dạy. - Học sinh lĩnh hội kiến thức chủ động. 2) Khó khăn: - Việc bố trí bàn học thực hiện hoạt động nhóm còn nhiều bất cập. - Sự phối hợp của các thành viên trong hoạt động nhóm và việc phân công trách nhiệm cho từng thành viên trong nhóm chưa được HS chú ý. 7 - Kỹ năng thực hành thí nghiệm của HS còn chậm nên ảnh hưởng thời lượng của tiết dạy. PHẦN V. KẾ HOẠCH VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN Từ tuần 21 (HKII), lấy ý kiến xây dựng chuyên đề . Từ tuần 22 đến tuần 23, phân công viết nháp chuyên đề để tổng hợp. Từ tuần 24 nhận đóng góp ý kiến của các giáo viên trong tổ . Từ tuần 25, 26 hoàn thành chuyên đề và triển khai chuyên đề . Tuần 27 thực hiện tiết dạy mẫu ở lớp 8A1 8
- Xem thêm -