Skkn một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy - học phân môn chính tả cho học sinh lớp 5b

  • Số trang: 12 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY-HỌC PHÂN MÔN CHÍNH TẢ CHO HỌC SINH LỚP 5B, TRƯỜNG TIỂU HỌC LÊ VĂN TÁM , HUYỆN THỐNG NHẤT TỈNH ĐỒNG NAI” 1 A. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: I/ Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc dạy Chính tả : Công cuộc đổi mới đất nước đòi hỏi có sự đổi mới về nội dung phương pháp dạy học. Đòi hỏi người chủ nhân tương lai của đất nước vừa giỏi chuyên môn vừa có nhân cách tốt. Như bất kì môn học nào khác, ở môn Tiếng Việt cũng có sự điều chỉnh về nội dung, phương pháp dạy học để đáp ứng nhu cầu đó. Mục tiêu môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Chính tả nói riêng là rèn cho học sinh một số kĩ năng viết. Viết là một dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển lời nói có âm thanh sang hình thức chữ viết. Theo một số từ điển thì: Chính tả là viết đúng, là lối viết hợp chuẩn. Cụ thể, chính tả là hệ thống các quy tắc về cách viết thống nhất cho các từ của một ngôn ngữ, cách viết hoa tên riêng, cách phiên âm tên riêng nước ngoài. Phân môn Chính tả giúp học sinh hình thành năng lực, thói quen viết đúng chính tả, đó là thói quen viết đúng Tiếng Việt văn hóa, Tiếng Việt chuẩn mực, đồng thời nó còn là cơ sở của những môn học khác. Phân môn Chính tả được dạy liên tục trong chương trình Tiếng Việt Tiểu học từ lớp 1đến lớp 5 với các dạng bài chính tả như: tập chép, nghe đọc, nhớ viết…Tùy yêu cầu của mỗi dạng bài khác nhau nhưng tất cả đều chú ý đến cách trình bày bài chính tả, viết chữ đẹp và đúng chính tả. Việc dạy chính tả ở Tiểu học nhằm giúp học sinh nắm được quy tắc và thói quen viết chữ ghi Tiếng Việt đúng với chuẩn. Từ đó làm chủ được tiếng nói và khả năng sử dụng ngôn ngữ trong các hoạt động giao tiếp học tập và tư duy. Viết đúng chính tả còn góp phần khẳng định trình độ văn hóa của người sử dụng Tiếng Việt. Do vậy nghiên cứu biện pháp khắc phục lỗi chính tả là một việc làm hết sức cần thiết, nhằm thực hiện mục tiêu môn Tiếng Việt trong nhà trường Tiểu học. 2 Những điều vừa nêu trên đã khẳng định sự cần thiết, tầm quan trọng của việc giúp học sinh nắm vững quy tắc chính tả và hình thành kĩ năng chính tả cho học sinh trong trường Tiểu học nói chung, giúp hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 nói riêng. II/ Xuất phát từ thực trạng dạy và học phân môn Chính tả ở trường Tiểu học hiện nay : Chữ viết hiện nay của người Việt là chữ viết ghi lại theo phát âm. Do đó việc viết đúng phải dựa trên đọc đúng, đọc đúng là cơ sở để viết đúng. Tuy nhiên với tình hình thực tế tại địa phương, nơi có nhiều người dân ở những vùng miền khác đến làm ăn, sinh sống, đặc biệt là số lượng những người dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ cao nên hiện tượng không đồng nhất trong phát âm là rất phổ biến. Chính vì vậy mà học sinh hiện nay mắc lỗi chính tả rất nhiều. Vậy phải làm thế nào để giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả? Phải làm sao để cho học sinh học tốt phân môn Chính tả? Từ những trăn trở trên đã thúc đẩy tôi trong quá trình giảng dạy thực tế, tôi đã tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy-học phân môn Chính tả cho học sinh lớp 5B-Trường Tiểu học Lê Văn Tám-Huyện Thống Nhất”, một trong những biện pháp tích cực giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt và các môn học khác trong chương trình. Bởi trên thực tế, nếu người nói “không chuẩn phát âm” không thể làm người nghe hiểu mình muốn nói gì thì “viết không đúng” cũng không thể diễn đạt được ý tưởng của mình cho người khác hiểu. Đặc biệt là trong chương trình phổ thông, môn Tiếng Việt lại là môn “chủ lực và trung tâm” để có thể khai thác các môn học khác một cách tốt nhất. B. NỘI DUNG: I/ Một số lỗi tồn tại của học sinh: 3 Qua quá trình giảng dạy và theo dõi chất lượng bộ môn, tôi nhận thấy học sinh thường mắc phải các loại lỗi sau: 1. Lỗi về dấu thanh: Tiếng Việt có 6 thanh (ngang, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng) thì nhiều học sinh không phân biệt được 2 thanh hỏi, ngã trong khi số lượng tiếng mang 2 thanh này thì nhiều và rất phổ biến. Ví dụ: Sữa xe đạp, hướng dẩn, giử gìn, dổ dành, lẩn lộn,… 2. Lỗi phụ âm đầu: Học sinh viết lẫn lộn một số chữ cái ghi các âm đầu sau đây: + c/k: Céo co,… + g/gh: Con ghà , gê gớm,… + ng/ngh: Ngỉ ngơi, nge nhạc, nghành nghề,… + ch/tr: Cây che, chiến chanh,… + s/x: Cây xả , xa mạc,… +l/n: na cà, gian lan,… 3. Lỗi âm cuối, vần: Học sinh thường viết lẫn lộn chữ ghi âm cuối và các vần sau đây: + at/ac- ăt/ăc - ât/âc: mác mẻ, lường gạc, gặc lúa, nổi bậc, lấc phấc,… + an/ang- ân/âng: cây bàn, bàng bạc, khoai lan, hụt hẫn, tần lầu,... + ên/ênh: bấp bên, nhẹ tên, ghập ghền, khấp khển,… + ui/uôi: nui lớn, nhỏ tủi, quả chúi,… 4 + iu/iêu: buổi chìu, muối tiu, nồi niu,… + ong/ông: mông ước, lồng mẹ,… II/ Nguyên nhân chủ yếu: 1. Lỗi về dấu thanh: Học sinh là con em người dân miền Trung thường không phân biệt được thanh hỏi và thanh nga. Trong khi số lượng tiếng mang 2 thanh này khá nhiều. Do đó, đây là lỗi rất phổ biến trong học sinh. 2. Lỗi khi viết âm đầu: Học sinh là con em người dân miền Bắc thường nói lẫn lộn qua lại giữa l/n, ch/tr, s/x. Sự lẫn lộn trong cách phát âm, nói chuyện hàng ngày ít nhiều đã ảnh hưởng đến vấn đề viết đúng chính tả, tức là nói sai dẫn đến viết sai, nói như thế nào thì viết như vậy. Ngoài ra, trong quy ước về chữ quốc ngữ, một âm ghi bằng 2 hoặc 3 dạng (ví dụ: âm “cờ” ghi bằng 3 chữ cái c/k/q , âm “ngờ” ghi bằng ng/ngh, âm “gờ” ghi bằng g/gh…) dù có những quy định riêng cho mỗi dạng khi ghép chữ, nhưng đối với học sinh tiểu học thì rất dễ lẫn lộn. 3. Lỗi khi viết âm cuối, vần: Học sinh là con em người dân miền Nam thường không phân biệt được các vần có âm cuối at/ac - ăt/ăc - ât/âc; an/ang - ân/âng; ên/ênh. Do đặc thù ở địa phương, tỉ lệ học sinh dân tộc cao (chiếm 23% tổng số học sinh toàn trường) nên học sinh dân tộc thường nói và viết sai các vần ui/uôi, iu/iêu, ong/ông. III/ Một số biện pháp khắc phục lỗi: 5 1. Tích cực luyện phát âm đúng: Muốn học sinh viết đúng chính tả, giáo viên phải là người phát âm rõ tiếng, đúng chuẩn, đồng thời chú ý luyện phát âm cho học sinh để phân biệt các thanh và vần dễ lẫn. Việc rèn phát âm được thực hiện trong tiết Tập đọc ở phần Luyện đọc, lưu ý sửa lỗi phát âm cho học sinh. Đối với môn Chính tả, trước khi cho học sinh viết bài giáo viên cần cho học sinh đọc nhiều lần và luyện viết các tiếng, các từ khó và dễ lẫn có trong bài; và sau khi viết bài xong, phần soát và sửa lỗi cũng không kém phần quan trọng. Giáo viên cần hình thành cho các em thói quen biết tự soát lỗi và sửa lỗi khi sai cho mình và cho bạn. Sau khi soát lỗi, học sinh phải sửa lỗi bằng cách viết lại mỗi lỗi sai một đến hai dòng vào dưới bài chính tả. Đối với môn Luyện từ và câu, Tập làm văn cần lưu ý giúp các em dùng từ hợp lí khi đặt câu hay viết văn. 2. Phân biệt chính tả bằng phân tích, so sánh: Giáo viên tập trung rèn luyện nhiều ở phân môn Tập đọc và Chính tả, song song với việc phát âm, giáo viên có thể áp dụng biện pháp phân tích cấu tạo tiếng, so sánh với những tiếng dễ lẫn lộn, phát hiện những điểm khác nhau để học sinh lưu ý và ghi nhớ. Ví dụ: Khi viết tiếng “buông” học sinh dễ lẫn lộn với tiếng “buôn”, giáo viên yêu cầu học sinh phân tích cấu tạo hai tiếng này: - buông = b + uông - buôn = b + uôn So sánh để thấy sự khác nhau: Tiếng “buông” có âm cuối là “ng”, tiếng “buôn” có âm cuối là “n”. Học sinh ghi nhớ điều này, khi viết các em sẽ không viết sai. 3. Phân biệt bằng nghĩa từ: 6 Một biện pháp khác để khắc phục lỗi chính tả cho học sinh là giúp học sinh hiểu nghĩa chính xác của từ. Việc giải nghĩa từ thường được thực hiện trong tiết Tập đọc, Luyện từ và câu, Tập làm văn và trong tiết Chính tả. Ví dụ: Phân biệt lan và lang : lan có thể là hoa lan lang có thể là khoai lang Giáo viên có thể treo tranh minh họa để vừa kích thích hứng thú học tập của học sinh, vừa giúp học sinh dễ nhớ từ hơn. Với những từ nhiều nghĩa, giáo viên phải đặt từ đó trong văn cảnh cụ thể để gợi lại nghĩa của từ hoặc giúp học sinh giải nghĩa từ. 4. Ghi nhớ một số luật và mẹo chính tả: Một số hiện tượng chính tả mang tính quy luật đối với hàng loạt từ có thể giúp cho học sinh khắc phục lỗi chính tả một cách rất hữu hiệu. Ngay từ lớp 1, các em đã được làm quen với quy tắc chính tả: các âm đầu k, gh, ngh đứng trước các âm i, e, ê. Còn các âm c, g, ng đứng trước các âm còn lại. Từ những năm 1984, Nhà nước đã có quy định về các trường hợp viết I và Y như sau: - Nếu không có sự thay đổi về âm hay nghĩa (trừ trường hợp Y đi sau âm đệm) thì đồng loạt thay Y bằng I. Ví dụ: hi sinh, lí luận, thẩm mĩ,… - Nếu âm đứng một mình hay ở đầu tiếng thì viết bằng Y, trừ vài trường hợp đã theo thói quen cũ. Ví dụ: y tế, yêu thương, yên ổn,… Phân biệt L và N: - Trong các từ láy vần: 7 + Âm đầu trong tiếng thứ nhất hoặc âm đầu trong tiếng thứ hai thường là L. Ví dụ: cheo leo, loảng xoảng,… + Trường hợp âm đầu của tiếng này là GI và KH hoặc một tiếng không có âm đầu thì tiếng kia là N. Ví dụ: gian nan, khệ nệ, ảo não, ăn năn,… - L xuất hiện hầu hết trong các tiếng chứa vần có âm đệm, còn N thì rất ít xuất hiện. Ví dụ: loài, lũy, loa,… - Không có trường hợp từ láy có hai tiếng, một tiếng có âm đầu L và tiếng còn lại có âm đầu N. Chỉ có trường hợp từ láy âm L và từ láy âm N. Ví dụ: lỏng lẻo, lẳng lặng, nõn nà, non nớt,… Phân biệt S và X: - Trong các từ láy vần, đa số ta dùng X. Ví dụ: búa xua, lì xì,… - Chỉ có X viết với những tiếng có âm đệm.Ví dụ: xoa tay, tóc xoăn,… - Ngoài ra, để phân biệt âm đầu s/x: Đa số các từ chỉ tên cây và tên con vật đều bắt đầu bằng s. Ví dụ: + Sả, si, sồi, sứ, sung, sắn, sim, sao, su su, sậy, sấu, sến, sầu riêng, … + Sam, sán, sáo, sâu, sên, sếu, sò, sóc, sói, sứa, sáo sậu, sư tử, sơn dương, san hô,… Luật trầm - bổng (quy luật về dấu hỏi, ngã trong các từ láy âm đầu): 2 yếu tố ở cùng một từ láy ở cùng hệ trầm (huyền/ngã/nặng) hoặc bổng (ngang/sắc/hỏi). Để nhớ được 2 nhóm này, giáo viên chỉ cần dạy cho học sinh thuộc câu thơ: Chị Huyền vác nặng – ngã đau Anh Sắc – không - hỏi một câu được à. 8 Nghĩa là đa số các từ láy âm đầu, nếu yếu tố đứng trước mang thanh huyền, nặng, ngã thì yếu tố đứng sau sẽ mang thanh ngã, nếu yếu tố đứng trước mang thanh ngang, sắc, hỏi thì yếu tố đứng sau sẽ mang thanh hỏi (hoặc ngược lại). Ví dụ:  Huyền + ngã: Mỡ màng, lững lờ, vồn vã,…  Nặng + ngã: Đẹp đẽ, mạnh mẽ, vật vã,…  Ngã + ngã: Dễ dãi, nghễnh ngãng, nhõng nhẽo,…  Ngang + hỏi: Nhỏ nhoi, trẻ trung, vui vẻ,…  Sắc + hỏi: Mát mẻ, sắc sảo, vắng vẻ,…  Hỏi + hỏi: Thỏ thẻ, hổn hển, rủ rỉ,… Giáo viên còn có thể cung cấp thêm cho học sinh một số mẹo luật khác như: - Để phân biệt âm đầu tr/ch: Đa số các từ chỉ đồ vật trong nhà và tên con vật đều bắt đầu bằng ch, ví dụ: chăn, chiếu, chảo, chổi, chai, chày, chén, chum, chạn, chõ, chuông, chiêng ,… chồn, chí, chuột, chó, chuồn chuồn, châu chấu, chào mào, chiền chiện, chẫu chàng, chèo bẻo, chìa vôi,… - Để phân biệt các vần dễ lẫn lộn: + Đa số từ chỉ trạng thái bấp bênh, không vững chắc có vần ênh: Gập ghềnh, khấp khểnh, chông chênh, lênh đênh, bập bềnh, chếnh choáng, chệnh choạng, lênh khênh, bấp bênh, công kênh,… + Hầu hết các từ tận cùng là ng hoặc nh là từ tượng thanh: oang oang, đùng đoàng, loảng xoảng, đoàng đoàng, sang sảng, rổn rảng, ùng oàng, quang quác, pằng 9 pằng, eng éc, beng beng, chập cheng, leng keng, lẻng kẻng, đùng đùng, thùng thùng, bình bịch, thình thịch, rập rình, xập xình, huỳnh huỵch,… 5. Vận dụng củng cố bằng các bài tập chính tả: Giáo viên nên cho học sinh thực hiện các dạng bài tập chính tả khác nhau để giúp học sinh tập vận dụng các kiến thức đã học, làm quen với việc sử dụng từ trong văn cảnh cụ thể. Sau mỗi bài tập, giáo viên giúp học sinh rút ra các quy tắc chính tả để các em ghi nhớ. IV. Kết quả: Xuất phát từ thực tiễn của lớp, tôi đã thực hiện các biện pháp trên, qua một thời gian tôi thấy lớp tôi có chuyển biến rõ rệt, các em học sinh đọc và viết chính tả tốt hơn. Trong giờ học các em tiếp thu bài tốt hơn, không khí học tập sôi nổi hơn. Các em rất hứng thú say mê trong học tập. Qua đó các em dần có thói quen đọc và viết ngày một chuẩn hơn. Sau đây là kết quả kiểm tra đánh giá, phân loại ở 2 thời điểm đầu năm và cuối HKI năm học 2010-2011: Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung Yếu * Nhận xét: bình 5B (Đầu năm) 25 5(20%) 13(52%) 3(12%) 4(16%) Kết quả 5B (Cuối HKI) 25 11(44%) 10(40%) 4(16%) 0 thực nghiệm ở bảng trên cho thấy dạy theo phương pháp đổi mới đã có hiệu quả nhất định đối với việc rèn kĩ năng đọc và viết đúng chính tả cho học sinh. Bởi số lượng học sinh đạt điểm giỏi đã tăng lên và số học sinh đạt điểm yếu đã giảm đi ở cuối HKI so với thời điểm đầu năm. 10 Một số học sinh yếu kém vào đầu năm học thường sai từ 10 lỗi trở lên trong 1 bài, đến nay số lỗi đã giảm xuống còn 2 - 5 lỗi/mỗi bài. Trong quá trình giảng dạy, với việc áp dụng các biện pháp trên tôi nhận thấy học sinh đã có tiến bộ khá rõ rệt. Tuy rằng đây mới chỉ là kết quả hết sức khiêm tốn và việc “giúp học sinh học tốt môn Chính tả” là một quá trình lâu dài, song với những kết quả bước đầu như trên, nếu tiếp tục rèn luyện các em sẽ có kỹ năng viết đúng khi viết chính tả. C. BÀI HỌC KINH NGHIỆM: Từ những kết quả đã đạt được theo tôi để khắc phục lỗi chính tả cho học sinh lớp 5 nói riêng, từ đó nâng cao kĩ năng chính tả cho học sinh toàn cấp nói chung giáo viên cần chú ý những điểm sau : - Phát hiện lỗi chính tả, đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời là rất cần thiết. - Giáo viên cần tích cực luyện phát âm đúng cho học sinh vì có phát âm đúng thì học sinh mới dễ dàng rèn cho học sinh viết đúng. - Giáo viên nên hướng dẫn các em thật tỉ mỉ về các quy tắc chính tả và sử dụng một số hình ảnh minh họa vừa để trang trí lớp học vừa để giúp học sinh nắm bài dễ hơn. - Giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, tự tìm hiểu, nghiên cứu để nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ. Có nắm chắc kiến thức, giáo viên mới có thể giúp học sinh học tập một cách có hiệu quả. D. KIẾN NGHỊ: - Các cấp quản lí chuyên môn tạo mọi điều kiện, khuyến khích giáo viên chủ động trong việc khai thác nội dung, sáng tạo và xây dựng các kiểu bài tập phù hợp để giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả cho học sinh. - Cung cấp các tài liệu về Nghiên cứu Tiếng Việt, từ điển Tiếng Việt. 11 - Tổ chức các chuyên đề về giảng dạy phân môn Chính tả. - Cung cấp kịp thời các phương tiện dạy học phục vụ cho môn học. * Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã nghiên cứu và vận dụng trong quá trình giảng dạy thực tế của lớp mình. Tuy kết quả bước đầu chưa cao lắm, nhưng với sự nhiệt tình và nỗ lực hết mình, tôi cũng đã tích lũy được một số bài học thực tiễn. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Hội đồng sáng kiến để việc giảng dạy phân môn Chính tả trong nhà trường ngày càng được nâng cao về chất lượng, giúp học sinh học tập đạt kết quả tốt hơn. 12
- Xem thêm -