Skkn giúp học sinh lớp 4, 5 học tốt phân môn tập làm văn

  • Số trang: 20 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Lêi c¶m ¬n T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c tËp thÓ, c¸ nh©n ®· gióp ®ì nhiÖt t×nh ®Ó t«i hoµn thµnh bµi tËp”Gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n”. T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ®Õn Ban gi¸m hiÖu, tËp thÓ gi¸o viªn vµ häc sinh trêng tiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« - ®Æc biÖt lµ c« gi¸o hiÖu trëng §ç ThÞ HuÖ ®· t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì ®Ó t«i nghiªn cøu, kiÓm chøng vµ thùc hiÖn bµi tËp nghiªn cøu khoa häc nµy. Do thêi gian h¹n hÑp, do tr×nh dé b¶n th©n Ýt nhiÌu cßn cã nh÷ng h¹n chÕ. RÊt mong sù ®ãng gãp ch©n thµnh cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp, c¸c ®éc gi¶ ®Ó ®Ò tµi nµy hoµn h¶o h¬n. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! §åi Ng«, th¸ng 4 n¨m 2005. PhÇn më ®Çu. 1 I-Lý do chän ®Ò tµi. Môc tiªu gi¸o dôc cña §¶ng ta chØ râ “Gi¸o dôc ®µo t¹o nh»m ®µo t¹o con ngêi toµn diÖn” Sù nghiÖp gi¸o dôc hiÖn nay ®ang lµ vÊn ®Ò bøc xóc nhÊt, tr¨n trë nhÊt cña toµn x· héi, gi¸o dôc lµ nhiÖm vô then chèt. NghÞ quyÕt trung ¬ng 2 – kho¸ VIII còng nªu râ:”Gi¸o dôc ®µo t¹o lµ quèc s¸ch hµng ®Çu nh»m n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc, båi dìng nh©n tµi”. Lµ ngêi gi¸o viªn tiÓu häc mçi chóng ta ai còng ph¶i suy nghÜ vµ hµnh ®éng nh thÕ nµo ®Ó ®a sù nghiÖp gi¸o dôc níc nhµ cã nh÷ng bíc chuyÓn biÕn míi, ®¸p øng thêi c¬ vµ th¸ch thøc hiÖn nay cña toµn x· héi. ThÕ kû 21, thÕ kû cña khoa häc – kü thuËt hiÖn ®¹i. Thùc tr¹ng gi¸o dôc hiÖn nay ®Ó gi¸o dôc ph¸t triÓn ®ång ®Òu, cã chÊt lîng, ®ã lµ vÊn ®Ò nan gi¶i, lµ bµi to¸n cha t×m ra ®¸p sè tèi u. BËc tiÓu häc lµ bËc häc nÒn t¶ng, c¸c ho¹t ®éng häc tËp trªn líp, ho¹t ®éng gi¸o dôc ngoµi giê lªn líp còng nh c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc kh¸c gióp häc sinh ph¸t triÓn toµn diÖn. Ph©n m«n TËp lµm v¨n cña m«n TiÕng viÖt ë tiÓu häc nhiÒu n¨m qua chÊt lîng cha cao. Qua thùc tÕ nhiÒu n¨m gi¶ng d¹y ë líp 4,5 t«i thÊy häc sinh viÕt cßn kh« khan, lñng cñng, cha s¸t yªu cÇu cña ®Ò, ch÷ th× xÊu vµ cßn sai lçi vÒ nhiÒu ph¬ng diÖn, bè côc cha ®óng, c©u sai ng÷ ph¸p, diÔn ®¹t rêm..., viÖc sö dông kiÕn thøc tiÕng ViÖt cßn h¹n chÕ... Häc sinh phÇn nhiÒu cßn ng¹i häc tËp lµm v¨n, mÆc dï häc tèt c¸c m«n kh¸c. ChÊt lîng häc tËp lµm v¨n cha cao cã cßn ph¶i do häc sinh viÕt bµi qu¸ ng¾n? Kh«ng ph¶i nh vËy, «ng cha ta tõ xa ®· tõng nãi “V¨n hay cha lo lµ dµi”. VËy ®Ó gióp häc sinh häc tèt m«n tËp lµm v¨n ph¶i lµ c¶ qu¸ tr×nh vµ ph¶i dùa trªn nhiÒu c¬ së: Ph¶i n¾m b¾t ®îc t©m sinh lý häc sinh tiÓu häc: HiÕu ®éng, dÔ ch¸n n¶n, sù chó ý cha cao, t duy trõu tîng cßn h¹n chÕ... ®Ó tõ ®ã kÞp thêi ®iÒu chØnh, uèn n¾n... TËp lµm v¨n lµ sù thª rhiÑn kiÕn thøc tæng hîp cña c¸c em: Nghe, nãi, ®äc, viÕt. Gióp c¸c em ph¸t triÓn n¨ng lùc trÝ tuÖ vµ t duy s¸ng t¹o... nÕu ph©n m«n nµy chØ ®îc xem nhÑ vÒ néi dung h×nh thøc, bè côc bµi, ch÷ viÕt... mµ kh«ng chó ý mét c¸ch toµn diÖn th× sÏ t¹o cho c¸c em mét chç trèng v« cïng to lín. ®©y còng chÝnh lµ ®iÒu mµ t«i tr¨n trë vµ nung nÊu nhiÒu n¨m, qua nh÷ng n¨m trùc tiÕp gi¶ng d¹y ë líp 4,5. §ã chÝnh lµ lý do ®Ó t«i chän ®Ò tµi “Giúp học sinh lớp 4, 5 học tốt phân môn Tập làm văn” ë mét sè thÓ lo¹i: Miªu t¶, KÓ chuyÖn... 2-Môc ®Ých nghiªn cøu: -Gãp phÇn gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n. -C¸c em thÝch thó, høng thó häc tËp. T¹o ®µ ®Ó häc tèt m«n TiÕng ViÖt vµ c¸c m«n häc kh¸c còng nh häc ë c¸c cÊp häc trªn vµ trong cuéc sèng. 2 3-§èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: Do ®iÒu kiÖn vµ th¬i gian cã h¹n nªn t«i chØ ®Ì cËp ®Õn vÊn ®Ò “Gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n” ë mét sè thÓ lo¹i t¹i trêng TiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« Lôc Nam – B¾c gIang. 4-NhiÖm vô nghiªn cøu: +Gãp phÇn lµm râ nh÷ng c¬ së lý luËn gi¸o dôc liªn quan ®Õn ph©n m«n tËp lµm v¨n ë tiÓu häc nãi chung vµ líp 4,5 nãi riªng. +T×m hiÓu, ph©n tÝch thùc tr¹ng viÖc häc ph©n m«n tËp lµm v¨n cña häc sinh líp 4,5 trêng TiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« - Lôc Nam – B¾c Giang. +Rót ra nh÷ng nguyªn nh©n vµ ®Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p, chó ý c¸c kh©u quan träng ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ häc ph©n m«n tËp lµm v¨n ë líp 4,5. 5-C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: +§iÒu tra, quan s¸t, pháng vÊn, ph©n tÝch. +§èi chiÕu, so s¸nh. +§äc tµi liÖu. PhÇn Néi dung Ch¬ng I: C¬ së lý luËn. 1-Lý luËn chung: 3 Trong m«n TiÕng ViÖt ph©n m«n TËp lµm v¨n ë tiÓu häc häc sinh ®îc häc tõ líp 2 ®Õn líp 5 víi h×nh thøc, néi dung, thÓ lo¹i tõ dÔ ®Õn khã, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ cô thÓ ®Õn trõu tîng. §©y lµ c¬ së nÒn mãng cho viÖc hcä tËp bé m«n nµy c¸c líp häc trªn. §èi víi häc sinh tiÓu häc nãi chung vµ häc sinh líp 4,5 nãi riªng häc tËp lµm v¨n häc sinh ph¶i biÕt sö dông ng«n ng÷ (nãi, viÕt) ®Ó x©y dùng v¨n b¶n trªn c¬ së thõa hëng c¸c kiÕn thøc cña m«n TiÕng ViÖt nh»m ®¶m b¶o ®îc: N¾m b¾t thÓ lo¹i, néi dung, nghÖ thuËt viÕt, sö dông tõ, s¾p xÕp ý, bè côc, tr×nh bµy vµ lµ kÕt qu¶ cña sù quan s¸t, liªn tëng thÓ hiÖn t×nh c¶m, xóc c¶m... häc sinh thÓ hiÖn b»ng v¨n b¶n (bµi tËp lµm v¨n); gióp c¸c em h×nh thµnh 2 kü n¨ng c¬ b¶n: Nãi – viÕt. Khi hai kü n¨ng nµy thùc hiÖn hiÖu qu¶ cao th× t¹o bíc ®Öm v÷ng ch¾c cho sù høng thó, say mª, s¸ng t¹o, t¹o kh¶ n¨ng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷, lµ c¬ së ®Ó häc tèt c¸c m«n häc kh¸c, kh«ng cã t×nh tr¹ng häc lÖch. TËp lµm v¨n còng lµ viÖc thÓ hiÖn kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh häc tËp c¸c ph©n m«n: tËp ®äc, tõ ng÷ - ng÷ ph¸p, chÝnh t¶, kÓ chuyÖn... h×nh thµnh cho c¸c em kh¶ n¨ng giao tiÕp, t duy b»ng ng«n ng÷, kü n¨ng viÕt, s¶n sinh v¨n b¶n, tr×nh bµy v¨n b¶n (nãi – viÕt). Ph©n m«n TËp lµm v¨n cßn gi¸o dôc c¸c em lßng tù tin, tù kh¼ng ®Þnh vµ thÓ hiÖn kh¶ n¨ng giao tiÕp tríc mäi ngêi. Gi¸o dôc t tëng, t×nh c¶m yeu thiªn nhiªn, yªu quª h¬ng ®Êt níc vµ gãp phÇn gi¸o dôc nh©n c¸ch trÎ. 2-Yªu cÇu vÒ kiÕn thøc kü n¨ng: Häc sinh cã nh÷ng hiÓu biÕt ban ®Çu mét c¸ch t¬ng ®èi cã hÖ thèng vÒ c¸c thÓ lo¹i th«ng thêng; gÇn gòi víi cuéc sèng; miªu t¶ (t¶ ®å vËt, c©y cèi, loµi vËt, phong c¶nh, t¶ ngêi, t¶ c¶nh sinh ho¹t); kÓ chuyÖn, têng thuËt, viÕt th, ®¬n tõ. Häc sinh h×nh thµnh hai kü n¨ng c¬ b¶n: Nãi – viÕt th«gn qua thùc hµnh c¸c thÓ laäi tËp lµm v¨n, häc sinh cã kh¶ n¨ng x©y dùng mét v¨n b¶n (bµi nãi hoÆc viÕt) hoµn chØnh gåm 3 phÇn: Më bµi – th©n bµi – kÕt luËn vµ rÌn luyÖn kü n¨ng quan s¸t t×m ý, s¾p xÕp ý – lËp dµn bµi, diÔn d¹t (nãi – viÕt) vµ rót kinh nghiÖm hoµn thiÖn bµi tËp lµm v¨n ®· lµm. Cã th¸i ®é yªu thÝch m«n häc, yªu thiªn nhiªn, con ngêi, yªu cuéc sèng. 3-TÝnh chÊt cña tËp lµm v¨n. TËp lµm v¨n cã tÝnh chÊt toµn diÖn, tæng hîp vµ s¸ng t¹o. Sau qu¸ tr×nh luyÖn tËp c©u dµi vµ cã ý thøc, dÇn dÇn c¸c em n¾m ®îc c¸ch viÕt vµ c¸ch nãi c¸c bµi tËp lµm v¨n theo nhiÒu lo¹i phong c¸ch kh¸c nhau. Gãp phÇn bæ sung kiÕn thøc, rÌn luyÖn t duy vµ h×nh thµnh nh©n c¸ch trÎ. 4 4-Néi dung tËp lµm v¨n ë líp 4,5. Líp 4 cã c¸c kiÓu bµi: Miªu t¶ (®å vËt, loµi vËt, c©y cèi hoÆc phong c¶nh), t¶ l¹i viÖc tèt (®· lµm hay chøng kiÕn), kÓ chuyÖn, thuËt chuyÖn. Líp 5 cã c¸c kiÓu bµi: Miªu t¶ (t¶ ngêi, t¶ c¶nh sinh ho¹t), têng thuËt viÖc (t¬ng ®èi phøc t¹p) ®· lµm, kÓ chuyÖn cã s¸ng t¹o, viÕt th, ®¬n tõ. ë cuèi líp 4 häc sinh viÕt ®îc bµi v¨n kho¶ng 20 dßng cã bè côc m¹ch l¹c, dïng tõ chÝnh x¸c, ®Æt c©u dóng ng÷ ph¸p. Bµi v¨n ë líp 5 cã yªu cÇu cao h¬n líp 4 vÒ mäi mÆt. Nh vËy kÕt thóc bËc tiÓu häc ph©n m«n tËp lµm v¨n ®ßi hái bµi v¨n kh«ng dµi nhng cã chÊt lîng cao (m¹ch l¹c, trong s¸ng, chÝnh x¸c, hån nhiªn). Ch¬ng II: Thùc tr¹ng viÖc d¹y – häc tËp lµm v¨n ë líp 4, 5 trêng tiÓu häc TT §åi Ng« - Lôc Nam- B¾c Giang. 1-Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh: §¶m b¶o kÕ ho¹ch, ph©n phèi ch¬ng tr×nh ,kh«ng c¾t xÐn néi dung: Líp 4: 1 tiÕt/tuÇn (häc kú I); tiÕt/tuÇn (häc kú 2). Líp 5: 2 tiÕt/tuÇn. 2-VÒ phÝa gi¸o viªn: Khi ®îc hái vÒ tÇm quan träng cña ph©n m«n tËp lµm v¨n ë líp 4,5 còng nh viÖc nhËn xÐt thùc tr¹ng cña häc sinh th«ng qua phiÕu ®iÒu tra gi¸o viªn thu ®îc kÕt qu¶ nh sau: +Th«ng thêng c¸c em thÝch häc c¸c m«n häc kh¸c h¬n, trong sè ®ã cã mét sè c¸c em rÊt ng¹i. +Ph©n m«n tËp lµm v¨n rÊt quan träng, cÇn thiÕt, ph¶i chó ý cho häc sinh trau dåi ë tÊt c¶ c¸c tiÕt: quan s¸t, t×m ý, lËp dµn bµi, lµm miÖng, Lµm viÕt, tr¶ bµi. §óng: 87%, sai: 13%. ViÖc ®¸nh gi¸ bµi viÕt cña häc sinh: §¸nh gi¸ - nhËn xÐt v« t, kh¸ch quan, chi tiÕt, râ rµng. Song vÉn tån t¹i: ViÖc chÊm ch÷a bµi cßn mét sè kh©u qua loa, cha híng dÉn cho häc sinh c¸ch ch÷a vµ kh¾c phôc lçi sai mét c¸ch cô thÓ. 3-VÒ phÝa häc sinh: Kh¶o s¸t kÕt qu¶ cñabµi thi cuèi kú I (n¨m häc 2004-2005) Líp S.lîng Giái Kh¸ Trung b×nh YÕu Ghi 5 4A 5A bµi 36 32 SL % SL % SL % SL 9 9 25 28.1 10 11 27.7 34.4 15 11 41.8 34.4 chó % 2 1 5.5 3.1 Kh¶o s¸t ®ét xuÊt vë häc sinh (ngµy 10/3/2005) Líp S.lîng bµi Giái SL Kh¸ % SL % Trung b×nh YÕu SL S % 2 1 5.5 3.1 % Ghi chó L 4A 5A 36 32 11 11 30.6 13 34.20 12 36.2 37.5 10 8 27.7 25 §¸nh gi¸ cô thÓ nh sau: Líp SL bµi HiÓu ®Ò SL % Bµi ®ñ ý, Bè côc râ C©u v¨n cã Tr×nh bµy ®Ñp, ViÕt Ýt sai diÔn ®¹t gän rµng SL SL % % h×nh ¶nh khoa häc lçi SL SL SL % % % 4A 36 32 88.8 28 77.7 26 72.2 12 33.3 25 69.4 17 47.2 5A 32 30 93.7 27 84.3 25 78.1 12 37.5 24 75 17 53.1 Tõ nh÷ng thùc tr¹ng trªn vÊn ®Ò lµ do ®©u? §ã lµ hÖ thèng cña mét vÊn ®Ò: Bµi lµm cña häc sinh chÊt lîng cha cao, c¸c em kh«ng thÝch häc tËp lµm v¨n, cã nhiÒu em ë líp 4 cßn thÊy khã v× ë líp 2,3 c¸c em míi chØ häc d¹ng ®¬n gi¶n... lªn líp 4,5 møc ®é cao h¬n, trõu tîng h¬n. Bµi lµm cña c¸c em cßn m¾c lçi lµ do c¸c em n¾m yªu cÇu träng t©m ®Ò bµi cha ®óng (vÉn cã em l¹c ®Ò); bµi v¨n ý nghÌo, c©u v¨n kh« khan, diÔn ®¹t rêm, dïng tõ cha chÝnh x¸c, c©u v¨n cha cã c¶m xóc, h×nh ¶nh, bè côc vµ tr×nh bµy cha cã khoa häc... 4-Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra: MÆc dï ®· ®¶m b¶o vÒ kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh... céng víi sù nç lùc, cè g¾ng cña thÇy vµ trß song kÕt qu¶ cha cao. ChÝnh v× vËy mµ viÖc t×m mét sè gi¶i ph¸p gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n lµ mét viÖc lµm cÊp thiÕt. Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n ë trêng tiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« Lôc Nam – B¾c Giang. 6 1-§éi ngò gi¸o viªn: +Thêng xuyªn trao ®æi kinh nghiÖm. Trong qu¸ tr×nh trao ®æi cïng kinh nghiÖm cïng ®ång nghiÖp, qua c¸c buæi sinh ho¹t chuyªn m«n, m¹nh d¹n ®Ò nghÞ, trao ®æi, gãp ý víi nhau trong c¸ch chÊm ch÷a bµi, gãp ý tiÕt d¹y mét c¸ch th¼ng th¾n, cïng nhau t×m tßi nh÷ng bµi viÕt ®Ò cËp ®Õn vai trß, vÞ trÝ, c¸ch thøc, h×nh thøc d¹y – häc nh ë c¸c chuyªn san gi¸o dôc tiÓu häc... +Trong qu¸ tr×nh d¹y – häc ph¶i coi d©y thùc sù lµ qu¸ tr×nh thÇy tæ chøc, trß tÝch cùc ho¹t ®éng. +Gi¸o viªn ph¶i thêng xuyªn tù häc, tù båi dìng vµ trau ®åi chuyªn m«n nghiÖp vô. 2-Qu¸ tr×nh d¹y häc: Chóng ta ®· biÕt tËp lµm v¨n kh«ng ph¶i tu©n theo mét c¸ch m¸y mãc theo c«ng thíc cã s½n nh to¸n häc mµ ph¶i linh ho¹t, s¸ng t¹o. Trong qu¸ tr×nh häc tËp hcä sinh ph¶i chñ ®éng díi sù híng dÉn, tæ chøc cña thÇy ®Ó thùc hiÖn tèt c¸c kh©u: T×m hiÓu ®Ò, quan s¸t t×m ý, xay dùng ý, lËp dµn bµi, bè côc, diÔn ®¹t (ng«n ng÷ nãi – viÕt)... §ång thêi ph¶i biÕt vËn dông nghÖ thuËt miªu t¶, kÓ... so s¸nh, nh©n ho¸, dïng tõ l¸y, phÐp liªn tëng mét c¸ch kheo lÐo, cã hiÖu qu¶ ®Ó n©ng cao chÊt lîng tËp lµm v¨n. Gi¸o viªn chó ý ph©n lo¹i ®èi tîng häc sinh ®Ó ph¸t huy mÆt m¹nh, kh¾c phôc mÆt yÕu, cÇn chó träng mét sè kh©u c¬ b¶n sau: 2.1: T×m hiÓu ®Ò, quan s¸t t×m ý, x©y dùng néi dung: §©y lµ kh©u rÊt quan träng. Häc sinh ph¶i ®äc vµ hiÓu ®Ò (n¾m thÓ lo¹i, kiÓu bµi, yªu cÇu träng t©m). PhÇn nµy cã em vÉn cßn m¾c sai lÇm (l¹c ®Ò) chñ yÕu lµ häc sinh yÕu. Gi¸o viªn kh«ng ®îc xem nhÑ, qua loa, s¬ sµi, cÇn chó ý tæ chøc ho¹t ®éng ®èi víi ®èi tîng: Giái – kh¸, trung b×nh, yÕu ®Ó híng cho c¸c em x©y dùng dµn ý c«ng phu vµ chi tiÕt kh©u t×m hiÓu ®Ò cÇn: +Häc sinh ®äc kü ®Ò (®äc thÇm, nhÈm, ®äc thµnh tiÕng), häc sinh yÕu ph¶i ®äc nhiÒu lÇn. Häc sinh ®äc, x¸c ®Þnh vµ nªu ®îc: §Ò thuéc thÓ lo¹i nµo? Yªu cÇu träng t©m lµ g×? (nhÊt lµ ®èi víi häc sinh líp 4 ë ®Çu n¨m häc). +Häc sinh b¸m s¸t yªu cÇu ®Ò, huy ®éng vèn thùc tÕ ®Ó t×m ý, x©y dùng dµn bµi chi tiÕt. ViÖc n¾m ch¾c ®Ò ®ãng gãp nhiÒu vµo kÕt qu¶ lµm bµi v× c¸c em rÊt hiÕu ®éng, dÔ quªn, sù chó ý cha cao cã mét sè ®Ò c¸c em hay nhÇm lÉn. VÝ dô: Cuèi kú 2 líp 4 cã ®Ò sau: 7 §Ò 1: Em h·y thuËt l¹i mét viÖc tèt mµ em ®· lµm ë gia ®×nh. §Ò 2: Em h·y thuËt l¹i mét viÖc tèt mµ em ®· lµm hoÆc ®· chøng kiÕn t¹i n¬i em ë (hoÆc ë trêng, ë líp). Gi¸o viªn ph¶i cho häc sinh so s¸nh ®èi chiÕu sù kh¸c nhau: §Ò 1 Yªu cÇu thuËt chuyÖn ThuËt l¹i mét viÖc tèt mµ em ®· lµm 2 ThuËt l¹i mét viÖc tèt mµ em ®· lµm hay chøng kiÕn N¬i x¶y ra Gia ®×nh T¹i n¬i em ë (hoÆc ë trêng, ë líp) Mét sè ®Ò bµi (ë c¸c tiÕt kh¸c nhau) thuéc thÓ lo¹i: KÓ chuyÖn líp 4, viÕt th líp 5...CÇn cho häc sinh x¸c ®Þnh râ ý träng t©m. VÝ dô: ë líp 4: - Mîn lêi c« bÐ kÓ l¹i truyÖn “C« chñ kh«ng biÕt quý t×nh b¹n”. -H·y kÓ l¹i truyÖn” C« chñ kh«ng biÕt quý t×nh b¹n”. *Häc sinh hiÓu ®Ò, gi¸o viªn tæ chøc ®Ó c¸c em x©y dùng néi dung chÝnh. VÝ dô: T¶ c¶nh buæi lÔ chµo cê ®Çu tuÇn ë trêng em (líp 5). PhÇn th©n bµi gåm 3 ý chÝnh: -T¶ quang c¶nh tríc lóc chµo cê. -C¸ch thøc tiÕn hµnh nghi thøc chµo cê. -Sau buæi lÔ chµo cê. +Sau khi häc sinh nªu bËt ®îc 3 ý chÝnh gi¸o viªn nªu c©u hái: -Gi¸o viªn: C¶nh nµo lµ träng t©m? -Häc sinh: C¶nh tiÕn hµnh nghi thøc chµo cê. +Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh ph¸t biÓu ý trong mçi c¶nh chó ý c¶nh träng t©m. -Gi¸o viªn: C¶nh tríc lóc chµo cê gåm nh÷ng g×? Em sÏ t¶ c¶nh g× trong c¶nh nµy? +PhÇn nµy gi¸o viªn cho häc sinh th¶o luËn cÆp ®«i hoÆc theo bµn. +Gi¸o viªn chèt ý: -C¶nh häc sinh tËp trung trªn s©n trêng vµ tiÕn hµnh vµo lÔ ®µi. -C¸c thÇy c« cã mÆt ®«ng ®ñ, chØnh tÒ. *Khi ®· x©y dùng ®îc c¶nh s©n trêng tríc lóc chµo cê, gi¸o viªn tæ chøc cho c¸c em x©y dùng c¶nh chÝnh. C¸ch lµm còng t¬ng tù (hoÆc cã thÓ thay ®æi) nh trªn nhng ë ®©y cÇn chó ý sö dông kÕt qu¶ quan s¸t b»ng c¸c gi¸c quan xen kÏ c¶nh, vËt, ©m thanh. +LÔ chµo cê b¾t ®Çu (hiÖu lÖnh, h¸t Quèc ca, th¸i ®é, t thÕ cña mäi ngêi lóc chµo cê); l¸ cê ®îc tõ tõ kÐo lªn ®Ønh cét cê. 8 +Trong lóc chµo cê: ©m thanh khung c¶nh thiªn nhiªn cã g× chó ý. *Sau lÔ “chµo cê” cã nh÷ng ®iÒu g× x¶y ra. +NhËn xÐt cña líp trùc, lêi nhËn xÐt cña ban gi¸m hiÖu, liªn ®éi trëng c«ng bè kÕt qu¶ thi ®ua tuÇn tríc vµ ph¸t ®éng thi ®ua tuÇn. +Häc sinh vµo líp, s©n trêng lóc nµy nh thÕ nµo? Em nghe ®îc ©m thanh g×? Song song víi bíc chuÈn bÞ x©y dùng néi dung ®iÒu cÇn thiÕt lµ lµm cho häc sinh quan s¸t thùc tÕ, ë líp 4, 5 chØ cã mét sè thÓ lo¹i: T¶ ®å vËt, t¶ c©y cèi, t¶ ng êi, t¶ c¶nh sinh ho¹t, t¶ c¶nh. Gi¸o viªn chó ý rÌn kü n¨ng quan s¸t. Häc sinh gÇn gòi víi thiªn nhiªn, b»ng c¸c gi¸c quan vµ vËn dông vµo bµi lµm phï hîp víi quy luËt nhËn thøc “tõ trùc quan sinh ®éng ®Õn t duy trõu tîng vµ tõ ®ã ®Õn thùc tiÔn”. Mçi c¸ nh©n tù kh¸m ph¸ nh÷ng nÐt ®éc ®¸o, ®Æc biÖt cña ®èi tîng vÒ h×nh ¶nh, mµu s¾c, ©m thanh... g¾n víi c¶m xóc, kû niÖm, víi cuéc sèng c¸ nh©n cña mçi häc sinh. Tõ dã g¾n chÆt víi ho¹t ®éng liªn tëng, so s¸nh, tëng tîng... Gióp c¸c em t×m tõ ng÷ diÔn t¶ ®óng vµ sinh ®éng. C¸c em biÐt lùa chän tr×nh tù (tr×nh tù kh«ng gian, thêi gian, t©m lý). Tæ chøc tèt tiÕt quan s¸t, t×m ý th× c¸c em sÏ cã vÊn h×nh ¶nh cña c¶nh ®Ó t¶. 2.2: Híng dÉn häc sinh viÐt diÔn d¹t nh÷ng c©u v¨n hay, cã h×nh ¶nh nghÖ thuËt. Tõ thùc tÕ, yªu cÇu nµy chØ ®¹t 33,3% (líp 4, 37,5% (líp 5). VËy ®Ó n©ng cao chÊt lîng, gióp c¸c em häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n th× gi¸o viªn ph¶i lµm thÕ nµo? Lµm sao ®Ó c©u v¨n hay, cã h×nh ¶nh, kh«ng gß bã, kh«ng rËp khu«n, tù nhiªn? Cã lµ gi¸o viªn ®äc cho häc sinh chÐp vµ vËn dông? Kh«ng thÓ lµm nh vËy v – v× nh thÕ häc sinh sÏ thô ®éng, mÊt tÝnh s¸ng t¹o, tëng tîng, mai mét ®i ý thøc liªn tëng. Ta cã thÓ chó ý rÌn trong tiÕt quan s¸t – t×m ý, lµm miÖng, tiÕt tr¶ bµi. Qua c¸c tiÕt nµy kh«ng nh÷ng c¸c em tù söa cho m×nh mµ cßn häc tËp nhiÒu tõ b¹n... 2.2.1-LuyÖn c¸ch viÕt më bµi – kÕt luËn: a-Më bµi: Th«ng thêng c¸c em cã nhiÒu c¸ch më bµi, cã thÓ trùc tiÕp, cã thÓ gi¸n tiÕp, kh«ng nªn gß bã, b¾t buéc c¸c em, cã thÓ më bµi b»ng c©u v¨n hay ®o¹n v¨n. VÝ dô (ë líp 4) ®Ò bµi: Mîn lêi c« bÐ kÓ l¹i truyÖn “C« chñ kh«ng biÕt quý t×nh b¹n”. Em Hoµng viÕt:”T«i lµ mét c« bÐ kh«ng biÕt quý t×nh b¹n. T«i xin kÓ l¹i c©u chuyÖn buån cña t«i”. 9 Em TuÊn Anh viÕt:”Giê ®©y ngåi trong c¨n phßng l¹nh lÏo mét m×nh t«i míi hèi hËn vÒ viÖc m×nh ®· lµm. Mét c©u chuyÖn buån t«i sÏ kÓ cïng c¸c b¹n”. Nh vËy qua c¸ch më bµi: hoc sinh, gi¸o viªn nhËn xÐt, ®¸nh gi¸, lùa chän c¸ch më bµi kh«ng kh« khan, tõ c¸ch gîi më khuyÕn khÝch ®ã häc sinh lµm bµi s¸ng t¹o, rÌn ng«n ng÷, ph¸t triÓn t duy vµ c¸c em ®· më bµi mét c¸ch tho¶i m¸i, hån nhiªn. b-KÕt luËn: §©y lµ phÇn kÕt luËn cña bµi tËp lµm v¨n, th©u tãm toµn b é vÊn ®Ò ®· ®Ò ra vµ cÇn gi¶i quyÕt. §ång thêi qua ®ã béc lé suy nghÜ hµnh ®éng cña mçi em. Giäng v¨n ph¶i ch©n thµnh, tù nhiªn, kh«ng gîng Ðp th« thiÓn, h« khÈu hiÖu nh “em ph¶i” hay “em sÏ”. Gi¸o viªn cÇn gîi më, ®Þnh híng cho c¸c em viÕt, cã thÓ theo nhiÒu c¸ch: mét ®o¹n v¨n, mét c©u th¬, ®o¹n th¬... Qu¸ tr×nh viÕt ph¶i viÕt ®óng ng÷ ph¸p, biÕt viÕt c©u theo môc ®Ých nãi. VÝ dô: Bµi t¶ mÑ (líp 5) em Mü Linh viÕt :”MÑ ¬i! Lßng mÑ bao la vÜ ®¹i nh biÓn lín, con muèn t¾m m×nh trong ®ã ngµn n¨m”. 2.2.2-LuyÖn c¸ch viÕt, diÔn ®¹t c©u v¨n cã h×nh ¶nh gîi më cho c¸c em suy tëng, tëng tîng, t©m hån nh¹y c¶m, giµu c¶m xóc. Lµm mét bµi v¨n c¸c em béc lé t×nh c¶m yªu ghÐt con ®êng tõ nhµ ®Õn trêng, quyÓn lÞch, c©y cã bãng m¸t, c¶nh dÑp quª h¬ng... Bµi tËp lµm v¨n nµo còng lµ sù thÓ hiÖn tr¹ng th¸i t×nh c¶m cña häc sinh. ChØ cã nh÷ng t×nh c¶m trong s¸ng, ®Ñp ®Ï, hån nhiªn míi t¹o ra nh÷ng bµi v¨n, ®o¹n v¨n hay vµ ®¹t kÕt qu¶ cao. V× thÕ chóng ta ph¶i biÕt gióp ®ì c¸c em tù båi dìng t×nh c¶m, c¶m xóc, d¹y cho c¸c em biÕt yªu quý thiÕt tha bè mÑ, anh chÞ em, con ®êng ®i häc, con vËt nu«i... d¹y t«n träng tõng quyÓn s¸ch, c¸i bót, nh÷ng ®å vËt gÇn gòi hµng ngµy; d¹y c¸c em cã tinh thÇn hµo hiÖp gióp ®ì c¸c b¹n bÞ tµn tËt, nh÷ng ngêi gÆp khã kh¨n. ChÝnh nh÷ng t×nh c¶m ®ã sÏ t¹o nªn m¹ch ngÇm lµm cho bµi v¨n cña c¸c em sinh ®éng, l«i cuèn, hÊp dÉn ngêi ®äc. Nh÷ng bµi v¨n bÞ chª lµ kh« ng ngãi, kh«ng truyÒn c¶m... v× ngêilµm thiÕu c¸i m¹ch ngÇm Êy. Trong qu¸ trnh d¹y häc, gi¸o viªn chó ý gîi më cho häc sinh tëng tîng lèi nh©n ho¸ giµu c¶m xóc, lèi so s¸nh... VÝ dô: Khi häc sinh tr×nh bµy sù quan s¸t thùc tÕ c©y hoa, vên rau (líp 4 h×nh ¶nh bµ, c¶nh s©n trêng v¾ng vÎ (líp 5 cã thÓ dïng c¸ch gîi më sau: Häc sinh nªu Gi¸o viªn gîi më KÕt qu¶ häc sinh nªu ®îc ”Nh÷ng luèng b¾p Em tëng tîng ®iÒu Khi dßng níc m¸t vç vÒ lªn lµn da mÞn mµng 10 c¶i trßn xoe xanh tèt, dßng níc m¸t lµm nã bõng tØnh”. “Bíc ch©n em xa dÇn chØ cßn thÊy thÊp tho¸ng c¸nh hoa rung rinh tríc giã” “Lng bµ ®· cßng gÇn khoÐ m¾t lµ nh÷ng vÕt ch©n chim h»n s©u” g× khi tíi níc m¸t cña nã, hµng b¾p c¶i trßn xoe m¾t nh×n em, cho rau? chóng h¸ miÖng thËt réng d® cêi, ®Ó tËn hëng sù ngät ngµo mµ em ®· ban tÆng Em h×nh dung xem Díi ¸nh n¾ng xu©n Êm ¸p, bíc ch©n em nh hoa ®ang lµm g× vui h¬n khi nh÷ng c¸nh hoa nhá xÝu vÉy vËy? chµo em, thÇm c¶m ¬n c« chñ tèt bông Nh×n d¸ng lng cßng cña bµ em cã suy nghÜ t¹i sao kh«ng? C¶m tëng cña em nh thÕ nµo? Thêi con g¸i cña bµ ngµy xa còng ®Ñp l¾m – em nghe «ng néi thêng nãi- ®«i vai gÇy Êy ®· g¸nh v¸c bao nçi chu©n chuyªn, d·i ®Çu qua bao vÊt v¶ n¾ng ma.§Ó giê ®©y ®«i m¾t ®¨m chiªu mê ®ôc díi lµn da nh¨n heo cña bµ nh ®ang lôc l¹i ký øc ngµy xa Cã nh vËy t«i ®· ¸p dông cho häc sinh c¸ch tëng tîng, t duy ®Ó viÕt dîc nh÷ng dßng v¨n ®Çy c¶m xóc lµm cho ngêi ®äc, ngêi nghe thÊy ®îc h×nh ¶nh, ©m thanh s«i ®éng, nh÷ng t×nh c¶m s©u l¾ng thiÕt tha. VÝ dô: S©n trêng trë nªn v¾ng lÆng l¹ lïng. Cø nh mÊy phót tríc ®©y cha hÒ cã mét kh«ng khÝ nhén nhÞp, ån ·. Nh÷ng chiÕc l¸ kh« xµo x¹c cä nhau trong kh«ng gian ªm ¶. Nh÷ng chó chim n·y giê ®øng m¶i mª xem c¸c trß ch¬i b©y giê míi ng¬ ng¸c hái nhau: T¹i sao c¸i huyªn n¸o lóc n·y phót chèc biÕn mÊt? Chóng c·i nhau rén c¶ lªn. S©n trêng giê ®©y míi thùc sù yªn tÜnh ®Ó l¾ng nghe tiÕng gi¶ng bµi cña c¸c thÇy c« ®ang thÊp tho¸ng ë nh÷ng vßm cöa réng. (PhÇn kÕt luËn – TËp lµm v¨n 5 – T¶ trêng em trong giê ra ch¬i). HoÆc ®o¹n trong bµi “T¶ c¶nh quª em vµo mïa xu©n” (líp 4) em Hµ Thu viÕt: Mïa xu©n ®Õn lµm cho ai còng trÎ ra, c©y cèi dêng nh s¾p ®îc mÑ mÆc cho chiÕc ¸o míi. Trªn th©n h×nh th« kÖch, xï x× kia cã ai biÕt trong lßng lµ c¶ bÇu nhùa sèng trµn trÒ ®ang s¾p tu«n trµo. MÇm sèng ®ang ©m Ø, trçi dËy tõng ngµy, tõng giê hÐ nh÷ng léc non li ti ®Ó ®ãn chµo ¸nh n¾ng xu©n Êm ¸p. ViÖc s¸ng t¹o viÕt sö dông nghÖ thuËt lµ rÊt cÇn thiªt. Díi tÇm m¾t cña t×nh yªu quª h¬ng ®Êt níc, t×nh c¶m gia ®×nh b¹n bÌ... 2.3: CÇn phèi hîp hµi hoµ nh÷ng kiÕn thøc cña m«n TiÕng ViÖt, tÝch luü vèn sèng. 11 *Muèn thùc hiÖn tèt yªu cÇu nµy th× còng cã khã kh¨n song l¹i dÔ thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y cña gi¸o viªn. §Ó häc sinh häc tËp tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n, høng thó, say mª, s¸ng t¹o th× gi¸o viªn ph¶i biÕt kÕt hîp hµi hoµ gi÷a c¸c ph©n m«n: Tõ ng÷, ng÷ ph¸p, tËp ®äc, chÝnh t¶, kÓ chuyÖn... Híng thùc thi ®ã lµ: +Híng dÉn cho c¸c em ®äc tèt, ®äc hiÓu (qua tËp däc) cho c¸c em nhËn xÐt vµ t×m ra dîc: c¶m thô néi dung, häc tËp nghÖ thuËt viÕt cña t¸c gi¶. VÝ dô: “Nói dùng cheo leo hå lÆng im L¸ rõng víi giã ng©n se sÏ” (Trªn hå Ba BÓ – TiÕng viÖt 4) “§ång chiªm ph¶ n¾ng lªn kh«ng C¸nh cß dÉn giã qua thung lóa vµng Giã n©ng tiÕng h¸t chãi chang Long lanh lìi h¸i liÕm ngang ch©n trêi” (TiÕng h¸t mïa gÆt – TV5 – NguyÔn Duy) ............ +RÌn cho häc sinh viÕt ®óng c©u, viÕt c©u ®ñ thµnh phÇn, c¸ch dïng tõ, diÔn ®¹t – ph¶i hiÓu ®îc nghÜa cña tõ ®Ó sö dông. Trong ph©n m«n tõ ng÷, ng÷ ph¸p híng dÉn cho häc sinh t¹o vèn tõ hay, phong phó, ch¼ng h¹n “gÇy” cã nhiÒu tõ gÇn nghÜa nh: kh« ®Ðt, x¬ng xÈu, hom hem, lÐp kÑp... Tõ “®Ñp”: Tr«ng dÔ mÕn, xinh x¾n, xinh xÎo... Dïng dÊu c©u phï hîp, theo môc ®Ých ph¸t ng«n. +Qu¸ tr×nh d¹y häc híng cho c¸c em tù nªu ra, c¶m thô ®o¹n v¨n hay, tõ hay. LËp sæ tay tÝch luü v¨n häc. VÝ dô: Trong bµi “Mïa th¶o qu¶”- TiÕng viÖt 5 – häc c¸ch miªu t¶ h¬ng th¬m cña th¶o qu¶:”quÖn vµo nÕp kh¨n, nÕp ¸o”. Bµi “Nh÷ng chó gµ xãm t«i” – TV 4 – häc c¸ch t¶ con gµ trèng “bé giß cao, cæ ng¾n, má bóp chuèi, mµo cê, øc ìn ra ®»ng tríc”. HoÆc”§«i bê s«ng Vonga ®îc mïa thu thªu lªn mét mµu vµng ãng ¶ nh hai d¶i lôa” (§i tµu trªn s«ng Von ga – TV4) “¸nh tr¨ng trong ch¶y kh¾p cµnh c©y, kÏ l¸” (§ªm tr¨ng ®Ñp - TV5) “¤i con s«ng nh dßng s÷a mÑ 12 Chë t×nh th¬ng trang tr¶i ®ªm ngµy” HoÆc häc c¸ch t¶ ngêi (t¶ vÒ bµ) trong bµi “Bµ t«i” TV5 cña M¸c xim Goocky. *Cho häc sinh tݪp cËn nh÷ng ®o¹n v¨n, ®o¹n th¬ hay, c©u qu¸n ng÷, ca dao... “T«i giang tay «m níc vµo lßng S«ng më níc «m t«i vµo d¹” (Nhí con s«ng quª h¬ng – TÕ Hanh) +KhuyÕn khÝch c¸c em ®äc c¸c t¸c phÈm, ®äc truyÖn, ®äc b¸o... +Häc sinh biÕt biÕn ®å vËt, c©y cèi, c¶nh vËt còng cã c¶m gi¸c, suy nghÜ nh ngêi. Cã t×nh c¶m gÇn gòi, t©m sù cïng víi ®å vËt, con vËt ®îc t¶, têng thuËt trong bµi. C¸c em biÕt dïng ®¹i tõ chØ ng«i thay thÕ danh tõ ®Ó tr¸nh lÆp tõ (nã, chó lîn, c« gµ, cËu trèng choai, anh ngçng...) +CÇn tæ chøc cho häc sinh biÕt quan s¸t, ghi nhí c¶nh vËt, häc sinh tham gia c¸c ho¹t déng nh: tham quan danh lam th¾ng c¶nh... c¸c em sÏ cã hiÓu biÕt chi tiÕt sèng ®éng cã thÓ lµm tèt kiÓu bµi têng thuËt buæi tham quan, kÓ l¹i mÈu chuyÖn ngêi tèt, t¶ c¶nh ®Ñp quª h¬ng. Vèn hiÓu biÕt, vèn sèng cña c¸c em ®îc h×nh thµnh tõ hai nguån: Tõ ho¹t ®éng hµng ngµy, qua s¸ch b¸o, truyÒn thanh, truyÒn h×nh, ®ã lµ vèn sèng trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp. Qua c¸c ph¬ng tiÖn nghe nh×n c¸c em cã vèn sèng gi¸n tiÕp phong phó: trë l¹i víi kû niÖm xa xa, biÕt c¶nh sinh ho¹t cña c¸c vïng vµ c¸c níc kh¸c. Tuy nhiªn mét sè trêng hîp kh«ng cã ®iÒu kiÖn th× vèn sèng, vèn hiÓu biÕt cßn nghÌo nµn. Gi¸o viªn kh«ng thÓ bá qua chuyÖn nµy, ngêi gi¸o viªn ph¶i thêng xuyªn quan t©m vµ cã biÖn ph¸p båi dìng häc sinh kh¸ giái, phô ®¹o häc sinh yÕu ®Ó n©ng cao chÊt lîng. Con ngêi ta cã tr¶i qua míi hiÓu, míi biÕt, míi c¶m nhËn ®îc mét c¸ch s©u s¾c vµ còng chÝnh sù hiÓu biÕt vµ rung ®éng m¹nh mÏ Êy sÏ t¹o ra m¹ch ngÇm cña bµi v¨n. 2.4-Bè côc tr×nh bµy bµi luyÖn tËp lµm v¨n nãi – viÕt: 2.4.1: Bè côc vµ tr×nh bµy bµi v¨n. §®©y lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò ®îc ®Ò cËp ®Õn rÊt nhiÒu nhng lçi vÒ bè côc mµ häc sinh hay m¾c nhÊt lµ ®èi víi häc sinh líp 4 (c¸c em ë líp 3 ch a thµnh th¹o víi viÖc lùa chän bè côc bµi), nªn bè côc cha tèt (ë ®Çu n¨m häc )... Tríc khi x©y dùng dµn bµi còng nh tríc khi lµm bµi híng ®Ó c¸c em bè côc bµi theo 3 phÇn: Më bµi, th©n bµi, kÕt luËn; c¸ch sö dông dÊu c©u, rÌn ch÷ viÕt, c¸ch tr×nh bµy. Thêng xuyªn lu ý c¸ch tr×nh bµy nh sau (bµi viÕt): §iÓm Lêi phª cña thÇy c« gi¸o 13 LÒ gi¶ ghi lçi Bµi lµm sai, lçi ch÷a 2.4.2: LuyÖn tËp lµm v¨n nãi, viÕt (lµm miÖng, lµm viÕt) *TËp lµm v¨n miÖng: Häc sinh ®îc luyÖn tËp c¶ ®éc tho¹i vµ héi tho¹i, ë líp 4,5 dµnh thêi gian h¬n cho ®éc tho¹i. ë tiÓu häc, ch¬ng tr×nh chñ yÕu híng vµo c¸c cuéc ®éc tho¹i hµi hoµ, c¸c cuéc ®éc tho¹i ®¬n gi¶n vµ tÝnh chÊt nghi thøc. TËp lµm v¨n nãi ®ßi hái ph¶i cho häc sinh luyÖn tËp nhiÒu kü n¨ng ®a d¹ng. Muèn nãi tèt th× cÇn ph¶i biÕt nghe tèt, lóc nghe ph¶i biÕt tæng hîp ý ngh·i lêi nãi vµ s¾c th¸i t×nh c¶m, c¶m xóc, ng÷ ®iÖu, nÐt mÆt, d¸ng ®iÖu cña ngêi nãi. ®Ó nãi tèt häc sinh cã thÓ tr×nh bµy theo c¸c c¸ch: -Nãi mét ®o¹n, nãi mét phÊn. -Nãi mét ý, hai ý, ba ý. -Nãi c¶ bµi (®èi víi häc sinh kh¸ giái) CÇn t¹o cho c¸c em kü n¨ng nãi lu lo¸t, tù tin, söa lçi tho¶i m¸i, kh«ng g©y hôt hÉng... Häc sinh ®îc nhËn xÐt bµi nãi lÉn nhau vÒ ý, lêi, c¸ch diÔn ®¹t vµ c¸ch dïng tõ. *TËp lµm v¨n viÕt: C¸c kü n¨ng vÒ ng÷ ©m, ch÷ viÕt, dïng tõ, viÕt c©u do c¸c ph©n m«n: tËp viÕt, chÝnh t¶, tËp ®äc, ng÷ ph¸p, tõ ng÷ rÌn luyÖn c¸c em chÞu khã viÕt, tËp dïng tõ, ®Æt c©u, viÕt ®o¹n nhiÒu lÇn, kh«ng ng¹i tËp ®i tËp l¹i nhiÒu lÇn c©u, ®o¹n ®· viÕt. B¶n th©n gi¸o viªn còng kiªn tr× híng dÉn c¸c em luyÖn tËp vµ ch÷a sai sãt. Mét c©u ch©m ng«n ®· nãi:”Tµi n¨ng mét phÇn mêi lµ bÈm sinh, chÝn phÇn mêi lµ do kiªn tr× mµ nªn”. 2.5: Chó träng tiÕt tr¶ bµi: TiÕt tr¶ bµi kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ häc sinh biÕt ®iÓm sè cña m×nh, ®äc ®îc lêi nhËn xÐt cña gi¸o viªn mµ quan träng lµ gi¸o viªn cÇn rÌn cho häc sinh kü n¨ng tù söa lçi, rót kinh nghiÖm nh»m ®¹t kÕt qu¶ cao h¬n. NÕu kh«ng thùc hiÖn tèt th× v« h×nh häc sinh sÏ ®i theo con ®êng mßn cña sù h¹n chÕ (®èi víi bµi cha ®¹t yªu cÇu); c¸c em cha hiÓu ®îc kÕt qu¶ cña sù s¸ng t¹o (®èi víi bµi kh¸ giái) ®Ó rót kinh nghiÖm hay ph¸t huy ë bµi sau. C¸ch ch÷a bµi (trong tiÕt tr¶ bµi) cã thÓ tiÕn hµnh nh sau: §¸nh gi¸ chung vÒ viÖc thùc hiÖn c¸c yªu cÇu (cã dÉn chøng) 14 +ViÖc hiÓu ®Ò. +PhÇn u – nhîc ®iÓm thùc hiÖn c¸c yªu cÇu (cã dÉn chøng) NhËn xÐt ch÷a lçi vÒ dµn bµi: NhËn xÐt bµi lµm cña häc sinh vÒ c¸ch bè côc (chó träng nhiÒu h¬n ë ®Çu n¨m häc cña líp 4), ch÷a vÒ c¸ch chän ý, s¾p xÕp ý, lçi sai vÒ chÝnh t¶... NhËn xÐt vµ ch÷a lçi sai vÒ dïng tõ, ®Æt c©u. +nªu u – nhîc ®iÓm vÒ dïng tõ, ®Æt c©u. +C¸ch ch÷a vÒ lçi sai, s¸ch dïng tõ, c¸ch dïng dÊu c©u... *Ch¼ng h¹n: ë líp 5 cã em viÕt”da c« tr¾ng nh v«i”. Häc sinh söa sai lµ”Da c« tr¾ng mÞn mµng”. Häc sinh tù ch÷a lçi sai trong bµi: C¸c em tù ho¹t ®éng theo sù tæ chøc cña thÇy: c¸ nh©n, cÆp ®«i... NhËn xÐt vÒ c¸ch tr×nh bµy ch÷ viÕt: ®Ó ®Êp øng tèt yªu cÇu tiÕt tr¶ bµi th× gi¸o viªn ph¶i chuÈn bÞ c«ng phu tõ lóc chÊm bµi, thèng kª lçi, nhËn xÐt kh¸i qu¸t vÒ bµi lµm, chuÈn bÞ kü dÉn chøng minh ho¹. Trªn líp gi¸o viªn ph¶i biÕt gîi më khÐo lÐo ®Ó tr¸nh tù ti, tù cao tù ®¹i vµ tho¶ m·n víi thµnh tÝch... 3-KÕt qu¶: “Gióp häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n” lµ c¶ mét qu¸ tr×nh ngêi gi¸o viªn ph¶i thùc sù chó träng, chÞu khã, ®Çu t¬ ®óng møc vµo viÖc gi¶ng d¹y, nhÊt lµ ®èi víi m«n TiÕng ViÖt. Trong qu¸ tr×nh d¹y häc t«i ®· chó ý tÝch cùc ho¸ qu¸ tr×nh häc tËp cña häc sinh, kh«ng khÝ häc tËp trong líp thùc sù tho¶i m¸i, häc sinh kh«ng cßn ng¹i häc n÷a, sè lîng bµi lµm yÕu gi¶m, sè bµi kh¸ giái t¨ng lªn nhiÒu, c¸c em viÕt bµi hay, cã c¶m xóc vµ giµu h×nh ¶nh... KÕt qu¶ thi ®Þnh kú lÇn 3 (22/3/2005) ë líp 4A, 5A ®¹t nh sau: Líp S.lîng bµi Giái SL Kh¸ % SL % Trung b×nh YÕu SL S % 1 1 2.7 3.1 % Ghi chó L 4A 5A 36 32 11 11 33.3 37.5 15 14 41.8 43.8 5 8 22.2 15.6 Cô thÓ nh sau: HiÓu ®Ò Bµi ®ñ ý, Bè côc râ C©u v¨n cã Tr×nh bµy ®Ñp, ViÕt Ýt sai lçi 15 Líp SL diÔn ®¹t gän rµng SL % SL h×nh ¶nh khoa häc % SL % SL % SL % bµi SL % 4A 36 34 94.4 30 83.3 31 86.1 17 47.2 27 75 25 69.4 5A 32 32 100 93.7 31 96.8 20 62.5 27 87.5 26 81.3 30 Qu¸ tr×nh d¹y – häc ph©n m«n TËp lµm v¨n ®· trë thµnh c¸c m«n häc yªu thÝch ®èi víi häc sinh còng nh gi¸o viªn. Kinh nghiÖm nµy ®· ®îc ¸p dông vµ phæ biÕn réng r·i ®èi víi gi¸o viªn (®Æc biÖt ®èi víi gi¸o viªn líp 4, 5), trêng tiÓu häc TT §åi Ng« Lôc Nam vµ ®îc nhiÒu ngêi nhiÖt liÖt ñng hé. PhÇn kÕt luËn. Häc sinh líp 4,5 häc tèt ph©n m«n TËp lµm v¨n lµ sù ph¶n ¶nh kÕt qu¶ thùc tÕ cña viÖc häc m«n TiÕng ViÖt “Gióp häc sinh häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n” lµ viÖc lµm cÊp b¸ch. Nã ®ßi hái ngêi thÇy ph¶i ®ãng vai trß ngêi tæ chøc, híng dÉn trß chñ ®éng häc tËp. Tuy nhiªn víi møc ®é häc sinh iÓu häc chóng ta còng cÇn chó ý kh«ng nªn ®ßi hái häc sinh ë møc ®é qu¸ cao ®Ó gãp phÇn ®¶m b¶o sù hµi hoµ trong viÖc d¹y vµ häc ë trong trêng tiÓu häc. §Ó thùc hti qu¸ tr×nh nµy cÇn tæ chøc híng dÉn, chØ ®¹o lµm tèy c¸c kh©u sau: 16 +T×m hiÓu ®Ò, quan s¸t – t×m ý , x©y dùng néi dung. +Híng dÉn häc sinh viÕt, diÔn ®¹t nh÷ng c©u v¨n hay, cã h×nh ¶nh nghÖ thuËt. +CÇn phèi hîp hµi hoµ nh÷ng kiÕn thøc cña m«n TiÕng ViÖt, tÝch luü vèn sèng. +C¸ch bè côc tr×nh bµy bµi, luyÖn tËp lµm v¨n nãi – viÕt. +Chó träng tiÕt tr¶ bµi. V× ®iÒu kiÖn, thêi gian vµ ph¹m vi kh«ng cho phÐp nªn dÒ tµi cha thÓ ®Ò cËp hÕt c¸c biÖn ph¸p còng nh ®a thÓ lo¹i, kiÓu bµi... Mong r»ng tËp lµm v¨n lµ ph©n m«n ®Çy lý thó, gi¸o dôc cho c¸c em mét c¸ch toµn diÖn. ®©y chÝnh lµ c¬ së, lµ nÒn mãng cho nh÷ng mÇm non v¨n häc v¬n lªn xanh tèt. ý kiÕn ®Ò xuÊt: 1-§èi víi gi¸o viªn: Thùc sù coi träng ®Çu t vµ quan t©m h¬n n÷a vµo viÖc gi¶ng d¹y vµ tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng cña ngêi häc. Thêng xuyªn tù häc, tù båi dìng vµ tham kh¶o tµi liÖu, s¸ch b¸o, chuyªn san, t¹p san... 2-§èi víi trêng tiÓu häc: X©y dùng tñ s¸ch “Kim §ång”, ®Æt mua b¸o, truyÖn cho c¸c em vµ c¸c lo¹i s¸ch b¸o kh¸c phï hîp víi häc sinh tiÓu häc. Tæ chøc c¸c ®ît ngo¹i kho¸ theo c¸c chñ ®Ò”quª h¬ng”, “m¸i trêng thÇy vµ c«”,”anh bé ®éi Cô Hå”, “B¸c Hå - §¶ng kÝnh yªu”; “H¸i hoa v¨n häc”... 3-§èi víi Phßng, Së Gi¸o dôc: Hµng n¨m tæ chøc tr¹i s¸ng t¸c th¬ v¨n (vµo dÞp hÌ) cho häc sinh tiÓu häc. Phô lôc (PhiÕu ®iÒu tra gi¸o viªn) Xin ®ång chÝ vui lßng cho biÕt: 1-T×nh h×nh häc ph©n m«n tËp lµm v¨n ë líp häc cña ®ång chÝ gi¶ng d¹y nh thÕ nµo? -ThÝch:............%; Kh«ng thÝch:................%; B×nh thêng:...........................%. 17 2-H·y ®iÒn dÊu x vµo « trèng t¬ng øng mµ ®ång chÝ cho lµ §óng hoÆc Sai cho ý kiÕn sau: “Ph©n m«n tËp lµm v¨n rÊt quan träng vµ cÇn thiÕt v× thÕ ph¶i chó ý cho häc sinh trau dåi ë tÊt c¶ c¸c tiÕt: quan s¸t, t×m ý, lËp dµn bµi, lµm miÖng, lµm viÕt, tr¶ bµi” §óng: Sai: “ChØ cÇn häc sinh viÕt ®îc mét bµi v¨n hoµn chØnh theo 3 phÇn vµ cã ®ñ néi dung”. §óng: Sai: “CÇn thiÕt ph¶i trau dåi cho häc sinh c¸ch viÕt v¨n cã h×nh ¶nh, c¶m xóc”. CÇn thiÕt: Kh«ng cÇn thiÕt: 3-§ång chÝ cho biÕt ph©n phèi ch¬ng tr×nh cña ph©n m«n tËp lµm v¨n ë líp 4,5 nh thÕ nµo? Líp 4:...............tiÕt/tuÇn. Líp 5:...............tiÕt/tuÇn. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n ®ång chÝ! Ngµy 29 th¸ng 2 n¨m 2005. (Lu ý: Kh«ng cÇn ghi tªn ngêi ®îc hái) Tµi liÖu tham kh¶o 1-TiÕng ViÖt líp 5 tËp 1, 2 – NXB Gi¸o dôc. 2-TiÕng ViÖt líp 4 tËp 1, 2 – NXB Gi¸o dôc. 3- D¹y tËp lµm v¨n ë TiÓu häc – NguyÔn TrÝ – NXBGD 2002. 4-Bµi gi¶ng ph¬ng ph¸p d¹y TiÕng ViÖt – Trêng §HSP Hµ néi. 18 5-Chuyen ®Ò d¹y tËp lµm v¨n líp 4, 5 – NXB Gi¸o dôc Môc lôc PhÇn Më ®Çu 1-Lý do chän ®Ò tµi 2-Môc ®Ých nghiªn cøu 3-§èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu 4-NhiÖm vô nghiªn cøu 5-C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu PhÇn Néi dung Trang 2 2 3 3 3 19 Ch¬ng I: C¬ së lý luËn 1-Lý luËn chung 2-Yªu cÇu vÒ kiÕn thøc, kü n¨ng 3-TÝnh chÊt cña TËp lµm v¨n 4-Néi dung tËp lµm v¨n ë líp 4,5 Ch¬ng II: Thùc tr¹ng viÖc d¹y – häc tËp lµm v¨n ë líp 4, 5 trêng tiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« - Lôc Nam – B¾c Giang 1-Thùc hiÖn ch¬ng tr×nh 2-VÒ phÝa gi¸o viªn 3-VÒ phÝa häc sinh 4- VÊn ®Ò ®Æt ra Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p gióp häc sinh líp 4, 5 häc tèt ph©n m«n tËp lµm v¨n ë trêng tiÓu häc thÞ trÊn §åi Ng« 1-§éi ngò gi¸o viªn 2-Qu¸ tr×nh d¹y häc 2.1: T×m hiÓu ®Ò, quan s¸t t×m ý, x©y dùng néi dung 2.2: Híng dÉn häc sinh viÕt diÔn ®¹t nh÷ng c©u v¨n hay, cã h×nh ¶nh nghÖ thuËt. 2.2.1: LuyÖn c¸ch viÕt më bµi – kÕt luËn. 2.2.2: LuyÖn c¸ch viÕt, diÔn ®¹t c©u v¨n cã h×nh ¶nh gîi më cho c¸c em suy tëng, tëng tîng, t©m hån nh¹y c¶m, giµu xóc c¶m. 2.3: CÇn phèi hîp hµi hoµ nh÷ng kiÕn thøc cña m«n TiÕng ViÖt, tÝch luü vèn sèng. 2.4 – LuyÖn tËp lµm v¨n nãi, viÕt (lµm miÖng, lµm viÕt) 2.5- Chó träng tiÕt tr¶ bµi 3-KÕt qu¶ *PhÇn kÕt luËn. *ý kiÕn ®Ò xuÊt. *Phô lôc. *Tµi liÖu tham kh¶o 4 4 5 5 5 5 6 7 7 7 7 9 10 10 12 14 15 15 17 17 18 19 20
- Xem thêm -