Quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần quốc tế việt nam - chi nhánh nha trang

  • Số trang: 102 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 13 |
  • Lượt tải: 0
sakura

Đã đăng 9680 tài liệu

Mô tả:

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING NGUYỄN THỊ KIM ANH ĐỀ TÀI: QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM - CHI NHÁNH NHA TRANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG TP Hồ Chí Minh - Tháng 06/2014 BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING NGUYỄN THỊ KIM ANH ĐỀ TÀI: QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM - CHI NHÁNH NHA TRANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mà SỐ: 60.34.02.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN NGUYỄN NGỌC ANH THƯ TP Hồ Chí Minh - Tháng 06/2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TP Hồ Chí Minh, ngày ….. tháng 06 năm 2014 Tác giả Nguyễn Thị Kim Anh LỜI CẢM ƠN Trước hết, tác giả xin thể hiện sự cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Nguyễn Ngọc Anh Thư, Trường đại học Tài chính – Marketing đã cho tác giả những lời khuyên xác đáng và hướng dẫn tận tình cho tác giả thực hiện luận văn thạc sĩ này. Đồng thời, tác giả muốn thể hiện sự cảm ơn chân thành đến lãnh đạo của Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Nha Trang đã tạo điều kiện cho tác giả tham gia khóa học Thạc sĩ Tài chính – Ngân hàng do Trường Đại học Tài chính – Marketing tổ chức. Đặc biệt, tác giả chân thành cảm ơn các đồng nghiệp của tác giả tại ngân hàng đã chia sẻ kinh nghiệm quý báu cũng như hỗ trợ tác giả trong quá trình thu thập số liệu tài chính và thông tin khách hàng tại ngân hàng. Bên cạnh đó, tác giả xin cảm ơn Khoa đào tạo sau đại học – Trường đại học Tài chính – Marrketing đã tổ chức khóa học Thạc sĩ này để tạo điều kiện cho tác giả được học tập, nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn trong điều kiện ngành ngân hàng Việt N am đang trong quá trình hội nhập quốc tế. Cuối cùng, tác giả thể hiện tình cảm trân trọng đến bố mẹ, bạn bè và các thầy (cô) giáo của tác giả trong quá trình học tập đã khích lệ, động viên tác giả suốt quá trình thực hiện luận văn này. Nguyễn Thị Kim Anh. MỤC LỤC MỞ ĐẦU .....................................................................................................................................................1 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ............................................................................................1 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI .............................................. 1 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ......................................................................................................3 4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI.............................................................. 3 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................................................ 3 6. KẾT CẤU LUẬN VĂN............................................................................................................. 3 CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI........................................................................................................... 5 1.1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI........ 5 1.1.1 Tín dụng ngân hàng thương mại................................................................................................. 5 1.1.1.1 Khái niệm.................................................................................................................................. 5 1.1.1.2 Phân loại tín dụng ngân hàng thương mại ............................................................................6 1.1.2 Rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại ......................................................................................7 1.1.2.1 Khái niệm...................................................................................................................................7 1.1.2.2 Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại.................................................................. 9 1.2 LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG.......................................................... 10 1.2.1 Khái niệm .....................................................................................................................................10 1.2.2 Xây dựng và thực hiện chính sách quản trị rủi ro tín dụng ...................................................12 1.2.3 Nội dung quản trị rủi ro tín dụng............................................................................................... 12 1.2.3.1 Nhận diện rủi ro tín dụng ...................................................................................................... 12 1.2.3.2 Đo lường rủi ro tín dụng........................................................................................................ 14 1.2.3.3 Kiểm soát rủi ro tín dụng .......................................................................................................21 1.2.3.4 Tài trợ rủi ro tín dụng............................................................................................................. 23 1.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản trị rủi ro tín dụng .............................................................24 1.2.4.1 Nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn ............................................................................................24 1.2.4.2 Nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu........................................................................................................... 25 1.2.4.3 Hệ số rủi ro tín dụng ..............................................................................................................27 1.2.4.4 Dư nợ trên vốn huy động ......................................................................................................27 1.2.4.5 Chỉ tiêu hệ số thu nợ ..............................................................................................................28 1.2.4.6 Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng ..........................................................................................28 1.2.4.7 Mức giảm tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ .................................28 1.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng ...............................................29 1.2.5.1 Các nhân tố từ phía ngân hàng............................................................................................. 29 1.2.5.2 Các nhân tố từ phía khách hàng........................................................................................... 30 1.2.5.3 Các nhân tố từ môi trường bên ngoài ..................................................................................30 1.3 KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI........................................................................................... 32 1.3.1 Kinh nghiệm quản trị tín dụng của ngân hàng Citibank ...................................................32 1.3.2 Kinh nghiệm quản trị tín dụng của tập đoàn ngân hàng ING........................................... 34 1.3.3 Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Phát triển nhà TP Hồ Chí Minh (HDBank) .........................................................................................................................................34 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..................................................................................................................... 35 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM (VIB) – CHI NHÁNH NHA TRANG .....36 2.1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM (VIB) – CHI NHÁNH NHA TRANG ...............................................................................................36 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển............................................................................................. 36 2.1.2 Sơ đồ cơ cấu tổ chức................................................................................................................... 37 2.1.3 Khái quát về tình hình hoạt động kinh doanh tại VIB Nha Trang....................................... 38 2.1.3.1 Tình hình huy động vốn ........................................................................................................38 2.1.3.2 Tình hình sử dụng vốn........................................................................................................... 39 2.1.3.3 Kết quả hoạt động kinh doanh .............................................................................................40 2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM – CN NHA TRANG................................................................... 41 2.2.1 Chính sách và công tác tổ chức quản trị rủi ro tín dụng tại VIB........................................... 41 2.2.2 Tình hình thực hiện các nội dung quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang...... 44 2.2.2.1 Nhận diện rủi ro tín dụng ...................................................................................................... 44 2.2.2.2 Đo lường rủi ro tín dụng........................................................................................................ 46 2.2.2.3 Kiểm soát rủi ro tín dụng .......................................................................................................49 2.2.2.4 Tài trợ rủi ro tín dụng............................................................................................................. 54 2.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản trị rủi ro tín dụng .............................................................55 2.2.4 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang................................................................................................................................................... 59 2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM - CN NHA TRANG ......................................65 2.3.1 Những kết quả đạt được .............................................................................................................65 2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại......................................................................................................... 66 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2..................................................................................................................... 69 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GỢI Ý TRONG VIỆC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM (VIB) – CHI NHÁNH NHA TRANG .....70 3.1 ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI VIB NHA TRANG ..........................................................................................................70 3.1.1 Định hướng ..................................................................................................................................70 3.1.2 Mục tiêu........................................................................................................................................ 70 3.2 MỘT SỐ GỢI Ý TRONG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM - CHI NHÁNH NHA TRANG ................................70 3.2.1 Hoàn thiện nhận diện nguồn rủi ro tín dụng ............................................................................71 3.2.1.1 Sử dụng bảng liệt kê (check-list)......................................................................................... 71 3.2.1.2 Hoàn thiện việc đánh giá hiểm họa rủi ro tín dụng............................................................ 71 3.2.1.3 Thành lập bộ phận phân tích, nghiên cứu và dự báo rủi ro ..............................................72 3.2.1.4 Phối hợp với các tổ chức chuyên nghiệp........................................................................... 73 3.2.2 Hoàn thiện đo lường rủi ro tín dụng ......................................................................................... 74 3.2.3 Tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng...................................................................................... 75 3.2.3.1 Kiểm soát chặt chẽ quá trình giải ngân và sau khi cho vay ..............................................75 3.2.3.2 Tăng cường công tác kiểm tra nội bộ.................................................................................. 75 3.2.3.3 Đa dạng hóa danh mục đầu tư và cho vay đồng tài trợ với các tổ chức tín dụng khác 76 3.2.4 Hoàn thiện công tác tài trợ RRTD............................................................................................ 76 3.2.4.1 Sử dụng các công cụ phái sinh để hạn chế rủi ro ..............................................................76 3.2.4.2 Tăng cường xử lý nợ xấu ......................................................................................................77 3.2.4.3 Gia tăng trích lập quỹ dự phòng bù đắp rủi ro ...................................................................78 3.2.4.4 Sử dụng các công cụ bảo hiểm và bảo đảm tiền vay ........................................................78 3.2.5 Hoàn thiện chính sách nhân sự ..................................................................................................79 3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ ...........................................................................................................80 3.3.1 Một số kiến nghị đối với ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam ........................................80 3.3.1.1 Củng cố hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng................................................................ 80 3.3.1.2 Hoàn thiện hệ thống chấm điểm và xếp hạng tín dụng ....................................................80 3.3.2 Một số kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước .....................................................................81 3.3.2.1 Tăng cường thanh tra giám sát ngân hàng ..........................................................................81 3.3.2.2 Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật............................................................................... 82 3.3.2.3 Hoàn thiện và nâng cấp hệ thống thông tin tín dụng......................................................... 83 KẾT LUẬN............................................................................................................................................... 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................................................................85 PHỤ LỤC 1: NHỮNG HẠNG MỤC VÀ ĐIỂM SỐ TÍN DỤNG TRONG TÍN DỤNG TIÊU DÙNG............................................................................................................................................. 88 PHỤ LỤC 2: MÔ HÌNH XẾP HẠNG TÍN DỤNG CỦA MOODY’S VÀ STANDARD & POOR’S ......................................................................................................................................................90 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCTC : Báo cáo tài chính CBTD : Cán bộ tín dụng CIC : Trung tâm thông tin tín dụng Ngân hàng nhà nước Việt Nam CN : Chi nhánh CVTĐ : Chuyên viên thẩm định DN : Doanh nghiệp KT-XH : Kính tế - xã hội NHNN : Ngân hàng nhà nuớc NHTM : Ngân hàng thương mại QHKH : Quản lý khách hàng QTRR : Quản trị rủi ro RRTD : Rủi ro tín dụng TCKT : Tổ chức kinh tế TCTD : Tổ chức tín dụng TMCP : Thương mại cổ phần TSĐB : Tài sản đảm bảo VIB : Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc Tế Việt Nam VIB Nha Trang : Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc Tế Việt Nam – Chi nhánh Nha Trang XHTD : Xếp hạng tín dụng DANH MỤC CÁC BẢNG Số Hiệu Bảng 2.1 Tên Bảng Tình hình huy động vốn của VIB Nha Trang năm 2011-2013 2.2 40 Giá trị tài sản đảm bảo tại VIB Nha Trang giai đoạn 2011-20113 2.4 39 Kết quả hoạt động kinh doanh của VIB Nha Trang năm 2011-2013 2.3 Trang 50 Phân loại nợ của VIB Nha Trang giai đoạn 20112013 51 2.5 Cơ cấu danh mục cho vay theo kỳ hạn cho vay 52 2.6 Cơ cấu danh mục cho vay theo tiền tệ 52 2.7 Cơ cấu danh mục cho vay theo ngành nghề 53 2.8 Kết quả hoạt động kinh doanh tín dụng tại VIB Nha Trang giai đoạn 2011-2013 2.9 57 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang giai đoạn 2011 - 2013 58 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Số hiệu sơ đồ Tên sơ đồ Trang 2.1 Cơ cấu tổ chức tại chi nhánh VIB Nha Trang 38 2.2 Công tác tổ chức quản trị rủi ro tín dụng tại VIB 43 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội trong những năm qua ở Việt Nam, hệ thống ngân hàng thương mại cũng đã chuyển mình và có những bước phát triển vượt bậc. Trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), điều này đồng nghĩa với việc ngân hàng phải cải cách triệt để về mọi mặt để đáp ứng được nhu cầu phát triển theo xu hướng ngân hàng hiện đại, đa năng, đa dạng hóa,…để cạnh tranh trực tiếp với các tổ chức tài chính quốc tế vì hiện nay hệ thống ngân hàng vẫn được xem là một trong những kênh cung cấp vốn chủ yếu cho nền kinh tế. Sự lớn mạnh của hệ thống ngân hàng thương mại gắn liền với công tác tín dụng, hoạt động này tuy thu được nhiều lợi nhuận nhưng cũng chính là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Trong thời gian qua tín dụng ngân hàng vẫn tiếp tục được mở rộng nhưng vấn đề rủi ro chưa được kiểm soát và đánh giá một cách chặt chẽ. Rủi ro tín dụng nếu xảy ra sẽ có tác động rất lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của mỗi tổ chức tín dụng. Cao hơn nữa, nó còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế. Chính vì thế, quản trị rủi ro tín dụng không chỉ đảm bảo cho sự phát triển ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại mà còn là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế quốc gia. Xuất phát từ thực tế nói trên, đồng thời là một người đang làm công tác kiểm soát tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Nha Trang, với mong muốn đóng góp cho chi nhánh nói riêng và hệ thống VIB nói chung ngày càng phát triển an toàn, hiệu quả, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ là “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Nha Trang”. Hy vọng rằng với những nghiên cứu của mình đưa ra sẽ mang lại hiệu quả thiết thực, đáp ứng được yêu cầu phát triển, đổi mới và hội nhập với nền kinh tế thế giới của hệ thống ngân hàng VIB. 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Trang 1 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh Trước đây, đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến việc quản trị rủi ro đối với hoạt động tín dụng của NHTM nhưng đều giới hạn tại một chi nhánh NHTM khác hoặc thực hiện nghiên cứu tại một địa phương khác. Ví dụ một số các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài như sau: 1. Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Lan Phương, năm 2004, với đề tài “Giải pháp nhằm hạn chế rủi ro trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Công Thương Đống Đa”. 2. Luận văn thạc sĩ của tác giả Đinh Thị Dương, năm 2005, với đề tài “Phân tích và đánh giá rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam” đã đi sâu vào phân tích đánh giá các chỉ số đo lường rủi ro tín dụng. 3. Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Văn Chi, năm 2006, với đề tài “Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay của Ngân hàng Công thương Thanh Hoá” của đã khái quát được những vấn đề chung về rủi ro trong hoạt động cho vay và một số giải pháp phòng ngừa, hạn chế rủi ro. 4. Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Tiến Long, năm 2008, với đề tài “Quản trị rủi ro trong các Ngân hàng thương mại Việt Nam”. 5. Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Ánh Thủy, năm 2009, với đề tài “Nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương chi nhánh TPHCM trong quá trình hội nhập quốc tế”. 6. Luận án Tiến sĩ Kinh tế của Trần Trung Tường, năm 2011, với đề tài “Quản trị tín dụng của các Ngân hàng TMCP trên địa bàn TP Hồ Chí Minh”. Luận án đề xuất tám nhóm giải pháp về hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng của các ngân hàng TMCP trên địa bàn TP.HCM, bao gồm hệ thống giải pháp toàn diện về xây dựng chính sách, về tổ chức thực hiện và những giải pháp bổ trợ cho việc thực hiện chính sách đạt hiệu quả. 7. Luận văn của tác giả Nguyễn Anh Dũng, năm 2012, với đề tài “Quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng Đầu tư và phát triển Bình Định”. Dựa trên nền tảng cơ sở lý luận các công trình nghiên cứu của những đề tài trên và tham khảo các nguồn tài liệu, sách giáo trình đang được giảng dạy tại các trường đại học, cùng với các sách nước ngoài đã được biên dịch. Tác giả đã chắc lọc cùng với Trang 2 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh quy trình thực tế quản trị rủi ro hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam để tiến hành nghiên cứu đề tài này. 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Đề tài nghiên cứu nhằm đạt được ba mục tiêu sau: ™ Thứ nhất: Làm rõ các nội dung liên quan đến tín dụng ngân hàng và quản trị rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng nhằm làm cơ sở lý luận cho đề tài. ™ Thứ hai: Phân tích hoạt động tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) - Chi nhánh Nha Trang nhằm rút ra những ưu điểm, đồng thời những mặt tồn tại, hạn chế cần được giải quyết theo yêu cầu của thực tiễn. ™ Thứ ba: Trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn của nội dung nghiên cứu, đề xuất một số gợi ý nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng cho Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) - Chi nhánh Nha Trang. 4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI • Đối tượng nghiên cứu: là hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Nha Trang • Không gian nghiên cứu: Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Nha Trang. • Thời gian nghiên cứu: Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của VIB Nha Trang trong giai đoạn từ năm 2011 – 2013. 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Luận văn được áp dụng phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên nền tảng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu như phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, đối chiếu, tổng hợp, thống kê mô tả. - Dữ liệu sử dụng là dữ liệu thứ cấp, thu thập được thông qua nhiều kênh như các báo cáo tài chính năm, báo cáo chuyên đề về hoạt động tín dụng của VIB Nha Trang, các nguồn sách báo, các phương tiện truyền thông. 6. KẾT CẤU LUẬN VĂN Ngoài phần mở đầu, kết luận, với 9 bảng biểu, 2 sơ đồ, nội dung chính của luận văn được kết cấu gồm 3 chương: Chương 1: Tổng quan lý thuyết về quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động Trang 3 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam - Chi nhánh Nha Trang. Chương 3: Một số gợi ý trong việc quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam - Chi nhánh Nha Trang. Trang 4 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1.1 Tín dụng ngân hàng thương mại 1.1.1.1 Khái niệm Theo Lê Văn Tề (2010)1, tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Căn cứ theo Khoản 01, Điều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng đối với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước) thì: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó Tổ chức Tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” Căn cứ theo Điều 4 của Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 đã được Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 16/06/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2011 thì: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng 1 Lê Văn Tề (2010), Tín dụng ngân hàng, NXB Giao thông Vận tải, TP HCM, trang 8 Trang 5 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”. “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Như vậy, theo Tác giả, tín dụng ngân hàng thương mại căn cứ theo khoản 01 Điều 03 của Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước) thì “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó Tổ chức Tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.” 1.1.1.2 Phân loại tín dụng ngân hàng thương mại Cho đến nay, sự phát triển các hình thức tín dụng ngân hàng đã có nhiều thay đổi và phát triển đa dạng, phong phú cả về chiều rộng và chiều sâu. Các nhà quản lý kinh doanh ngân hàng luôn tung ra các chiến lược sản phẩm một cách đa dạng song song với việc tiến hành các mặt hoạt động của marketing ngân hàng. Theo Hồ Diệu (2003)2, Phan Thị Thu Hà (2009)3, Lê Văn Tề (2010)4 thì tín dụng NHTM được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau như sau: - Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn tín dụng: Tín dụng sản xuất và lưu thông hàng hóa; tín dụng tiêu dùng - Căn cứ vào mức độ tín nhiệm đối với khách hàng:T ín dụng không đảm bảo và tín dụng có đảm bảo - Căn cứ vào phương pháp hoàn trả: Tín dụng trả góp; tín dụng phi trả góp và tín dụng hoàn trả theo yêu cầu 2 Hồ Diệu (2003), Quản trị ngân hàng, NXB Thống kê, TP HCM, trang 36-38 Phan Thị Thu Hà (2009), Quản trị ngân hàng thương mại, NXB Giao thông Vận tải, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, trang 65-69 4 Sách đã dẫn, trang 9-23 3 Trang 6 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh - Căn cứ vào hình thức tài trợ tín dụng: Tín dụng trực tiếp và tín dụng gián tiếp - Căn cứ vào mức độ rủi ro của khoản vay: Tín dụng lành mạnh và tín dụng có vấn đề. - Căn cứ vào thời hạn tín dụng: Tín dụng ngắn hạn; tín dụng trung hạn và tín dụng dài hạn. Hoặc một số phân loại khác như: theo ngành kinh tế, theo hình thái giá trị của tín dụng, theo đối tượng tín dụng, …. Các cách phân loại này cho thấy tính đa dạng và chuyên môn hóa trong cấp tín dụng của ngân hàng. Với xu hướng đa dạng, các ngân hàng sẽ mở rộng phạm vi tài trợ song vẫn có thể duy trì những lĩnh vực mà ngân hàng có lợi thế, chẳng hạn như Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, vẫn tập trung tài trợ cho lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn. Cách phân loại trên cho phép ngân hàng theo dõi rủi ro và sinh lợi gắn liền với những lĩnh vực tài trợ, để có chính sách lãi suất, bảo đảm hạn mức và chính sách mở rộng phù hợp. 1.1.2 Rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại 1.1.2.1 Khái niệm Theo Phan Thị Cúc (2009)5, rủi ro là những biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến sự tổn thất về tài sản của Ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, tín dụng là hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng nhưng cũng là nghiệp vụ tiềm ẩn rủi ro lớn nhất. Theo Nguyễn Đăng Dờn (2012)6, Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá 5 Phan Thị Cúc (2009), Quản trị ngân hàng thương mại, NXB Giao thông Vận tải, TP HCM, Trang 142-143 6 Nguyễn Đăng Dờn (2012), Quản trị Ngân hàng thương mại hiện đại, NXB Phương Đông, Trường ĐH Kinh Tế HCM, trang 165 Trang 7 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Ngoài ra, chúng ta cần hiểu rủi ro tín dụng theo nghĩa xác suất là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phải chịu do khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc không trả đầy đủ vốn và lãi. Khi thực hiện một hoạt động cho vay cụ thể, ngân hàng không dự kiến là khoản cho vay đó sẽ bị tổn thất. Tuy nhiên những khoản vay đó luôn hàm chứa rủi ro. Một số ý kiến cho rằng trên quan điểm quản lý toàn bộ ngân hàng, tỷ lệ tổn thất dự kiến đối với hoạt động tín dụng luôn được xác định trong chiến lược hoạt động chung. Do vậy khi tổn thất dưới mức tỷ lệ tổn thất dự kiến, ngân hàng coi đó là một thành công trong quản lý (theo Phan Thị Thu Hà, 2009)7. Theo Khoản 1, Điều 2, Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thì “Rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Đây cũng chính là quan điểm của tác giả. Tuy có nhiều quan điểm khác nhau, nhưng về cơ bản rủi ro tín dụng bao gồm những đặc điểm như sau: - Loại rủi ro phát sinh trong suốt quá trình cấp tín dụng của ngân hàng đối với khách hàng. - Khả năng xảy ra tổn thất khi người đi vay không trả được nợ, hoặc trả nợ không đầy đủ, không đúng hạn cho ngân hàng. - Khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ theo cam kết (Theo Điều 2, Quyết định 493). - Rủi ro tín dụng là loại rủi ro lớn nhất, quan trọng nhất trong hoạt động ngân hàng, là loại rủi ro chủ yếu của rủi ro ngân hàng (Banking Risk). 7 Sách đã dẫn, trang 154 Trang 8 Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại VIB Nha Trang TG: Nguyễn Thị Kim Anh - Rủi ro tín dụng là loại rủi ro tồn tại khách quan gắn liền với hoạt động ngân hàng. Như vậy, có thể nói rằng rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, khách hàng nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn. Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán của ngân hàng (theo Nguyễn Đăng Dờn, 2012)8. 1.1.2.2 Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại Theo Phan Thị Cúc (2009)9, Nguyễn Đăng Dờn (2012)10, Dương Hữu Hạnh (2013)11, Joel Bessis (2012)12 thì có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng khác nhau tùy theo mục đích, yêu cầu nghiên cứu, cụ thể như sau: ¾ Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro: Rủi ro tín dụng được phân chia thành hai loại là: rủi ro giao dịch (Transaction risk) và rủi ro danh mục (Portfolio risk) • Rủi ro giao dịch (Transaction risk): là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và việc xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận: + Rủi ro bảo đảm: phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên trị giá của tài sản đảm bảo. + Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề. 8 Sách đã dẫn, trang 165 - 166 Sách đã dẫn, trang 143-145 10 Sách đã dẫn, trang 166-167 11 Dương Hữu Hạnh (2013), Quản trị rủi ro ngân hàng trong nền kinh tế toàn cầu, NXB Lao Động, TP HCM, trang 33-37 12 Joel Bessis (2012), Quản trị rủi ro trong ngân hàng, NXB Lao động – Xã Hội, TP Hà Nội, trang 4247 9 Trang 9
- Xem thêm -