Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy thực tiễn tại thành phố cần thơ

  • Số trang: 71 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 11 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA LUẬT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT KHÓA 2011-2013 QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ Giảng viên hướng dẫn: Huỳnh Thị Cẩm Hồng Sinh viên thực hiện: Lê Anh Tuấn MSSV: B110154 Lớp Luật Hành Chính Bằng 2- K37 Cần Thơ, tháng 4/2014 Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ LỜI CẢM ƠN Đối với mỗi sinh viên Luật văn tốt nghiệp là một hồi chuông cảnh báo đã sắp kết thúc một chương trình mà mình đã học. Luật văn cũng giống như một bài kiểm tra để kiểm tra lại những kiến thức mà mỗi sinh viên đã tích lũy. Quá trình thực hiện Luận văn cũng là lúc mỗi sinh viên nhìn lại chính mình, đánh giá lại những gì mà bản thân mình đã tích lũy để từ đó hoàn thiện những kiến thức còn nhiều thiếu sót, củng cố lại những kiến thức đã tích lũy nhằm phục vụ tốt hơn cho quá trình học tập, nghiêng cứu và làm việc trong sau này. Trong quá trình thực hiện Luận văn của mình tuy có gặp phải một số khó khăn nhưng nhờ sự quan tâm, giúp đở của thầy cô, gia đình và bạn bè mà Luận văn mà tôi thực hiện đã được hoàn thành. Trước hết, tôi xin cảm ơn Cha mẹ là người đã sinh ra tôi, đã luôn quan tâm, lo lắng và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong những năm học tập, chính nhờ sự hổ trợ của Cha mẹ mà tôi mới có được kết quả học tập như ngày hôm nay. Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Thầy, Cô Khoa Luật – Trường Đại Học Cần Thơ đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báo trong những năm qua. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô Huỳnh Thị Cẩm Hồng, người đã tận tình hổ trở, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm Luật văn tốt nghiệp để tôi có thể hoàn thành đề tài của mình. Bên cạnh đó, xin cảm ơn tất cả bạn bè những người đã chia sẻ, giúp đở, động viên tôi trong quá trình học tập và quá trình làm Luận văn. Dù đã có gắn nhưng chắn chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự thông cảm và chỉ bảo của quý thầy cô và các bạn. Cuối cùng xin kính chúc tất cả mọi người dồi dào sức khỏe, luôn gặp nhiều niềm vui, hạnh phúc và luôn thành công trong công việc cũng như trong cuộc sống. Cần Thơ, ngày 25 tháng 4 năm 2014 Sinh viên thực hiện Lê Anh Tuấn GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN  ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN  ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ........................................................................................................................................... ....................................................................................................................................... GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ MỤC LỤC  LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1 1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ............................................................................ 2 3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ............................................................................. 2 4. Phương pháp nghiên cứu đề tài ............................................................................ 2 5. Bố cục của luận văn ............................................................................................. 2 CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY .................................................................................... 4 1.1. Một số vấn đề về quản lý hành chính nhà nước ................................................. 4 1.1.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước .................................................... 4 1.1.2. Tính chất và đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước............................ 4 1.1.2.1. Các tính chất cơ bản của quản lý hành chính nhà nước ....................... 4 1.1.2.2. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước ........................................ 5 1.2.1. Khái niệm về phòng cháy và chữa cháy ..................................................... 8 1.2.2. Tính chất cơ bản của hoạt động phòng cháy và chữa cháy ......................... 8 1.2.3. Mục đích và ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy .................... 10 1.2.3.1. Mục đích quản lý nhà nước trong công tác phòng cháy chữa cháy .... 10 1.2.3.2. Ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy ................................ 10 1.2.4. Tổ chức bộ máy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy .......... 10 1.2.5. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy ......................................................................................................... 12 1.3. Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ............................................... 13 1.3.1. Khái niệm quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ....................... 13 1.3.2. Đặc điểm quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ......................... 14 1.3.3. Đối tượng quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ........................ 15 1.3.4. Phương pháp quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ................... 16 1.3.4.1. Khái niệm về phương pháp quản lý .................................................. 16 GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ 1.3.4.2. Các phương pháp quản lý được sử dụng trong quan lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy .............................................................................. 16 CHƯƠNG 2. NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY ..................................... 19 2.1. Cơ sở pháp lý về công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ...... 19 2.2. Cơ quan quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy.................................. 20 2.2.1. Chính phủ ................................................................................................ 20 2.2.2. Bộ Công an. ............................................................................................. 21 2.2.3. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ....................................................................... 22 2.2.4. Ủy ban nhân dân các cấp ......................................................................... 23 2.3. Nguyên tắc quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ............................. 24 2.4. Nội dung quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy ................................ 25 2.5. Chức năng, nhiệm vụ của Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở nước ta hiện nay ................................................................................................................ 43 2.5.1. Chức năng của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy................... 43 2.5.2. Nhiệm vụ của lực lượng cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy..................... 44 2.6. Khen thưởng ................................................................................................... 45 CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ .............................................................................. 46 3.1. Vài nét khái quát về đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của thành phố Cần Thơ .............................................................................................................................. 46 3.2. Thực tiễn quản lý nhà nước về công tác phòng cháy và chữa cháy ở thành phố Cần Thơ................................................................................................................. 47 3.2.1. Tình hình cháy, nổ trên địa bàn thành phố Cần Thơ ................................ 47 3.2.2. Kết quả đạt được ..................................................................................... 47 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn thành phố Cần Thơ hiện nay ...................................................... 55 KẾT LUẬN ....................................................................................................... 59 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ PHỤ LỤC.............................................................................................................. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nước ta đang trong quá trình quá độ lên chủ nghĩa xã hội, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ngày càng diễn ra mạnh mẽ. Sự tăng trưởng kinh tế luôn gắn liền với quá trình xây dựng đất nước, các khu công nghiệp, nhà máy, khu dân cư… xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên có một hiểm họa khó lường có thể làm thiệt hại rất lớn đến tính mạng cũng như tài sản của người dân đó là hiểm họa về cháy, nổ. Cháy, nổ có nguyên nhân một số ít là do tự nhiên như: sét đánh, tự bắt cháy…, còn phần lớn các vụ cháy, nổ xảy ra ở nước ta hiện nay đều do con người như: bất cẩn trong việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiết, do sử dụng quá nhiều thiết bị tiêu thụ điện trong gia đình gây quá tải chập điện, do tự đốt…. Bên cạnh đó, ý thức trách nhiệm người đứng đầu một số cơ quan, doanh nghiệp và một bộ phận nhân dân đối với công tác phòng cháy và chữa cháy chưa được cao; nhiều cơ sở sản xuất chưa chú trọng đến công tác phòng cháy và chữa cháy còn chạy theo lợi nhuận trước mắt mà bỏ qua các quy định về phòng cháy và chữa cháy; mặt khác đời sống của nhân dân ngày được cải thiện nhu cầu sử dụng điện, gas, xăng dầu, hóa chất ngày càng tăng, do đó nguy cơ cháy, nổ trong sinh hoạt của người dân cũng tiềm ần những mối nguy hiểm. Trước những nguy cơ đó, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm đề ra những chủ trương, chính sách pháp luật nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác phòng cháy và chữa cháy cũng như tăng cường quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này. Hệ thống pháp luật điều chỉnh về công tác tác phòng cháy và chữa cháy luôn được sửa đổi bổ sung và từng bước hoàn thiện. Tuy nhiên, hiện nay quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy vẫn còn nhiều hạn chế chưa được giải quyết. Đặc biệt là khi nước ta bước vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì nhiều công trình mang tính đặc thù như nhà máy điện nguyên tử, nhà máy lọc hóa dầu…xuất hiện ngày càng nhiều nhưng hệ thống pháp luật về phòng cháy và chữa cháy của nước ta chưa kịp thời điều chỉnh đối với các công trình này. Mô hình Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy là mô hình mới đang trong quá trình hoàn thiện nên không tránh khỏi chưa hoàn thiện về mặt tổ chức như: lực lượng chữa cháy còn mỏng, phương tiện thì chưa đầu đủ và chưa hiện đại, trình độ chuyên môn của các cán bộ làm công tác quản lý chưa được nâng cao...Vì vậy, công tác quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy vẫn chưa mang lại hiệu quả cao, trên cả nước vẫn không ngừng xảy ra cháy, nổ gây nhiều thiệt hại về người và tài sản. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 1 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ Xuất phát từ các lý do trên, người viết chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ” để làm luận văn tốt nghiệp của mình, với mong muốn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy của cả nước và thành phố Cần Thơ nói riêng. 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Thông qua việc nghiên cứu đề tài này, người viết hướng đến mục đích làm rõ thêm các vấn đề về lý luận, tìm hiểu những quy định của pháp luật về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháý, việc áp dụng những qui định này vào thực tiễn. Qua đó, giúp chúng ta hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy. Đồng thời, tìm ra những khuyết điểm, hạn chế trong các quy định của pháp luật cũng như trong thực tiễn áp dụng. Từ đó, tìm ra những nguyên nhân và đề ra những biện pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trong thời gian tới. 3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, người viết tập trung tìm hiểu các vấn đề về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy, theo đó đề tài nghiên cứu trên ba phương diện: lý luận, pháp lý và thực tiễn. Trong vấn đề lý luận, tập trung đưa ra các khái niệm cơ bản, những vấn đề chung liên quan đến đề tài, những cơ sở lý luận làm tiền đề cho đề tài nghiên cứu. Tiếp đó, trong vấn đề pháp lý, tập trung phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy, chủ yếu dựa trên Luật phòng cháy và chữa cháy 2001, các văn bản hướng dẫn thi hành luật và các vấn đề có liên quan. Cuối cùng là vấn đề thực tiễn, trong phần này người viết tập trung nghiên cứu thực tiễn công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Từ đó, rút ra những nhận định và đưa ra giải pháp để góp phần cho công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này hiệu quả hơn. 4. Phương pháp nghiên cứu đề tài Trong quá trình thực hiện luận văn, người viết đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như: phương pháp so sánh, liệt kê, phương pháp phân tích, đối chiếu để giải quyết các vấn đề được nêu ra trong đề tài. Đồng thời, kết hợp với việc tổng hợp thu thập tài liệu, xử lý thông tin từ sách, báo, tạp chí và đặc biệt là tổng kết thực tiễn để có tư liệu phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài. 5. Bố cục của luận văn Ngoài lời cảm ơn, mục lục, lời mở đầu, phụ lục, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 03 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận chung quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 2 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ Chương 2: Những qui định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy Chương 3: Thực tiễn quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy tại thành phố Cần Thơ và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 3 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY 1.1. Một số vấn đề về quản lý hành chính nhà nước 1.1.1. Khái niệm quản lý hành chính nhà nước Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện của nhà nước, gắn với chức năng, vai trò của nhà nước trong xã hội có giai cấp. Quản lý nhà nước tiếp cận với nghĩa rộng nhất bao gồm toàn bộ các hoạt động: hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, hoạt động tư pháp. Với cách hiểu như vậy, chúng ta có khái niệm về quản lý nhà nước như sau: Quản lý hành chính nhà nước là hành động thực thi quyền hành pháp của Nhà nước, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước trên cơ sở pháp luật đối với các quá trình xã hội và hành vi của con người, do các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương tiến hành để thực hiện những mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của nhà nước1. 1.1.2. Tính chất và đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước 1.1.2.1. Các tính chất cơ bản của quản lý hành chính nhà nước * Tính lệ thuộc vào chính trị và hệ thống chính trị Nếu hành chính nhà nước là trung tâm thực thi quyền lực của hệ thống quyền lực chính trị, hoạt động của nó có ảnh hưởng đến hiệu lực và hiệu quả của hệ thống chính trị. Ở nước ta, nền hành chính nhà nước mang đầy đủ bản chất của một Nhà nước dân chủ “của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân” dựa trên nền tảng của liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức do Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo. Hoạt động hành chính nhà nước nhằm thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng để đạt được mục tiêu chính trị mà Đảng đã đặt ra. * Tính pháp quyền Quản lý hành chính nhà nước hoạt động theo nguyên tắc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa. Tính pháp quyền đòi hỏi các cơ quan hành chính, mọi công chức phải nắm vững quyền lực, sử dụng đúng đắn quyền lực, bảo đảm đúng đắn chức năng và thẩm quyền của mình khi thực thi công vụ; phải kết hợp chặt chẽ yếu tố quyền lực và uy tín mới có thể nâng cao được hiệu lực và hiệu quả của một nền hành chính công phục vụ dân. 1 TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, năm 2012, trang 2. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 4 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ * Tính liên tục, tương đối ổn định và thích ứng Quản lý hành chính nhà nước là phục vụ xã hội và công dân. Đây là công việc hàng ngày, thường xuyên và liên tục vì các mối quan hệ xã hội và hành vi của công dân được pháp luật điều chỉnh diễn ra thường xuyên liên tục. Chính vì vậy, quản lý hành chính nhà nước phải đảm bảo tính liên tục, ổn định để đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn trong bất kỳ tình hình nào. Tính liên tục và ổn định phải gắn liền với môi trường trong đó có các cơ quan hành chính nhà nước hoạt động. Đời sống kinh tế - xã hội luôn có sự vận động, biến chuyển không ngừng, do đó quản lý hành chính phải luôn thích ứng với hoàn cảnh thực tế trong từng thời kỳ nhất định. * Tính chất dân chủ Bản chất của nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, do đó nhân dân là chủ thể tối cao của đất nước. Tuy nhiên, Nhà nước xã hội chủ nghĩa được nhân dân ủy quyền, thay mặt nhân dân thực hiện quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội một cách tập trung, thống nhất. Hoạt động hành chính nhà nước phải chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân, phải đảm bảo quyền làm chủ thực sự của nhân dân trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội. 1.1.2.2. Đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước Khi nói đến đặc điểm của quản lý hành chính nhà nước là nói đến những nét đặc thù của quản lý hành chính nhà nước thể hiện qua các đặc điểm cơ bản sau đây: * Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực Quyền lực nhà nước trong quản lý hành chính nhà nước trước hết thể hiện ở việc các chủ thể có thẩm quyền thể hiện ý chí nhà nước thông qua phương tiện nhất định, trong đó phương tiện cơ bản và đặc biệt quan trọng là dạng văn bản quản lý hành chính nhà nước. Bằng việc ban hành văn bản, chủ thể quản lý hành chính nhà nước thể hiện ý chí của mình dưới dạng các chủ trương, chính sách pháp luật nhằm định hướng cho hoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật; dưới dạng quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa các quy phạm pháp luật của cơ quan quyền lực nhà nước và của cấp trên thành quy định chi tiết để có thể triển khai thực hiện trong thực tiễn; dưới dạng các mệnh lệnh cá biệt nhằm áp dụng pháp luật vào thực tiễn, trực tiếp thực hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý của các bên tham gia quan hệ quản lý; dưới dạng mệnh lệnh chỉ đạo cấp dưới trong tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, quyền lực nhà nước còn được thể hiện trong việc các chủ thể có thẩm quyền tiến hành những hoạt động cần thiết để đảm bảo thực hiện ý chí nhà nước, như các biện pháp về tổ chức, về kinh tế, tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế v.v… Chính những biện pháp này là sự thể hiện tập trung và rõ nét sức mạnh nhà nước, một bộ phận tạo nên quyền lực nhà nước, nhờ đó, ý chí của chủ thể quản lý hành chính nhà nước được đảm bảo thực hiện. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 5 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ Đây là đặc điểm quan trọng để phân biệt hoạt động quản lý hành chính với những hoạt động quản lý không mang tính quyền lực nhà nước, như quản lý nội bộ trong các tổ chức chính trị, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp khác. Trong các hoạt động quản lý phi nhà nước, quyền lực cũng được sử dụng nhưng không phải là quyền lực nhà nước, phạm vi tác động chỉ trong nội bộ tổ chức nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức trong khuôn khổ pháp luật; các chủ thể quản lý cũng thể hiện ý chí và sử dụng sức mạnh của mình để đảm bảo thực hiện ý chí đó nhưng họ chỉ nhân danh cá nhân hay tổ chức mình mà không nhân danh nhà nước. * Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp Theo cách hiểu phổ biến hiện nay thì nhà nước có ba quyền năng: Lập pháp, hành pháp, tư pháp. Trong đó, quyền năng hành pháp trước hết và chủ yếu thuộc về các cơ quan hành chính nhà nước. Do đó, chủ thể quản lý hành chính nhà nước các chủ thể mang quyền lực nhà nước, các cá nhân hoặc tổ chức xã hội, từ quan trọng đến ít quan trọng, từ phổ biến đến cá biệt, phát sinh trong đời sống dân cư, đời sống pháp luật và trong nội bộ của các cơ quan nhà nước. Trong khi đó, hoạt động lập pháp, tư pháp chỉ phát sinh trong phạm vi tương đối hẹp, có đối tượng tác động là các quan hệ xã hội quan trọng. * Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động có tính thống nhất và được tổ chức chặt chẽ Để đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động hành pháp, bộ máy hành chính nhà nước được tổ chức thành một khối thống nhất từ trung ương đến địa phương, đứng đầu là Chính phủ, nhờ đó các hoạt động của bộ máy được chỉ đạo, điều hành thống nhất, đảm bảo lợi ích chung của cả nước, đảm bảo sự liên kết, phối hợp nhịp nhàng giữa các địa phương, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Tuy nhiên, do mỗi địa phương đều có đặc thù riêng về điều kiện kinh tế - xã hội, nên để có thể phát huy tối đa những yếu tố của từng địa phương, tạo nên sự năng động sáng tạo trong quản lý điều hành, bộ máy quản lý còn được tổ chức theo hướng phân cấp, trao quyền tự quyết, tạo sự chủ động sáng tạo cho từng địa phương. Để cùng đạt được hai mục đích này, nguyên tắc “song trùng trực thuộc” được sử dụng như là một giải pháp hữu hiệu trong việc tổ chức hành chính nhà nước. Theo đó, loại trừ Chính phủ là cơ quan đứng đầu bộ máy hành chính nhà nước thì mỗi cơ quan khác trong bộ máy này đều lệ thuộc vào hai cơ quan: một cơ quan chiều dọc để đảm bảo sự thống nhất của bộ máy; một cơ quan theo chiều ngang đảm bảo sự chủ động của mỗi cấp quản lý. Vấn đề quan trọng là trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước phải xác định hợp lý thẩm quyền của mỗi cấp quản lý, vừa tránh được sự chồng chéo GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 6 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ chức năng, vừa không bỏ lọt những lĩnh vực quản lý, vừa bảo đảm sự điều hành xuyên suốt, thống nhất trong bộ máy, vừa tạo ra sự chủ động, sáng tạo của mỗi cấp quản lý. * Hoạt động quản lý hành chính có tính chấp hành và điều hành Tính chấp hành và điều hành của hoạt động quản lý nhà nước thể hiện trong việc những hoạt động này được tiến hành trên cơ sở pháp luật và nhằm mục đích thực hiện pháp luật, cho dù đó là hoạt động chủ động sáng tạo của chủ thể quản lý thì cũng không vượt quá khuôn khổ pháp luật quy định. Tính điều hành của hoạt động quản lý hành chính nhà nước thể hiện trong việc chủ thể có thẩm quyền tổ chức thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội. Trong quá trình đó, các chủ thể này không chỉ tự mình thực hiện pháp luật mà quan trọng hơn cả là đảm nhận chức năng chỉ đạo nhằm vận hành hoạt động của các cơ quan, đơn vị trực thuộc theo một quy trình thống nhất, tổ chức để mọi đối tượng có liên quan thực hiện pháp luật nhằm thực hiện hóa các quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ quản lý. Như vậy, trong mỗi hoạt động quản lý hành chính nhà nước, tính chấp hành và điều hành luôn đan xen, song song tồn tại, tạo nên sự đặc thù trong quản lý hành chính nhà nước. Trong hoạt động lập pháp, chấp hành là để xây dựng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn; trong hoạt động tư pháp, chấp hành là để bảo vệ pháp luật tránh khỏi sự xâm hại, còn trong quản lý hành chính, chấp hành là để tổ chức thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội. * Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao là yêu cầu đòi hỏi của một nền hành chính phát triển, khoa học, văn minh và hiện đại. Các hoạt động trong nền hành chính nhà nước có nội dung phức tạp và đa dạng đòi hỏi các nhà hành chính phải có kiến thức xã hội và kiến thức chuyên môn sâu rộng. Công chức và những người thực thi công vụ, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của họ có ảnh hưởng rất lớn đến công vụ. Vì lẽ đó trong hoạt động hành chính nhà nước, tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn và quản lý của đội ngũ công chức phải là những tiêu chuẩn hàng đầu. Nâng cao năng lực chuyên môn, quản lý của đội ngủ cán bộ, công chức là một trong những nội dung quan trọng trong việc xây dựng nền hành chính hiện đại. * Tính không vụ lợi Quản lý hành chính nhà nước có nhiệm vụ phục vụ lợi ích xã hội và lợi ích công dân. Phải xây dựng một nền hành chính công tâm, trong sạch, không theo đuổi một tiêu doanh lợi, không đòi hỏi người được phục vụ phải trả thù lao. Đây cũng là đặc điểm khác biệt cơ bản giữa mục tiêu hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và của một doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 7 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ * Tính nhân đạo Bản chất Nhà nước ta là Nhà nước dân chủ, của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Dân chủ xã hội chủ nghĩa thấm nhuần trong luật pháp. Tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của công dân là xuất phát điểm của hệ thống luật, thể chế, quy tắc, thủ tục hành chính. Cơ quan hành chính, đội ngũ công chức không được quan liêu, cửa quyền, hách dịch gây phiền hà cho dân khi thi hành công vụ. Mặt khác, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền hành chính cần đảm bảo tính nhân đạo để hạn chế tối đa mặt trái của nền kinh tế thị trường, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. 1.2.1. Khái niệm về phòng cháy và chữa cháy Từ sự cháy (trong phạm vi kiểm soát) phát sinh và phát triển thành đám cháy (mất khả năng kiểm soát) là một quá trình có thể do nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có những nguyên nhân do sơ xuất bất cẩn hoặc ngoài sự kiểm soát của con người, gây nên những đám cháy có thể gây tổn thất về người và tài sản. Vì vậy, việc phòng ngừa cháy, nổ phải đi đôi với việc chữa cháy khi có cháy xảy ra. Hoạt động phòng cháy tồn tại như là một tất yếu trong các hoạt động chung của xã hội. Từ đó ta có khái niệm phòng cháy: “Phòng cháy là hệ thống các biện pháp, giải pháp về tổ chức, kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế các điều kiện và nguyên nhân gây cháy, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan khi xảy ra cháy và cho việc tổ chức dập tắt đám cháy”.2 Các hoạt động cụ thể của công tác chữa cháy đã được nêu tại Khoản 8 Điều 3 Luật phòng cháy và chữa cháy: “Chữa cháy bao gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy”.3 Như vậy hoạt động chữa cháy là sự kết hợp năng động giữa con người với phương tiện chữa cháy và việc áp dụng các phương pháp, biện pháp để cứu người, cứu tài sản, ngăn chặn sự cháy lan và dập tắt đám cháy giảm thiểu đến mức thấp nhất các thiệt hại về người và tài sản. 1.2.2. Tính chất cơ bản của hoạt động phòng cháy và chữa cháy * Tính chất quần chúng Tính chất này xuất phát từ thực tế là: Cháy có thể xảy ra bất cứ đâu, vào bất cứ thời điểm nào khi có đủ các yếu tố và điều kiện phát sinh, trong khi đó nguyên nhân cháy chủ yếu do sự bất cẩn của con người trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong 2 TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, năm 2012, trang 5. 3 Điều 3, Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001 GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 8 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ sinh hoạt các thành viên tại cơ sở xảy ra cháy thực hiện. Vì vậy, việc phòng ngừa không để cháy xảy ra, cũng như trong việc chữa cháy không phải chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách mà còn là trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan, tổ chức và của toàn xã hội. * Tính chất pháp lý Tính chất pháp lý trong hoạt động PCCC thể hiện những hoạt động trong các lĩnh vực của đời sống xã hội có liên quan đến PCCC phải triệt để tuân thủ những qui định trong pháp luật về PCCC. Các tổ chức, cơ quan, hộ gia đình và cá nhân, trong hoạt động của mình, phải chấp hành chỉ dẫn của các cơ quan quản lý nhà nước về PCCC có thẩm quyền. Về phía cơ quan quản lý nhà nước về PCCC, trên cơ sở đó hoàn thiện bổ sung các quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn PCCC; Trong quá trình tổ chức thực hiện phải đảm bảo bằng các biện pháp để những qui định của pháp luật được thực hiện nghiêm túc; Các hoạt động thanh tra, kiểm tra, thẩm duyệt, kiểm định, xử lý vi phạm đều phải theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục mà pháp luật qui định. * Tính chất khoa học kỹ thuật Hoạt động PCCC là hoạt động mang tính khoa học, kỹ thuật. Tính khoa học kỹ thuật xuất phát từ những yêu cầu xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp, biện pháp về PCCC phải dựa trên cơ sở nghiêng cứu nguyên nhân, điều kiện gây cháy đối với từng loại công trình, hạng mục công trình và trong sinh hoạt của từng gia đình; phải nghiêng cứu tìm ra các qui luật của quá trình phát sinh, phát triển và dập tắt đám cháy; nghiêng cứu các chất dập cháy v.v…Vì vậy, các biện pháp phòng ngừa cháy, chống cháy lan, cũng như các biện pháp chữa cháy và các điều kiện khác đảm bảo việc thực hiện phải dựa trên cơ sở tính toán khoa học, không thể tùy tiện. Tính khoa học kỹ thuật thể hiện ở chỗ: Xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn PCCC và đòi hỏi việc áp dụng các giải pháp, biện pháp PCCC phải tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn đó; Phải thường xuyên nghiêng cứu tìm ra các biện pháp, phương tiện để PCCC có hiệu quả; Biết nghiêng cứu, ứng dụng các thành tựu tiên tiến của khoa học PCCC thế giới và điều kiện thực tế ở Việt Nam; Biết sử dụng có hiệu quả các phương tiện PCCC. Tính khoa học kỹ thuật còn được thể hiện xuyên suốt trong toàn bộ công tác tổ chức quản lý, xây dựng văn bản, tuyên truyền giáo dục, đào tạo xây dựng lực lượng PCCC v.v…, nó là cơ sở để việc tiến hành các công tác trên có hiệu quả. * Tính chất chiến đấu Tính chất chiến đấu trong hoạt động PCCC xuất phát từ yêu cầu và đòi hỏi của quá trình tổ chức dập tắt đám cháy. Hoạt động chữa cháy là một quá trình hoạt động đặc biệt, luôn tiềm ẩn sự nguy hiểm: Trong khi chữa cháy, do nhiệt độ cao, cấu kiện công trình xây dựng có thể bị sụp đổ, khói, khí độc cùng đồng thời gây nguy hại đến GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 9 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ tính mạng của những người tham gia chữa cháy. Vì vậy, công tác chữa cháy một mặt, đòi hỏi tinh thần sẵn sàng, cơ động nhanh, chính xác, vận dụng các chiến thuật, kỹ thuật hợp lý; Mặt khác lại đòi hỏi tinh thần dũng cảm, mưu trí, ý thức chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy trong tổ chức chữa cháy để cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan và kịp thời dập tắt đám cháy. Các tính chất trên thống nhất và đan xen lẫn nhau, xuyên suốt toàn bộ quá trình tổ chức và hoạt động PCCC, vì vậy việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC phải chú ý quán triệt trong toàn bộ công tác của mình. 1.2.3. Mục đích và ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy 1.2.3.1. Mục đích quản lý nhà nước trong công tác phòng cháy và chữa cháy Từ thực tiễn công tác phòng cháy và chữa cháy cho thấy sự tăng trưởng kinh tếxã hội bên cạnh những mặt tích cực về đời sống của người dân mà còn bao hàm trong nó những nguy cơ tiềm ẩn dễ dẫn đến cháy nổ. Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy thuộc lĩnh vực an toàn xã hội; có liên quan chặt chẽ đến việc đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản và môi trường; có tác động trực tiếp đến an toàn và hiệu quả trong kinh doanh cũng như trong các hoạt động khác ngoài mục đích kinh doanh. Xác định được tầm quan trọng của công tác phòng cháy và chữa cháy nên Đảng và Nhà nước ta đã ban hành Luật Phòng cháy và chữa cháy nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và đề cao trách nhiệm của toàn dân đối với hoạt động phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản nhà nước, tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và trật tự xã hội. Như vậy, mục đích của công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy là chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy, nổ, nhất là các vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng, góp phần bảo đản an ninh và trật tự an toàn xã hội. 1.2.3.2. Ý nghĩa của công tác phòng cháy và chữa cháy Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, công tác phòng cháy và chữa cháy có một vị trí hết sức quan trọng. Phòng cháy và chữa cháy làm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản của Nhà nước, tài sản tập thể và của công dân. Vì cháy là một loại tai nạn dễ xảy ra và khi đã xảy ra thì vật chất bị thiêu hủy, gây thiệt hại đến tính mạng con người và các cơ sở vật chất kỹ thuật khác. 1.2.4. Tổ chức bộ máy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy Tổ chức bộ máy lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy gồm: Cục cảnh sát phòng cháy chữa cháy; Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy các tỉnh, thành phố trực GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 10 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ thuộc trung ương; Phòng cảnh sát phòng cháy chữa cháy thuộc công an các tỉnh và đội Cảnh sát phòng cháy chữa cháy thuộc phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy.4 * Cục Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy Theo Quyết định số 586/QĐ-BCA ngày 23/02/2010 của Bộ Công an thì Cục Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thuộc Tổng cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự, an toàn xã hội. Cục Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy có trách nhiệm giúp Tổng cục trưởng thống nhất quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thực hiện công tác quản lý nhà nước về công tác phòng cháy và chữa cháy theo Luật phòng cháy và chữa cháy; tổ chức thực hiện và chỉ đạo, hướng dẫn lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy tiến hành các biện pháp nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ theo quy định của Nhà nước và của Bộ trưởng Bộ Công an. * Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Trước yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, theo đề nghị của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Công an và Bộ Nội vụ vào ngày 15/5/2006, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 719/QĐ-TT về việc thí điểm thành lập Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thành phố Hồ Chí Minh trực thuộc Bộ Công an, trên cơ sở nâng cấp từ Phòng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thuộc Công an thành phố Hồ Chí Minh. Sau 07 (bảy) năm hoạt động theo mô hình cấp Sở, Bộ Công an tiếp tục đề nghị và được Chính phủ đồng ý cho phép thành lập tiếp các Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và các tỉnh Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Dương. Việc ra đời các Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy một mặt phản ánh nhu cầu ngày càng tăng của công tác phòng cháy và chữa cháy, mặt khác là thể hiện sự trưởng thành của lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy trong giai đoạn đất nước trên con đường phát triển kinh tế. Bộ Trưởng Bộ Công an đã ra quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn và cơ cấu tổ chức bộ máy của Sở Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy. * Phòng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy thuộc Công an các tỉnh. Do Bộ công an xây dựng thí điểm mô hình sở cảnh sát phòng cháy chữa cháy ở một số Thành phố lớn, nên một số tỉnh còn lại Tổng Cục xây dựng lực lượng đã tham mưu đề xuất với Bộ công an thành lập các Phòng cảnh sát phòng cháy và chữa cháy ở các tỉnh để đảm bảo yêu cầu chữa cháy tại địa phương. 4 Điều 37 Nghị định 35/2003/NĐ-CP ngày 4/4/2003 quy định chi tiết một số điều của Luật phòng cháy chữa cháy GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 11 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ Theo Quyết định số 10964/QĐ-X11 ngày 24/12/2010 của Tổng cục Xây dựng lực lượng công an nhân dân thì Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ thuộc Công an tỉnh, có trách nhiệm giúp Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác phòng cháy và chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trên địa bàn tỉnh; chỉ đạo, chỉ huy lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy trong tỉnh thực hiện công tác phòng cháy và chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ theo quy định. 1.2.5. Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về phòng cháy chữa cháy Ngay từ khi giành chính quyền, công tác phòng cháy và chữa cháy đã được Đảng và Nhà nước ta quan tâm chỉ đạo. Tháng 12/1954, Bộ Nội vụ đã ra Quyết định thành lập Đại đội cứu hỏa thuộc Ban trị an dân cảnh thuộc Sở Công an Hà Nội chịu trách nhiệm phòng cháy và chữa cháy cho các cơ quan của Đảng và Nhà nước tại thủ đô Hà Nội. Đây là đội phòng cháy và chữa cháy đầu tiên của nước Việt Nam. Việc thành lập đội chữa cháy đầu tiên này đặt nền tảng cho việc quản lý phòng cháy và chữa cháy sau này. Đặc biệt, ngày 04/10/1961, dựa trên yêu cầu của tình hình thực tế phải đưa công tác phòng cháy và chữa cháy vào sự quản lý của Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 53/LCT công bố Pháp lệnh quy định việc quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy. Đây là văn bản quan trọng đầu tiên, là dấu mốc lịch sữ đối với công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy. Bản pháp lệnh này quy định việc quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy chữa cháy nêu rõ: “phòng cháy chữa cháy là để bảo vệ tài sản của Nhà nước, tính mạng, tài sản của nhân dân, bảo vệ sản xuất và an ninh trật tự; đồng thời cũng khẳng định công tác phòng cháy chữa cháy là nghĩa vụ và trách nhiệm của toàn dân, toàn xã hội”. Đến ngày 31/5/1991 Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) có chỉ thị số 175/CT về công tác phòng cháy và chữa cháy đã quy định lấy ngày 4/10 hàng năm là “Ngày truyền thống toàn dân phòng cháy chữa cháy”. Tiếp theo đó Thủ tướng chính phủ có chỉ thị số 237/CT-TTg ngày 19/4/1996 và quyết định 369/QĐ-TTg ngày 04/6/1996 xác định hàng năm lấy ngày 04/10 là “Ngày phòng cháy chữa cháy toàn dân”. Quyết định nêu rõ: việc tổ chức ngày này nhằm nâng cao ý thực phòng cháy chữa cháy cho toàn dân, huy động được đông đảo quần chúng tham gia vào các hoạt động thiết thực bổ ích trong công tác này, biểu dương, khen thưởng đối với những tổ chức, cá nhân có nhiều thành tích trong phong trào phòng cháy chữa cháy” 5. Trải qua 40 năm thực hiện việc quản lý nhà nước theo tinh thần của Pháp lệnh phòng cháy và chữa cháy năm 1961 đã xuất hiện những bất cập và cần phải nâng cao hơn nữa cơ sở pháp lý về quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy. 5 http://www.thongtinantoan.com/tl80/tt439/lich-sư-ngay-phong-chay-toan-dan.pccc.html [ truy cập ngày 14/03/2014, lúc 21 giờ 10 phút] GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 12 SVTH: Lê Anh Tuấn Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy – Thực tiễn tại thành phố Cần Thơ Để đáp ứng những yêu cầu của công tác đổi mới, ngày 12/7/2001 Chủ tịch nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký lệnh số 08/2001/L-CTN ban hành Luật phòng cháy chữa cháy có hiệu lực ngày 04/10/2001. Đây là văn bản pháp luật quan trọng làm hành lang pháp lý để huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và toàn dân tham gia phòng cháy chữa cháy. Ngày 29/6/2001, tại kỳ họp thứ IX, Quốc hội Khóa X đã thông qua Luật phòng cháy và chữa cháy. Luật phòng cháy và chữa cháy đã được thông qua, sự kiện này đánh dấu một bước quan trọng trong việc quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy.6 1.3. Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy 1.3.1. Khái niệm quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy Phòng cháy và chữa cháy là một hoạt động có liên quan trực tiếp đến trật tự, an toàn xã hội, nhận thức rõ được sự cần thiết cần phải đặt công tác phòng cháy và chữa cháy vào quản lý sao cho đạt hiệu quả cao nhất thì ngay từ năm 1961. Ủy ban thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh về phòng cháy và chữa cháy. Từ khi có Pháp lệnh phòng cháy và chữa cháy ra đời đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy. Nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy, tại kỳ họp thứ 9 của Quốc hội khóa X ngày 26/9/2001 Luật phòng cháy và chữa cháy đã được Quốc hội thông qua. Căn cứ vào Luật phòng cháy và chữa cháy ta có thể rút ra định nghĩa về khái niệm quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy như sau: “Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nước đối với hoạt động phòng cháy và chữa cháy trong cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân của các chủ thể có thẩm quyền, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do đám cháy gây ra góp phần bảo vệ tính mạng, bảo vệ tài sản của nhà nước, của tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi trường, bảo vệ an ninh và trật tự an toàn xã hội”.7 Mối quan hệ giữa quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy. Cũng giống như hoạt động quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy bao gồm các yếu tố: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý, phương pháp và mục tiêu quản lý. Quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy theo đó cũng thể hiện tính chính trị, tính toàn diện, tính khoa học và dân chủ. Đồng thời thể hiện những đặc điểm cơ bản của quản lý là sự tác động và điều chỉnh bằng quyền lực pháp luật, mang tính mệnh lệnh đơn phương của chủ thể quản lý, nó đòi hỏi đối tượng quản lý phải phục tùng một cách nghiêm túc. 6 TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, năm 2012, trang 3. 7 TS.Đào Hữu Dân, Tập bài giảng Quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, năm 2012, trang 7. GVHD: Huỳnh Thị Cẩm Hồng 13 SVTH: Lê Anh Tuấn
- Xem thêm -