Phát triển dịch vụ thanh toán quốc tế bằng lc tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn, chi nhánh nam hà nội

  • Số trang: 59 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 9 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Môc lôc Më ®Çu................................................................................................................... Ch¬ng I - Ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM víi c¸c Tæng C«ng Ty........ I - Ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM................................................................. 1. Kh¸i niÖm, vai trß ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM.............................................. 1.1. Kh¸i niÖm............................................................................................................. 1.2. Vai trß 2. Ph©n lo¹i c¸c kho¶n cho vay..................................................................................... 2.1. Theo thêi h¹n cho vay......................................................................................... 2.2. Theo lÜnh vùc ®Çu t.............................................................................................. 2.3. Theo møc ®é ®¶m b¶o......................................................................................... 2.4. Theo ph¬ng ph¸p hoµn tr¶............................................................................... 2.5. Theo thµnh phÇn kinh tÕ................................................................................... 3. Néi dung chñ yÕu trong ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM.................................. 3.1 T×m kiÕm vµ thÈm ®Þnh...................................................................................... 3.2. Gi¶i ng©n, qu¶n lý mãn vay vµ thu nî............................................................. 3.3. Thanh lý hîp ®ång tÝn dông vµ lu gi÷ hå s¬ kh¸ch hµng............................... 4. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn quy m« cho vay cña mét NHTM................................. II - Tæng C«ng ty vµ ho¹t ®éng cho vay cña NHTM ®èi víi c¸c Tæng C«ng ty................................................................................................ 1. Tæng C«ng ty - m« h×nh DNNN míi ë ViÖt Nam.................................................... 1.1. Hoµn c¶nh ra ®êi cña c¸cTæng C«ng ty ë níc ta............................................ 1.2. §Þa vÞ ph¸p lý vµ tæ chøc mét Tæng C«ng ty................................................... 1.3. ChÕ ®é tµi chÝnh Tæng C«ng ty........................................................................ 2.Ho¹t ®éng cho vay c¸c Tæng C«ng ty cña mét NHTM........................................... 2.1. C¸c ®Æc ®iÓm cña kh¸ch hµng cã ¶nh hëng tíi ho¹t ®éng cho vay c¸c Tæng C«ng ty............................................................................................................ 2.2. Vai trß ho¹t ®éng cho vay c¸c Tæng C«ng ty cña c¸c ng©n hµng................. Ch¬ng II - Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cho vay c¸c Tæng C«ng ty t¹i Së giao dÞch I - Ng©n hµng C«ng th¬ng viÖt nam............................... I - Kh¸i qu¸t vÒ Së giao dÞch I - Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam...... 1. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña Së giao dÞch.................................................................. 1.1. Sù ra ®êi cña Së giao dÞch I- Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam................... 1.2. VÒ c¬ cÊu tæ chøc, ®iÒu hµnh vµ c¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n cña Së giao dÞch...... 1.3. C¸c ®Æc ®iÓm kinh tÕ - x· héi ¶nh hëng tíi ho¹t ®éng cña Së giao dÞch nãi chung, ho¹t ®éng cho vay nãi riªng.................................................................. 2. KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña Së giao dÞch.................................................... 2.1. Huy ®éng vèn..................................................................................................... 2.2. T×nh h×nh sö dông vèn...................................................................................... 2.3 Ho¹t ®éng kinh doanh ®èi ngo¹i vµ thanh to¸n.............................................. II - Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cho vay vµ më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty t¹i Së giao dÞch.................................................................................. 1. KÕt qu¶ thu ®îc......................................................................................................... 2. C¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô ......................................................................................... 2.1. T×m kiÕm, thÈm ®Þnh vµ quyÕt ®Þnh cho vay.................................................. 2.2. Gi¶i ng©n qu¶n lý, kiÓm so¸t mãn vay vµ thu nî........................................... 3. C¸c biÖn ph¸p Së giao dÞch ®· ¸p dông nh»m më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty......... Ch¬ng III - Gi¶i ph¸p më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty t¹i Së Giao dÞch................................................................................................. I - §Þnh híng ho¹t ®éng cña Së giao dÞch trong thêi gian tíi víi vÊn ®Ò më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty................................................. 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1. §Þnh híng, môc tiªu cña Së giao dÞch trong thêi gian tíi...................................... 1.1. VÒ huy ®éng vèn................................................................................................ 1.2. VÒ sö dông vèn.................................................................................................. 1.3. VÒ kinh doanh ®èi ngo¹i vµ thanh to¸n.......................................................... 2. VÊn ®Ò më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty............................................................. II. Gi¶i ph¸p më réng cho vay c¸c Tæng c«ng ty...................................... 1. Thùc hiÖn chiÕn lîc kh¸ch hµng híng vµo Tæng c«ng ty....................................... 1.1 §Ò ra ph¬ng híng thùc hiÖn chiÕn lîc kh¸ch hµng cña Ng©n hµng c«ng th¬ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña Së giao dÞch....................................................... 1.2 T¨ng cêng c¸c mèi quan hÖ víi c¸c Tæng c«ng ty........................................... 2. Chñ ®éng tiÕp cËn c¸c ph¬ng ¸n, dù ¸n cña c¸c Tæng C«ng ty ®Ó cho vay........... 3. N©ng cao chÊt lîng thÈm ®Þnh tÝn dông vµ kiÓm so¸t kho¶n vay.......................... 4. §¶m b¶o nguån huy ®éng ®¸p øng ®îc nhu cÇu vay vèn cña c¸c Tæng C«ng ty............. 5. Gi¶i quyÕt hµi hoµ mèi quan hÖ gi÷a Së giao dÞch víi c¸c c¬ quan, tæ chøc........ 5.1. §èi víi Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam vµ c¸c chi nh¸nh Ng©n hµng C«ng th¬ng b¹n........................................................................................................ 5.2. §èi víi c¸c ng©n hµng kh¸c trªn ®Þa bµn........................................................ 5.3. §èi víi c¸c c¬ quan chøc n¨ng......................................................................... III - KiÕn nghÞ............................................................................................................... 1. §èi víi Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam............................................................... 2. §èi víi NHNN ViÖt Nam.......................................................................................... 3. VÒ phÝa ChÝnh phñ................................................................................................... KÕt luËn.............................................................................................................................. Tµi liÖu tham kh¶o........................................................................................................... 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 më ®Çu Më réng cho vay, t¨ng d nî lµnh m¹nh vµ n©ng cao thu nhËp ng©n hµng lu«n lµ mét trong nh÷ng môc tiªu dµi h¹n cña mét ng©n hµng th ¬ng m¹i (NHTM). §Ó thùc hiÖn ®iÒu ®ã, c¸c ng©n hµng ®· sö dông nhiÒu biÖn ph¸p, nh»m vµo nhiÒu nhãm kh¸ch hµng. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c¸c Tæng C«ng ty Nhµ níc theo c¸c QuyÕt ®Þnh 90/ TTg vµ 91/TTg ë níc ta còng ®· ®îc c¸c NHTM tËp trung khai thac nh»m vµo môc tiªu trªn. Lµ nh÷ng doanh nghiÖp Nhµ níc (DNNN) quy m« lín, ho¹t ®éng theo m« h×nh míi, c¸c Tæng C«ng ty cã nh÷ng lîi thÕ c¨n b¶n víi t c¸ch lµ kh¸ch hµng cña mét ng©n hµng. Më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty kh«ng chØ cã ý nghÜa víi viÖc kinh doanh cña ng©n hµng, nã cßn gióp c¸c Tæng C«ng ty mau chãng æn ®Þnh, ph¸t triÓn s¶n xuÊt - kinh doanh, gãp phÇn thùc hiÖn chiÕn l îc ph¸t triÓn kinh tÕ chung. Tuy vËy, ®iÒu nµy hoµn toµn kh«ng ®¬n gi¶n, bëi ng©n hµng ph¶i kÕt hîp gi÷a më réng víi n©ng cao hiÖu qu¶ cho vay, trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t. H¬n n÷a c¸c Tæng C«ng ty ® îc thµnh lËp híng tíi m« h×nh tËp ®oµn kinh tÕ ë níc ta trong nh÷ng ®iÒu kiÖn riªng vµ cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng mµ ®Ó më réng cho vay cÇn ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p phï hîp. Qua thêi gian thùc tËp t¹i Së giao dÞch I - Ng©n hµng C«ng th ¬ng ViÖt Nam, thùc hiÖn kÕt hîp lý thuyÕt víi thùc tiÔn, em chän ®Ò tµi “Gi¶i ph¸p nh»m më réng cho vay c¸c Tæng C«ng Ty t¹i Së giao dÞch I - ng©n hµng c«ng th¬ng ViÖt Nam ”. Chuyªn ®Ò ®i tõ nh÷ng néi dung mang tÝnh lý luËn trong ho¹t ®éng cho vay ®èi víi c¸c Tæng C«ng ty cña mét NHTM, tíi c¸c vÊn ®Ò thùc tiÔn trong ho¹t ®éng Êy cña Së giao dÞch I ®Ó råi ® a ra nh÷ng gi¶ ph¸p, kiÕn nghÞ cô thÓ nh»m më réng cho vay víi ®èi t îng trªn. Nã lµ mét sù ®ãng gãp vµo viÖc nghiªn mét vÊn ®Ò ® îc ®Ò cËp nhiÒu trªn b¸o chÝ nhng vÉn cßn Ýt ái díi quy m« mét ®Ò tµi nghiªn cøu. §Ó thùc hiÖn ®Ò tµi, ngêi viÕt ®· vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p l«gic - lÞch sö, so s¸nh thèng kª, chuÈn t¾c vµ thùc chøng trong ph©n tÝch vµ ® a ra c¸c kÕt luËn. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, chuyªn ®Ò gåm ba ch¬ng: giao - Ch¬ng I: Ho¹t ®éng cho vay cña mét NHTM ®èi víi c¸c Tæng C«ng Ty - Ch¬ng II: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cho vay c¸c Tæng C«ng Ty t¹i Së dÞch I - Ch¬ng III : Gi¶i ph¸p më réng cho vay c¸c Tæng C«ng Ty t¹i Së giao dÞch I Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy TrÇn §¨ng Kh©m cïng c¸c thÇy, c« gi¶ng viªn khoa Ng©n hµng - Tµi chÝnh, §¹i häc KTQD, c« Vò Ngäc Liªn, c¸n bé tÝn dông vµ c¸c c« chó anh chÞ c¸n bé t¹i Së giao dÞch I - Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam d· tËn t×nh gióp dì em hoµn thµnh ®Ò tµi. 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Ch¬ng I Ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM víi c¸c Tæng C«ng Ty Ch¬ng nµy tr×nh bµy nh÷ng néi dung c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng cho vay (ho¹t ®éng cho vay) cu¶ c¸c NHTM , vÒ m« h×nh Tæng C«ng Ty (TCT) vµ ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng cho vay c¸c TCT cu¶ c¸c NHTM. Môc tiªu cña ch¬ng nh»m t¹o c¬ së cña viÖc ®a ra c¸c gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ nh»m më réng cho vay nh÷ng kh¸ch hµng vay t¹i Së giao dÞch I - Ng©n hµng c«ng th¬ng ViÖt Nam. I - Ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM 1. Kh¸i niÖm, vai trß ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM 1. 1. Kh¸i niÖm Theo nghÜa th«ng thêng, cho vay lµ viÖc chuyÓn giao mét sè tiÒn hay tµi s¶n nhÊt ®Þnh cho ngêi kh¸c sö dông víi ®iÒu kiÖn cã hoµn tr¶ l¹i. Kh¸i niÖm phæ biÕn nµy ®îc dïng réng r·i trong ®êi sèng thêng ngµy, tõ nh÷ng mãn tiÒn hay tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín cho tíi nh÷ng mãn tiÒn lín hay ®å vËt cã gi¸ trÞ nhá. Víi kh¸i niÖm nµy, ho¹t ®éng cho vay hay quan hÖ vay mîn nãi chung cã 2 ®Æc ®iÓm chÝnh lµ: - Thø nhÊt trong quan hÖ Êy, chØ cã sù chuyÓn giao quyÒn sö dông (tiÒn, tµi s¶n) mµ kh«ng cã sù chuyÓn giao quyÒn së h÷u c¸c tµi s¶n hay sè tiÒn ®ã. - Thø hai, ngêi cho vay ®îc hoµn tr¶ l¹i sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh theo sù tho¶ thuËn gi÷a hai bªn ngêi cho vay vµ ngêi ®i vay. Ngêi cho vay cã nhËn ®îc mét kho¶n l·i nµo kh«ng còng phô thuéc vµo sù tho¶ thuËn nµy, vµ trong ®êi sèng thêng ngµy kh«ng ph¶i bao giê ngêi cho vay còng lÊy l·i. Cßn ®èi víi c¸c NHTM hay lµ c¸c tæ chøc tÝn dông (TCTD) nãi chung th× cho vay lµ mét néi dung nghiÖp vô, ®ã lµ viÖc NHTM giao cho kh¸ch hµng mét kho¶n tiÒn nhÊt ®Þnh trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh víi ®iÒu kiÖn lµ hä ph¶i hoµn tr¶ l¹i cïng víi mét kho¶n tiÒn vît tréi ®ãng vai trß lµ tiÒn l·i. Nh vËy, ngoµi hai ®Æc ®iÓm võa nªu ®èi víi cho vay nãi chung, ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM cßn cã ®Æc trng thø ba lµ ngêi cho vay (c¸c NHTM) lu«n ®ßi hái mét kho¶n tiÒn l·i ngoµi kho¶n tiÒn gèc mµ hä ®· cho vay. Víi mét kho¶n vay mîn th«ng thêng, ngêi cho vay cã thÓ kh«ng ®ßi hái mét kho¶n l·i nµo, ®iÒu nµy cã thÓ xuÊt ph¸t tõ nh÷ng mèi quan hÖ c¸ nh©n, hoÆc ngêi cho vay kh«ng ph¶i lµ ngêi kinh doanh tiÒn,...; song ®èi víi c¸c NHTM, bao giê hä còng ph¶i thu l·i, Ýt nhÊt lµ ph¶i ®ñ ®Ó tr¶ l·i cho ngêi göi tiÒn vµo ng©n hµng, bëi v× hä còng lµ nh÷ng ngêi kinh doanh v× môc tiªu lîi nhuËn. ë ViÖt Nam, theo Quy chÕ cho vay ban hµnh kÌm QuyÕt ®Þnh 324/2001/ Q§ - NHNN1, th× cho vay lµ mét h×nh thøc cung cÊp tÝn dông, theo ®ã TCTD giao cho kh¸ch hµng mét kho¶n tiÒn ®Ó sö dông vµo môc ®Ých vµ thêi gian nhÊt ®Þnh theo tho¶ thuËn víi nguyªn t¾c cã hoµn tr¶ c¶ gèc lÉn l·i. Nh vËy, ta còng cÇn ph©n biÖt gi÷a cho vay vµ cÊp tÝn dông: mét ng©n hµng cã thÓ cÊp cho kh¸ch hµng c¸c kho¶n tÝn dông b»ng c¸c nghiÖp vô cho vay, cho thuª tµi chÝnh, b¶o l·nh ng©n hµng, tÝn dông chøng tõ,... Cho vay chØ lµ mét h×nh thøc cÊp tÝn dông, song nã l¹i lµ mét h×nh thøc chñ yÕu vµ quan träng nhÊt cña c¸c NHTM. Chóng ta sÏ thÊy râ ®iÒu ®ã qua ph©n tÝch vai trß cña ho¹t ®éng cho vay. 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1.2. Vai trß §èi víi b¶n th©n c¸c NHTM- nh÷ng doanh nghiÖp kinh doanh tiÒn tÖ- cho vay lu«n lµ ho¹t ®éng quan träng nhÊt. Tríc hÕt, ®ã lµ ho¹t ®éng ®ãng gãp lín nhÊt vµo thu nhËp, vµ kho¶n môc cho vay lu«n chiÕm tû träng cao nhÊt trong tæng tµi s¶n cña mét NHTM. ë Mü, c¸c kho¶n cho vay thêng chiÕm kho¶ng 60% tæng tµi s¶n cña c¸c NHTM vµ ®em vÒ tõ 65 - 70% thu nhËp. Còng lu ý lµ ë Mü còng nh c¸c níc cã nÒn kinh tÕ thÞ trêng ph¸t triÓn th× c¸c NHTM thêng thùc hiÖn rÊt nhiÒu nghiÖp vô, vµ tû träng thu vÒ dÞch vô thêng lín h¬n rÊt nhiÒu so víi ë c¸c níc kÐm ph¸t triÓn kh¸c. Cßn ë c¸c níc kÐm ph¸t triÓn h¬n nh ViÖt Nam ta, ho¹t ®éng cho vay cßn ®ãng gãp nhiÒu h¬n trong tæng thu nhËp cña c¸c NHTM, ch¼ng h¹n víi Ng©n hµng C«ng th¬ng ViÖt Nam lµ h¬n 90%, Ng©n hµng ngo¹i th¬ng lµ kho¶ng 80%. MÆt kh¸c, nÕu nh×n tõ gãc ®é lÞch sö, cho vay lµ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng khëi thuû cña c¸c NHTM. Cïng víi c¸c nghiÖp vô b¶o qu¶n vµng b¹c vµ c¸c ®å vËt quý gi¸, nh÷ng ngêi thî vµng, nguån gèc ®Çu tiªn cña c¸c NHTM còng tiÕn hµnh cho vay b»ng vµng b¹c ®Ó kiÕm lêi bëi hä ph¸t hiÖn ra r»ng ë mét thêi ®iÓm bÊt kú c¸c biªn lai tr×nh ®Ó rót vµng chØ chiÕm mét tû lÖ nhá trong sè tiÒn vµng hä n¾m gi÷. Nguyªn lý nµy giê ®îc mang tªn cña chÝnh nh÷ng ngêi ph¸t hiÖn ra nã, nguyªn lý “thî kim hoµn”, vµ nã cßn ®îc c¸c chñ ng©n hµng ¸p dông. Cho tíi ngµy nay, dï x· héi ®· ph¸t triÓn víi nh÷ng bíc tiÕn nh¶y vät th× cho vay vÉn cø lµ mét trong ba ho¹t ®éng c¬ b¶n chøng tá sù tån t¹i cña mét NHTM, ®ã lµ nhËn tiÒn göi, cho vay vµ lµm dÞch vô thanh to¸n. NÕu nh cho vay lu«n lµ ho¹t ®éng quan träng nhÊt cña c¸c NHTM, th× ®èi víi toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n nã còng gi÷ mét vÞ trÝ thiÕt yÕu kh«ng kÐm. Cïng víi ho¹t ®éng nhËn tiÒn göi, c¸c ng©n hµng ®· “t¹o tiÒn” qua cho vay nÒn kinh tÕ. C¸c lý thuyÕt ®· chØ ra phÇn lín c¸c kho¶n vay ng©n hµng ®Òu t¹o ra c¸c kho¶n tiÒn göi ng©n hµng kh¸c, vµ nh vËy b»ng c¸ch cÊp mét kho t¨ng khèi tiÒn tÖ ¶n vay, mét kho¶n tiÒn göi míi sÏ ®îc t¹o ra ë mét ng©n hµng nµo ®ã vµ khèi tiÒn tÖ sÏ t¨ng lªn. Qu¸ tr×nh sÏ diÔn ra theo chiÒu ngîc l¹i khi ng©n hµng thu nî. TÊt nhiªn, kh¶ n¨ng t¹o tiÒn cña c¸c níc lµ kh«ng gièng nhau do tû lÖ dù tr÷ ë c¸c NHTM tõ lîng tiÒn huy ®éng ®îc (gåm c¶ dù tr÷ b¾t buéc vµ dù tr÷ tù nguyÖn) vµ tû lÖ gi÷a tiÒn trong d©n lµ kh¸c nhau, song trong mét trõng mùc nµo ®ã th× kh¶ n¨ng Êy còng phô thuéc vµo kh¶ n¨ng t¨ng d nî cho vay cña hä. MÆt kh¸c, ho¹t ®éng cho vay cßn lµm gi¶m hÖ sè gi÷ tiÒn mÆt trong nÒn kinh tÕ, bëi c¸c chñ thÓ cã thÓ dÔ dµng vay ng©n hµng cho c¸c nhu cÇu chi tiªu, qua ®ã lµm. C¸c t¸c ®éng trªn cña ho¹t ®éng cho vay tíi møc cung tiÒn ®îc cho bëi c«ng thøc: MS = m. H m= Trong ®ã: MS lµ møc cung tiÒn (M1) H lµ tiÒn c¬ së m lµ sè nh©n tiÒn tÖ s lµ tû lÖ gi÷a tiÒn mÆt trong lu th«ng vµ tiÒn göi r lµ tû lÖ dù tr÷ thùc tiÔn ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM do ®ã gãp phÇn thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia. L·i suÊt c¸c mãn vay thêng b¸m rÊt s¸t vµo møc l·i suÊt chiÕt khÊu cña ng©n hµng Trung ¬ng cã t¸c dông chi phèi l·i suÊt thÞ trêng t¸c ®éng tíi c¸c chØ tiªu l¹m ph¸t, råi tíi c¸c biÕn sè vÜ m« kh¸c cña nÒn kinh tÕ. ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM còng t¹o ®iÒu kiÖn thùc hiÖn thµnh c«ng c¸c ch¬ng tr×nh kinh tÕ lín cña Nhµ níc. Nh chóng ta ®Òu biÕt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn ®¹i nµy, bªn c¹nh yÕu tè tù do cu¶ thÞ trêng, cu¶ “ 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 bµn tay v« h×nh” chÝnhphñ còng ®ãng mét vai trß tÝch cùc trong c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ. Mét trong nh÷ng thÓ hiÖn cña nã lµ sù khuyÕn khÝch ®Çu t tõ phÝa chÝnh phñ vµo mét sè lÜnh vùc hoÆc thµnh phÇn ®îc cho lµ cÇn thiÕt, vµ mét trong sè c¸c u ®·i thêng ®îc ¸p dông lµ u ®·i vÒ tÝn dông. Ngoµi viÖc trùc tiÕp cho vay díi h×nh thøc tÝn dông Nhµ níc, ChÝnh phñ cßn khuyÕn khÝch c¸c NHTM ®Çu t vµo nh÷ng lÜnh vùc , nh÷ng thµnh phÇn kinh tÕ mong muèn, ch¼ng h¹n viÖc Ng©n hµng Trung ¬ng §øc nhËn chiÕt khÊu c¸c lo¹i chøng kho¸n cña c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ®· t¹o ®éng lùc ®Ó c¸c ng©n hµng cho vay vèn kh¸ch hµng nµy m¹nh h¬n nhiÒu, thùc hiÖn ®îc môc tiªu Nhµ níc ®Æt ra. §èi víi níc ta th× ®iÒu nµy cµng cã ý nghÜa bëi nã cßn ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña mét nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng XHCN víi c¬ së kinh tÕ lµ vai trß chñ ®¹o cña c¸c DNNN. C¸c NHTM cã kh¶ n¨ng huy ®éng ®Ó ®Çu t tËp trung, träng ®iÓm, t¨ng quy m« cña c¸c doanh nghiÖp, c¶i thiÖn kü thuËt, c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®ãng gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc; n©ng cao hiÖu qu¶ cña nÒn s¶n xuÊt x· héi th«ng qua viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña tõng doanh nghiÖp. VÒ phÝa c¸c doanh nghiÖp, vèn vay ng©n hµng lµ mét nguån quan träng, gãp phÇn h×nh thµnh mét c¬ cÊu vèn tèi u, qua ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. Ta hiÓu ng¾n gän c¬ cÊu vèn tèi ®a cña mét c«ng ty lµ c¬ cÊu vèn lµm tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ thÞ trêng ( hay gi¸ c¶ cæ phiÕu) cña c«ng ty ®ã, vµ víi c¬ cÊu vèn tèi u nµy th× chi phÝ vèn b×nh qu©n ®îc cho bëi c«ng thøc sau ®©y lµ thÊp nhÊt: WACC = Wd. Kd (1- t) + Wp + WsKs Trong ®ã - WACC lµ chi phÝ vèn b×nh qu©n - Wd, Wp, Ws lÇn lît lµ tû träng cña nî vay, vèn huy ®éng tõ cæ phiÕu u ®·i vµ cæ phiÕu thêng (hay lîi nhuËn gi÷ l¹i). Vèn vay cã t¸c dông khuyÕch ®¹i lîi nhuËn qua ®ßn c©n nî: DFL = . §ßn c©n nî DFL chÝnh lµ thay ®æi cña thu nhËp cña mçi cæ phiÕu thêng thay ®æi 1% cña lîi nhuËn ho¹t ®éng ( EBIT); lµ l·i suÊt tiÒn vay (R) lµ mét lo¹i chi phÝ hîp lý ®îc trõ ra khái lîi nhuËn ho¹t ®éng khi tÝnh thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. Do vËy, theo c«ng thøc tÝnh chi phÝ vèn b×nh qu©n, doanh nghiÖp chØ ph¶i thùc chÞu møc l·i suÊt (1 - t), trong ®ã Kd lµ l·i suÊt tiÒn vay vµ t lµ thuÕ suÊt thuÕ thu nhËp. Tuy vËy, kh«ng ph¶i doanh nghiÖp sÏ dïng toµn bé vèn vay ®Ó tµi trî cho ho¹t ®éng cña m×nh, bëi thêng th× ®Õn mét giíi h¹n nµo ®ã, c¸c ng©n hµng sÏ ®ßi hái l·i suÊt cao h¬n ®Ó bï ®¾p møc rñi ro t¨ng lªn mµ hä ph¶i g¸nh chÞu; H¬n n÷a cµng sö dông nhiÒu nî vay th× quyÒn tù chñ kinh doanh cña doanh nghiÖp cµng bÞ ¶nh hëng. Nh vËy, c¸c doanh nghiÖp sÏ c©n nh¾c mét tû lÖ vèn vay hîp lý ®Ó cã mét c¬ cÊu vèn tèi u, vµ c¸c NHTM ®· gióp c¸c doanh nghiÖp t×m ra mét c¬ cÊu vèn cã chi phÝ rÎ nhÊt. Trong ®iÒu kiÖn mét nÒn kinh tÕ mµ hÖ thèng thÞ trêng cßn cha hoµn chØnh nh ë ViÖt Nam ta, viÖc huy ®éng vèn b»ng ph¸t hµnh cæ phiÕu. tr¸i phiÕu rÊt khã kh¨n, vµ h¬n n÷a phÇn lín c¸c doanh nghiÖp níc ta hiÖn nay kh«ng ph¶i lµ c«ng ty cæ phÇn, th× nguån vèn vay NHTM l¹i cµng chiÕm mét tû lÖ lín trong tæng nguån huy ®éng cña doanh nghiÖp. Nhng ®Ó ®îc mét ng©n hµng cho vay, c¸c doanh nghiÖp l¹i ph¶i cã nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh. Mét ®iÒu kiÖn thêng thÊy lµ c¸c doanh nghiÖp ph¶i gi¶i tr×nh t×nh h×nh tµi chÝnh ®îc thÓ hiÖn qua sæ s¸ch kÕ to¸n, c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh, ®Þnh kú chuyÓn cho ng©n hµng c¸c tµi liÖu thÓ hiÖn ho¹t ®éng kinh doanh vµ sö dông vèn vay. ChÝnh bëi vËy nã t¹o ra søc Ðp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp trong viÖc thùc hiÖn h¹ch toan kinh doanh, gãp phÇn qu¶n lý gi¸m s¸t nÒn kinh tÕ, lµnh m¹nh ho¸ m«i trêng kinh doanh. Sù s½n cã cña 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 c¸c kho¶n cho vay khiÕn c¸c doanh nghiÖp an t©m h¬n vÒ vèn lu ®éng, cã kh¶ n¨ng ®Çu t nhiÒu h¬n vµo hµng dù tr÷ nÕu thÊy cã lîi mµ vèn lu ®éng tù cã cña hä kh«ng ®¸p øng næi. C¸c kho¶n cho vay l·i dµi h¹n cña ng©n hµng l¹i t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp ®Çu t vµo tµi s¶n cè ®Þnh ®Çu t vµo s¶n xuÊt, c¶i tiÕn c«ng nghÖ n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt. Vµ dï lµ cho vay theo h×nh thøc nµo th× l·i suÊt vèn vay cïng sù kiÓm tra gi¸m s¸t ng©n hµng thóc ®©û c¸c doanh nghiÖp qu¶n lý vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ ®Ó cã l·i hoµn tr¶ ®îc nî ng©n hµng, t¹o uy tÝn ®Ó tiÕp tôc vay vèn ng©n hµng. Nãi tãm l¹i, cho vay lµ mét ho¹t ®éng chñ yÕu cña c¸c NHTM , qua ®ã c¸c NHTM gãp phÇn thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia, cung cÊp mét trong nh÷ng nguån vèn chÝnh cho c¸c doanh nghiÖp , tõ ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp còng nh cña toµn bé nÒn kinh tÕ, thùc hiÖn c¸c ch¬ng tr×nh kinh tÕ cña Nhµ níc. 2. Ph©n lo¹i c¸c kho¶n cho vay: Tuú theo c¸c tiªu thøc ph©n lo¹i chóng ta cã c¸c lo¹i cho vay kh¸c nhau: 2.1. Theo thêi h¹n cho vay Theo tiªu thøc nµy, ngêi ta chia c¸c kho¶n cho vay thµnh cho vay ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n. MÆc dï hÇu hÕt c¸c níc ®Òu thèng nhÊt vÒ ®iÒu nµy, nhng thêi gian cô thÓ ®îc quy ®Þnh cho tõng lo¹i l¹i kh«ng hoµn toµn ®ång nhÊt. ë c¸c níc ph¬ng T©y ngêi ta cho vay ng¾n h¹n cã thêi h¹n nhá h¬n 1 n¨m; c¸c kho¶n cho vay trung h¹n cã thêi h¹n tõ trªn 1 n¨m tíi 7 n¨m; c¸c mãn cho vay dµi h¹n cã kú h¹n dµi h¬n. Tuy vËy còng cã nhiÒu kho¶n cho vay cã thêi h¹n tíi 10 n¨m (nh cho vay tiªu dïng) vÉn ®îc coi lµ cho vay trung h¹n. Cßn ë ViÖt Nam hiÖn nay, theo quy chÕ cho vay th× cho vay ng¾n h¹n còng cã thêi h¹n ®Õn 1 n¨m; cho vay trung h¹n cã thÓ tíi 5 n¨m; cho vay dµi h¹n cã thêi gian tõ 5 n¨m trë lªn nhng kh«ng qu¸ thêi h¹n ho¹t ®éng cßn l¹i theo quyÕt ®Þnh thµnh lËp hoÆc giÊy phÐp thµnh lËp ®èi víi ph¸p nh©n, kh«ng qu¸ 15 n¨m víi cho vay c¸c dù ¸n phôc vô ®êi sèng. VËy còng lµ mét quy ®Þnh míi v× tríc ®©y (tríc khi cã quyÕt ®Þnh 200/QDNN1 ngµy 28/6/2000 ) chóng ta coi cho vay trung h¹n cã thêi h¹n tõ 1 - 3 n¨m, vµ cho vay dµi h¹n tíi 3- 5 n¨m. TÊt nhiªn ®©y chØ lµ sù kh¸c nhau do quy íc, nhng nã cã t¸c ®éng lín tíi ho¹t ®éng cho vay, bëi v× ®iÒu ®ã ®i kÌm víi sù qu¶n lý cña NHNN. Ph©n lo¹i c¸c mãn vay theo thêi h¹n lµ phæ biÕn cña mäi NHTM. Hä sÏ c¨n cø vµo ®èi tîng cho vay mµ quyÕt ®Þnh lo¹i cho vay cho phï hîp (thuéc lo¹i ng¾n h¹n, trung h¹n hay dµi h¹n, vµ thêi h¹n cô thÓ), tõ ®ã mµ ¸p dông c¸c ph¬ng thøc kiÓm tra, kiÓm so¸t mãn vay phï hîp. Víi c¸ch ph©n lo¹i nµy, c¸c ng©n hµng sÏ x©y dùng mét c¬ cÊu hîp lý c¸c kho¶n cho vay ng¾n, trung vµ dµi h¹n, tõ ®ã t¹o ra c¬ cÊu kú h¹n tèi u cña tµi s¶n, phï hîp víi kú h¹n cña nguån vèn huy ®éng, kÕt hîp tèt nhÊt gi÷a kh¶ n¨ng sinh lêi vµ kh¶ n¨ng thanh kho¶n. Ngîc l¹i, còng c¨n cø vµo nhu cÇu vay vèn cña kh¸ch hµng vÒ c¸c mãn vay ng¾n h¹n, trung h¹n hay dµi h¹n mµ ng©n hµng lËp kÕ ho¹ch huy ®éng sao cho tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu ®ã. 2.2. Theo lÜnh vùc ®Çu t Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy ta cã thÓ chia c¸c kho¶n cho vay thµnh: - Cho vay th¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp - Cho vay bÊt ®éng s¶n - Cho vay n«ng nghiÖp - Cho vay c¸ nh©n - Cho vay kh¸c 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Tuú theo ®iÒu kiÖn vµ yªu cÇu qu¶n lý ta cã thÓ chia nhá h¬n n÷a c¸c lÜnh vùc trªn ®Ó ®îc c¸c lo¹i cho vay víi lÜnh vùc hÑp h¬n. Ph©n lo¹i c¸c mãn vay theo lÜnh vùc rÊt cã ý nghÜa trong viÖc kÕt hîp gi÷a ®a d¹ng ho¸ ®Ó gi¶m rñi ro víi chuyªn m«n ho¸ ë møc ®é phï hîp. C¸c NHTM thêng dùa vµo c¸c lîi thÕ cña m×nh (lîi thÕ vÒ vÞ trÝ, vÒ trang thiÕt bÞ c«ng nghÖ, vÒ quy m«. vÒ ®éi ngò c¸n bé,...) ®Ó chuyªn m«n ho¸ vµo mét hay mét sè lÜnh vùc nh»m khai th¸c triÖt ®Ó c¸c lîi thÕ Êy, dù b¸o tèt vÒ ®éng th¸i c¸c ngµnh m×nh cho vay, kh¶ n¨ng hoµn tr¶ ®óng h¹n c¸c kho¶n vay cña kh¸ch hµng... Tuy vËy xu híng cña thÕ giíi hiÖn nay vÉn lµ híng tíi c¸c ng©n hµng ®a n¨ng, trong ®ã sù chuyªn m«n ho¸ diÔn ra ë cÊp ®é c¸c phßng ban hay bé phËn cña ng©n hµng. B»ng c¸ch chia c¸c kh¸ch hµng vay ra c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau, ng©n hµng cã thÓ theo dâi ®éng th¸i cña nÒn kinh tÕ vµ tõng lÜnh vùc ®Ó më réng cho vay vµo lÜnh vùc nµy hay rót bít vèn khái lÜnh vùc kia. Ch¼ng h¹n khi thÞ trêng bÊt ®éng s¶n suy gi¶m ë c¸c níc §«ng Nam ¸ vµ ViÖt Nam th× c¸c ng©n hµng ph¶i cã híng thu hÑp ®Çu t vµo ®èi tîng nµy ®Ó chuyÓn sang cho vay c¸c ®èi tîng kh¸c cã hiÖu qu¶ h¬n. MÆt kh¸c trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc, ChÝnh phñ còng thêng cã nh÷ng u ®·i víi nh÷ng lÜnh vùc nhÊt ®Þnh. §©y còng lµ nh÷ng mèi quan t©m thêng xuyªn cña c¸c NHTM. 2.3. Theo møc ®é ®¶m b¶o. C¸c ng©n hµng cã thÓ cho vay cã hay kh«ng cã ®¶m b¶o tuú theo tÝn nhiÖm còng nh ®é rñi ro cña ph¬ng ¸n xin vay vèn. Tõ ®¶m b¶o cña kh¸ch hµng ë ®©y chØ ®îc hiÓu theo nghÜa hÑp lµ ®¶m b¶o b»ng tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè hay b¶o l·nh cña bªn thø ba. C¸c ®¶m b¶o nµy cã môc ®Ých gi¶m bít rñi ro mÊt m¸t trong trêng hîp ngêi vay kh«ng tr¶ ®îc nî hay kh«ng muèn tr¶ nî khi ®¸o h¹n. C¸c tµi s¶n ®îc ®em ra thÕ chÊp thêng lµ c¸c bÊt ®éng s¶n trong khi Êy c¸c tµi s¶n ®îc cÇm cè l¹i lµ nh÷ng ®éng s¶n nhá chøng kho¸n vµ c¸c giÊy tê cã gi¸ kh¸c, vËt t, ... Yªu cÇu c¬ b¶n ®èi víi c¸c tµi s¶n ®em ra cÇm cè, thÕ chÊp lµ chóng ph¶i cã tÝnh thÞ trêng, tøc lµ cã kh¶ n¨ng thanh lý ®îc. Thêng th× c¸c ng©n hµng cho vay díi møc gi¸ trÞ thanh lý cña c¸c tµi s¶n ®¶m b¶o bëi khi mµ gi¸ trÞ c¸c tµi s¶n Êy cßn lín h¬n gÝa trÞ cña mãn vay th× kh¸ch hµng cßn cã ®éng lùc tr¶ nî. ë ViÖt Nam c¸c ng©n hµng cã thÓ cho vay tíi 70 - 75% gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc tíi 90% gi¸ trÞ c¸c sè tiÕt kiÖm cÇm cè. Tuy vËy còng cÇn kh¼ng ®Þnh môc ®Ých cña c¸c ®¶m b¶o trªn lµ t¹o ®éng lùc buéc kh¸ch hµng tr¶ nî chø ch¼ng ng©n hµng nµo muèn thanh lý nh÷ng tµi s¶n ®¶m b¶o Êy ®Î bï ®¾p cho ng÷ng mãn cho vay kh«ng thÓ thu håi. Trêng hîp kh¸ch hµng cã tÝn nhiÖm, cã t×nh h×nh tµi chÝnh v÷ng m¹nh vµ lîi nhuËn cã ®îc tõ dù ¸n sÏ cho vay lµ kh¶ quan th× ng©n hµng cã thÓ cho vay kh«ng cÇn ®¶m b¶o, ®iÒu mµ c¸c së ViÖt Nam ta gäi lµ cho vay tÝn chÊp. §iÒu ®ã gi¶i thÝch t¹i sao nhiÒu ng©n hµng cÊp nh÷ng kho¶n cho vay lín nhÊt l¹i kh«ng cÇn ®¶m b¶o. §ã lµ c¸c kho¶n cho vay nh÷ng kh¸ch hµng chñ yÕu, nh÷ng c«ng ty cã quan hÖ thêng xuyªn víi ng©n hµng, cã t×nh h×nh tµi chÝnh v÷ng m¹nh víi lîi nhuËn t¬ng ®èi æn ®Þnh bëi hÖ thèng qu¶n lý cã hiÖu qu¶ vµ c¸c s¶n phÈm dÞch vô ®îc thÞ trêng s½n sµng chÊp nhËn. Trêng hîp nµy Ýt nhiÒu t¬ng tù viÖc cho vay c¸c tæng c«ng ty ë níc ta hiÖn nay. Chóng ta sÏ trë l¹i vÊn ®Ò nµy ë c¸c phÇn sau. Nh vËy, ®Ó quyÕt ®Þnh mãn vay lµ cã ®¶m b¶o hay kh«ng cã ®¶m b¶o c¸c ng©n hµng ph¶i dùa vµo nh÷ng yÕu tè nhÊt ®Þnh nh ®· ph©n tÝch. 2.4. Theo ph¬ng ph¸p hoµn tr¶ C¸c kho¶n cho vay cßn cã thÓ ®îc hoµn tr¶ mét lÇn hay tr¶ gãp. Cho vay hoµn tr¶ mét lÇn th× kho¶n tiÒn vay ®îc hoµn tr¶ toµn bé mét lÇn vµo 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 thêi gian ®¸o h¹n theo hîp ®ång tÝn dông, l·i suÊt cã thÓ ®îc tr¶ theo nh÷ng thêi h¹n nhÊt ®Þnh (ch¼ng h¹n theo th¸ng, theo quý hay n¨m). Trong khi Êy, cho vay tr¶ gãp ®ßi hái viÖc hoµn tr¶ theo ®Þnh kú theo nguyªn t¾c tr¶ dÇn trong suèt thêi gian thùc hiÖn hîp ®ång. c¸c kho¶n tr¶ nî cã thÓ b»ng nhau (tr¶ theo niªn kim cè ®Þnh) hoÆc kh«ng b»ng nhau tuú theo tho¶ thuËn. Th«ng thêng c¸c ng©n hµng ¸p dông ph¬ng thøc tr¶ gãp víi c¸c kho¶n cho vay trung dµi h¹n (TDH) ®Ó ®©ïu t vµo c¸c dù ¸n më réng s¶n xuÊt kinh doanh hay ®Çu t míi, hay ®Çu t vµo bÊt ®éng s¶n cßn c¸c kho¶n cho vay hoµn tr¶ mét lÇn l¹i thêng ®îc ¸p dông víi cho ng¾n h¹n h¬n. theo quy chÕ cho vay hiÖn nay, c¸c kho¶n cho vay ng¾n h¹n ®îc cÊp hai h×nh thøc lµ cho vay theo mãn vµ theo h¹n møc tÝh dông. 2.5. Theo thµnh phÇn kinh tÕ Ta còng cã thÓ ph©n c¸c kho¶n cho vay ra thµnh cho vay DNNN vµ cho vay ngoµi quèc doanh. §©y lµ c¸ch ph©n lo¹i kh«ng ®îc nhÊn m¹nh trong c¸c nÒn kinh tÕ TBCN nhng ®èi víi nÒn kinh tÕ thÞ trêng theo ®Þnh híng XHCN ë níc ta nã l¹i rÊt cã ý nghÜa thùc tiÔn. Kinh tÕ Nhµ níc gi÷ vai trß chñ ®¹o; nhµ níc cã chÝnh s¸ch kh¸c nhau víi tõng khu vùc kinh tÕ ch¼ng h¹n viÖc quy ®Þnh c¸c DNNN kh«ng cÇn ph¶i cã tµi s¶n thÕ chÊp khi vay vèn t¹i c¸c NHTMQD, c¸c u tiªn vµ h¹n chÕ kh¸c liªn quan tíi më réng hay thu hÑp tÝn dông ng©n hµng tíi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ nãi chung. MÆt kh¸c mçi thµnh phÇn kinh tÕ l¹i cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng biÖt, vµ poh¶i nãi mét c¸ch c«ng b»ng lµ ng©n hµng sÏ cã th¸i ®é øng xö kh¸c nhau trong ho¹t ®éng cho vay c¸c chñ thÓ thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau. §©y còng lµ ®iÒu hîp lý. Lu ý lµ trong c¸ch ph©n lo¹i nµy ta còng cã thÓ ph©n chia chi tiÕt h¬n n÷a, ch¼ng h¹n ®èi víi cho vay ngoµi quèc doanh, cho vay c¸ nh©n; cho vay c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn; cho vay doanh nghiÖp t nh©n; cho vay vèn ®Çu t níc ngoµi. §èi víi cho vay DNNN, bao gåm cho vay c¸c DNNN ®éc lËp vµ cho vay c¸c Tæng c«ng ty vµ thµnh viªn cña chóng. §Ò tµi nµy sÏ tËp trung vµo vÊn ®Ò më réng cho vay c¸c Tæng c«ng ty, mét lo¹i h×nh DNNN quy m« lín. Trªn ®©y lµ mét sè c¸ch ph©n lo¹i c¸c kho¶n cho vay, vµ chóng cßn cã thÓ cã nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i kh¸c n÷a theo tõng yªu cÇu qu¶n lý. Mçi c¸ch ph©n lo¹i dùa trªn mét tiªu thøc nhÊt ®Þnh do vËy cã nh÷ng ý nghÜa riªng. C¸c NHTM trªn thùc tÕ sÏ thêng ¸p dông nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i ®ång thêi nh»m ®¹t hiÖu qu¶ nhÊt trong ho¹t ®éng cho vay còng nh ho¹t ®éng cña toµn ng©n hµng. TiÕp sau ®©y ta ®i xem xÐt néi dung chñ yÕu trong ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM. 3. Néi dung chñ yÕu trong ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM §èi víi mét NHTM, muèn cho vay nÒn kinh tÕ th× tríc hÕt nã ph¶i cã mét chÝnh s¸ch cho vay n»m trong hÖ thèng chÝnh s¸ch kinh doanh cña nã. §iÒu nµy lµ hÕt søc cÇn thiÕt bëi mÆc dï c¸c NHTM ho¹t ®éng trong mét hµnh lang hÑp cña c¸c quy ®Þnh qu¶n lý cña NHTW vµ chÝnh phñ, nhng c¸c luËt lÖ vµ quy ®Þnh Êy vÉn kh«ng ®¶m b¶o ch¾c ch¾n r»ng ho¹t ®éng cho vay cña ng©n hµng lµ an toµn lµnh m¹nh vµ cã lîi cho ng©n hµng. C¸c quy ®Þnh Êy còng kh«ng thÓ chØ ra c¸c vÊn ®Ò cô thÓ khi tiÕn hµnh cho vay nh sè tiÒn, kú h¹n, ph¬ng thøc cho vay. . . . mµ ®iÒu ®ã ®îc quyÕt ®Þnh thÕ nµo ph¶i do chÝnh ng©n hµng dùa theo c¸c giíi h¹n trªn. Do vËy cÇn ph¶i cã mét chÝnh s¸ch cho vay râ rµng ®Ó x¸c ®Þnh ph¬ng híng sö dông vèn ®îc h×nh thµnh tõ nh÷ng cæ ®«ng vµ ngêi göi tiÒn. ChÝnh s¸ch cho vay cña ng©n hµng sÏ ®ãng vai trß híng dÉn ®èi víi c¸n bé tÝn dông (CBTD), ®¬n gi¶n ho¸ vµ thóc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh, ®ång thêi h×nh thµnh mét møc ®é ®ång nhÊt trong ho¹t ®éng cho vay. §Ó lµm ®îc ®iÒu Êy, chÝnh s¸ch cho vay 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 cña ng©n hµng sÏ bao gåm c¸c néi dung tõ chiÕn lîc cña ng©n hµng trong ho¹t ®éng cho vay (môc tiªu, nguyªn t¾c u tiªn,....); chÕ ®é, thÓ lÖ tÝn dông; ph¬ng ph¸p thÈm ®Þnh tÝn dông, hå s¬ vay nî; tæ chøc kiÓm tra, qu¶n lý viÖc thùc hiÖn c¸c hîp ®ång tÝn dông. Thùc tiÔn ®· chØ ra rñi ro ng©n hµng sÏ t¨ng lªn nÕu nã kh«ng cã chÝnh s¸ch cho vay, hoÆc nÕu cã nhng kh«ng triÓn khai ®Õn toµn bé nh÷ng ngêi thùc hiÖn, hoÆc nÕu chÝnh s¸ch cho vay Êy kh«ng ®ång bé. ViÖc thùc hiÖn cho vay sÏ lµ viÖc ¸p dông chÝnh s¸ch cho vay vµo ho¹t ®éng thùc tiÔn. Díi ®©y lµ c¸c bíc mµ ng©n hµng thêng tr¶i qua khi cho vay mét kh¸ch hµng. (ë ®©y do yªu cÇu cña vÊn ®Ò nghiªn cøu, ngêi viÕt sÏ nhÊn m¹nh vµo c¸c kh¸ch hµng lµ tæ chøc kinh tÕ (TCKT) ) 3.1 T×m kiÕm vµ thÈm ®Þnh C¸c ng©n hµng cã thÓ cã ®îc yªu cÇu vay vèn do kh¸ch hµng ®a tíi hoÆc chñ ®éng t×m ®Õn víi c¸c kh¸ch hµng cã nhu cÇu ®Ó ®Ò nghÞ phôc vô. Khi ®· cã yªu cÇu xin vay vèn, ®iÒu ®Çu tiªn CBTD ph¶i lµm lµ híng dÉn kh¸ch hµng vÒ thñ tôc vµ ®iu kiÖn ®îc xin vay vèn. NÕu kh¸ch hµng ®· nhÊt trÝ víi c¸c ®iÒu kiÖn vµ thñ tôc Êy th× CBTD híng dÉn hä lËp hå s¬ vay vèn ®Ó ng©n hµng chÝnh thøc nghiªn cøu, thÈm ®Þnh. Môc ®Ých cña thÈm ®Þnh tÝn dông lµ x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng vµ ý muèn cña ngêi vay trong viÖc hoµn tr¶ tiÒn vay phï hîp víi c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång tÝn dông, (hay lµ íc lîng rñi ro kh«ng hoµn tr¶), tõ ®ã ®a ra quyÕt ®Þnh cho vay hay tõ chèi, vµ nÕu cho ay th× cho vay bao nhiªu ? Víi kú h¹n vµ l·i suÊt nµo? Ph¬ng thøc cho vay. . . . Khi tiÕn hµng©n hµng thÈm ®Þnh, ng©n hµng ph¶i tr¶ lêi cho hai lo¹i c©u hái lín lµ ph¶i thÈm ®Þnh c¸i g×, thÈm ®Þnh c¸c yÕu tè nµo vµ c¸c nguån th«ng tin lÊy tõ ®©u. Chóng ta sÏ ®i vµo xem xÐt c¸ch tr¶ lêi víi mçi lo¹i c©u hái trªn. Tr¶ lêi c©u hái thÈm ®Þnh c¸i g× ? C¸c ng©n hµng l¹i thêng chia ra thµnh thÈm ®Þnh c¸c yÕu tè vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng vµ thÈm ®Þnh vÒ ph¬ng ¸n, dù ¸n xin vay vèn. Khi thÈm ®Þnh c¸c yÕu tè vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng , c¸c ng©n hµng thêng vËn dông 5 ch÷ C cña Mü hay 5 ch÷ M cña NhËt B¶n trong c¸c ph©n tÝch. Tùu trung l¹i chóng bao gåm: N¨ng lùc vay nî: C¸c ng©n hµng quan t©m tríc tiªn ®Õn n¨ng lùc ph¸p lý vµ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña kh¸ch hµng. Lµ kh¸ch hµng c¸ nh©n hä ph¶i lµ nh÷ng c«ng d©n ®Õn tuæi trëng thµnh nÕu kh«ng hä ph¶i ®îc cha mÑ hay ngêi gi¸m hé b¶o l·nh vµ cïng ký vµo ®¬n xin vay tiÒn. §èi víi c¸c TCKT, ng©n hµng xem xÐt xem nã cã ®ñ t c¸ch ph¸p nh©n kh«ng, c¸c giÊy tê x¸c minh t c¸ch Êy, tÝnh ®éc lËp vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm trong ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh cña nã thÕ nµo ? ; ai lµ ngêi cã thÈm quyÒn ®¹i diÖn cho c«ng ty trong quan hÖ vay mîn ? §©y lµ nh÷ng yÕu tè mµ b¾t buéc ng©n hµng ph¶i xem xÐt. Hai lµ uy tÝn cña kh¸ch hµng : Uy tÝn ë ®©y kh«ng chØ trong quan hÖ cña kh¸ch hµng víi ng©n hµng, mµ cßn trong c¸c quan hÖ tÝn dông còng nh kinh tÕ víi c¸c ng©n hµng vµ ®èi t¸c kh¸c. LÞch sö c¸c mèi quan hÖ nµy cña kh¸ch hµng trong ®ã cã viÖc thùc hiÖn c¸c hîp ®ång tÝn dông thêng rÊt cã gi¸ trÞ khi ®¸nh gi¸ uy tÝn cña hä. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i lóc nµo ng©n hµng còng n¾m ®îc râ rµng c¸c yÕu tè nµy mµ cßn ph¶i ph¸n ®o¸n sù s½n lßng tr¶ nî còng nh sù cè g¾ng thùc hiÖn hîp ®ång tÝn dông. TÊt nhiªn còng cÇn nhËn thøc r»ng kh«ng ph¶i bao giê mét kh¸ch hµng cã uy tÝn trong viÖc vay mîn ë qu¸ khø cïng ch¾c ch¾n thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c hîp ®ång tÝn dông. Cã ®iÒu lµ trong trêng hîp hä kh«ng lµm nh vËy, uy tÝn bao l©u g©y dùng cña hä sÏ bÞ ¶nh hëng, vµ ®©y còng lµ mét c¸i g× ®ã kh¸ch hµng c©n nh¾c. Ba lµ n¨ng lùc tµi chÝnh cña kh¸ch hµng: ë ®©y, c¸c NHTM sÏ x¸c ®Þnh vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp xin vay, vµ hä sÏ kh«ng bao giê cÊp mét mãn vay nµo do doanh nghiÖp nÕu kh«ng ®îc ®¶m b¶o b»ng vèn kinh 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 doanh. Vèn kinh doanh lµ mét trong nh÷ng tiªu chuÈn ®o lêng søc m¹nh tµi chÝnh cña kh¸ch hµng, vµ còng lµ mét yÕu tè quyÕt ®Þnh tíi khèi lîng tÝn dông mµ ng©n hµng s½n lßng cung cÊp. C¸c ng©n hµng cßn ph¶i xem xÐt kh¶ n¨ng ®éc lËp, tù chñ tµi chÝnh trong kinh doanh, kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ hoµn tr¶ nî cña ngêi vay. §iÒu nµy ®îc thùc hiÖn th«ng qua ph©n tÝch c¸c chØ tiªu ®Æc trng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp nh tû lÖ thanh to¸n nhanh; tû lÖ thanh to¸n hiÖn hµnh; vèn lu ®éng thùc tÕ chñ së h÷u; vßng quay vèn lu ®éng; hÖ sè tµi trî trong tæng tµi s¶n . . . còng nhËn thÊy lµ n¨ng lùc tµi chÝnh cña doanh nghiÖp, trong ®ã cã yÕu tè lîi nhuËn, chÞu t¸c ®éng cña nhiÒu yÕu tè néi t¹i cña doanh nghiÖp Êy, ®ã lµ kh¶ n¨ng qu¶n lý, kh¶ n¨ng kü thuËt - c«ng nghÖ, søc c¹nh tranh. §©y còng lµ nh÷ng ®èi tîng trong thÈm ®Þnh cña ng©n hµng, vµ tÊt nhiªn hä sÏ ®¸nh gi¸ cao c¸c doanh nghiÖp cã hÖ thèng qu¶n lý cã hiÖu lùc, cung cÊp c¸c s¶n phÈm, dÞch vô cã søc c¹nh tranh tèt trªn thÞ trêng. Bèn lµ thÈm ®Þnh tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè (nÕu cã): VÒ nguyªn t¾c nh÷ng tµi s¶n ®em cÇm cè, thÕ chÊp ph¶i thùc quyÒn së h÷u cña ngêi vay, vµ ngêi vay ph¶i chøng minh ®îc ®iÒu ®ã tríc ng©n hµng b»ng nh÷ng tµi liÖu hîp ph¸p. Kh«ng chØ nh vËy, CBTD cßn ph¶i thÈm ®Þnh gi¸ trÞ nh÷ng tµi s¶n Êy mét c¸ch chÝnh x¸c theo gi¸ c¶ thÞ trêng hiÖn t¹i vµ gi¸ trÞ thanh lý ( thêng thÊp h¬n nhiÒu gi¸ c¶ thÞ trêng hiÖn t¹i) nÕu ngêi vay kh«ng tr¶ nî, sù biÕn ®éng vÒ gi¸ c¶ cña nh÷ng tµi s¶n ®ã. N¨m lµ c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ: §©y tuy kh«ng ph¶i lµ yÕu tè thuéc vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng nhng nã l¹i t¸c ®éng tíi kh¶ n¨ng tr¶ nî cña kh¸ch hµng víi vai trß lµ m«i trêng ho¹t ®éng cña c¶ c¸c doanh nghiÖp vµ ng©n hµng. Còng chÝnh bëi vËy, c¸c ®iÒu kiÖn Êy còng sÏ t¸c ®éng tíi sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña c¸c ph¬ng ¸n, dù ¸n sö dông vèn vay cña kh¸ch hµng, do ®ã chóng ta sÏ ®îc xem xÐt trong thÈm ®Þnh ph¬ng ¸n, dù ¸n xin vay. ë ®©y, ta cã thÓ nãi chung lµ CBTD sÏ ph¶i liªn tôc tæng hîp vµ ph©n tÝch c¸c th«ng tin vÒ nhÞp ®é t¨ng trëng kinh tÕ cña ®Êt níc, nh tû lÖ l¹m ph¸t, thÊt nghiÖp, l·i suÊt chiÕt khÊu cña NHTW, c©n ®èi ng©n s¸ch, c©n ®èi thanh to¸n vµ tû gi¸ hèi ®o¸i . . . Cô thÓ h¬n n÷a, CBTD ph¶i cã vµ ph©n tÝch ® îc c¸c th«ng tin vÒ lÜnh vùc ho¹t ®éng cña kh¸ch hµng. Ngêi ta nãi CBTD còng ph¶i lµ nhµ dù ®o¸n kinh tÕ cïng chÝnh s¸ch ë ®iÓm nµy. TiÕp ®Õn lµ thÈm ®inh ph¬ng ¸n, dù ¸n xin vay: NÕu xÐt mét c¸ch toµn diÖn c¸c yÕu tè cña ph¬ng ¸n, dù ¸n xin vay vèn ng©n hµng kh«ng thÓ t¸ch rêi khái c¸c yÕu tè thuéc vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng võa xÐt ë trªn bëi mét lý do ®¬n gi¶n lµ ph¬ng ¸n xin vay vèn nµo còng ph¶i xuÊt ph¸t tõ nh÷ng kh¸ch hµng cô thÓ ®Ó thùc hiÖn kÕ ho¹ch hay chiÕn lîc ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh (SXKD) cña m×nh víi c¸c ®iÒu kiÖn cô thÓ. Bëi vËy, ng©n hµng ph¶i xem xem ph¬ng ¸n sö dông vèn vay cã phï hîp víi kÕ ho¹ch SXKD, tiÕp ®ã lµ ®iÒu kiÖn thÞ trêng hay kh«ng; c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn thµnh c«ng ph¬ng ¸n, c¸c ®Þnh møc kinh t Õ - kü thuËt, c¸c sè liÖu vÒ thu nhËp vµ chi phÝ còng nh lîi nhuËn dù kiÕn cã hîp lý kh«ng? §iÒu nµy xuÊt ph¸t tõ mèi quan hÖ tay ba ng©n hµng - doanh nghiÖp - thÞ trêng. §èi víi nh÷ng yªu cÇu xin vay vèn ng¾n h¹n bæ sung cho vèn lu ®éng nguån tr¶ nî trùc tiÕp nhÊt lµ doanh thu tiªu thô s¶n phÈm, dÞch vô h×nh thµnh tõ nguån vèn vay. Ng©n hµng thêng thiÕt lËp mét t¬ng quan gi÷a kho¶n tiÒn xin vay víi doanh thu theo kÕ ho¹ch vµ doanh thu thùc hiÖn cña ph¬ng ¸n SXKD. MÆc dï t¹i thêi ®iÓm xem xÐt, doanh thu thùc hiÖn cha xuÊt hiÖn, nhng ng©n hµng l¹i ph¶i dù ®o¸n ®îc nã c¨n cø vµo c¸c th«ng tin ®· cã vµ nh÷ng dù ®o¸n vÒ thÞ trêng, doanh thu Êy phô thuéc trùc tiÕp vµo tiªu thô, tøc lµ nhu cÇu thÞ trêng vµ søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm. KÕt hîpvíi c¸c yÕu tè ®· ph©n tÝch vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng, ng©n hµng sÏ rót ra kÕt luËn cho m×nh vÒ sè tiÒn cã thÓ chÊp nhËn cho vay trong tæng doanh thu ®ã. Mét vÊn ®Ò cã 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 tÝnh nguyªn t¾c lµ chØ nh÷ng ph¬ng ¸n víi hiÖu qu¶ ®îc tÝnh trong kho¶ng thêi gian mét chu kú s¶n xuÊt hoÆc n¨m d¬ng lÞch míi lµ ®èi tîng cña cho vay vèn lu ®éng. §èi víi c¸c dù ¸n xin vay vèn TDH, th× viÖc thÈm ®Þnh sÏ phøc t¹p h¬n, bëi v× c¸c kho¶n cho vay nµy chøa ®ùng nhiÒu rñi ro h¬n. C¸c ng©n hµng thêng thÈm ®Þnh dù ¸n tõ nhiÒu ph¬ng tiÖn kü thuËt, thÞ trêng vµ tµi chÝnh cña dù ¸n, tõ ®ã kh¼ng ®Þnh tÝnh kh¶ thi kinh tÕ - kü thuËt cña dù ¸n, x¸c ®Þnh ®îc thêi ®iÓm thùc hiÖn dù ¸n, lÞch tr×nh gi¶i ng©n, tr¶ nî ®îc trï tÝnh trong dù ¸n, tõ ®ã mµ quyÕt ®Þnh cho vay hay tõ chèi. Tríc tiªn, ng©n hµng còng ph¶i thÈm ®Þnh vÒ thÞ trêng s¶n phÈm, dÞch vô vµ dÞch vô sÏ cung cÊp nh ®èi víi cho vay ng¾n h¹n. §ã lµ nhu cÇu cña thÞ trêng ®èi víi c¸c lo¹i s¶n phÈm dÞch vô ®ã, vµ liÖu chóng cã ®¸p øng ®îc c¸c nhu cÇu ®ã hay kh«ng? C¸c s¶n phÈm dÞch vô Êy sÏ c¹nh tranh thÕ nµo tríc c¸c s¶n phÈm dÞch vô c¹nh tranh hiÖn h÷u vµ tiÒm n¨ng? SÏ lµ thuËn lîi cho doanh nghiÖp còng nh ng©n hµng nÕu nh doanh nghiÖp ®éc quyÒn cung øng c¸c s¶n phÈm dÞch vô Êy, nhng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¹nh tranh thêng diÔn ra rÊt gay g¾t, nã kh«ng chØ lµ nçi lo l¾ng cña c¸c gi¸m ®èc doanh nghiÖp vµ cßn lµ cña c¸c nhµ ng©n hµng. ThÈm ®Þnh kü thuËt dù ¸n còng quan hÖ chÆt chÏ tíi ph¬ng diÖn thÞ trêng cña dù ¸n. ë ®©y, ng©n hµng quan t©m tíi qui m« cña dù ¸n, xem cã phï hîp vãi kh¶ n¨ng tiªu thô s¶n phÈm vµ kh¶ n¨ng cung cÊp nguyªn vËt liÖu, n¨ng lùc qu¶n lý cña doanh nghiÖp kh«ng? TiÕp ®ã ng©n hµng xem xÐt tíi c«ng nghÖ vµ trang thiÕt bÞ, xem xem chñ ®Çu t ®· ®a ra c¸c ph¬ng ¸n lùa chän nµo vµ t¹i sao l¹i lùa chän c«ng nghÖ thiÕt bÞ hiÖn t¹i? Sè lîng, c«ng suÊt, quy c¸ch, chñng lo¹i danh môc thiÕt bÞ, tÝnh ®ång bé cña d©y truyÒn s¶n xuÊt, n¨ng lùc hiÖn cã cña doanh nghiÖp so víi quy m« cña dù ¸n nh thÕ nµo? §Þa ®iÓm x©y dùng dù ¸n cã phï hîp kh«ng? TÊt c¶ c¸c yÕu tè trªn sÏ tµo ra ®Æc tÝnh kü thuËt cña s¶n phÈm thÕ nµo? §©y còng lµ c¨n cø x¸c ®Þnh chu kú sèng cña s¶n phÈm, mét yÕu tè cã ý nghÜa khi xem xÐt ®Çu t. ViÖc thÈm ®Þnh kü thuËt cã thÓ ®îc thùc hiÖn bëi c¸c bé phËn chuyªn tr¸ch hoÆc do CBTD tù phô tr¸ch. Tuy nhiªn cã nhiÒu trêng hîp do tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸ cña CBTD cßn thÊp hoÆc tÝnh phøc t¹p cña dù ¸n ng©n hµng ph¶i thuª c¸c chuyªn gia t vÊn. VÒ ph¬ng diÖn tµi chÝnh, ng©n hµng cã thÓ sö dông c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c nhau sö dông c¸c lo¹i chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ tµi chÝnh cña dù ¸n nh gi¸ trÞ hiÖn t¹i (NPV), tû suÊt hoµn vèn néi bé (IRR), thêi gian hoµn vèn, tû suÊt lîi Ých trªn chi phÝ (B/C) . . . . Ta sÏ ®i vµo mét sè ph¬ng ph¸p cô thÓ. Theo ph¬ng ph¸p gi¸ trÞ hiÖn t¹i rßng (NPV), ngêi ta x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hiÖn t¹i rßng cña dù ¸n theo c«ng thøc: NPV = Trong ®ã n lµ thêi gian ho¹t ®éng cña dù ¸n ( tÝnh theo n¨m); t lµ n¨m thø t; i lµ l·i suÊt chiÕt khÊu mµ ng©n hµng còng nh chi phÝ c¬ héi vµ nh÷ng rñi ro ®Æc thï cña lÜnh vùc ®Çu t; Ctt lµ dßng tiÒn ph¸t sinh hµng n¨m, cã thÓ ©m (-) hoÆc d¬ng (+), ®Ó tÝnh ®îc chØ tiªu nµy ph¶i lËp ®îc b¶ng dù trï thu nhËp vµ chi phÝ hµng n¨m. §iÒu nµy còng cã ý nghÜa ®Ó ng©n hµng ph¸t triÓn vay vµ thu nî. Dù ¸n ®îc coi lµ cã hiÖu qu¶ tµi chÝnh nÕu NPV>0. Ph¬ng ph¸p tû suÊt hoµn vèn néi bé (IRR): IRR chÝnh lµ møc l·i suÊt chiÕt khÊu lµm cho NPV = 0. Nã ®o lêng tû lÖ hoµn vèn ®Çu t cña mét dù ¸n. Dù ¸n ®îc cho lµ cã hiÖu qu¶ tµi chÝnh khi IRR > l·i suÊt chiÕt khÊu i. Ph¬ng ph¸p thêi gian thu håi vèn: Thêi gian thu håi vèn lµ ®é dµi thêi gian dù tÝnh cÇn thiÕt ®Ó c¸c luång tiÒn vßng cña dù ¸n bï ®¾p ®îc chi phÝ cña nã. C«ng thøc tÝnh. Dù ¸n cã thêi gian thu håi vèn cµng ng¾n nghÜa lµ tÝnh thanh kho¶n cña nã cµng cao, vµ cµng ®îc u thÝch h¬n. §©y lµ mét thíc ®o ®¸nh gi¸ møc 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 ®é rñi ro cña dù ¸n ®Çu t; ®ång thêi nã cßn lµ c¨n cø quan träng ®Ó ng©n hµng x¸c ®Þnh thêi h¹n cho vay (hay thêi gian thu håi nî vay). Khi thÈm ®Þnh dù ¸n ®Çu t ®Ó cho vay trung dµi h¹n, ng©n hµng thêng vËn dông tæng hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p trong ®ã coi mçi chØ tiªu lµ mét con sè thÓ hiÖn mét mÆt cña dù ¸n. Ngêi ta cßn cã thÓ sö dông nhiÒu chØ tiªu kh¸c n÷a, nh chØ tiªu tû lÖ lîi Ých trªn chi phÝ (B/C), chØ sè doanh lîi PI (PI = , PV lµ thu nhËp rßng hiÖn t¹i, P lµ vèn ®Çu t vµ PV = NPV + P), ... Qua thÈm ®Þnh tÝn dông víi dù ¸n xin vay vèn trung dµi h¹n, ng©n hµng kh«ng chØ x¸c ®Þnh tÝnh hiÖu qu¶ tµi chÝnh cña dù ¸n mµ cßn x¸c ®Þnh khèi lîng vèn ng©n hµng nªn cho vay, thêi gian gi¶i ng©n thu nî nÕu cho vay. Nh vËy, chóng ta ®· xem xÐt c¸c yÕu tè mµ ng©n hµng cÇn thÈm ®Þnh khi quyÕt ®Þnh cho vay. §Ó thÈm ®Þnh ®îc c¸c yÕu tè ®ã (vÒ b¶n th©n kh¸ch hµng vµ vÒ ph¬ng ¸n/ dù ¸n xin vay vèn) ng©n hµng ph¶i cã ®ñ th«ng tin ®îc thu thËp tõ c¸c nguån kh¸c nhau b»ng nhiÒu ph¬ng tiÖn kh¸c nhau. Th«ng qua pháng vÊn trùc tiÕp ngêi xin vay, c¸n bé tÝn dông cã thÓ ®¸nh gi¸ ®îc phÇn nµo n¨ng lùc, t c¸ch ®¹o ®øc cña kh¸ch hµng, còng nh ®Ó gi¶i thÝch nh÷ng ®iÒu cha râ trong hå s¬ tÝn dông. Nguån thø hai lµ hÖ thèng sæ s¸ch cña ng©n hµng, víi nhiÒu th«ng tin tÝn dông, thanh to¸n cã gi¸ trÞ cã thÓ cho biÕt vÒ uy tÝn cña kh¸ch hµng trong viÖc hoµn tr¶ c¸c mãn vay, sè d trªn c¸c tµi kho¶n, t×nh h×nh thanh to¸n c«ng nî... Ba lµ c¸c nguån th«ng tin bªn ngoµi, ch¼ng h¹n viÖc ng©n hµng thuª c¸c C«ng ty chuyªn nghiÖp ®iÒu tra thu thËp th«ng tin vÒ kh¸ch hµng, hay nhê c¸c ng©n hµng b¹n hay b¹n hµng cña kh¸ch hµng ®Ó x¸c ®Þnh uy tÝn cña anh ta. Mét sè níc cßn cã hÖ thèng th«ng tin tÝn dông chung do ng©n hµng Trung ¬ng hay hiÖp héi c¸c ng©n hµng ®iÒu hµnh (CIC ë ViÖt Nam lµ mét vÝ dô vÒ h×nh thøc nµy). Bèn lµ c¸c chuyÕn viÕng th¨m kh¸ch hµng, qua ®ã CBTD cã thÓ thu thËp nh÷ng th«ng tin rÊt kh¸ch quan vÒ t×nh h×nh ho¹t ®éng cña hä. N¨m lµ nh÷ng th«ng tin do kh¸ch hµng cung cÊp tõ c¸c hå s¬ vay vèn vµ sæ s¸ch kÕ to¸n. §©y lµ nguån th«ng tin chÝnh thøc mµ kh¸ch hµng ph¶i tr×nh lªn ng©n hµng khi xin vay. Trong nguån nµy c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷ mét vÞ trÝ quan träng, vµ ng©n hµng thêng ph©n tÝch c¸c b¸o c¸o nµy víi nh÷ng chØ tiªu ®Æc trng tµi chÝnh trong mét sè n¨m tríc thêi ®iÓm xin vay. Tãm l¹i b»ng c¸ch kÕt hîp nhiÒu nguån th«ng tin, sö dông nhiÒu c«ng cô vµ ph¬ng ph¸p kh¸c nhau, ng©n hµng thÈm ®Þnh nh÷ng yÕu tè tÝn dông vÒ kh¸ch hµng vµ ph¬ng ¸n, dù ¸n xin vay vèn. Tõ ®ã ng©n hµng ®i tíi quyÕt ®Þnh cho vay hay tõ chèi vµ nÕu cho vay th× ®ång thêi ph¶i quyÕt ®Þnh quy m«, thêi h¹n, l·i suÊt mãn vay; c¸ch gi¶i ng©n, thu nî; c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o tÝn dông nÕu cÇn thiÕt cïng c¸c vÊn ®Ò liªn quan kh¸c. ë mét ng©n hµng thêng cã sù ph©n cÊp uû quyÒn trong viÖc quyÕt ®Þnh cho vay. §iÒu nµy cµng thÊy râ ë møc ph¸n quyÕt mµ chi nh¸nh cña NHTM (ë ng©n hµng cã chi nh¸nh) cã thÓ quyÕt ®Þnh cho vay. NhiÒu khi mét héi ®ång gåm nhiÒu thµnh viªn ®îc thµnh lËp ®Ó thÈm ®Þnh vµ quyÕt ®Þnh cho vay ®èi víi c¸c dù ¸n lín, cã tÝnh phøc t¹p cao. 3.2. Gi¶i ng©n, qu¶n lý mãn vay vµ thu nî. §©y lÇn lît lµ nh÷ng bíc tiÕp theo quyÕt ®Þnh cho vay cña ng©n hµng, thùc hiÖn qu¸ tr×nh kiÓm tra trong vµ sau khi cho vay (viÖc kiÓm tra tríc khi cho vay ®· ®îc thùc hiÖn ë kh©u thÈm ®Þnh tÝn dông) Môc ®Ých cña toµn bé ba ho¹t ®éng nµy nh»m vµo ph¸t triÓn vay ®óng tiÕn ®é, ®óng ®èi tîng, kiÓm so¸t vµ qu¶n lý chÆt chÏ mãn vay ®Ó ®¶m b¶o kh¸ch hµng sö dông vèn vay ®óng môc ®Ých, thùc hiÖn ®îc kÕ ho¹ch tr¶ nî, ®ång thêi cã thÓ ph¸t hiÖn sím nhÊt nh÷ng khã kh¨n ph¸t sinh ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý nh»m h¹n chÕ thÊp nhÊt rñi ro ®èi víi ng©n hµng. C¸c c«ng viÖc cô thÓ lµ: 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Khi ph¸t tiÒn vay, c¸n bé tÝn dông tu©n thñ nguyªn t¾c ph¶i cã vËt t, tµi s¶n t¬ng ®¬ng lµ ®èi tîng ghi trong hîp ®ång tÝn dông kÕt hîp víi c¸c ph¬ng thøc thanh to¸n, ng©n hµng cã thÓ thanh to¸n trùc tiÕp víi ngêi cung cÊp cña kh¸ch hµng mµ kh«ng qua trung gian. Sau khi ph¸t tiÒn vay, c¸n bé tÝn dông vÉn thêng xuyªn qu¶n lý kiÓm tra viÖc sö dông vèn vay cña kh¸ch hµng. Ngoµi viÖc liªn tôc theo dâi sù vËn ®éng cña vèn, ng©n hµng cßn chó ý c¶ tíi t×nh h×nh kinh doanh chung cña kh¸ch hµng vµ t×nh h×nh thÞ trêng gi¸ c¶... b»ng nhiÒu nguån th«ng tin kh¸c nhau. NhiÒu c«ng viÖc ®· ®îc tiÕn hµnh trong bíc thÈm ®Þnh tÝn dông, nhng cïng víi thêi gian c¸c yÕu tè xem xÐt cã thÓ thay ®æi. Ph¸t hiÖn sím nhÊt nh÷ng dÊu hiÖu cña kho¶n cho vay cã vÊn ®Ò, ng©n hµng cã thÓ cã biÖn ph¸p thÝch hîp. Ng©n hµng cã thÓ thu håi kho¶n vay tríc h¹n, nÕu kh¸ch hµng sö dông vèn sai môc ®Ých. Ng©n hµng còng cã thÓ yªu cÇu thªm tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè khi gi¸ trÞ thÞ trêng cña c¸c tµi s¶n nµy gi¶m ngoµi dù kiÕn... §èi víi nh÷ng khã kh¨n mang tÝnh kh¸ch quan, ng©n hµng sÏ cïng kh¸ch hµng cïng nhau th¸o gì. C¸n bé tÝn dông cã thÓ cho doanh nghiÖp cã lêi khuyªn hay cè vÊn cho hä vÒ c¸c vÊn ®Ò s¶n xuÊt kinh doanh; ng©n hµng t×m c¸ch gióp doanh nghiÖp thu håi c¸c ho¸ ®¬n chËm tr¶, thanh to¸n hµng tån kho hay gi¶m bít dù tr÷ qu¸ møc; s¾p xÕp, cÊu tróc l¹i c¸c kho¶n vay b»ng ®Þnh l¹i kú h¹n nî hay rót bít møc chi tr¶ ®Þnh kú trong mét thêi gian ... §Ó viÖc thu nî diÔn ra thuËn lîi. C¸n bé tÝn dông cã c¸c biÖn ph¸p nh¾c nhë ®«n ®èc (tõ nhÑ tíi nÆng); ®Þnh kú tæng kÕt viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch tr¶ nî cña kh¸ch hµng. Víi c¸c kho¶n nî cã vÊn ®Ò, ng©n hµng xö lý theo hai híng: biÖn ph¸p khai th¸c vµ biÖn ph¸p thanh lý. Bëi nhiÒu lý do, ng©n hµng thêng thÝch biÖn ph¸p thø nhÊt h¬n, tÊt nhiªn cßn ph¶i dùa vµo nhiÒu yÕu tè nh nguyªn nh©n cña khã kh¨n trong chi tr¶, th¸i ®é cña ngêi vay ®èi víi c¸c kho¶n nî, kh¶ n¨ng chi tr¶ cña hä (dï cÇn ph¶i cã thêi gian), c¸c chi phÝ cho viÖc thu håi cïng nh th¸i ®é cña c¸c chñ nî kh¸c. C¸c viÖc lµm cô thÓ cña biÖn ph¸p nµy ®· nªu ë trªn. Tãm l¹i, ng©n hµng gi¶i ng©n ®óng ®èi tîng vµ tiÕn ®é s¶n xuÊt kinh doanh, qu¶n lý vµ gi¸m s¸t chÆt chÏ mãn vay sÏ t¨ng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cho vay, gi¶m tíi møc thÊp nhÊt rñi ro cã thÓ cã víi c¸c kho¶n vay. 3.3. Thanh lý hîp ®ång tÝn dông vµ lu gi÷ hå s¬ kh¸ch hµng. Sau khi thu nî ®Çy ®ñ hoÆc gi¶i quyÕt c¸c tån t¹i vÒ kho¶n vay, ng©n hµng vµ kh¸ch hµng tiÕn hµnh thanh lý hîp ®ång tÝn dông. VÒ phÝa m×nh ng©n hµng sÏ tæng kÕt vµ ®¸nh gi¸ toµn bé qu¸ tr×nh cho vay, rót ra kinh nghiÖm, bµi häc cÇn thiÕt, ®ång thêi ®a ra c¸c yªu cÇu míi. C¸c ng©n hµng còng lu tr÷ hå s¬ kh¸ch hµng rÊt cÈn thËn, dï hä cßn quan hÖ víi ng©n hµng n÷a hay kh«ng. NhiÒu NHTM ë c¸c níc tiªn tiÕn cã h¼n bé phËn chuyªn tr¸ch, vµ c«ng viÖc nµy ®îc thùc hiÖn b»ng nhiÒu ph¬ng tiÖn hiÖn ®¹i nh m¸y tÝnh, c¸c phÇn mÒm qu¶n lý kh¸ch hµng. ë níc ta, c«ng viÖc trªn do mçi c¸n bé tÝn dông ®¶m nhËn, vµ còng cã thÓ ®a vµo phßng qu¶n lý kh¸ch hµng; c¸c lu tr÷ vÉn chñ yÕu díi d¹ng hå s¬ giÊy tê mµ th«i. Nh vËy, chóng ta võa xem xÐt qu¸ tr×nh tõ khi ng©n hµng x©y dùng chÝnh s¸ch cho vay tíi viÖc vËn dông nã vµ thùc tiÔn. C«ng viÖc ®ã b¾t ®Çu b»ng t×m kiÕm kh¸ch hµng vµ dù ¸n, ph¬ng ¸n, thÈm ®Þnh tÝn dông ®Ó ®i tíi quyÕt ®Þnh cho vay, vµ kÕt qu¶ lµ mét hîp ®ång tÝn dông ®îc ký kÕt gi÷a kh¸ch hµng vµ ng©n hµng; tiÕp ®ã lµ gi¶i ng©n vµ qu¶n lý, kiÓm so¸t mãn vay ®Ó nã ph¸t huy hiÖu qu¶ vµ thu nî hoÆc gi¶i quyÕt nh÷ng tån t¹i: cuèi cïng lµ thanh lý hîp ®ång tÝn dông vµ lu tr÷ hå s¬ kh¸ch hµng. §©y lµ mét qu¸ tr×nh liªn tôc trong cho vay mét kh¸ch hµng, nhng lµ mét qu¸ tr×nh riªng lÎ nÕu xem xÐt tíi ho¹t ®éng cho vay cña ng©n hµng tíi toµn bé nÒn 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 kinh tÕ. Vµ d nî cña tõng kh¸ch hµng riªng lÎ sÏ quyÕt ®Þnh tæng d nî cña ng©n hµng. B©y giê, nh×n tõ gi¸c ®é chung, ta thö xem c¸c yÕu tè nµo t¸c ®éng ®Õn quy m« cho vay cña ng©n hµng. 4. C¸c nh©n tè ¶nh hëng ®Õn quy m« cho vay cña mét NHTM. Cã nhiÒu nh©n tè ¶nh hëng ®Õn quy m« cho vay cña ng©n hµng. C¸c nh©n tè Êy cã thÓ t¸c ®éng tõ hai phÝa lµ phÝa cung vµ phÝa cÇu ®èi ví c¸c kho¶n cho vay cña ng©n hµng Êy. §ã lµ: Thø nhÊt lµ c¸c nh©n tè néi t¹i (c¸c nh©n tè bªn trong) cña mét ng©n hµng, trong ®ã tríc hÕt ph¶i kÓ ®Õn kh¶ n¨ng cho vay cña ng©n hµng. Quy m«, c¬ cÊu, tÝnh æn ®Þnh cña nguån vèn ¶nh hëng trùc tiÕp tíi quy m« c¸c kho¶n cho vay mµ ng©n hµng cung cÊp, bëi v× hä lµ ngêi “®i vay ®Ó cho vay” Víi c¸c nguån ký th¸c lín vµ æn ®Þnh, ng©n hµng cã thÓ an t©m giµnh phÇn lín h¬n vèn nµy ®Ó cho vay, chØ cÇn gi÷ l¹i tû lÖ dù tr÷ tù nguyÖn nhá mµ vÉn ®¸p øng ®îc c¸c nhu cÇu thanh kho¶n; víi tû lÖ ký th¸c trung dµi h¹n cµng cao, ng©n hµng cµng cã kh¶ n¨ng cho vay trung dµi h¹n. Vèn tù cã còng lµ yÕu tè t¸c ®éng ®¸ng kÓ, mét ng©n hµng cã vèn tù cã lín cã thÓ cho vay víi kú h¹n dµi h¬n, rñi ro cao h¬n, bëi vËy quy m« lo¹i nµy cã thÓ lín h¬n. Ngoµi ra kh¶ n¨ng cho vay cña ng©n hµng cßn chÞu sù chi phèi cña c¸c tû lÖ giíi h¹n (nÕu cã) cña ng©n hµng Trung ¬ng, ch¼ng h¹n theo luËt tµi chÝnh tÝn dông ë níc ta, d nî cao nhÊt cña tµi chÝnh tÝn dông víi mét kh¸ch hµng kh«ng qu¸ 15% vèn tù cã cña tµi chÝnh tÝn dông ®ã. Cïng thuéc vÒ c¸c nh©n tè néi t¹i cña ng©n hµng, ®éi ngò nh©n viªn t¸c ®éng m¹nh tíi quy m« cho vay bëi hä chÝnh lµ ngêi thùc hiÖn ho¹t ®éng cho vay, hä còng lµ ngêi lµm Marketing ng©n hµng, t¹o ra h×nh ¶nh mét ng©n hµng trong t©m trÝ kh¸ch hµng. TiÕp ®ã, ph¶i kÓ tíi l·i suÊt, chÊt lîng vµ ®Þa bµn phôc vô. Ng©n hµng víi l·i suÊt hÊp dÉn so víi c¸c ®èi thñ c¹nh tranh cã kh¶ n¨ng më réng quy m« cho vay, n©ng cao d nî. Nhng trªn thÞ trêng hiÖn nay, gi¸ c¶ rÎ hay ®¾t ph¶i ®Æt trong mèi quan hÖ víi chÊt lîng hµng ho¸ dÞch vô. Bëi vËy ®Ó toµn diÖn ta nãi l·i suÊt cho vay rÎ so víi chÊt lîng phôc vô cã t¸c dông tèt víi t¨ng d nî. §Þa bµn cña ng©n hµng l¹i ¶nh hëng tíi quy m« cho vay trªn ký th¸c cao h¬n ë c¸c vïng n«ng th«n. Nh©n tè vÞ trÝ còng g¾n liÒn víi c¸c m«i trêng ho¹t ®éng kh¸c nhau cña c¸c ng©n hµng. Thø hai lµ tÝnh c¹nh tranh trong m«i trêng ho¹t ®éng cña ng©n hµng. §èi víi ho¹t ®éng cho vay, c¹nh tranh diÔn ra trªn hai gi¸c ®é, ®ã lµ gi÷a c¸c ng©n hµng víi nhau vµ gi÷a ng©n hµng víi c¸c nguån thay thÕ ®¸p øng nhu cÇu vèn cña doanh nghiÖp. §Ó t¨ng d nî trong ®iÒu kiÖn ph¶i c¹nh tranh víi nhiÒu ng©n hµng kh¸c lµ ®iÒu kh«ng ®¬n gi¶n, ngîc l¹i hä rÊt dÔ bÞ mÊt kh¸ch hµng do c¸c biÖn ph¸p l«i kÐo cña c¸c ®èi thñ. Víi chÝnh ng©n hµng ®Ó më réng cho vay, hä ph¶i cung cÊp c¸c ®iÒu kiÖn vay vèn hÊp dÉn ®Ó kh«ng nh÷ng gi÷ v÷ng kh¸ch hµng hiÖn cã mµ cßn l«i kÐo c¸c kh¸ch hµng míi. MÆt kh¸c, trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vèn tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau, trong ®ã cã thÓ vay tõ ng©n hµng, tõ ph¸t hµnh chøng kho¸n... Do vËy mµ mét níc cã thÞ trêng chøng kho¸n ph¸t triÓn cao, vai trß ®¸p øng vèn cña ng©n hµng víi c¸c kh¸ch hµng C«ng ty gi¶m ®i. Thø ba c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m«, Trong ®ã cã chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. NÕu ng©n hµng Trung ¬ng níi láng chÝnh s¸ch tiÒn tÖ b»ng nhiÒu biÖn ph¸p, c¸c ng©n hµng cã thÓ gia t¨ng quy m« cho vay cña hä. C¸c ng©n hµng chuyªn m«n ho¸ vÒ mét sè lÜnh vùc cã thÓ t¨ng nhanh d nî khi nh÷ng lÜnh vùc hay kh¸ch hµng ®ã ®îc u ®·i tõ ChÝnh phñ. Khi quyÕt ®Þnh t¨ng møc chi tiªu cña m×nh th× ChÝnh phñ ®· lµm t¨ng nhu cÇu tÝn dông ng©n hµng. ChÝnh phñ còng cã thÓ ®Çu t trùc tiÕp, hay b¶o l·nh 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 ®Ó c¸c dù ¸n ®îc vay vèn ng©n hµng. Sù ®iÒu chØnh c¸c s¾c thuÕ t¸c ®éng tíi sù më réng hay thu hÑp c¸c lÜnh vùc kinh doanh, ®em l¹i kÕt qu¶ t¬ng øng víi quy m« cho vay cña c¸c ng©n hµng. Ngoµi chi tiªu vµ c¸c s¾c thuÕ, ChÝnh phñ cßn cã thÓ cã nhiÒu u ®·i hay h¹n chÕ víi lÜnh vùc nµy hay lÜnh vùc kh¸c, khu vùc nµy hay khu vùc kh¸c cña nÒn kinh tÕ. T¸c ®éng tíi nhu cÇu vay vèn ng©n hµng cña c¸c doanh nghiÖp. Thø t lµ m«i trêng kinh tÕ Sù t¨ng trëng æn ®Þnh cña nÒn kinh tÕ c¸c kú väng vµo t¬ng lai cña c¸c nhµ kinh doanh khuyÕn khÝch hä vay vèn ng©n hµng, më réng s¶n xuÊt kinh doanh. Còng trong ®iÒu kiÖn Êy, ng©n hµng míi an t©m më réng cho vay, nhÊt lµ c¸c mãn vay cã kú h¹n dµi. C¸c nh©n tè thuéc vÒ m«i trêng kinh tÕ t¸c ®éng tíi ho¹t ®éng cho vay cña ng©n hµng c¶ tõ phÝa cung vµ phÝa cÇu. Thø n¨m lµ c¸c yÕu tè thuéc vÒ chñ quan cña kh¸ch hµng, nhÊt lµ c¸c kh¸ch hµng thêng xuyªn cña ng©n hµng. Cã thÓ nãi, nhu cÇu vay vèn ng©n hµng cña doanh nghiÖp cògn lµ mét lo¹i ph¶n øng cña chñ doanh nghiÖp toÝ c¸c ®iÒu kiÖn kh¸ch quan. ë ®©y nhÊn m¹nh nhãm kh¸ch hµng truyÒn thèng vµ tiÒm n¨ng bëi nhu cÇu vay vèn ng©n hµng cña hä t¸c ®éng trùc tiÕp tíi kh¶ n¨ng më réng cho vay cña ng©n hµng h¬n lµ nhãm kh¸ch hµng kh¸c. C¸c yÕu tè nµy lµ t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña kh¸ch hµng, kÕ ho¹ch vµ chiÕn lîc kinh doanh, nhu cÇu thÞ trêng víi lo¹i s¶n phÈm dÞch vô doanh nghiÖp ®ang hoÆc sÏ cung cÊp... Trªn ®©y lµ mét sè nh©n tè t¸c ®éng tíi quy m« cho vay cña mét ng©n hµng. Tõ c¸c nh©n tè Êy, c¸c ng©n hµng cã thÓ ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p nh»m më réng cho vay, t¨ng d nî dùa vµo c¸c ®iÒu kiÖn m×nh cã, vµ thÝch hîp víi m«i trêng kinh doanh. §ã còng lµ ý nghÜa cña môc nµy ®èi víi ®Ò tµi nghiªn cøu nh»m vµo më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty t¹i Së giao dÞch I - Ng©n hµng C«ng th¬ng. §©y còng lµ môc kÕt thóc phÇn tr×nh bµy nh÷ng néi dung c¬ b¶n trong ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM. TiÕp theo, chóng ta sÏ t×m hiÓu vÒ Tæng C«ng ty vµ ho¹t ®éng cho vay cña NHTM víi nhãm kh¸ch hµng nµy. II - Tæng C«ng ty vµ ho¹t ®éng cho vay cña NHTM ®èi víi c¸c Tæng C«ng ty. 1. Tæng C«ng ty - m« h×nh DNNN míi ë ViÖt Nam §Ó ®¸p øng tèt nhu cÇu cña mét nhãm kh¸ch hµng môc tiªu, mét doanh nghiÖp ph¶i cã nh÷ng hiÓu biÕt chung vÒ nhãm kh¸ch hµng Êy. Còng nh vËy, ®Ó më réng cho vay c¸c Tæng C«ng ty, tríc hÕt NHTM ph¶i cã nh÷ng hiÓu biÕt nhÊt ®Þnh vÒ ®Æc ®iÓm chung cña nhãm kh¸ch hµng nµy. §©y chÝnh lµ nhiÖm vô cña phÇn nµy. 1.1. Hoµn c¶nh ra ®êi cña Tæng C«ng ty ë níc ta. Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, díi sù chi phèi cña c¸c quy luËt kinh tÕ kh¸ch quan nh quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt c¹nh tranh, quy luËt tÝch tô vµ tËp trung s¶n xuÊt... diÔn ra mét xu híng c¬ b¶n lµ sù tËp trung s¶n xuÊt kinh doanh ®Ó h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh doanh díi nhiÒu h×nh thøc vµ møc ®é kh¸c nhau. Trong kinh tÕ chÝnh trÞ häc chóng ta ®· tõng biÕt ®Õn c¸c d¹ng tËp ®oµn kinh doanh nh c¸c-ten (cartel), xanh®ica (syndicate), c«ngxoocxiom(consortium), t¬-rít (trust) hay c«ng-gl«-mªra (conglometra) vµ xu híng tËp ®oµn ho¸ vÉn ngµy cµng diÔn ra m¹nh mÏ trªn thÕ giíi. Mét tËp ®oµn kinh doanh cã thÓ h×nh thµnh b»ng nhiÒu c¸ch, nhiÒu h×nh thøc: ®ã cã thÓ lµ qu¸ tr×nh mét c«ng ty lµm ¨n ph¸t ®¹t, më réng ®Çu t, thµnh lËp c¸c c«ng ty trùc thuéc, c¸c chi nh¸nh. Nã cã thÓ kªu gäi ®Çu t tõ c¸c c«ng ty kh¸c. §©y lµ hÖ qu¶ trùc tiÕp nhÊt cña qu¸ tr×nh tËp trung vµ tÝch tô t b¶n. 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 §ã cã thÓ lµ qu¸ tr×nh th«n tÝnh theo kiÓu c¸ lín nuèt c¸ bÐ, khi mét c«ng ty mua ®îc mét lîng ®ñ lín cæ phÇn cña mét hoÆc nhiÒu c«ng ty kh¸c, ®ñ ®Ó n¾m quyÒn kiÓm so¸t c«ng ty nµy ë héi ®ång qu¶n trÞ, tõ ®ã, nã ®Æt c¸c c«ng ty nµy ®i theo quü ®¹o cña nã. ë hai h×nh thøc nµy xuÊt hiÖn kiÓu quan hÖ C«ng ty mÑ (holding company hay parent company) - C«ng ty con (son company), quan hÖ trô së - chi nh¸nh... TËp ®oµn kinh doanh còng cã thÓ ®îc h×nh thµnh tõ qu¸ tr×nh ®µm ph¸n, tù nguyÖn liªn kÕt víi nhau gi÷a c¸c C«ng ty, trong ®ã thêng cã mét c«ng ty m¹nh nhÊt ®øng ra dµn xÕp. C¸c tËp ®oµn kinh doanh nh trªn (xanh-®i-ca, cac- ten...) lµ nh÷ng d¹ng cña h×nh thøc nµy. C¸c c«ng ty nµy thêng gi÷ cæ phÇn cña nhau vµ do lîi Ých chung cña m×nh, chóng sÏ liªn kÕt chÆt chÏ víi nhau. NÕu nh×n tõ gi¸c ®é lÜnh vùc s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c tËp ®oµn kinh doanh ®îc h×nh thµnh b»ng nhiÒu m« h×nh liªn kÕt: Liªn kÕt däc diÔn ra gi÷a c¸c doanh nghiÖp tham gia vµo c¸c c«ng ®o¹n kh¸c nhau cña viÖc s¶n xuÊt kinh doanh mét lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô, tõ viÖc cung nmgs c¸c ®Çu vµo cho tíi s¶n xuÊt vµ tiªu thu ®Çu ra. Liªn kªt ngang diÔn ra gi÷a c¸c doanh nghiÖp cïng ngµnh ho¹t ®éng ®Ó t¹o ra mét quy m« s¶n xuÊt kinh doanh lín h¬n. Liªn kªt thµnh khèi l¹i diÔn ra gi÷a c¸c c«ng ty s¶n xuÊt kinh doanh trong nh÷ng lÜnh vùc kh¸c nhau, Ýt cã mèi liªn hÖ ngang - däc nh trªn. HiÖn nay, c¸c tËp ®oµn kinh doanh cã vai trß chi phèi nhiÒu nÒn kinh tÕ trªn thÕ giíi nh c¸c cheabol ë Hµn Quèc, c¸c tËp ®oµn kinh doanh cña Mü, NhËt. C¸c C«ng ty ®a quèc gia, xuyªn quèc gia còng lµ nh÷ng d¹ng tËp ®oµn kinh doanh. Ngay ë c¸c níc l¸ng giÒng víi ViÖt Nam ta, nhiÒu tËp ®oµn kinh doanh ®· h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, ®ãng vai trß lín trong nÒn kinh tÕ quèc d©n (Th¸i Lan, Malaysia). Trong t×nh tr¹ng nÒn kinh tÕ thÕ giíi cã nhiÒu biÕn ®éng m¹nh võa qua, xu híng s¸p nhËp, hîp nhÊt c¸c C«ng ty ®· diÔn ra cµng phæ biÕn vµ m¹nh mÏ. ë ViÖt Nam, tõ nh÷ng n¨m 1960 ë miÒn B¾c ®· h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c liªn hiÖp xÝ nghiÖp vµ Tæng C«ng ty trong hÖ thèng c¸c DNNN, vµ ®Æc biÖt bïng næ vµo cuèi thËp kû 70 ®Çu thËp kû 80 trªn ph¹m vi toµn quèc. Cho ®Õn n¨m 1994, ®· tån t¹i kho¶ng 150 Tæng C«ng ty vµ liªn hiÖp xÝ nghiÖp ®îc tæ chøc ho¹t ®éng theo c¬ chÕ tËp trung bao cÊp kÌm theo mét sè chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ níc. Sù lÉn lén gi÷a chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ níc vµ chøc n¨ng ho¹t ®éng kinh doanh ®· biÕn c¸c m« h×nh nµy thµnh mét cÊp hµnh chÝnh trung gian, khiÕn qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung ho¸ kh«ng ®îc thùc hiÖn tèt. TÊt nhiªn c¸c m« h×nh nµy ®· cã nh÷ng ®ãng gãp lín trong thêi kú chiÕn tranh, nhng sau nµy, nhÊt lµ khi nÒn kinh tÕ ®· chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ trêng, c¸c Tæng C«ng ty vµ liªn hiÖp xÝ nghiÖp theo m« h×nh Êy ngµy cµng tá ra kh«ng phï hîp, kh«ng cßn lý do ®Ó tån t¹i. C¸c quyÕt ®Þnh 217 vµ nghÞ ®Þnh 388 ra ®êi ®· t¨ng cêng tÝnh ®éc lËp, tù chñ trong kinh doanh cña c¸c DNNN, mang l¹i nhiÒu t¸c dông tÝch cùc, ®ång thêi cµng lµm lu mê vai trß cña c¸c liªn hiÖp xÝ nghiÖp vµ Tæng C«ng ty nh trªn. Tuy nhiªn sau mét thêi gian ho¹t ®éng. HÖ thèng DNNN l¹i béc lé nh÷ng nhîc ®iÓm lín. §ã lµ: s¶n xuÊt cßn manh món, ph©n t¸n, chång chÐo vµ trïng l¾p vÒ c¸c chøc n¨ng kinh doanh; kh¶ n¨ng t¸i ®Çu t qua tÝch tô rÊt h¹n chÕ do quy m« nhá; kü thuËt, c«ng nghÖ l¹c hËu, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt thÊp. HËu qu¶ lµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp nµy thÊp, ®Æc biÖt lµ trong c¹nh tranh quèc tÕ; mÆt kh¸c, nhiÒu DNNN c¹nh tranh bõa b·i, g©y tæn h¹i cho nÒn kinh tÕ néi ®Þa h¹n chÕ vai trß chñ ®¹o cña hÖ thèng kinh tÕ quèc doanh. §Ó kh¾c phôc c¸c nhîc ®iÓm trªn, ngµy 7/3/1997, thñ tíng ChÝnh phñ ®· ra c¸c quyÕt ®Þnh 90/TTg vµ 91/ TTg vÒ s¾p xÕp l¹i c¸c DNNN, ®ång 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 thêi cho phÐp thµnh lËp c¸c Tæng C«ng ty Nhµ níc. Môc ®Ých cña viÖc nµy lµ: t¹o ra ®iÒu kiÖn ®Ó thóc ®Èy tÝch tô, tËp trung vµ t¸i ®Çu t; n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hÖ thèng DNNN trªn thÞ trêng trong vµ ngoµi níc; thùc hiÖn chñ tr¬ng xo¸ bá dÇn chÕ ®é bé chñ qu¶n vµ cÊp hµnh chÝnh chñ qu¶n, sù ph©n biÖt gi÷a c¸c doanh nghiÖp Trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng. ViÖc thµnh lËp c¸c Tæng C«ng ty Nhµ níc lµ mét bé phËn cña qu¸ tr×nh ®æi míi, tæ chøc vµ s¾p xÕp l¹i c¸c DNNN, h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh doanh m¹nh cña Nhµ níc. Kh¸c víi c¸c nÒn kinh tÕ thÞ trêng tù do, ®©y lµ qu¸ tr×nh diÔn ra theo ý chÝ cña Nhµ níc. XuÊt ph¸t cña ®iÒu nµy lµ: thø nhÊt nÒn kinh tÕ cña níc ta lµ nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc theo ®Þnh híng XHCN, nªn ph¶i cñng cè vµ t¨ng cêng vai trß chñ ®¹o cña hÖ thèng DNNN; thø hai, thÞ trêng ë níc ta míi ë giai ®o¹n ®Çu, cßn cha ®ång bé, céng thªm c¸c khã kh¨n kh¸c nªn nÕu ®Ó c¸c tËp ®oµn kinh doanh h×nh thµnh mét c¸ch tù nhiªn th× sÏ mÊt rÊt nhiÒu thêi gian. Thø ba, nÒn kinh tÕ cña ta ®· t¹o ra mét sè ®iÒu kiÖn ban ®Çu cho qu¸ tr×nh tËp ®oµn ho¸, ®ã lµ nhu cÇu liªn kÕt c¸c doanh nghiÖp cã tÝnh ®Æc thï cña ngµnh kinh tÕ - kü thuËt (nh Bu chÝnh viÔn th«ng, ®iÖn lùc, hµng kh«ng...) nhu cÇu tËp trung ®Ó t¹o thÕ m¹nh tríc c¸c ®èi t¸c níc ngoµi... §Õn nay trªn toµn quèc cã 17 TCT91, 74TCT90 víi 1750 ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp 1, chiÕm 72% tæng sè vèn Nhµ níc t¹i doanh nghiÖp, 67% lao ®éng t¹o ra 50% tæng doanh thu vµ h¬n 83% lîi nhuËn cña toµn hÖ thèng DNNN 2. Sau nh÷ng n¨m ®Çu ho¹t ®éng, c¸c Tæng C«ng ty ®· ph¸t huy nhiÒu t¸c dông tÝch cùc: TËp hîp ®îc søc m¹nh toµn Tæng C«ng ty trong tham gia ®Êu thÇu, b¶o l·nh vay vèn tÝn dông thùc hiÖn chiÕn lîc ®Çu t ph¸t triÓn vµ ®æi míi c«ng nghÖ (râ nhÊt lµ c¸c TCT 91), x©y dùng vµ më réng thÞ trêng, gi¶m thiÓu sù c¹nh tranh hçn lo¹n gi÷a c¸c DNNN víi nhau trªn thÞ trêng trong níc, b×nh æn gi¸ c¶. Nhng viÖc thµnh lËp Tæng C«ng ty mang tÝnh chñ quan l¹i béc lé mét sè nhîc ®iÓm mét lo¹t Tæng C«ng ty ®îc thµnh lËp trªn c¬ së gom c¸c doanh nghiÖp cïng chøc n¨ng l¹i thµnh mét Tæng C«ng ty, vèn giao cho Tæng C«ng ty lµ tæng vèn c¸c thµnh viªn n¾m gi÷, dÉn tíi t×nh tr¹ng Tæng C«ng ty chØ n¾m vai trß qu¶n lý hµnh chÝnh; t×nh tr¹ng ®éc quyÒn trong kinh doanh t¨ng lªn ®Æc biÖt ®èi víi c¸c Tæng C«ng ty 91; quan hÖ gi÷a Tæng C«ng ty - thµnh viªn cßn nhiÒu trôc trÆc, ... Trong giíi h¹n ®Ò tµi, ta sÏ kh«ng ®i s©u vµo nh÷ng néi dung nµy, mµ ®Ó cho vay c¸c Tæng C«ng ty, ng©n hµng ph¶i c¨n cø vµo c¸c ®iÒu kiÖn thùc tÕ cña nã, ®ång thêi c¸c v¨n b¶n ph¸p lý liªn quan. 1.2. §Þa vÞ ph¸p lý vµ tæ chøc mét Tæng C«ng ty. C¸c Tæng C«ng ty ra ®êi trùc tiÕp tõ c¸c quyÕt ®Þnh 90/TTg, 91/TTg ngµy 7/3/1997 cña Thñ tíng ChÝnh phñ. Ngoµi viÖc chÞu chi phèi bëi c¸c v¨n b¶n ph¸p quy nh ®èi víi c¸c DNNN, c¸c Tæng C«ng ty cßn cã c¸c v¨n b¶n quy ®Þnh, híng dÉn nh NghÞ ®Þnh 39/CP ngµy 27/6/1998 ban hµnh ®iÒu lÖ mÉu vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Tæng C«ng ty Nhµ níc; QuyÕt ®Þnh 838 tµi chÝnh/Q§/TCDN ngµy 28/8/1999 ban hµnh quy chÕ tµi chÝnh mÉu Tæng C«ng ty Nhµ níc; Quy chÕ C«ng ty tµi chÝnh trong Tæng C«ng ty Nhµ níc chØ tÞ 135/TTg ngµy 4/3/2000 vÒ x©y dùng Quy chÕ ho¹t ®éng cña Héi ®ång qu¶n trÞ vµ Ban kiÓm so¸t trong Tæng C«ng ty vµ mét sè v¨n b¶n kh¸c. Víi mét Tæng C«ng ty cô thÓ th× ®Þa vÞ vµ tæ chøc cña Tæng C«ng ty ®îc quy ®Þnh cô thÓ ë §iÒu lÖ “vµ” quy chÕ tµi chÝnh cña nã. ë ®©y chóng ta chØ xem xÐt c¸c ®iÓm c¬ b¶n. Tæng C«ng ty Nhµ níc lµ nh÷ng DNNN cã t c¸ch ph¸p nh©n ViÖt Nam do Thñ tíng ChÝnh phñ quyÕt ®Þnh thµnh lËp (®èi víi c¸c Tæng C«ng 1 2 Th¬ng m¹i, sè 28/2002 Thêi b¸o ng©n hµng, sè 21/ 2002 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 ty quan träng - Tæng C«ng ty 91); do Bé trëng Bé qu¶n lý ngµnh kinh tÕ kü thuËt hoÆc t¬ng ®¬ng, UBND tØnh hoÆc t¬ng ®¬ng thµnh lËp (TCT 90) theo uû quyÒn cña Thñ tíng ChÝnh phñ. Tæng C«ng ty cã vèn vµ tµi s¶n ®éc lËp vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm víi c¸c kho¶n nî trong ph¹m vi sè vèn do Tæng C«ng ty qu¶n lý. Tæng C«ng ty cã quyÒn tù chñ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, mèi quan hÖ gi÷a Tæng C«ng ty víi c¸c c¬ quan (Thñ tíng ChÝnh phñ, Bé tµi chÝnh, c¸c bé vµ UBND thµnh lËp ... ) lµ rÊt phøc t¹p, nhiÒu quy ®Þnh cßn thiÕu cô thÓ. §iÒu nµy khiÕn nhiÒu c¬ quan Nhµ níc can thiÖp vµo ho¹t ®éng cña c¸c Tæng C«ng ty hay g©y ¶nh hëng trong viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh. VÒ tæ chøc, Tæng C«ng ty ®îc qu¶n lý bëi Héi ®ång qu¶n trÞ vµ ®iÒu hµnh bëi Tæng gi¸m ®èc (TG§). Héi ®ång qu¶n trÞ cã 5 hoÆc 7 thµnh viªn do thñ tíng c¬ quan ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp Tæng C«ng ty bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm theo nhiÖm kú 5 n¨m. Héi ®ång qu¶n trÞ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ sù ph¸t triÓn cña Tæng C«ng ty theo nhiÖm vô Nhµ níc giao; cã quyÒn nhËn vèn do Nhµ níc giao cho Tæng C«ng ty; xem xÐt phª duyÖt ph¬ng ¸n do Tæng Gi¸m ®èc ®Ò nghÞ vÒ giao vèn cho c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn vµ ph¬ng ¸n ®iÒu hoµ vèn vµ c¸c nguån lùc gi÷a c¸c thµnh viªn ®ã. Héi ®ång Qu¶n trÞ thµnh lËp Ban kiÓm so¸t ®Ó gióp m×nh thùc hiÖn kiÓm tra, gi¸m s¸t Tæng Gi¸m ®èc, bé m¸y gióp viÖc vµ c¸c thµnh viªn Tæng C«ng ty. Tæng C«ng ty do thñ trëng c¬ quan quyÕt ®Þnh thµnh lËp Tæng C«ng ty bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm theo ®Ó nghÞ cña Héi ®ång qu¶n trÞ. Tæng gi¸m ®èc lµ ®¹i diÖn ph¸p nh©n cña Tæng C«ng ty vµ chÞu tr¸ch nhiÖm tríc Héi ®ång qu¶n trÞ, tríc ngêi bæ nhiÖm m×nh vµ ph¸p luËt vÒ ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña Tæng C«ng ty. Tæng Gi¸m ®èc cïng Chñ tÞch Héi ®ång qu¶n trÞ ký nhËn vèn vµ c¸c nguån lùc kh¸c cña Nhµ níc ®Ó qu¶n lý sö dông theo môc tiªu nhiÖm vô Nhµ níc giao cho Tæng C«ng ty; giao hoÆc ®iÒu hoµ vèn gi÷a c¸c thµnh viªn Tæng C«ng ty theo ph¬ng ¸n ®· ®îc Héi ®ång qu¶n trÞ phª duyÖt; ®iÒu hµnh Tæng C«ng ty theo c¸c nghÞ quyÕt, quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång qu¶n trÞ. Tæng C«ng ty gåm c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn lµ nh÷ng DNNN h¹ch to¸n ®éc lËp, h¹ch to¸n phô thuéc hay ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp. C¸c thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp cã quyÒn tù chñ kinh doanh, chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî vµ cam kÕt cña m×nh trong ph¹m vi vèn do doanh nghiÖp qu¶n lý, sö dông. C¸c doanh nghiÖp nµy cã t c¸ch ph¸p nh©n h¹n chÕ, bëi nã chÞu sù rµng buéc vÒ nghÜa vô vµ quyÒn lîi víi Tæng C«ng ty theo quy ®Þnh t¹i §iÒu lÖ Tæng C«ng ty vµ cña ®¬n vÞ. C¸c thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc kh«ng cã t c¸ch ph¸p nh©n. Nã cã quyÒn tù chñ kinh doanh theo ph©n cÊp cña Tæng C«ng ty, Tæng C«ng ty chÞu tr¸ch nhiÖm cuèi cïng vÒ nghÜa vô tµi chÝnh ph¸t sinh do sù cam kÕt cña c¸c ®¬n vÞ nµy. C¸c thµnh viªn lµ ®¬n vÞ sù nghiÖp ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c lÊy thu bï chi, ®îc Tæng C«ng ty hç trî nÕu thiÕu hôt ng©n s¸ch ho¹t ®éng. Gi÷a Tæng C«ng ty vµ ®¬n vÞ thµnh viªn cã c¸c mèi quan hÖ vÒ tæ chøc, vÒ s¶n xuÊt kinh doanh vµ tµi chÝnh. VÒ mÆt s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c thµnh viªn phô thuéc chÞu sù chØ ®¹o trùc tiÕp tõ Tæng C«ng ty. §èi víi thµnh viªn ®éc lËp, thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña m×nh trªn c¬ së b¶o ®¶m c¸c môc tiªu, chØ tiªu, c¸c c©n ®èi lín, c¸c ®Þnh møc kinh tÕ kü thuËt chñ yÕu phï hîp víi kÕ ho¹ch chung cña toµn Tæng C«ng ty; ®ång thêi më réng kinh doanh ®Ó khai th¸c tèi u cã nguån lùc m×nh cã, ®¸p øng nhu cÇu thÞ trêng. Tæng C«ng ty lùa chän thÞ trêng thèng nhÊt vµ ph©n c«ng gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. VÒ quan hÖ tµi chÝnh, ta tr×nh bµy ë môc sau, vÒ chÕ ®é tµi chÝnh cña Tæng C«ng ty. 1.3. ChÕ ®é tµi chÝnh Tæng C«ng ty 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 §©y lµ vÊn ®Ò rÊt ®îc c¸c ng©n hµng quan t©m khi cho vay c¸c Tæng C«ng ty. Ta xÐt mét sè néi dung sau: a. §èi víi Tæng C«ng ty: Tæng C«ng ty ®îc quyÒn thay ®æi c¬ cÊu vèn vµ tµi s¶n phôc vô cho kinh doanh; ®îc ®iÒu hoµ vèn gi÷a c¸c thµnh viªn cho t¬ng øng víi nhiÖm vô kinh doanh; cã thÓ huy ®éng khÊu hao cña c¸c thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp ®Ó phôc vô nhu cÇu ®Çu t tËp trung díi hai h×nh thøc lµ vay - tr¶ víi l·i suÊt néi bé hoÆc cã thÓ ®îc ghi gi¶m vèn cña ®¬n vÞ bÞ huy ®éng trong trêng hîp ®Æc biÖt; Tæng C«ng ty ®îc vay vèn vµ c¸c quü nhµn rçi cña c¸c thµnh viªn ®éc lËp còng nh cho vay l¹i c¸c thµnh viªn kh¸c theo l·i suÊt néi bé. Tæng C«ng ty còng cã thÓ huy ®éng vèn díi nhiÒu h×nh th¸c kh¸c nh vay ng©n hµng, ®îc b¶o l·nh cho thµnh viªn vay vèn trong vµ ngoµi níc. §èi víi qu¶n lý doanh thu, chi phÝ kinh doanh: Doanh thu cña Tæng C«ng ty gåm doanh thu cña c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn, chi phÝ còng gåm chi phÝ cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn céng thªm chi phÝ cña c¬ quan Tæng C«ng ty. Còng nh vËy, lîi nhuËn cña Tæng C«ng ty lµ tæng lîi nhuËn cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn Tæng C«ng ty ®îc trÝch lËp vµ sö dông c¸c quü tËp trung nh quü dù tr÷ tµi chÝnh, quü ®Çu t ph¸t triÓn, quü nghiªn cøu khoa häc vµ ®µo t¹o, quü phóc lîi vµ khen thëng. C¸c quü nµy ®îc h×nh thµnh trùc tiÕp lîi nhuËn cña c¸c thµnh viªn phô thuéc, tõ viÖc trÝch mét tû lÖ nhÊt ®Þnh tõ c¸c quü t¬ng øng ë c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn ®éc lËp. Hai quü dù tr÷ tµi chÝnh vµ ®Çu t ph¸t triÓn cã vai trß cùc kú quan träng trong ®Çu t tËp trung vµ phßng ngõa rñi ro ë cÊp ®é Tæng C«ng ty. Bëi vËy, Tæng C«ng ty cã thÓ vay quü dù tr÷ tµi chÝnh, quü khÊu hao c¬ b¶n ®a vµo c¸c quü nµy ®Ó tõ ®ã hç trî cho c¸c thµnh viªn kh¸c. VÒ c«ng t¸c kÕ to¸n, Tæng Gi¸m ®èc cã tr¸ch nhiÖm lËp quyÕt to¸n hµng n¨m cña toµn Tæng C«ng ty bao gåm c¶ ®¬n vÞ thµnh viªn. B¸o c¸o quyÕt to¸n tµi chÝnh tæng hîp cña Tæng C«ng ty gåm phÇn h¹ch to¸n tËp trung cña Tæng C«ng ty vµ phÇn tæng hîp b¸o c¸o quyÕt to¸n c¶ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp vµ c¸c ®¬n vÞ sù nghiÖp. b. §èi víi c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. Víi c¸c thµnh viªn h¹ch to¸n ®éc lËp, chÕ ®é tµi chÝnh phÇn lín gièng nh c¸c DNNN kh«ng thuéc c¸c Tæng C«ng ty kh¸c, nhng cã mét sè rµng buéc còng nh quyÒn lîi do mçi quan hÖ víi Tæng C«ng ty, do quy chÕ tµi chÝnh Tæng C«ng ty vµ cña ®¬n vÞ quy ®Þnh. Ngoµi sè vèn ®îc Tæng C«ng ty giao, nã ®îc huy ®éng tõ nhiÒu nguån kh¸c ®Ó ho¹t ®éng kinh doanh theo sù ph©n cÊp cña Tæng C«ng ty, ®ång thêi tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ hiÖu qu¶ cña viÖc huy ®éng vèn. Nã còng ph¶i chÞu sù ®iÒu ®éng vÒ vèn vµ tµi s¶n cña Tæng C«ng ty. §èi víi viÖc vay ®Ó ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n mua m¸y mãc thiÕt bÞ ph¶i lËp ph¬ng ¸n b¸o c¸o Tæng Gi¸m ®èc tr×nh Héi ®ång qu¶n trÞ phª duyÖt tríc khi thùc hiÖn. Doanh nghiÖp còng ph¶i lËp kÕ ho¹ch tµi chÝnh tr×nh Tæng C«ng ty phª duyÖt, tæ chøc thùc hiÖn vµ ®Þnh kú b¸o c¸o tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®ã cho Tæng C«ng ty. ChÕ ®é tµi chÝnh víi ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc nh ®· tr×nh bµy ë phÇn 1.2 c. C«ng ty tµi chÝnh: §©y lµ mét ®Æc ®iÓm trong ho¹t ®éng tµi chÝnh Tæng C«ng ty. HiÖn nay nhiÒu Tæng C«ng ty ®· thµnh lËp c¸c C«ng ty tµi chÝnh theo “QuyÕt ®Þnh sè 104/ Q§ - NH 5 ngµy 02/05/1999 cña Thèng ®èc NHNN ViÖt Nam vÒ viÖc ban hµnh mÉu ®iÒu lÖ C«ng ty tµi chÝnh trong Tæng C«ng ty Nhµ níc, trong ®ã cã c¸c TCT 91 nh Bu chÝnh - viÔn th«ng, Tæng C«ng ty dÖt may, Tæng C«ng ty cao su, Tæng C«ng ty tµu thuû... C«ng ty tµi chÝnh lµ 20
- Xem thêm -