Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại ngân hàng tmcp sài gòn thƣơng tín chi nhánh cần thơ

  • Số trang: 75 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 13 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH ---------------------------------- LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN THƢƠNG TÍN CHI NHÁNH CẦN THƠ Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: TS. LÊ TẤN NGHIÊM LÊ THÁI HÙNG MSSV: 4094043 Lớp: Tài Chính Ngân Hàng 1 – K35 Cần Thơ – 2013 LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ LỜI CẢM TẠ  Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô khoa Kinh tế - Quản trị kinhdoanh, trƣờng Đại học Cần Thơ đã dạy bảo em trong những năm qua, truyền đạt những kiến thức chuyên môn, những kinh nghiệm sống giúp em vững vàng, tự tin hơn khi bƣớc vào đời. Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn thầy Lê Tấn Nghiêm đã nhiệt tình hƣớng dẫn, hỗ trợ em hoàn thành bài luận văn này. Em cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín – chi nhánh Cần Thơ, các anh chị trong chi nhánh và các anh chị Phòng Giao Dịch Cái Khế đã quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất cho em trong thời gian thực tập, giúp em hoàn thiện đề tài này. Em xin kính chúc quý thầy cô khoa Kinh tế, các cô chú, anh chị ở Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín – chi nhánh Cần Thơ và PGD Cái Khế đƣợc nhiều sức khoẻ, hạnh phúc và thành công trong cuộc sống. Cần Thơ, ngày tháng năm 2013 Sinh viên thực hiện Lê Thái Hùng GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM i SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ LỜI CAM ĐOAN  Tôi cam đoan rằng đề tài này do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kế quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kì đề tài nghiên cứu khoa học nào. Cần Thơ, ngày tháng năm 2013 Sinh viên thực hiện Lê Thái Hùng GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM ii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP  Cần Thơ, ngày….tháng….năm 2013 Thủ trƣởng đơn vị (Ký tên và đóng dấu) GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM iii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP   Họ và tên ngƣời nhận xét:…………………………….Học vị: ................................  Chuyên ngành: ..........................................................................................................  Nhiệm vụ trong hội đồng: Cán bộ hƣớng dẫn Cơ quan công tác: ......................................................................................................  Tên sinh viên:…………………………………………MSSV: ...............................  Lớp:  Tên đề tài:..................................................................................................................  Cơ sở đào tạo: ........................................................................................................... NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo 2. Hình thức trình bày 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn 5. Nội dung và kết quả đạt đƣợc (Theo mục tiêu nghiên cứu) GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM iv SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ 6. Các nhận xét khác 7. Kết luận (Ghi rõ mức độ đồng ý hay không đồng ý nội dung đề tài và các yêu cầu chỉnh sửa,…) Cần Thơ, ngày….tháng….năm 2013 Ngƣời nhận xét GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM v SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP   Họ và tên ngƣời nhận xét:…………………………….Học vị: ................................  Chuyên ngành: ..........................................................................................................  Nhiệm vụ trong hội đồng: Cán bộ phản biện Cơ quan công tác: ......................................................................................................  Tên sinh viên:…………………………………………MSSV: ...............................  Lớp:  Tên đề tài:..................................................................................................................  Cơ sở đào tạo: ........................................................................................................... NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo 2. Hình thức trình bày 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn 5. Nội dung và kết quả đạt đƣợc (Theo mục tiêu nghiên cứu) GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM vi SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ 6. Các nhận xét khác 7. Kết luận (Ghi rõ mức độ đồng ý hay không đồng ý nội dung đề tài và các yêu cầu chỉnh sửa,…) Cần Thơ, ngày….tháng….năm 2013 Ngƣời nhận xét GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM vii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ MỤC LỤC Trang Chƣơng 1 GIỚI THIỆU............................................................................................ 1 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ....................................................................................... 1 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU................................................................................. 2 1.2.1. Mục tiêu chung ............................................................................................. 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể ............................................................................................. 2 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ................................................................................... 2 Chƣơng 2 PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........ 3 2.1. PHƢƠNG PHÁP LUẬN...................................................................................... 3 2.1.1. Khái niệm lãi suất, rủi ro lãi suất và các vấn đề liên quan ........................... 3 2.1.1.1. Khái niệm lãi suất và phân loại ............................................................. 3 2.1.1.2. Khái quát về rủi ro lãi suất .................................................................... 3 2.1.1.3. Nguyên nhân và tác động của rủi ro lãi suất ......................................... 4 2.1.2. Các trƣờng hợp xảy ra rủi ro lãi suất ............................................................ 5 2.1.2.1. Rủi ro do thay đổi lãi suất biến đổi ....................................................... 5 2.1.2.2. Rủi ro do thay đổi lãi suất cố định......................................................... 5 2.1.3. Mô hình định giá lại trong đo lƣờng rủi ro lãi suất....................................... 5 2.1.4. Một số chỉ tiêu đánh giá rủi ro lãi suất ......................................................... 7 2.2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................................................ 9 2.2.1 Phƣơng pháp thu thập số liệu......................................................................... 9 2.2.2 Phƣơng pháp phân tích số liệu ....................................................................... 9 Chƣơng 3 KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƢƠNG TÍN CHI NHÁNH CẦN THƠ .................................................. 11 3.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP SÀI SÒN THƢƠNG TÍN .............. 11 3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ................................................................. 11 3.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Sacombank Cần Thơ ........................ 12 3.1.3 Sơ đồ cơ cấu tổ chức và nhiệm vụ các phòng ban ....................................... 14 3.1.3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức ............................................................................ 14 3.1.3.2. Chức năng, nhiệm vụ các phòng ban .................................................. 15 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM viii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ 3.2. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA SACOMBANK CẦN THƠ ........................................................................................................................... 19 3.2.1. Thu nhập ..................................................................................................... 20 3.2.2. Chi phí......................................................................................................... 23 3.2.3. Lợi nhuận .................................................................................................... 24 3.3. MỤC TIÊU, PHƢƠNG HƢỚNG PHÁT TRIỂN .............................................. 25 3.3.1. Thuận lợi và khó khăn của Sacombank Cần Thơ giai đoạn gần đây.......... 25 3.3.1.1. Thuận lợi.............................................................................................. 25 3.3.1.2. Khó khăn ............................................................................................. 26 3.3.2. Phƣơng hƣớng phát triển trong thời gian tới .............................................. 27 Chƣơng 4 PHÂN TÍCH RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƢƠNG TÍN – CHI NHÁNH CẦN THƠ ........... 29 4.1. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI SẢN VÀ NGUỒN VỐN TẠI SACOMBANK CẦN THƠ ................................................................................................................. 29 4.1.1. Cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng ............................................................... 29 4.1.2. Cơ cấu tài sản của ngân hàng...................................................................... 32 4.2. PHÂN TÍCH SỰ BIẾN ĐỘNG CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM VỚI LÃI SUẤT VÀ NGUỒN VỐN NHẠY CẢM VỚI LÃI SUẤT .................................................. 34 4.2.1. Tình hình biến động của tài sản nhạy cảm với lãi suất qua giai đoạn 2010 – 2012 ........................................................................................................................... 34 4.2.1.1. Cho vay khách hàng ............................................................................ 35 4.2.1.2. Tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng (TCTD) khác ngắn hạn ..... 36 4.2.2. Tình hình biến động của nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất qua giai đoạn 2010 – 2012 ............................................................................................................... 36 4.2.2.1. Tiền gửi của các TCTD ....................................................................... 38 4.2.2.2. Tiền gửi thanh toán .............................................................................. 38 4.2.2.3. Tiền gửi tiết kiệm ................................................................................ 39 4.2.2.4. Các loại giấy tờ có giá (GTCG) ngắn hạn ........................................... 39 4.3. ĐÁNH GIÁ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI SACOMBANK CẦN THƠ ................. 40 4.3.1. Lƣợng hóa rủi ro lãi suất tại ngân hàng theo mô hình định giá lại và các chỉ tiêu đo lƣờng khác ..................................................................................................... 40 4.3.2. Đánh giá thực trạng rủi ro lãi suất tại ngân hàng ........................................ 42 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM ix SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ 4.4. PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA SỰ THAY ĐỔI LÃI SUẤT ĐẾN LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG .................................................................................. 43 4.4.1. Khi lãi suất thị trƣờng tăng ......................................................................... 45 4.4.2. Khi lãi suất thị trƣờng giảm ........................................................................ 47 Chƣơng 5 GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƢƠNG TÍN – CHI NHÁNH CẦN THƠ .......................................................................................................................... 51 5.1. CƠ SỞ ĐỂ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI SACOMBANK CẦN THƠ....................................................................................... 51 5.1.1. Tình hình chung .......................................................................................... 51 5.1.2. Những mặt tích cực trong quản trị rủi ro lãi suất tại Sacombank Cần Thơ giai đoạn 2010 – 2012 ............................................................................................... 51 5.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG ........................................................................................................... 52 5.2.1. Nâng cao chất lƣợng các nguồn lực của Sacombank Cần Thơ .................. 53 5.2.2. Điều chỉnh cơ cấu giữa tài sản và nguồn vốn ............................................. 54 5.2.3.Áp dụng các công cụ quản trị rủi ro tài chính hiện đại ................................ 55 Chƣơng 6 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................. 57 6.1 KẾT LUẬN ......................................................................................................... 57 6.2 KIẾN NGHỊ ........................................................................................................ 57 6.2.1. Đối với ngân hàng Nhà nƣớc ...................................................................... 57 6.2.2. Đối với Sacombank Hội sở ......................................................................... 58 Tài liệu tham khảo .................................................................................................. 60 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM x SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ DANH MỤC BẢNG Trang BẢNG 1: TÁC ĐỘNG CỦA THAY ĐỔI LÃI SUẤT ĐẾN THU NHẬP RÒNG TỪ LÃI ............................................................................................................................. 7 BẢNG 2: KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012................................................................................ 19 BẢNG 3: CƠ CẤU TÀI SẢN VÀ NGUỒN VỐN CỦA SACOMBANK CẨN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ......................................................................................... 30 BẢNG 4: TỔNG HỢP TÌNH HÌNH TÀI SẢN NHẠY CẢM VỚI LÃI SUẤT TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 34 BẢNG 5: TÌNH HÌNH CÁC NGUỒN VỐN NHẠY LÃI TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ...................................................................... 37 BẢNG 6: CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH RỦI RO LÃI SUẤT TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 41 BẢNG 7: TÌNH HÌNH LỢI NHUẬN RÒNG TỪ LÃI CỦA SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012................................................................................ 42 BẢNG 8: THU NHẬP LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC TÀI SẢN NHẠY LÃI TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 44 BẢNG 9: CHI PHÍ LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC NGUỒN VỐN NHẠY LÃI TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 44 BẢNG 10: LỢI NHUẬN RÒNG TỪ LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 45 BẢNG 11: THU NHẬP LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC TÀI SẢN NHẠY LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT TĂNG 1% TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 .................................................................................................. 46 BẢNG 12: CHI PHÍ LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC NGUỒN VỐN NHẠY LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT TĂNG 1% (GIẢ ĐỊNH) TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ...................................................................... 46 BẢNG 13: LỢI NHUẬN RÒNG TỪ LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT TĂNG 1% (GIẢ ĐỊNH) TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012........ 47 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM xi SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ BẢNG 14: THU NHẬP LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC TÀI SẢN NHẠY LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT GIẢM 1% TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 .................................................................................................. 48 BẢNG 15: CHI PHÍ LÃI TỪ CÁC KHOẢN MỤC NGUỒN VỐN NHẠY LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT GIẢM 1% (GIẢ ĐỊNH) TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ...................................................................... 49 BẢNG 16: LỢI NHUẬN RÒNG TỪ LÃI TRONG ĐIỀU KIỆN LÃI SUẤT GIẢM 1% TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................. 49 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM xii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1: SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỎ CHỨC CỦA SACOMBANK CẦN THƠ ............... 14 Hình 2: TÌNH HÌNH CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN TRONG TỔNG THU NHẬP TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 20 Hình 3: CƠ CẤU THÀNH PHẦN CỦA TỔNG THU NHẬP TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ...................................................................... 22 Hình 4: CƠ CẤU THÀNH PHẦN CỦA TỔNG CHI PHÍ TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ...................................................................... 24 Hình 5: CƠ CẤU THÀNH PHẦN CÁC KHOẢN MỤC CỦA TỔNG NGUỒN VỐN HUY ĐỘNG ĐƢỢC TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................................................................................................... 32 Hình 6: CƠ CẤU THÀNH PHẦN CỦA CHO VAY KHÁCH HÀNG TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ........................................... 36 Hình 7: CƠ CẤU THÀNH PHẦN CÁC KHOẢN MỤC CỦA VỐN HUY ĐỘNG NGẮN HẠN TẠI SACOMBANK CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............. 40 GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM xiii SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT NHTM : Ngân hàng thƣơng mại Sacombank : Ngân Hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Sài Gòn Thƣơng Tín Sacombank Cần Thơ: Ngân Hàng Sài Gòn Thƣơng Tín Chi nhánh Cần Thơ TCTD : Tổ chức tín dụng TCKT : Tổ chức kinh tế VHĐ : Vốn huy động ĐVT : Đơn vị tính GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM xiv SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ Chƣơng 1 GIỚI THIỆU 1.1. Lý do chọn đề tài Ngân hàng thƣơng mại (NHTM) là một loại hình tổ chức tín dụng có đối tƣợng kinh doanh là tiền tệ nên nguồn vốn là yếu tố quan trọng quyết định đến sự tồn tại, hoạt động và phát triển của ngân hàng. Vì vậy, để tồn tại và phát triển ổn định, đòi hỏi các ngân hàng phải quản trị nguồn vốn và những rủi ro sao cho có hiệu quả (huy động vốn từ đâu và sử dụng nhƣ thế nào để đạt hiệu quả tối ƣu) điều này đồng nghĩa với việc các ngân hàng phải thích ứng nhanh với các biến động thị trƣờng (lãi suất, tỷ giá, các chính sách, quy định của nhà quản lý), tạo ra nhiều sản phẩm, dịch vụ mới và đa dạng hơn nhằm thu hút nhiều nguồn vốn với mức chi phí phù hợp và sử dụng một cách hiệu quả các nguồn vốn đó. Thực tế cho thấy, việc quản lý nguồn vốn của các NHTM rất phức tạp và còn nhiều bất cập vì ngoài nguồn tự có, các ngân hàng còn phải huy động thêm nguồn vốn từ bên ngoài để đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, NHTM sử dụng những nguồn vốn huy động vào các hoạt động tín dụng, trung gian thanh toán, đầu tƣ thông qua việc kinh doanh các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến sử dụng vốn. Rủi ro lãi suất tồn tại hầu hết trong các nghiệp vụ của NHTM nhƣ hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng, hoạt động kinh doanh ngoại tệ…đều chịu sự ảnh hƣởng của lãi suất của thị trƣờng. Hiện nay, lãi suất thị trƣờng thƣờng xuyên thay đổi, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với các ngân hàng. Việc quản lý tốt rủi ro lãi suất giúp cho ngân hàng có thể chủ động trong các hoạt động huy động và sử dụng các nguồn vốn một cách hiệu quả và mang lại lợi nhuận tối ƣu…và để hoạt động kinh doanh đạt hiệu quả thì công tác quản trị rủi ro lãi suất cần phải đƣợc quan tâm đúng mức. Trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, ngân hàng thƣơng mại cổ phần Sài Gòn Thƣơng Tín (Sacombank) là một trong những ngân hàng có vị trí quan trọng bởi bề dày kinh nghiệm, quy mô và chất lƣợng hoạt động. Để có thể đạt đƣợc những mục tiêu chiến lƣợc đề ra, Sacombank cần làm tốt công tác quản trị ngân hàng. Bên cạnh đó, trong các hoạt động kinh doanh của ngân hàng không thể tránh khỏi những nguy cơ nên Sacombank phải chú trọng vào việc quản lý các loại rủi ro, nhất là rủi ro lãi GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM 1 SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ suất vì đây vừa là nguồn thu nhập chính vừa là chi phí của ngân hàng và nếu không quản trị tốt loại rủi ro này sẽ làm phát sinh thêm những loại rủi ro khác. Trong tình hình khó khăn hiện nay, việc quản trị rủi ro lãi suất lại càng cần thiết và cấp bách. Vì thế, em quyết định chọn đề tài “Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín chi nhánh Cần Thơ giai đoạn 2010 – 2012” để làm đề tài nghiên cứu. 1.2. Mục tiêu nghiên cứu 1.2.1. Mục tiêu chung Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank chi nhánh Cần Thơ (Sacombank Cần Thơ) giai đoạn 2010 – 2012 và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả rủi ro lãi suất. 1.2.2. Mục tiêu cụ thể - Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank Cần Thơ giai đoạn 2010 – 2012. - Đo lƣờng và đánh giá thực trạng rủi ro lãi suất tại Sacombank Cần Thơ. - Đề xuất biện pháp nâng cao năng lực quản lý rủi ro lãi suất tại Sacombank Cần Thơ. 1.3. Phạm vi nghiên cứu Đề tài đƣợc thực hiện tại Sacombank Cần Thơ và có sử dụng số liệu sơ cấp đƣợc cung cấp bởi phòng Hành chính – kế toán theo thời gian từ đầu năm 2010 đến hết năm 2012. Đề tài tập trung nghiên cứu, phân tích tình hình rủi ro lãi suất và dựa trên kết quả phân tích có thể đề xuất một số giải pháp quản trị rủi ro tại Sacombank Cần Thơ GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM 2 SVTH: LÊ THÁI HÙNG Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ LVTN Chƣơng 2 PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. PHƢƠNG PHÁP LUẬN 2.1.1. Khái niệm lãi suất, rủi ro lãi suất và các vấn đề liên quan 2.1.1.1. Khái niệm lãi suất và phân loại Lãi suất đƣợc hiểu theo nghĩa cơ bản là giá cả của vốn, là giá của quyền sử dụng vốn trong một thời hạn xác định đƣợc thoả thuận, mà bên mua quyền sử dụng phải trả cho bên sở hữu vốn hoặc trung gian tài chính (ngân hàng thƣơng mại, các loại hình tổ chức tín dụng khác. Thông thƣờng, lãi suất đƣợc biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm (%) của tổng số tiền vay phải trả tính trên một đơn vị thời gian cụ thể. Trên thực tế, dựa trên các tiêu chí khác nhau nên lãi suất đƣợc phân loại thành nhiều loại hình: - Theo mục đích nghiệp vụ kinh doanh của ngân hàng: lãi suất huy động (lãi suất tiền gửi), lãi suất cho vay, lãi suất chiết khấu và tái chiết khấu, lãi suất cơ bản, lãi suất liên ngân hàng. - Theo giá trị thực của lãi suất: lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực. - Theo thời gian: lãi suất ngắn hạn, lãi suất trung và dài hạn. - Theo loại tiền: lãi suất nội tệ, lãi suất ngoại tệ. 2.1.1.2. Khái quát về rủi ro lãi suất Rủi ro lãi suất là một trong những loại rủi ro tài chính trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Rủi ro này xuất hiện khi có sự thay đổi lãi suất thị trƣờng hoặc có những yếu tố liên quan tác động đến lãi suất dẫn đến tổn thất về tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng. Bản chất của nghiên cứu rủi ro lãi suất là nghiên cứu về lãi suất và sự thay đổi của lãi suất. Rủi ro lãi suất đƣợc phân loại thành các loại sau: a) Rủi ro tái định giá (Repricing risk) Mức độ nhạy cảm của tài sản và công nợ đối với lãi suất phụ thuộc vào kì hạn cho tới ngày định giá gần nhất. Khi đó, lãi suất đƣợc thay đổi lại trong thời gian kì hạn của hợp đồng hay thỏa thuận tiền gửi. Thời hạn tái định giá là khoảng thời gian còn lại tính đến ngày lãi suất đƣợc thay đổi lại. Trong khoảng thời gian đáo hạn có GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM 3 SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ thể có nhiều thời hạn tái định giá. Với những tài sản và công nợ có lãi suất thả nổi, thời gian hợp lý nhất để đánh giá rủi ro lãi suất là thời hạn tái định giá, chứ không phải thời gian còn lại đến khi đáo hạn. b)Rủi ro mất cân đối (Mismatch or Gap risk) Sự mất cân đối giữa ngày đáo hạn theo hợp đồng của tài sản với lãi suất cố định và công nợ dùng để tài trợ các tài sản đó sẽ tạo ra rủi ro lãi suất. c) Rủi ro cơ bản (Basic risk) Rủi ro này phát sinh khi lãi suất của các tài sản và công nợ khác nhau có biểu hiện khác nhau cho dù chúng có cùng thời hạn tái định giá. d) Rủi ro quyền lựa chọn (Option Risk) Là loại rủi ro khi khách hàng có thể sử dụng quyền để tham gia hay chấm dứt hợp đồng với lãi suất cố định. Điều này có thể do việc thực hiện quyền lựa chọn trong hợp đồng hay do khách hành chấm dứt hợp đồng do lãi suất ƣu đãi hơn trên thị trƣờng. 2.1.1.3. Nguyên nhân và tác động của rủi ro lãi suất a) Nguyên nhân - Bất cân xứng về kỳ hạn giữa tài sản và nguồn vốn: kỳ hạn của nguồn vốn nhỏ hơn kỳ hạn của tài sản thì ngân hàng gặp rủi ro khi lãi suất tăng. Còn nếu nhƣ kì hạn của nguồn vốn lớn hơn kì hạn của tài sản thì rủi ro sẽ phát sinh khi lãi suất giảm. - Sự không phù hợp về khối lƣợng vốn huy động và nhu cầu cho vay của lƣợng vốn đó. - Ngân hàng áp dụng các loại lãi suất khác nhau trong quá trình huy động và cho vay: huy động vốn với lãi suất cố định, cho vay với lãi suất biến đổi. Ngƣợc lại, huy động vốn với lãi suất biến đổi, cho vay với lãi suất cố định. - Tỷ lệ lạm phát dự báo không phù hợp với tỷ lệ lạm phát thực tế khiến nguồn vốn của ngân hàng không đƣợc bảo toàn sau khi cho vay. - Một số nguyên nhân bên ngoài đến từ cung cầu của thị trƣờng vốn, các cơ chế quản lý. b) Tác động Từ những nguyên nhân ở trên ta có thể thấy đƣợc những tác động của rủi ro lãi suất đến hoạt động của ngân hàng nhƣ: làm tăng chi phí hoạt động, giảm thu nhập GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM 4 SVTH: LÊ THÁI HÙNG LVTN Phân tích tình hình rủi ro lãi suất tại Sacombank – CN Cần Thơ và giá trị tài sản có của ngân hàng. Ngoài ra, khi rủi ro lãi suất phát sinh còn làm phát sinh thêm những loại rủi ro khác nhƣ rủi rỏ thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá. 2.1.2. Các trƣờng hợp xảy ra rủi ro lãi suất 2.1.2.1. Rủi ro do thay đổi lãi suất biến đổi Khi lãi suất thị trƣờng thay đổi tạo ra sự co giãn về lãi suất của các khoản mục thuộc tài sản có và những khoản mục thuộc tài sản nợ. Sự co giãn của từng khoản mục không đồng thời, không cùng mức độ so với nhau và với lãi suất thị trƣờng. Hệ quả là thu nhập từ lãi của ngân hàng không ổn định, khó lƣờng và các kế hoạch kinh doanh, chiến lƣợc hoạt động bị ảnh hƣởng. 2.1.2.2. Rủi ro do thay đổi lãi suất cố định - Tình huống 1:khối lƣợng của các tài sản có lớn hơn khối lƣợng của các tài sản nợ. Khi lãi suất thị trƣờng tăng thì lãi suất đầu vào sẽ tăng lên. Chi phí nguồn vốn tăng nhƣng lãi suất thu từ sử dụng vốn không tăng, ngân hàng có thể bị lỗ. Ngƣợc lại, khi lãi suất thị trƣờng giảm thì ngân hàng có thể gia tăng lợi nhuận do gia tăng chênh lệch lãi suất vào và ra. - Tình huống 2: khối lƣợng của các tài sản nợ lớn hơn khối lƣợng của các tài sản có. Trong trƣờng hợp này, ngân hàng lại có lợi khi lãi suất thị trƣờng tăng và chịu rủi ro khi lãi suất thị trƣờng giảm. Trong cả hai tình huống, khi có sự biến động của lãi suất thị trƣờng sẽ dẫn đến sự biến động các chỉ tiêu kinh doanh (chi phí, thu nhập, lợi nhuận) của ngân hàng. Sự chênh lệch giữa hai loại tài sản có và tài sản nợ càng lớn thì sự tác động của thay đổi lãi suất càng nhiều. 2.1.3. Mô hình định giá lại trong đo lƣờng rủi ro lãi suất Để quản trị rủi ro lãi suất, cần phải lƣợng hóa rủi ro lãi suất, qua đó có thể đo lƣờng mức độ ảnh hƣởng, phân tích và đƣa ra các giải pháp phù hợp. Một trong những mô hình lƣợng hoá rủi ro lãi suất hữu ích và dễ áp dụng đó là mô hình định giá lại (Repricing Model). Nội dung của mô hình này là việc phân tích các luồng tiền dựa trên nguyên tắc giá trị ghi sổ nhằm xác định chênh lệch giữa lãi suất thu đƣợc từ các khoản mục thuộc tài sản trong bảng cân đối kế toán và lãi suất thanh toán cho vốn huy động sau một thời gian nhất định. GVHD: TS LÊ TẤN NGHIÊM 5 SVTH: LÊ THÁI HÙNG
- Xem thêm -