Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện vĩnh thạnh - tp cần thơ

  • Số trang: 80 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 114 |
  • Lượt tải: 6
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH ---  --- LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH ÁP DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH - TP CẦN THƠ Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: ThS. TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN MSSV: 4094776 Lớp: Kinh tế nông nghiệp 4 - K35 Cần Thơ 02/2013 LỜI CẢM TẠ ------  -----Qua hơn 4 năm học tập em xin cảm ơn sự giảng dạy của quý thầy, cô trƣờng Đại học Cần Thơ nói chung và quý thầy cô khoa Kinh tế - QTKD nói riêng đã tận tình truyền đạt những kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập. Đặc biệt en xin cảm ơn cô Trần Thụy Ái Đông là giáo viên hƣớng dẫn của em. Cô đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ để em có thể hoàn thiện bài viết của mình. Con xin cảm ơn cha mẹ đã ủng hộ tinh thần cũng nhƣ vật chất để con có thể hoàn thành tốt bài luận văn. Em xin cảm ơn quý lãnh đạo UBND huyện Vĩnh Thạnh và Phòng nông nghiệp huyện Vĩnh Thạnh đã nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu để em có thể hoàn thành bài viết. Đặc biệt, em xin cảm ơn các hộ nông dân sản xuất lúa ở xã Thạnh Quới huyện Vĩnh Thạnh đã nhiệt tình trả lời bảng câu hỏi phỏng vấn để em có thể thu thập số liệu sơ cấp thuận lợi. Cuối lời, em xin kính chúc cha mẹ, cô Ái Đông, toàn thể quý thầy cô, quý cô chú công tác tại UBND huyện Vĩnh Thạnh và Phòng nông nghiệp huyện, quý bà con nông dân dồi dào sức khỏe, công tác, sản xuất tốt và gặt hái nhiều thành công. Em xin trân trọng cảm ơn! Cần Thơ, ngày …. tháng …. năm … Sinh viên thực hiện Huỳnh Thị Huyền Trân i LỜI CAM ĐOAN -----------Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Cần Thơ, ngày …. tháng …. năm … Sinh viên thực hiện Huỳnh Thị Huyền Trân ii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN ----------- Họ và tên giáo viên hƣớng dẫn: TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG  Học vị: Thạc Sỹ  Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp  Cơ quan công tác: Bộ môn quản trị kinh doanh – Khoa kinh tế - QTKD, Đại học Cần Thơ  Họ và tên sinh viên: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN  MSSV: 4094776  Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp  Tên đề tài: Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo ................................................................................................................................... 2. Hình thức ................................................................................................................................... 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài ................................................................................................................................... 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn ................................................................................................................................... 5. Nội dung và kết quả đạt đƣợc ................................................................................................................................... 6. Các nhận xét khác ................................................................................................................................... 7. Kết luận ................................................................................................................................... Cần Thơ, ngày ….. tháng …. năm … Người nhận xét iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN ----------- Họ và tên giáo viên: ............................................................................................  Học vị: ................................................................................................................  Chuyên ngành:.....................................................................................................  Cơ quan công tác: ................................................................................................  Họ và tên sinh viên: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN  MSSV: 4094776  Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp  Tên đề tài: Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo ................................................................................................................................... 2. Hình thức ................................................................................................................................... 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài ................................................................................................................................... 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn ................................................................................................................................... 5. Nội dung và kết quả đạt đƣợc ................................................................................................................................... 6. Các nhận xét khác ................................................................................................................................... 7. Kết luận ................................................................................................................................... Cần Thơ, ngày ….. tháng …. năm … Người nhận xét iv MỤC LỤC Trang CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ................................................................................ 1 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ...................................................................... 1 1.1.1. Sự cần thiết của đề tài .............................................................................. 1 1.1.2. Căn cứ khoa học và thực tiễn................................................................... 2 1.1.2.1. Căn cứ khoa học ............................................................................... 2 1.1.2.2. Căn cứ thực tiễn ............................................................................... 2 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ........................................................................... 2 1.2.1. Mục tiêu chung ........................................................................................ 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể ........................................................................................ 2 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU ................... 3 1.3.1. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................. 3 1.3.2. Giả thuyết nghiên cứu ............................................................................. 3 1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU .............................................................................. 3 1.4.1. Phạm vi không gian ................................................................................. 3 1.4.2. Phạm vi thời gian ..................................................................................... 3 1.4.3. Đối tƣợng nghiên cứu .............................................................................. 4 1.4 LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU ................................................................................ 4 CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................................................................................ 6 2.1. PHƢƠNG PHÁP LUẬN ................................................................................ 6 2.1.1. Một số khái niệm ..................................................................................... 6 2.1.1.1. Nông hộ và nguồn lực nông hộ.......................................................... 6 2.1.1.2. Sản xuất và khoa học – công nghệ..................................................... 6 2.1.1.3. Hiệu quả ............................................................................................. 6 2.1.1.4. Khái niệm về cơ giới hóa ................................................................... 7 2.1.1.5. Khái niệm về chi phí .......................................................................... 7 2.1.2. Các chỉ tiêu kinh tế .................................................................................. 7 2.1.3. Các chỉ số tài chính .................................................................................. 8 2.2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................. 8 v 2.2.1. Phƣơng pháp thu thập số liệu .................................................................. 8 2.2.2. Phƣơng pháp phân tích số liệu ................................................................ 9 CHƢƠNG 3: GIỚI THIỆU VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU .......................... 12 3.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU ............................................... 12 3.1.1. Vị trí địa lý ............................................................................................. 12 3.1.2. Điều kiện tự nhiên.................................................................................. 12 3.1.3. Kinh tế xã hội ......................................................................................... 13 3.2. VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA CƠ GIỚI HÓA ĐỐI VỚI SẢN XUẤT LÚA ......................................................................................................... 15 3.3. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC HỘ SẢN XUẤT LÚA ............................ 16 3.3.1. Nguồn lao động...................................................................................... 16 3.3.2. Kinh nghiệm sản xuất ............................................................................ 16 3.3.3. Trình độ học vấn .................................................................................... 18 3.3.4. Diện tích đất đai ..................................................................................... 19 3.3.5. Nguồn lực vốn sản xuất ......................................................................... 20 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH ỨNG DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TP CẦN THƠ ....... 24 4.1. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH ỨNG DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TP CẦN THƠ ................................... 24 4.1.1. Khâu làm đất gieo sạ.............................................................................. 24 4.1.2. Khâu tƣới tiêu, chăm sóc, bón phân, thuốc bảo vệ thực vật .................. 25 4.1.3. Khâu thu hoạch, vận chuyển .................................................................. 27 4.1.4. Khâu bảo quản ....................................................................................... 29 4.1.5. Khâu chế biến ........................................................................................ 30 4.2. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG GIÁ CẢ LAO ĐỘNG TRONG NÔNG NGHIỆP TẠI ĐỊA PHƢƠNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN VIỆC ỨNG DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA ....................... 30 4.2.1. Sự biến động của giá lao động trong nông nghiệp tại huyện Vĩnh Thạnh TP Cần Thơ .......................................................................................................... 30 4.2.1.1. Đặc điểm của lao động nông nghiệp trong huyện ........................... 31 4.2.1.2. Phân tích tình hình biến động của giá cả lao động nông nghiệp trong huyện ................................................................................................................... 33 vi 4.2.2. Nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hƣởng đến việc ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa trong huyện ........................................................................ 35 4.3. PHÂN TÍCH ĐÓNG GÓP CỦA CƠ GIỚI HÓA ĐỐI VỚI THU NHẬP RÒNG TỪ SẢN XUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TP CẦN THƠ ...................................................................................... 36 4.3.1 Đóng góp của cơ giới hóa trong sản xuất lúa vào thu nhập ròng của các hộ sản xuất lúa vụ Đông Xuân ............................................................................ 38 4.3.2 Đóng góp của cơ giới hóa trong sản xuất lúa vào thu nhập ròng của các hộ sản xuất lúa vụ Hè Thu ........................................................................................ 44 CHƢƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA CỦA NÔNG HỘ Ở HUYỆN VĨNH THẠNH, TP CẦN THƠ .................................................................................... 49 5.1. TỒN TẠI VÀ NGUYÊN NHÂN ................................................................. 49 5.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA ....................................................................... 50 CHƢƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.................................................... 52 6.1. KẾT LUẬN ................................................................................................... 52 6.2. KIẾN NGHỊ ................................................................................................. 53 TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 55 PHỤ LỤC ........................................................................................................... 56 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 BẢNG PHÂN BỐ MẪU PHỎNG VẤN ............................................... 9 Bảng 3.1 NGUỒN NHÂN LỰC CỦA NÔNG HỘ ............................................. 16 Bảng 3.2 TUỔI CỦA CHỦ HỘ .......................................................................... 17 Bảng 3.3 SỐ NĂM THAM GIA SẢN XUẤT LÚA CỦA NÔNG HỘ ............... 17 Bảng 3.4 TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN ........................................................................ 19 Bảng 3.5 DIỆN TÍCH ĐẤT TRỒNG LÚA CỦA NÔNG HỘ............................. 20 Bảng 3.6 NGUỒN VỐN SẢN XUẤT LÚA CỦA NÔNG HỘ ........................... 21 Bảng 3.7 TÌNH HÌNH VY VỐN ĐỂ SẢN XUẤT LÚA CỦA NÔNG HỘ ........ 21 Bảng 3.8 CHI PHÍ VỐN SẢN XUẤT CỦA NÔNG HỘ CHO MỘT VỤ TRÊN MỘT CÔNG LÚA .............................................................................................. 22 Bảng 3.9 TÌNH HÌNH TẬP HUẤN CỦA NÔNG HỘ ........................................ 23 Bảng 4.1 TÌNH HÌNH ÁP DỤNG MÁY MÓC, DỤNG CỤ VÀO KHÂU SẢN LÀM ĐẤT, GIEO SẠ TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH .............................................................................................................................. 25 Bảng 4.2 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG MÁY BƠM NƢỚC TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH......................................................................... 26 Bảng 4.3. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG MÁY TRONG KHÂU PHUN XỊT CỦA NÔNG HỘ Ở HUYỆN VĨNH THẠNH ............................................................. 26 Bảng 4.4 TÌNH HÌNH ÁP DỤNG MÁY CẮT VÀO KHÂU THU HOẠCH LÚA Ở HUYỆN VĨNH THẠNH NĂM 2012 .............................................................. 28 Bảng 4.5 TÌNH HÌNH SỬ DỤNG LÒ SẤY ĐỂ SẤY LÚA CỦA NÔNG HỘ SẢN XUẤT LÚA ................................................................................................ 29 Bảng 4.6 TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN CỦA LỰC LƢỢNG LAO ĐỘNG TẠI HUYỆN VĨNH THẠNH NĂM 2012 .................................................................. 31 Bảng 4.7 TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG GIÁ THUÊ LAO ĐỘNG NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN VĨNH THẠNH GIAI ĐOẠN 2010 - 2012 ...................................... 34 Bảng 4.8 CÁC CHỈ TIÊU KINH TẾ MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ ĐÔNG XUÂN CỦA NÔNG HỘ ..................................................................................... 40 Bảng 4.9 CÁC CHỈ SỐ TÀI CHÍNH MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ ĐÔNG XUÂN CỦA NÔNG HỘ ..................................................................................... 41 Bảng 4.10 KẾT QUẢ CHẠY HỒI QUY MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ viii ĐÔNG XUÂN Ở HUYỆN VĨNH THẠNH ........................................................ 42 Bảng 4.11 CÁC CHỈ TIÊU KINH TẾ MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ HÈ THU CỦA NÔNG HỘ ......................................................................................... 45 Bảng 4.12 CÁC CHỈ SỐ TÀI CHÍNH MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ HÈ THU CỦA NÔNG HỘ ......................................................................................... 46 Bảng 4.13 KẾT QUẢ CHẠY HỒI QUY MÔ HÌNH SẢN XUẤT LÚA VỤ HÈ THU Ở HUYỆN VĨNH THẠNH ........................................................................ 47 ix DANH MỤC HÌNH Hình 3.1 BIỂU ĐỒ SỐ NĂM KINH NGHIỆM CỦA NÔNG HỘ ..................... 18 Hình 3.2 BIỂU ĐỒ TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN CỦA NÔNG HỘ........................... 19 Hình 4.1 BIỂU ĐỒ CƠ CÁU LAO ĐỘNG Ở HUYỆN VĨNH THẠNH............ 32 x DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ĐBSCL : Đồng bằng Sông Cửu Long GĐLH : Gặt đập liên hợp BVTV : Bảo vệ thực vật KHKT : Khoa học kỹ thuật UBND : Ủy ban nhân dân ĐVT : Đơn vị tính xi TÓM TẮT ---------- Đề tài nghiên cứu nhằm phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa của các hộ sản xuất tại huyện Vĩnh Thạnh, TPCT. Qua kết quả nghiên cứu cho thấy các hộ sản xuất lúa ở huyện chỉ áp dụng máy móc vào một số khâu nhƣ bơm nƣớc, xới đất, riêng khâu gieo sạ và thu hoạch áp dụng chƣa nhiều, còn khâu xịt thuốc đã sử dụng các thiết bị hỗ trợ nhƣ bình phun các loại. Các khâu cón lại nhƣ bón phân, làm cỏ, dặm lúa vẫn đƣợc các hộ làm theo phƣơng thức sản xuất truyền thống. Ở các khâu đã đƣợc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất thì số lƣợng máy móc ở địa phƣơng vẫn chƣa đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất, bên cạnh đó các loại máy móc đã sử dụng trong thời gian dài nên chất lƣợng có giảm sút. Qua phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa cho thấy yếu tố lao động đóng vai trò quyết định đến việc áp dụng của nông hộ. Bên cạnh đó, lực lƣợng lao động nông nghiệp tại địa phƣơng đang khan hiếm dần và già đi do sự dịch chuyển của đội ngủ lao động trẻ từ nông nghiệp sang lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ. Tình hình khan hiếm lao động kéo theo giá lao động ngày càng tăng, do đó việc đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa là cần thiết. Tuy nhiên, ngoài yếu tố lao động cón một số yếu tố chủ quan và khách quan khác cũng ảnh hƣởng đến việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa nhƣ cơ cấu, quy mô đất cảu nông hộ, kinh nghiệm, tập quán canh tác, giống sử dụng, thời vụ, số lƣợng, chất lƣợng máy móc thiết bị, trình độ của các cán bộ, điều kiện tự nhiên, thời tiết,... Bên cạnh đó, qua phân tích cơ cấu chi phí sản xuất lúa của nông hộ thấy rằng nông hộ đầu tƣ khoảng 36% tổng chi phí vào lao động gia đình và lao động thuê. Trong khi đó, các hộ sản xuất ở huyện chỉ đầu tƣ khoảng 10% cho chi phí cơ giới hóa trên tổng chi phí. Qua phân tích, đã đƣa ra một số giải pháp nhƣ thay đổi tập quán sản xuất nâng cao trình độ lao động nông nghiệp, thực hiện “dồn điền đổi thửa”… nhằm góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa của nông hộ ở huyện Vĩnh Thạnh xii Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT CHƢƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1.1. Sự cần thiết của đề tài Thành phố Cần Thơ là một trong các tỉnh có diện tích trồng lúa lớn ở ĐBSCL, đã và đang từng bƣớc đi vào con đƣờng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Thế nhƣng việc thực hiện công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn còn yếu và thiếu đồng bộ, còn tùy thuộc rất lớn vào trình độ và nguồn vốn của nông hộ. Cơ sở sản xuất công nghiệp phục vụ nông nghiệp còn yếu, lực lƣợng lao động qua đào tạo nghề ở nông thôn còn thấp... cũng là một trong những trở ngại trong việc ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp, phát triển nông thôn. Vì vậy, việc áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất còn hạn chế, năng suất lao động thấp, chi phí đầu tƣ cao, các dịch vụ cơ khí kém phát triển, đời sống của nông dân ở nông thôn còn nhiều khó khăn. Vĩnh Thạnh là huyện vùng sâu, vùng xa của thành phố Cần Thơ nằm ở vùng trũng của tứ giác Long Xuyên, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và thƣơng mại dịch vụ chỉ ở dạng sơ khai tự phát và nhỏ lẻ. Tuy những năm gần đây, cơ cấu kinh tế đã có những bƣớc chuyển dịch theo hƣớng tích cực, nền nông nghiệp chiếm vị trí cao trong tổng GDB hằng năm của huyện, nên huyện cũng đã tập trung thực hiện cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp nhằm giảm chi phí, sức lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tổng diện tích trồng lúa trong huyện khoảng 58.794 ha, sản lƣợng đạt 325.968 tấn, năng suất đạt 55,44 tạ/ha. Bên cạnh đó, lao động nông nghiệp ở địa phƣơng ngày càng trở nên khan hiếm do sự thu hút lao động ở các địa phƣơng, tỉnh, thành phố khác nhằm tạo thu nhập cao hơn cho gia đình, do đó giá lao động nông nghiệp ngày càng tăng cao. Các hộ sản xuất lúa gặp nhiều khó khăn trong việc thuê mƣớn lao động vào thời điểm thu hoạch, thu hoạch lúa thủ công cắt bằng tay với giá khoảng 180.000 đồng/công với lúa đứng, còn lúa ngã khoảng 200.000 đồng/công. Trƣớc tình hình lao động địa phƣơng khan hiếm thì việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa là cần thiết, việc ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 1 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT lúa sẽ mang lại hiệu quả cao nhƣ tiết kiệm giống, phân bón, chi phí… Hiện nay tình hình áp dụng cơ giới hóa ở khâu thu hoạch trên 30%, khâu gieo cấy khoảng 90% ở ĐBSCL và còn nhiều khâu khác nữa. Tuy nhiên, tình hình ứng dụng ở huyện chƣa đồng bộ, chỉ mới áp dụng ở một số khâu nhƣ làm đất, bơm nƣớc. Ở các khâu cắt, làm cỏ, bón phân, phun xịt…. hầu nhƣ vẫn đƣợc làm thủ công theo lối truyền thống. Vì vậy, em chọn đề tài: “ Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh thành phố Cần Thơ” nhằm định hƣớng cần cơ giới hóa ở khâu nào và đƣa ra một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của việc ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa trong huyện, để đƣa nền nông nghiệp trong huyện ngày càng đi lên. 1.1.2. Căn cứ khoa học và thực tiễn 1.1.2.1. Căn cứ khoa học Đề tài đƣợc thực hiện với sự vận dụng kiến thức từ các môn học: Kinh tế sản xuất, Nguyên lý thống kê kinh tế, Kinh tế lƣợng… 1.1.2.2. Căn cứ thực tiễn Nƣớc ta là nƣớc nông nghiệp, hơn 70% dân số sản xuất nông nghiệp, vì thế ngành nông nghiệp đã gắn bó với nhân dân từ rất lâu đời nhƣng phần lớn còn làm thủ công, áp dụng khoa học kỹ thuật và máy móc vào sản xuất còn yếu. Vì vậy Đảng và Nhà Nƣớc đã nêu là phải hết sức coi trọng công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn theo hƣớng sản xuất lớn. Bên cạnh đó, đối với nền nông nghiệp hiện nay cần phải ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật mới và thực hiện cơ giới hóa trong sản xuất trên đồng ruộng để từ đó có thể nâng cao khả năng cạnh tranh đối với sự phát triển của nông nghiệp. 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.2.1. Mục tiêu chung Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa. 1.2.2. Mục tiêu cụ thể - Phân tích tình hình ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh. - Phân tích tình hình biến động giá cả lao động nông nghiệp tại địa GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 2 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT phƣơng nhằm đƣa ra định hƣớng nên cơ giới hóa ở khâu nào. - Phân tích đóng góp của cơ giới hóa đối với thu nhập ròng từ việc sản xuất lúa của các nông hộ. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụng cơ giới hóa tại huyện Vĩnh Thạnh. 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 1.3.1. Câu hỏi nghiên cứu - Các hộ sản xuất ở huyện Vĩnh Thạnh đã ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa nhƣ thế nào? - Giá cả lao động nông thôn ở huyện Vĩnh Thạnh biến động ra sao? - Nên cơ giới hóa ở những khâu nào trong quá trình sản xuất lúa? - Cơ giới hóa đã đóng góp nhƣ thế nào đến thu nhập ròng của các hộ sản xuất lúa? - Cần đề ra những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh? 1.3.2. Giả thuyết nghiên cứu Chi phí mua sắm máy móc, thiết bị dụng cụ để phục vụ cho sản xuất. Các nhân tố nhƣ kinh nghiệm, trình độ học vấn, diện tích, số lao động,… có ảnh hƣởng đến việc quyết định áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất của nông hộ. 1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.4.1. Phạm vi không gian Đề tài đƣợc thực hiện tại huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. 1.4.2. Phạm vi thời gian - Số liệu thứ cấp đƣợc thu thập từ các báo cáo, tài liệu của Phòng Nông Nghiệp huyện Vĩnh Thạnh thành phố Cần Thơ giai đoạn 2010-2012. - Số liệu sơ cấp đƣợc thu thập dựa trên bảng câu hỏi phỏng vấn trực tiếp các nông hộ sản xuất lúa niên vụ 2011-2012, số liệu thu thập từ chi phí, sản lƣợng, thu nhập, tình hình sử dụng máy móc, thiết bị vào sản xuất lúa của nông hộ trong 2 vụ lúa. - Thời gian thu thập số liệu từ 01/2012 – 04/2012 GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 3 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT 1.4.3. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là các hộ sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ và việc áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa của nông hộ. 1.5. LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU Nguyễn Thị Thu Hƣơng (2006) đã thực hiện đề tài: “Phân tích tác động của khoa học kỹ thuật đến hiệu quả sản xuất lúa tại xã Hồ Đắc Kiện, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng”. Đề tài đã phân tích sự lựa chọn khoa học kỹ thuật mới của nông hộ; nhận định và phân tích các chính sách liên quan đến việc hỗ trợ ứng dụng khoa học kỹ thuật mới; đánh giá hiệu quả sản xuất của nông hộ với việc áp dụng khoa học kỹ thuật mới; từ đó, đề ra giải pháp phát huy các mặt tích cực và khắc phục những hạn chế trong quá trình triển khai và ứng dụng kỹ thuật đối với nông hộ sản xuất tại xã Hồ Đắc Kiện, Mỹ Tú, Sóc Trăng. TS Lê Văn Bảnh, viện trƣởng viện lúa ĐBSCL, tại hội chợ triển lãm thành tựu 10 năm xây dựng và phát triển ĐBSCL (tháng 4/2012) đã có bài tham luận: “Tình hình ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp ĐBSCL”. Bài đã nêu ra những lợi ích của cơ giới hóa là nâng cao hiệu quả kỹ thuật, nâng cao hiệu quả kinh tế, giải phóng bớt lực lƣợng lao động trong nông nghiệp và giảm cƣờng độ lao động nặng nhọc cho nông dân. Bên cạnh đó, tác giả đã đánh giá tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL qua các khâu: làm đất, tƣới tiêu, gieo-cấy, chăm sóc-bón phân-bảo vệ thực vật, thu hoạch, sau thu hoạch và vận chuyển. Lê Bảo Thạnh (2012) đã thực hiện đề tài: “Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến tiến bộ kỹ thuât vào sản xuất lúa của nông hộ xã Phú Long, Phú Tân, An Giang”. Đề tài đã phân tích thực trạng và đánh giá hiệu quả của việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất lúa của các nông hộ ở xã Phú Long; phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất lúa của nông hộ ở xã Phú Long. Tác giả thiết lập mô hình Binary Logistic để xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa của nông hộ. Sau khi sử dụng phần mềm SPSS để chạy mô hình Binary Logistic tác giả đã đƣa ra các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa của nông hộ ở xã Phú Long là: trình độ học vấn của chủ hộ, tham gia tổ chức xã hội, vay vốn sản xuất và diện tích đất GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 4 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT sản xuất. Trong đó, nhân tố tham gia tổ chức xã hội có ảnh hƣởng lớn nhất đến ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa của nông hộ ở xã Phú Long. Trần Thanh Sơn (2011) đã thực hiện đề tài: “Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa của nông dân ở tỉnh An Giang”. Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm phân tích hiện trạng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa của nông dân ở tỉnh An Giang và đề xuất giải pháp chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đạt hiệu quả trong thời gian tới. Tác giả đã điều tra, khảo sát việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật về cây lúa của nông dân ở tỉnh An Giang bằng phƣơng pháp đánh giá nhanh nông thôn với cỡ mẫu 210 kết hợp xử lý, phân tích số liệu bằng chƣơng trình Excel và Minitab. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: việc chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật mới đã có tác động tích cực đến quản lý dinh dƣỡng cây lúa của nông dân tỉnh An Giang, tỉ lệ nông dân sử dụng giống lúa chất lƣợng cao,công thức bón phân cân đối theo theo khuyến cáo của ngành nông nghiệp gia tăng hơn so với số nông dân bón phân theo tập quán canh tác trƣớc đây. Bên cạnh đó tác giả đã đƣa ra kiến nghị tăng cƣờng hoạt động quản lý của nhà nƣớc, mở các lớp tập huấn kỹ thuật nâng cao trình độ nông dân để nâng cao hiệu quả ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất lúa ở An Giang. GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 5 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT CHƢƠNG 2 PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. PHƢƠNG PHÁP LUẬN 2.1.1. Một số khái niệm 2.1.1.1. Nông hộ và nguồn lực nông hộ Nông hộ: là những hộ nông dân làm nông – lâm – ngƣ ngiệp và dịch vụ… hoặc làm kết hợp nhiều ngành nghề, sử dụng lao động, tiền vốn của gia đình là chủ yếu để sản xuất kinh doanh. Hộ nông dân sống bằng nghề nông có những đặc trƣng riêng, không giống nhƣ những đơn vị kinh tế khác nhƣ: nông dân có sự thống nhất chặt chẽ giữa việc sỡ hữu, quản lý, sử dụng các yếu tố sản xuất, các qúa trình sản xuất trao đổi, phân phối, sử dụng và tiêu dùng. Nguồn lực nông hộ: là các tài nguyên trong nông hộ gồm: đất đai, lao động, kỹ thuật, tài chính, con ngƣời…có quan hệ hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình sản xuất của nông hộ. Nếu biết tận dụng mối liên hệ này sẽ giúp nông dân sử dụng hợp lý các tài nguyên sẵn có, giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất. 2.1.1.2. Sản xuất và khoa học – công nghệ - Sản xuất là quá trình kết hợp nhiều yếu tố đầu vào (đất đai, vốn, lao động, khoa học công nghệ…) với quá trình biến đổi để tạo ra yếu tố đầu ra, sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó. - Khoa học là hệ thống trí thức về thế giới quan có tính khách quan chính xác. - Kỹ thuật chính là phƣơng tiện để phục vụ cho sản xuất và đời sống. - Công nghệ là tên gọi chung cho những phƣơng pháp dung trong quá trình sản xuất. Chính vì vậy, khoa học kỹ thuật chính là các ngành khoa học liên hệ trực tiếp với sản xuất. sản xuất với sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật trở nên đơn giản hơn nhƣng hiệu quả lại đƣợc nâng cao. 2.1.1.3. Hiệu quả Hiệu quả: là kết quả mong muốn mà con ngƣời chờ đợi và hƣớng tới, bao gồm ba yếu tố: không sử dụng nguồn lực lãng phí, sản xuất với chi phí thấp, sản xuất đủ để đáp ứng thị trƣờng. Trong sản xuất, hiệu quả có nghĩa là hiệu suất, GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 6 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN Phân tích tình hình áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Vĩnh Thạnh, TPCT năng suất.. trong kinh doanh, hiệu quả là lãi suất hay lợi nhuận. Trong lao động nói chung hiệu quả là năng suất lao động, đƣợc đánh giá là thời gian hao phí để sản xuất ra 1 đơn vị sản phẩm. Hiệu quả kinh tế: tức là lợi nhuận đạt đƣợc sau khi đã trừ đi các khoản chi phí tổn. Do đó muốn đạt đƣợc kết quả cao nhất cần xem xét đến các phƣơng thức, thứ tự ƣu tiên các hoạt động, cần đánh giá đúng các nguồn lực và hoạt động dựa vào các nguồn lực đó sao cho đạt kết quả cao nhất. 2.1.1.4. Khái niệm về cơ giới hóa Cơ giới hóa là thực hiện cuộc cách mạng về công cụ sản xuất nông nghiệp nhằm chuyển giao lao động thủ công thành lao động cơ giới, áp dụng máy móc có động cơ vào công nghiệp hay nông nghiệp thay cho sức lao động nhân công để sản xuất đƣợc nhanh hơn, hiệu quả hơn. Cơ giới hóa bao gồm: cơ giới hóa bộ phận, cơ giới hóa tổng hợp và tự động hóa. Việc đƣa cơ giới hóa vào sản xuất lúa giúp cho việc canh tác lúa trở nên đơn giản hơn, máy móc thay thế cho sức lao động của nông dân trong các công việc nặng nhọc, nguy hiểm. Bên cạnh đó, nó còn giúp tăng năng suất lao động, tăng thu nhập cho nông dân và giảm đƣợc chi phí sản xuất. 2.1.1.5. Khái niệm về chi phí Chi phí: là toàn bộ số tiền chi ra cho hoạt động sản xuất để tạo ra sản phẩm bao gồm chi phí lao động, chi phí vật chất, và chi phí khác. Chi phí kinh tế: là khoản thanh toán đòi hỏi trong việc sử dụng một cách hiệu quả. Chi phí kinh tế ảnh hƣởng quan trọng trong việc đƣa ra quyết định sản xuất. Chi phí kế toán: là khoản thanh toán phải trả mà kế toán viên tập hợp để hoạch toán lập báo cáo tài chính. Chi phí kế toán ảnh hƣởng đến mức thuế thu nhập doanh nghiệp đối với lợi nhuận công ty đạt đƣợc. 2.1.2. Các chỉ tiêu kinh tế Doanh thu: là tổng các khoản thu nhập của nông hộ từ hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Doanh thu = Năng suất x Đơn giá x Đơn vị diện tích Thu nhập: là số tiền mà ngƣời sản xuất thu đƣợc sau khi bán sản phẩm. Thu nhập = Sản lƣợng x Đơn giá GVHD : TRẦN THỤY ÁI ĐÔNG Trang 7 . SVTH: HUỲNH THỊ HUYỀN TRÂN
- Xem thêm -