Phân tích thực trạng rủi ro lãi suất tại ngân hàng phương tây - sở giao dịch cần thơ

  • Số trang: 72 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 16 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH  LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG PHƯƠNG TÂY SỞ GIAO DỊCH CẦN THƠ Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Kim Phượng Sinh viên thực hiện: TRẦN ANH QUỐC Mã số SV: 4094069 Lớp: Tài chính ngân hàng 1 Khóa: 35 Cần Thơ, 01/2013 LỜI CẢM TẠ  Sau khi thực tập ở ngân hàng thương mại cổ phần Phương Tây đã giúp em có những cái nhìn về thực tế sâu sắc hơn, được tìm hiểu về hoạt động thực tế của một tổ chức tín dụng, đồng thời được ứng dụng những lý thuyết mà thầy cô tại trường Đại Học Cần Thơ cũng như các thầy cô khoa Kinh Tế và Quản Trị Kinh Doanh đã giảng dạy. Tuy thời gian thực tập ngắn hạn, còn mới lạ khi tiếp xúc thực tiễn làm việc nhưng nhờ sự chỉ dạy và hướng dẫn tận tình của cô Nguyễn Thị Kim Phượng đã giúp em hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Em xin chân thành cảm ơn Cô đã chỉ dẫn và bổ sung cho em những kiến thức trong suốt quá trình làm bài, giúp em hoàn thành tốt đề tài của mình. Em xin gửi lời cám ơn chân thành đến Ban lãnh đạo, các cô, chú, anh, chị trong ngân hàng đã tận tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để em được tiếp xúc, làm quen với kiến thức thực tế tại ngân hàng, giúp em thực hiện đề tài tốt nghiệp của mình. Tuy nhiên kiến thức chuyên môn còn hạn chế cũng như thiếu kiến thức thực tiễn nên đề tài không tránh khỏi những sai sót, kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn thêm của hầy, cô để đề tài của em được hoàn thiện hơn. Cuối cùng, em xin kính chúc thầy, cô Khoa kinh tế - Quản trị kinh doanh, Ban lãnh đạo cùng các cô, chú, anh, chị trong ngân hàng thương mại cổ phần Phương Tây – sở giao dịch Cần Thơ dồi dào sức khỏe và luôn thành công trong công việc. Ngày…..tháng…..năm 2013 Sinh viên thực hiện Trần Anh Quốc I LỜI CAM ĐOAN  Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Ngày…..tháng…..năm 2013 Sinh viên thực hiện Trần Anh Quốc II NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP  ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ Ngày…..tháng…..năm 2013 Thủ truởng đơn vị (Ký tên và đóng dấu) III NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN  ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ Ngày…..tháng…..năm 2013 Giáo viên hướng dẫn Nguyễn Thị Kim Phượng IV NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 1  ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ Ngày…..tháng…..năm 2013 Giáo viên phản biện 1 V NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 2  ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ ............................................................................................................................ Ngày…..tháng…..năm 2013 Giáo viên phản biện 2 VI MỤC LỤC Trang CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1. Sự cần thiết nghiên cứu ..................................................................... 1 1.2. Mục tiêu nghiên cứu ......................................................................... 2 1.2.1. Mục tiêu chung.................................................................................. 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể.................................................................................. 2 1.3. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................... 2 1.3.1. Phạm vi không gian ........................................................................... 2 1.3.2. Phạm vi thời gian .............................................................................. 2 1.4.3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 2 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Phương pháp luận ............................................................................. 3 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản ................................................................... 3 2.1.1.1. Khái niệm rủi ro lãi suất ............................................................. 3 2.1.1.2. Khái niệm tài sản nhạy cảm lãi suất và nguồn vốn nhạy cảm lãi suất ............................................................................................. 5 2.1.2. Nguyên nhân, tác động của rủi ro lãi suất .......................................... 5 2.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro lãi suất .................................................... 6 2.2. Phương pháp nghiên cứu ................................................................... 8 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu............................................................. 8 2.2.2. Phương pháp phân tích số liệu ........................................................... 9 CHƯƠNG 3 GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHƯƠNG TÂY – SỞ GIAO DỊCH CẦN THƠ 3.1. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển ................................ 11 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển.................................................... 11 3.1.2. Thành tựu đạt được.......................................................................... 16 VII 3.1.3. Định hướng phát triển của ngân hàng .............................................. 17 3.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Phương Tây – SGD Cần Thơ từ 2010 đến 2012 ......................................................... 18 3.2.1. Tình hình huy động và cho vay vốn ................................................. 18 3.2.1.1. Tình hình huy động vốn của ngân hàng .................................... 18 3.2.1.2. Tình hình cho vay vốn của ngân hàng ...................................... 18 3.2.2. Thu nhập, chi phí và lợi nhuận của Ngân hàng ................................ 19 3.2.2.1. Thu nhập .................................................................................. 20 3.2.2.2. Chi phí ..................................................................................... 21 3.2.2.3. Lợi nhuận ................................................................................. 21 CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHƯƠNG TÂY – SGD CẦN THƠ 4.1. Phân tích cơ cấu tài sản và nguồn vốn tại Ngân hàng Phương Tây – SGD Cần Thơ ..................................................................................... 22 4.1.1. Cơ cấu tài sản .................................................................................. 22 4.1.1.1. Tiền mặt tại quỹ ....................................................................... 24 4.1.1.2. Cho vay khách hàng ................................................................. 24 4.1.1.3. Tài sản cố định và tài sản khác ................................................. 26 4.1.1.4. Cho vay các tổ chức tín dụng khác ........................................... 26 4.1.2. Cơ cấu nguồn vốn............................................................................ 26 4.1.2.1. Vốn huy động........................................................................... 29 4.1.2.2. Vốn điều chuyển ...................................................................... 29 4.2. Phân tích cơ cấu và sự biến động của tài sản nhạy cảm với lãi suất và nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất ........................................................ 30 4.2.1. Cơ cấu và biến động của tài sản nhạy cảm với lãi suất ..................... 30 4.2.1.1. Cho vay khách hàng ngắn hạn .................................................. 32 4.2.1.2. Tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng khác ......................... 33 4.2.2. Cơ cấu và biến động của nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất .............. 34 4.2.2.1. Tiền gửi thanh toán và tiền gửi tiết kiệm của khách hàng ......... 36 4.2.2.2. Vốn điều chuyển ...................................................................... 36 4.3. Phân tích thực trạng rủi ro lãi suất tại ngân hàng .............................. 37 VIII 4.3.1. Các khoản mục đánh giá rủi ro lãi suất của ngân hàng ..................... 37 4.3.2. Hệ số chênh lệch lãi thuần (NIM) .................................................... 38 4.3.3. Độ lệch nhạy cảm lãi suất (GAP)..................................................... 39 4.3.4. Hệ số nhạy cảm ............................................................................... 39 4.4. Phân tích ảnh hưởng của sự thay đổi lãi suất đến lợi nhuận của ngân hàng.............................................................................................. 40 4.4.1. Biến đổi thu nhập lãi và chi phí trả lãi của ngân hàng ...................... 40 4.4.2. Thu nhập lãi thuần của ngân hàng theo lãi suất thực tế .................... 43 4.4.3. Nếu lãi suất thị trường tăng ............................................................. 43 4.4.4. Nếu lãi suất thị trường giảm ............................................................ 47 CHƯƠNG 5 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÌNH HÌNH QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHƯƠNG TÂY – SỞ GIAO DỊCH CẦN THƠ 5.1. Nhận xét về quản trị rủi ro lãi suất của Ngân hàng ............................ 51 5.1.1. Những mặt đã làm được .................................................................. 51 5.1.2. Những mặt còn tồn tại ..................................................................... 52 5.2. Một số giải pháp góp phần nâng cao tình hình quản trị rủi ro lãi suất .................................................................................................. 52 5.2.1. Xây dựng, hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro lãi suất................... 53 5.2.2. Nâng cao hiệu quả hoạt động công tác kiểm tra, kiểm soát rủi ro lãi suất ................................................................................................. 53 5.2.3. Nâng cao phương pháp quản trị rủi ro lãi suất ................................. 53 5.2.4. Nâng cao hệ thống công nghệ và nên sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất ......................................................................... 54 CHƯƠNG 6 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 6.1. Kết luận .................................................................................................55 6.2. Kiến nghị ...............................................................................................55 6.2.1. Đối với Ngân hàng Nhà nước .......................................................... 55 6.2.2. Đối với hội sở chính Ngân hàng Phương Tây .................................. 56 TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................... 58 IX DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1: SƠ ĐỒ CƠ CẤU TỔ CHỨC NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG TÂY - SGD CẦN THƠ ................................................................................................... 12 X DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1: TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............ 18 Bảng 2: TÌNH HÌNH CHO VAY VỐN GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............... 19 Bảng 3: THU NHẬP, CHI PHÍ VÀ LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG PHƯƠNG TÂY – SGD CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ..................... 20 Bảng 4: CƠ CẤU TÀI SẢN CỦA NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................. 23 Bảng 5: CƠ CẤU NGUỒN VỐN CỦA NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................. 28 Bảng 6: CƠ CẤU TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................ 31 Bảng 7: CƠ CẤU NGUỒN VỐN NHẠY CẢM LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................. 35 Bảng 8: CÁC KHOẢN MỤC ĐÁNH GIÁ RỦI RO LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ..................................................... 38 Bảng 9: THU NHẬP TỪ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................. 41 Bảng 10: CHI PHÍ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT GIAI ĐOẠN 2010 – 2012 ............................................................................. 42 Bảng 11: THU NHẬP THUẦN CỦA NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG TÂY – SGD CẦN THƠ GIAI ĐOẠN 2010 – 2012................................................ 43 Bảng 12: THU NHẬP THUẦN CỦA NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG TÂY – SGD CẦN THƠ KHI LÃI SUẤT TĂNG LÊN 1% .................................... 44 Bảng 13: THU NHẬP TỪ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT KHI LÃI SUẤT TĂNG LÊN 1% .................................................................. 45 Bảng 14: CHI PHÍ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT KHI LÃI SUẤT TĂNG LÊN 1% .......................................................................... 46 XI Bảng 15: THU NHẬP TỪ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT KHI LÃI SUẤT GIẢM 1% ........................................................................... 48 Bảng 16: CHI PHÍ LÃI CỦA TÀI SẢN NHẠY CẢM LÃI SUẤT KHI LÃI SUẤT GIẢM 1% ................................................................................... 49 Bảng 17: THU NHẬP THUẦN CỦA NGÂN HÀNG TMCP PHƯƠNG TÂY – SGD CẦN THƠ KHI LÃI SUẤT GIẢM 1% ............................................. 50 XII DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT NHNN: Ngân hàng Nhà nước TMCP: Thương mại cổ phần SGD: Sở giao dịch Westernbank: Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Tây XIII CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1. Sự cần thiết nghiên cứu: Hầu hết mọi lĩnh vực hoạt động kinh tế, khi cá nhân hay tổ chức đạt được lợi nhuận thì đều gắn liền với các rủi ro tiềm ẩn. Chính vì vậy mà Ngân hàng cũng không phải là ngoại lệ. Từ khi Ngân hàng đi vào hoạt động thì đã bắt đầu phải đối mặt với các rủi ro có thể gây ảnh hưởng xấu: rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất,… Đối với Ngân hàng thì lãi suất chính là yếu tố tối quan trọng. Như ta đã biết nguồn thu nhập chính của Ngân hàng xoay quanh các hoạt động tín dụng: cho vay, huy động vốn, chiết khấu giấy tờ có giá, bảo lãnh,… mà hầu hết các hoạt động này đều dựa trên lãi suất. Từ đó có thể nói Ngân hàng hoạt động tốt hay không phần lớn là do ảnh hưởng của yếu tố lãi suất. Nhất là trong giai đoạn 2008 đến nay khi lãi suất đã không còn tự do, chính Ngân hàng tự thỏa thuận với khách hàng mà có biên độ dao động xung quanh lãi suất cố định do Ngân Hàng Nhà nước quy định (16/2008/QĐ-NHNN). Khi lãi suất tăng hoặc giảm đều khiến Ngân hàng bị thiệt hại và giảm sút doanh thu mong muốn. Đây còn được gọi là rủi ro lãi suất mà các Ngân hàng đều phải đối diện. Loại rủi ro này chủ yếu đến từ các nhân tố bên ngoài nhưng các Ngân hàng vẫn có thể xem xét trước để có biện pháp hạn chế. Chính vì thế việc phân tích, nghiên cứu các vấn đề liên quan đến rủi ro lãi suất và tác động của nó là việc làm cần thiết. Ngân hàng TMCP Phương Tây, tiền thân là ngân hàng Cờ Đỏ, thành lập và hoạt động từ năm 1988, được Ngân hàng Nhà nước chuyển đổi thành ngân hàng đô thị vào đầu năm 2007 và vốn điều lệ tính đến đầu năm 2011 đã đạt 3.000 tỷ đồng với hội sở chính được đặt tại thành phố Cần Thơ. Sau hơn 20 năm đi vào hoạt động, không ngừng cải tiến, tăng trưởng về mọi mặt, đa dạng hóa dịch vụ tài chính cho khách hàng và đạt được nhiều thành tựu từ đánh giá của các cơ quan hữu quan; là một trong số các ngân hàng hoạt động hiệu quả nhất trên địa bàn trong những năm gần đây, đến nay ngân hàng đã trở thành bạn đồng hành không thể thiếu đối với các doanh nghiệp trên địa bàn, cũng như nền kinh tế của khu vực thành phố Cần Thơ. 1 Vì những lý do trên nên em quyết định chọn đề tài “Phân tích thực trạng rủi ro lãi suất tại Ngân hàng Phương Tây – Sở giao dịch Cần Thơ” để làm đề tài nghiên cứu của mình. 1.2. Mục tiêu nghiên cứu: 1.2.1. Mục tiêu chung: Phân tích được thực trạng rủi ro lãi suất tại ngân hàng TMCP Phương Tây – SGD Cần Thơ trong gia đoạn 2010 – 2012, từ đó đưa ra nhận xét, phương hướng giải quyết, khắc phục. 1.2.2. Mục tiêu cụ thể: Phân tích cơ cấu và tình hình biến động của nguồn vốn nhạy cảm lãi suất và tài sản nhạy cảm lãi suất tại ngân hàng, từ đó nhận biết rủi ro lãi suất ở ngân hàng. Đo lường, đánh giá rủi ro lãi suất ở ngân hàng thông qua các chỉ tiêu đánh giá rủi ro lãi suất và các hệ số đo lường mức độ rủi ro. Đề ra giải pháp, phương hướng phòng ngừa và hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động tín dụng cho ngân hàng từ kết quả phân tích được. 1.3. Phạm vi nghiên cứu: 1.3.1. Phạm vi không gian: Đề tài tập trung vào phân tích về rủi ro lãi suất tại Ngân hàng TMCP Phương Tây – SGD Cần Thơ. 1.3.2. Phạm vi thời gian Đề tài trình bày dựa trên thông tin số liệu thu thập trong 3 năm 2010, 2011, 2012 để có thể so sánh tổng hợp đưa ra nhận định, nhận xét. Thời gian thực tập: từ 28/01/2013 đến 01/04/2013. 1.4.3. Đối tượng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu đối tượng chính là rủi ro lãi suất tại Ngân hàng TMCP Phương Tây – SGD Cần Thơ. 2 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Phương pháp luận 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản: 2.1.1.1. Khái niệm rủi ro lãi suất: - Khái niệm rủi ro lãi suất: Rủi ro lãi suất là rủi ro xuất hiện khi có sự thay đổi lãi suất trên thị trường hoặc những yếu tố có liên quan đến lãi suất, dẫn đến sự tổn thất về mặt tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng. Ngân hàng là tổ chức dễ gặp rủi ro về lãi suất. Nếu ngân hàng đi vay theo lãi suất thả nổi, khi lãi suất thị trường tăng khiến chi phí trả lãi của ngân hàng tăng theo. Ngược lại, nếu ngân hàng cho vay theo lãi suất thả nổi, khi lãi suất thị trường giảm xuống thì thu nhập lãi cho vay của ngân hàng giảm theo. Rủi ro lãi suất đặc biệt quan trọng khi ngân hàng huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu hoặc đầu tư tài chính theo lãi suất thị trường. - Tính chất cơ bản của rủi ro lãi suất: Rủi ro lãi suất có thể ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng, làm giảm thu nhập và giá trị tài sản của ngân hàng. Là một tổ chức trung gian tài chính, ngân hàng nhận tiền gửi và thực hiện các khoản cấp tín dụng thì việc gặp rủi ro lãi suất là không thể tránh khỏi. Trong hoạt động của ngân hàng, lãi suất của các sản phẩm được chia theo hai loại là lãi suất cố định và lãi suất biến đổi. Do đó, việc theo dõi, phân tích và quản lý rủi ro lãi suất cũng được thực hiện theo hai loại: rủi ro thay đổi lãi suất cố định và rủi ro thay đổi lãi suất biến đổi. + Rủi ro thay đổi lãi suất biến đổi: Rủi ro thay đổi lãi suất biến đổi là rủi ro xảy ra khi lãi suất của các khoản mục trong tài sản và lãi suất của các khoản mục trong nguồn vốn không thể thay đổi đồng thời về thời điểm và đồng nhất về mức thay đổi của lãi suất thị trường. Điều này, một mặt có thể đem lại cho ngân hàng cơ hội gia tăng thu nhập do chênh lệch lãi suất đầu ra với đầu vào lớn hơn. Nhưng mặt khác, có thể đem lại cho ngân hàng rủi ro giảm thu nhập do chênh lệch lãi suất đầu ra với đầu vào bị thu hẹp. 3 + Rủi ro thay đổi lãi suất cố định: Rủi ro thay đổi lãi suất cố định xảy ra khi ngân hàng và khách hàng thỏa thuận một mức lãi suất cố định. Trong thời gian thỏa thuận, cho dù lãi suất thị trường có biến động thì lãi suất này cũng không thay đổi, dẫn tới các khả năng có thể xảy ra là: • Khối lượng của các khoản mục tài sản với lãi suất cố định lớn hơn khối lượng của các khoản mục nguồn vốn với lãi suất cố định. Khi lãi suất thị trường tăng lên, lãi suất của nguồn vốn với lãi suất biến đổi (nhưng sử dụng với lãi suất cố định) cũng sẽ tăng. Chi phí nguồn vốn tăng, lãi suất thu từ sử dụng vốn lại không tăng dẫn đến làm giảm thu nhập của ngân hàng. Và ngược lại, thu nhập của ngân hàng sẽ tăng lên khi lãi suất thị trường giảm. • Khối lượng của các khoản mục nguồn vốn với lãi suất cố định lớn hơn khối lượng của các khoản mục tài sản với lãi suất cố định. Khi lãi suất thị trường tăng thì ngân hàng sẽ có lợi và chịu thiệt hại khi lãi suất thị trường giảm. • Thời hạn của các khoản mục tài sản với lãi suất cố định dài hơn thời hạn của các khoản mục nguồn vốn với lãi suất cố định. Trường hợp này ngân hàng sẽ gặp rủi ro khi lãi suất thị trường tăng. • Thời hạn của các khoản mục tài sản với lãi suất cố định ngắn hơn thời hạn của các khoản mục nguồn vốn với lãi suất cố định. Trường hợp này, ngân hàng sẽ gặp rủi ro khi lãi suất thị trường giảm. Như vậy, nếu phần chênh lệch khối lượng cũng như thời hạn của các khoản mục tài sản và nguồn vốn với lãi suất cố định càng lớn thì ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của ngân hàng càng nhiều. Theo lý thuyết, ngân hàng có thể tránh được rủi ro lãi suất nếu ngân hàng cân bằng được khối lượng, kỳ hạn của các khoản mục nguồn vốn và tài sản với lãi suất cố định, đồng thời cũng cân bằng các khoản mục có lãi suất biến đổi. Nhưng thực tế là rất khó. Vì vậy, các ngân hàng thương mại cần nhận biết được rủi ro này và có những biện pháp quản lý phù hợp để tránh ảnh hưởng xấu đến kết quả kinh doanh do bị giảm thu, thậm chí thua lỗ từ các nghiệp vụ ngân hàng phụ thuộc vào lãi suất. 4 2.1.1.2. Khái niệm tài sản nhạy cảm lãi suất và nguồn vốn nhạy cảm lãi suất: - Tài sản nhạy cảm với lãi suất: là các loại tài sản có thu nhập về lãi sẽ thay đổi trong một khoản thời gian nhất định khi lãi suất thị trường thay đổi. - Nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất: là các khoản nợ mà trong đó chi phí trả lãi sẽ thay đổi trong thời gian nhất định khi lãi suất thị trường thay đổi. Như vậy, vì liên quan mật thiết với sự thay đổi của lãi suất thị trường và mang bản chất trái ngược nhau trong hoạt động của ngân hàng, nên hai khoản mục này dễ dàng làm thay đổi thu nhập của ngân hàng theo hướng giảm xuống khi lãi suất biến đổi, và trực tiếp dẫn đến rủi ro lãi suất cho ngân hàng. Phân tích và làm rõ được tình trạng quản lý tài sản nhạy cảm lãi suất và nguồn vốn nhạy cảm lãi suất sẽ làm rõ được mức độ rủi ro lãi suất mà ngân hàng đang phải đối mặt. 2.1.2. Nguyên nhân, tác động của rủi ro lãi suất: - Nguyên nhân của rủi ro lãi suất: Như đã biết, rủi ro lãi suất là rủi ro ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động cũng như thu nhập của các ngân hàng và là một rủi ro khó tránh khỏi. Khi ngân hàng đã gặp phải rủi ro lãi suất, nếu không giải quyết tốt thì hoạt động của ngân hàng thậm chí có thể dẫn đến phá sản. Có hai nguyên nhân chủ yếu dẫn tới rủi ro lãi suất: 1. Nguyên nhân đầu tiên là do sự biến động của lãi suất thị trường. Do lãi suất là giá cả của hàng hóa đặc biệt – quyền sử dụng vốn tiền tệ - nên cũng như các hàng hóa thông thường khác, nó chịu ảnh hưởng của tương quan cung cầu vốn trên thị trường. Tuy nhiên, do tính chất đặc biệt của loại hàng hóa này, với chức năng quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng, lãi suất là đối tượng giám sát, quản lý của ngân hàng Nhà nước thông qua việc ban hành các chính sách, công cụ để điều chỉnh lãi suất tín dụng của các ngân hàng thương mại đối với nền kinh tế, thông qua đó, nhằm đạt những mục tiêu kinh tế vĩ mô. Do vậy, có nhiều nhân tố ảnh hưởng làm lãi suất trên thị trường biến động như: chính sách điều hành lãi suất của ngân hàng Nhà nước, tương quan cung – cầu vốn trên thị trường, chính sách khách hàng,… 5 2. Nguyên nhân thứ hai là do sự không cân xứng về kỳ hạn và khối lượng của các khoản mục tài sản và nguồn vốn. Khi các khoản mục này không cân xứng với nhau thì khi lãi suất biến động sẽ tạo ra chênh lệch giữa chi phí và thu nhập của ngân hàng và gây ra rủi ro lãi suất. - Tác động của rủi ro lãi suất: Từ những nguyên nhân dẫn đến rủi ro lãi suất nêu trên, có thể thấy được những ảnh hưởng của rủi ro lãi suất đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng như sau: - Rủi ro lãi suất làm tăng chi phí nguồn vốn của ngân hàng. - Rủi ro lãi suất làm giảm thu nhập từ tài sản của ngân hàng. - Rủi ro lãi suất làm giảm giá trị thị trường của tài sản Có và vốn chủ sở hữu của ngân hàng. 2.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro lãi suất: ● Hệ số chênh lệch lãi thuần (NIM): - Hệ số chênh lệch lãi thuần (NIM) = Thu nhập lãi – Chi phí lãi Tổng tài sản - Khe hở lãi suất (interest rate): Khe hở lãi suất được xác định bằng sự chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm với lãi suất và nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất. Các nhà quản lý ngân hàng đã dùng khe hở lãi suất như là chỉ tiêu để đo khả năng thu nhập giảm khi lãi suất thay đổi. Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến quy mô của nguồn vốn nhạy cảm và tài sản nhạy cảm: - Nhu cầu về kỳ hạn của người sử dụng. - Khả năng về kỳ hạn của người gửi và người cho vay. - Chuyển hoán kỳ hạn của nguồn vốn. - Chính sách lãi suất và kỳ hạn đặt giá của ngân hàng. Thứ nhất: sự khác biệt về kỳ hạn của nguồn vốn và tài sản là tất yếu, ngân hàng khó và không nhất thiết phải duy trì sự phù hợp tuyệt đối về kỳ hạn giữa các nguồn vốn và tài sản khác nhau trong mọi thời kỳ. kỳ hạn này thường do khách hàng đi vay và người gửi tiền quyết định. 6
- Xem thêm -