Phân tích hiệu quả tài chính vụ lúa hè thu tại huyện thới lai tỉnh cần thơ

  • Số trang: 74 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN ĐÌNH TẤN PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VỤ LÚA HÈ THU TẠI HUYỆN THỚI LAI TỈNH CẦN THƠ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Ngành Kinh tế Nông nghiệp Mã Số Ngành: 52620115 8 - 2013 TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN ĐÌNH TẤN 4105151 PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VỤ LÚA HÈ THU TẠI HUYỆN THỚI LAI TỈNH CẦN THƠ LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Mã số ngành: 52620115 CÁN BỘ HƯỚNG DẪN TS. LÊ NGUYỄN ĐOAN KHÔI 8 - 2013 LỜI CẢM TẠ Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới tất cả thành viên trong gia đình. Gia đình đã hết lòng ủng hộ và chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức cần thiết cho tôi. Gia đình không chỉ tạo điều kiện thuận lợi về vật chất mà còn là nguồn động viên về tinh thần vô cùng to lớn giúp tôi hoàn thành luận văn một cách tốt nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn, chỉ dạy và giúp đỡ tận tình của thầy Lê Nguyễn Đoan Khôi. Thầy đã hướng dẫn, chỉ dạy và định hướng đầy đủ, chi tiết cho tôi hoàn thành luận văn. Chính thầy đã giúp tôi vượt qua những bước ngoặt, giai đoạn khó khăn về kiến thức để đi đúng hướng và hoàn thành luận văn này. Tôi xin cảm ơn tất cả quý thầy, cô Trường Đại học Cần Thơ đã cung cấp kiến thức quý giá trong suốt thời gian tôi học tại trường. Đặc biệt, quý thầy, cô Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh đã giúp tôi có đủ kiến thức quan trọng để hoàn thành luận văn. Những nông hộ sản xuất lúa tại huyện Thới Lai là những người quan trọng nhất, đóng góp thiết thực nhất vào kết quả của luận văn. Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả nông hộ đã nhiệt tình cung cấp thông tin quý giá cho tôi hoàn thành luận văn. Cảm ơn các cấp chính quyền địa phương các huyện Thới Lai đã giúp đỡ nhiệt tình để tôi hoàn thành luận văn này. Cuối cùng tôi xin cảm ơn tất cả những người bạn đã chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp ý kiến quý giá, trong khi tôi làm luận văn. Ngày …. tháng …. Năm 2013 Sinh viên thực hiện Nguyễn Đình Tấn i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Ngày …. tháng …năm 2013 Sinh viên thực hiện Nguyễn Đình Tấn ii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm 2013 Giáo viên hướng dẫn TS. Lê Nguyễn Đoan Khôi iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm 2013 Giáo viên phản biện iv NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Ngày …. tháng …. năm 2013 Thủ trưởng đơn vị v MỤC LỤC Chương 1: Giới thiệu 1.1 Lý do chọn đề tài ................................................................................... 1 1.2 Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................. 2 1.2.1 Mục tiêu chung ...................................................................................... 2 1.2.2 Mục tiêu cụ thể ...................................................................................... 2 1.2.3 Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................ 2 1.3 Phạm vi nghiên cứu ............................................................................... 2 1.3.1 Không gian nghiên cứu .......................................................................... 2 1.3.2 Thời gian nghiên cứu ............................................................................. 2 1.3.3 Đối tượng nghiên cứu ............................................................................ 2 Chương 2: Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 2.1 Phương pháp luận .................................................................................. 3 2.1.1 Hộ nông dân và kinh tế nông hộ ............................................................. 3 2.1.2 Sản xuất và các yếu tố đầu vào ............................................................... 3 2.1.3 Một số khái niệm trong nông nghiệp ...................................................... 5 2.1.4 Lược khảo tài liệu .................................................................................. 5 2.2 Phương pháp nghiên cứu ........................................................................ 7 2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu ...................................................... 7 2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu ................................................................. 7 2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu ............................................................... 7 Chương 3: Tổng quan địa bàn nghiên cứu 3.1 Khái quát tỉnh Cần Thơ ........................................................................ 13 3.1.1 Vị trí địa lí ........................................................................................... 13 3.1.2 Đặc điểm tự nhiên và cơ sở hạ tầng ...................................................... 13 3.2 Khái quát huyện Thới Lai .................................................................... 14 3.2.1 Đặc điểm tự nhiên ................................................................................ 14 3.2.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội ..................................................................... 15 3.3 Tình hình sản xuất lúa ở huyện Thới Lai .............................................. 16 3.3.1 Tình hình chung ................................................................................... 16 3.3.2 Tình hình sản xuất lúa Hè Thu ............................................................. 17 Chương 4: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của nông hộ sản xuất lúa 4.1 Đặc điểm của nông hộ sản xuất lúa trên địa bàn huyện......................... 20 4.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội .................................................................... 20 4.1.2 Kinh nghiệm và trình độ kỹ thuật của nông hộ .................................... 21 4.2 Thực trạng sản xuất và tiêu thụ ............................................................ 22 4.2.1 Thực trạng sản xuất .............................................................................. 22 4.2.2 Thực trạng tiêu thụ ............................................................................... 24 4.3 Hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa vụ Hè Thu của nông hộ tại huyện Thới Lai, Cần Thơ ............................................................................... 26 4.3.1 Tổng chi phí sản xuất lúa ..................................................................... 26 4.3.2 Chi phí cho từng khoản mục cụ thể ...................................................... 29 4.3.3 Giá thành sản xuất lúa .......................................................................... 37 vi Doanh thu, thu nhập và lợi nhuận trong sản xuất lúa của nông hộ ........ 39 Các tỷ số tài chính của nông hộ ............................................................ 41 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lúa vụ Hè Thu của nông hộ ......... 43 Giải pháp nâng cao hiệu quả tài chính sản xuất lúa của nông hộ vụ Hè Thu huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ ................................................. 49 4.4.1 Một số nguyên nhân gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất lúa của nông hộ.......................................................................................... 49 4.4.2 Một số giải pháp cơ bản ....................................................................... 50 Chương 5: Kết luận và kiến nghị 5.1 Kết luận .............................................................................................. 52 5.2 Kiến nghị ............................................................................................ 52 5.2.1 Đối với nông hộ .................................................................................. 52 5.2.2 Đối với doanh nghiệp thu mua nguyên liệu của nông hộ ..................... 53 5.2.3 Đối với nhà khoa học ........................................................................... 53 5.2.4 Đối với cơ quan nhà nước ................................................................... 53 Tài liệu tham khảo ................................................................................................ ….54 Phụ lục A Kết quả phân tích hồi quy ......................................................................... 55 Phụ lục B Bảng câu hỏi phỏng vấn nông hộ............................................................... 57 4.3.4 4.3.5 4.3.6 4.4 vii DANH MỤC BIỂU BẢNG Bảng 2.1 Bảng 2.2 Bảng 3.1 Bảng 3.2 Bảng 3.3 Bảng 4.1 Bảng 4.2 Bảng 4.3 Bảng 4.4 Bảng 4.5 Bảng 4.6 Bảng 4.7 Bảng 4.8 Bảng 4.9 Bảng 4.10 Bảng 4.11 Bảng 4.12 Bảng 4.13 Bảng 4.14 Bảng 4.15 Bảng 4.16 Bảng 4.17 Bảng 4.18 Bảng 4.19 Bảng 4.20 Bảng 4.21 Bảng 4.22 Bảng 4.23 Các biến trong mô hình hồi qui đa biến ảnh hưởng đến năng suất sản xuất lúa........................................................................................... 11 Các biến trong mô hình hồi qui đa biến ảnh hưởng đến lợi nhuận sản xuất lúa........................................................................................... 12 Diện tích trồng lúa toàn huyện qua các năm .......................................... 16 Tình hình lúa vụ Hè Thu qua các năm .................................................. 17 Các giống lúa gieo sạ trong vụ Hè Thu 2013 ........................................ 18 Đặc điểm về nhân khẩu của hộ ............................................................. 20 Trình độ học vấn của chủ hộ ................................................................. 20 Số năm kinh nghiệm của hộ .................................................................. 21 Mô hình sản xuất lúa của hộ ................................................................. 22 Thực trạng sử dụng giống lúa trong mẫu điều tra .................................. 22 Lí do chọn giống của nông hộ ............................................................... 23 Nơi mua lúa giống của nông hộ ............................................................ 23 Người mua lúa của nông hộ .................................................................. 24 Các nguồn thông tin chính về giá lúa của nông hộ ................................ 25 Các khoản mục chi phí của nông hộ...................................................... 27 Số ngày công lao động gia đình và số ngày công lao động thuê ............ 29 Số ngày công theo từng hoạt động trong sản xuất lúa của nông hộ ........ 30 Khoản mục chi phí lao động trung bình của nông hộ ............................ 31 Khoản mục chi phí lao động trung bình của nông hộ ............................ 33 Số lượng giống và chi phí giống mà nông hộ sử dụng ........................... 34 Chi phí máy móc của nông hộ ............................................................. 35 Giá thành sản xuất cho 1 kg lúa của nông hộ ........................................ 37 Năng suất và giá bán của nông hộ ......................................................... 39 Doanh thu, thu nhập, lợi nhuận vủa nông hộ ......................................... 39 Doanh thu, thu nhập, lợi nhuận của nông hộ trên 1000m2 ................... 41 Các tỷ số tài chính của hộ ..................................................................... 42 Kết quả phân tích hồi qui đa biến các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất ....................................................................................................... 44 Kết quả phân tích hồi qui đa biến các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận .................................................................................................... 47 viii DANH MỤC HÌNH Hình 4.1 Hình 4.2 Hình 4.3 Hình 4.4 Hình 4.5 Liên hệ với người mua lúa của nông hộ ................................................... 26 Cơ cấu chi phí của nông hộ trong mẫu điều tra ........................................ 27 Chi phí phân bón của nông hộ trong mẫu điều tra .................................... 33 Mô tả số lượng lúa giống mà nông hộ sử dụng trên 1000m2 ..................... 35 Cơ cấu giá thành sản xuất lúa trung bình của nông hộ .............................. 38 ix DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt BVTV ĐBSCL Ha KHKT LĐGĐ NN & PTNT Tiếng Anh WTO Bảo vệ thực vật Đồng bằng sông Cửu Long hecta Khoa học kỹ thuật Lao động gia đình Nông nghiệp và phát triển nông thôn World Trade Organization x CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Lợi thế cạnh tranh và hiệu quả tài chính trong sản xuất là vấn đề quan trọng, quyết định đến sự phát triển và tồn tại của một ngành sản xuất trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay. Việt Nam từ một nước có nền nông nghiệp lạc hậu, đất nước luôn trong hoàn cảnh thiếu lương thực, nhưng từ khoảng 3 thập kỉ gần đây cách mạng khoa học kỹ thuật đã tác động mạnh mẽ đối với nông nghiệp và đưa nước ta trở thành nước đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo. Tuy nhiên ngành sản xuất lúa gạo của Việt Nam nói chung và các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long nói riêng có sức cạnh tranh thấp so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Kinh nghiệm sản xuất của người nông dân thì không thiếu nhưng vấn đề làm thế nào để giảm giá thành sản phẩm, tiết kiệm nguyên liệu đầu vào, nhân lực mà lợi ích mang lại ngày càng tăng là yêu cầu bức thiết đối với người sản xuất nông nghiệp nói chung và người trồng lúa nói riêng. Hiện nay, Thành phố Cần Thơ là trung tâm kinh tế của cả khu vực. Bên cạnh những cơ sở hạ tầng kinh tế ngày càng được nâng cao thì tình hình sản xuất nông nghiệp ở địa phương vẫn được quan tâm ở mức cao. Đã từ rất lâu, người dân của Thành phố Cần Thơ đã có những cái nhìn rất khách quan và thực tế về tình hình điều kiện tự nhiên cũng như kinh nghiệm sản xuất chung của khu vực mình canh tác. Và trồng lúa đã trở thành một ngành nghề cơ bản nhằm duy trì sự sống cho người dân nông thôn của thành phố Cần Thơ. Huyện Thới Lai là một huyện mới của Thành Phố Cần Thơ, nằm ở Tây Nam thành phố Cần Thơ. Huyện Thới Lai là huyện nông nghiệp, huyện đã xác định cơ cấu kinh tế của địa phương là: Nông nghiệp, Thương mại – Dịch vụ và Tiểu thủ công nghiệp. Thế mạnh trong nông nghiệp của huyện là lúa đem lại lợi nhuận khá cao và ổn định cuộc sống cho người dân. Tuy nhiên, vẫn còn đó nhiều thách thức và khó khăn. Khoảng thời gian đầu tư cho cây lúa đến lúc thu hoạch dài dẫn đến vòng vay vốn chậm, người dân luôn thiếu vốn, các giống lúa mới vẫn trong quá trình thử nghiệm, giá cả vật tư đầu vào không thể kiểm soát, cỏ dại và sâu bệnh ngày càng tăng. Bên cạnh những khó khăn trong khâu sản xuất, người dân luôn phải đối mặt với rủi ro về giá lúa, phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường dẫn đến tình thời tiết thất thường xuất hiện đã ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa. Hiệu quả tài chính là tiền đề quan trọng để phân tích thực trạng sản xuất. Thực tiễn đặt ra là cần có một nghiên cứu để phân tích hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Thới Lai. Từ những vấn đề còn tồn tại trên và vai trò quan trọng của sản xuất lúa tại huyện Thới Lai nên đề tài “Phân tích hiệu quả tài chính vụ lúa Hè Thu tại huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ” là cần thiết nhằm nâng cao năng suất cũng như lợi nhuận cho người nông dân. Trang 1 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.2.1 Mục tiêu chung Phân tích hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ nhằm đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả tài chính nâng cao thu nhập của người dân. 1.2.2 Mục tiêu cụ thể Đề đạt được mục tiêu chung trên, nội dung đề tài sẽ lần lượt giải quyết các mục tiêu cụ thể sau: Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng sản xuất lúa vụ Hè Thu 2013 của nông hộ tại huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ. Mục tiêu 2: Phân tích một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính trong sản xuất. Mục tiêu 3: Đề xuất các giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Thới Lai, Tỉnh Cần Thơ 1.2.3 Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Trong quá trình sản xuất, sản xuất lúa của nông hộ tại huyện Thới Lai, Tỉnh Cần Thơ đã sử dụng những yếu tố đầu vào nào? Sử dụng như thế nào? Câu hỏi 2: Các chỉ tiêu nào có ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa. Câu hỏi 3: Cần có những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa của nông hộ. 1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.3.1 Không gian nghiên cứu Số liệu được thu thập tại 3 xã Trường Thành, Trường Thắng và xã Định Môn, huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ. 1.3.2 Thời gian nghiên cứu Đề tài nghiên cứu vụ lúa Hè Thu 2013 tại huyện Thới Lai, Tỉnh Cần Thơ. Với thời gian nghiên cứu từ 19/8/2013 đến 18/11/2013. 1.3.3 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là 90 hộ sản xuất lúa ở 3 xã Trường Thành, xã Trường Thắng và xã Định Môn, huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ. Trang 2 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN 2.1.1 Hộ nông dân và kinh tế nông hộ 2.1.1.1 Hộ nông dân Theo Trần Quốc Khánh (2005), hộ nông dân là hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh trong nông, lâm, ngư nghiệp, bao gồm một nhóm người có cùng huyết tộc hoặc quan hệ huyết tộc sống chung trong một mái nhà, có chung một nguồn thu nhập, tiến hành các hoạt động sản xuất nông nghiệp với mục đích chủ yếu phục vụ cho nhu cầu của các thành viên trong hộ. Hộ nông dân là một trong các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh trong nông, lâm, ngư nghiệp, lấy sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp là hoạt động chính. Hộ nông dân có lịch sử hình thành và phát triển từ rất lâu đời. Hiện nay, ở Việt Nam hộ nông dân vẫn là chủ thể kinh tế chủ yếu trong nông nghiệp nông thôn. 2.1.1.2 Kinh tế nông hộ Theo Lâm Quang Huyên (2004), kinh tế nông hộ giữ vai trò quan trọng trong nền sản xuất nông nghiệp của Việt Nam. Kinh tế nông hộ xuất phát từ nông hộ, là đơn vị sản xuất tự thực hiện quá trình tái sản xuất dựa trên phân bổ các nguồn lực. Kinh tế nông hộ là nền sản xuất nhỏ mang tính tự cấp, tự túc hoặc có sản xuất hàng hóa với năng suất lao động thấp nhưng lại có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp ở các nước đang phát triển. Kinh tế nông hộ là đơn vị kinh tế tự chủ, mỗi nông hộ tự quyết định mục tiêu và quá trình sản xuất kinh doanh, trực tiếp quan hệ thị trường nếu có sản phẩm hàng hóa, tự hạch toán, lời ăn lỗ chịu. 2.1.2 Sản xuất và các yếu tố đầu vào 2.1.2.1 Khái niệm sản xuất và hàm sảm xuất Theo David Colman và Trevor Young (1994), sản xuất là quá trình phối hợp và điều hòa các yếu tố đầu vào (tài nguyên hoặc các yếu tố sản xuất) để tạo ra hàng hóa hoặc dịch vụ. Để biểu thị mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào và đầu ra các nhà kinh tế thường thể hiện bằng hàm sản xuất. Một hàm sản xuất được xác định như sau: Q = f(x1,x2,x3,…,xn) Q: Biểu thị số lượng một sản phẩm nhất định được sản xuất ra tại một thời kỳ nhất định. x1 và x2 là lượng của một số yếu tố đầu vào nào đó đã được sử dụng trong quá trình sản xuất. Trang 3 Hàm sản xuất diễn tả lượng đầu ra tối đa về vật chất đối với mỗi hay từng sự phối hợp của những yếu tố đầu vào nhất định về vật chất, có liên quan đến trình độ công nghệ cụ thể. 2.1.2.2 Các yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp Theo Đinh Phi Hổ (2003) các nguồn lực chủ yếu trong nông nghiệp bao gồm đất đai, lao động, và nguồn vốn. a) Đất đai Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt vì chất lượng đất có thể tăng lên nếu sử dụng và khai thác hợp lý. Đất đai là yếu tố đầu vào quan trọng và không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp. Đất đai có giới hạn về mặt diện tích. Ruộng đất có vị trí cố định. b) Lao động Nguồn lao động nông nghiệp bao gồm toàn bộ những người tham gia vào sản xuất nông nghiệp. Nguồn lao động nông nghiệp được thể hiện cả về mặt số lượng và chất lượng. Về mặt số lượng: Bao gồm những người hội đủ các yếu tố thể chất và tâm lý trong độ tuổi lao động và một bộ phận dân cư ngoài tuổi lao động có khả năng tham gia sản xuất nông nghiệp. Về mặt chất lượng: Thể hiện khả năng hoàn thành công việc với kết quả đạt được trong một thời gian lao động nhất định. Chất lượng này tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, trình độ thành thạo của lao động, mức độ và tính chất trang bị của lao động và tri thức của lao động. c) Vốn trong nông nghiệp Vốn trong sản xuất nông nghiệp là toàn bộ tiền đầu tư, mua hoặc thuê các yếu tố nguồn lực trong sản xuất nông nghiệp. Đó là số tiền dùng để mua hoặc thuê ruộng đất, đầu tư hệ thống thủy nông, vườn cây lâu năm, máy móc, thiết bị, nông cụ và tiền mua vật tư (phân bón, nông dược, thức ăn gia súc…). Vốn trong nông nghiệp cũng được phân thành vốn cố định và vốn lưu động. Vốn cố định: là biểu hiện bằng tiền giá trị đầu tư vào tài sản cố định (Tài sản cố định: Tư liệu lao động có giá trị lớn, sử dụng trong một thời gian dài nhưng vẫn giữ nguyên hình thái ban đầu và giá trị của nó được chuyển dần sang giá trị sản phẩm sản xuất ra theo mức độ hao mòn). Vốn lưu động: Là biểu hiện bằng tiền giá trị đầu tư vào tài sản lưu động (tài sản lưu động: Là những tư liệu lao động có giá trị nhỏ, được sử dụng trong một thời gian ngắn, sau một chu kỳ sản xuất nó mất đi hoàn toàn hình thái ban đầu và chuyển toàn bộ vào giá trị sản phẩm sản xuất ra). Trang 4 2.1.3 Một số khái niệm trong nông nghiệp 2.1.3.1 Khái niệm về đa dạng hoá cây trồng trong nông nghiệp Đa dạng hoá cây trồng là hệ thống cây trồng được bố trí một cách tối ưu trong một diện tích canh tác phù hợp với điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của từng vùng nhằm tránh rủi ro trong sản xuất, thị trường nhằm góp phần tăng thu nhập cho nông hộ, đồng thời bảo vệ môi trường tiến đến bảo vệ nền nông nghiệp bền vững. 2.1.3.2 Khái niệm độc canh Độc canh là chỉ trồng một loài hoặc rất ít loài cây trên một khu đất trong nhiều năm nhằm thu càng nhiều lợi nhuận càng tốt. 2.1.3.3 Khái niệm luân canh Hệ thống canh tác này gồm việc trồng luân phiên các loại cây trồng khác nhau theo vòng tròn trên cùng một mảnh đất. 2.1.3.4 Khái niệm canh tác kết hợp Hệ thống canh tác kết hợp là một biến dạng của kiểu canh tác nhiều loài gồm nhiều loài cây khác nhau trên cùng một lô đất. 2.1.3.5 Tài nguyên của nông hộ Tài nguyên của nông hộ là những nguồn nhân lực mà nông hộ có thể sử dụng vào việc sản xuất nông nghiệp của mình như: Đất đai, lao động, tài chính, kỹ thuật sản xuất… chúng có mối quan hệ lẫn nhau giữa trồng trọt và chăn nuôi, giữa thuỷ sản và chăn nuôi, giữa sản xuất và dịch vụ. Nông hộ khi sử dụng các nguồn lực này một cách triệt để sẽ tạo nên một chu kỳ khép kín trong sản xuất và sẽ nâng cao được hiệu quả sử dụng nguồn lực của mình, làm tăng thu nhập. 2.1.4 Lượt khảo tài liệu Theo nghiên cứu của Lê Nguyễn Đoan Khôi, Nguyễn Ngọc Vàng (2012) “Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất tiêu thụ lúa gạo – trường hợp cánh đồng mẫu lớn tại An Giang”. Nghiên cứu này tập trung so sánh hiệu quả sản xuất và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông hộ trồng lúa từ đó nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất lúa ở địa bàn nghiên cứu. Cụ thể là việc tạo đầu ra cho sản phẩm theo hướng bền vững, là kết nối thị trường giữa Doanh nghiệp với nông dân. Kết quả nghiên cứu thấy rằng các nông hộ trong mô hình “cánh đồng mẫu lớn” có hiệu quả sản xuất cao hơn và ổn định hơn so với các nông hộ ngoài mô hình, làm tăng thu nhập, lợi nhuận và giảm rủi ro sản xuất cho nông hộ. Đó là một trong những cơ sở để định hứơng phát triển mô hình trong tương lai ở nông thôn. Qua nghiên cứu này, có chỉ ra một số biến có ảnh hưởng đến hàm lợi nhuận như diện tích, chi phí giống, chi phí phân, chi phí thuê lao động và giá bán. Từ đó, đề tài rút ra được những biến phù hợp với mô hình của mình. Nghiên cứu cũng giúp đề tài hiểu rõ cách giải thích bảng hồi qui một cách rõ ràng nhất. Trang 5 Theo nghiên cứu của Phạm Lê Thông, Huỳnh Thị Đan Xuân và Trần Thị Thu Duyên (2011) “So sánh hiệu quả kinh tế của vụ lúa hè thu và thu đông ở Đồng Bằng Sông Cửu Long”. Hiệu quả kinh tế trong bài nghiên cứu này được ước lượng từ hàm lợi nhuận biên ngẫu nhiên Cobb-Douglas, dựa trên số liệu sơ cấp được thu thập từ 479 nông hộ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả nghiên cứu cho thấy lợi nhuận trung bình của các nông hộ trong vụ Hè Thu và Thu Đông lần lượt là 7,8 và 6,3 triệu đồng/ha. Với cùng lượng đầu vào và giá cả cho trước, lợi nhuận vụ Hè Thu cao hơn vụ Thu Đông khoảng 17 - 19%. Mức hiệu quả kinh tế đạt được trong hai vụ lần lượt là 57% và 58%. Phần kém hiệu quả do chưa đạt hiệu quả tối đa gây thất thoát khoảng 4,8 triệu đồng và 3,6 triệu đồng/ha lần lượt trong vụ Hè Thu và Thu Đông. Có sự chênh lệch lớn trong lợi nhuận cũng như hiệu quả giữa các nông hộ do kỹ thuật không đồng bộ và kỹ năng lựa chọn đầu vào tối ưu khác biệt. Kết quả này cho thấy tiềm năng lớn để nông dân cải thiện lợi nhuận và hiệu quả của mình nếu cải thiện kỹ thuật. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy việc tham gia tập huấn kỹ thuật của nông dân sẽ giúp cải thiện đáng kể lợi nhuận và hiệu quả đạt được. Vì đề tài tập trung làm vụ lúa Hè Thu tại một huyện tại tỉnh Cần Thơ, qua bài nghiên cứu, giúp cho đề tài hiểu rõ hơn về vụ Hè Thu, về thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp cải thiện lúa vụ Hè Thu. Theo nghiên cứu của Phạm Lê Thông (2010). “Hiệu quả kinh tế của nông dân trồng lúa và thương hiệu lúa gạo của Đồng bằng sông Cửu Long”. Hiệu quả kỹ thuật và kinh tế trong bài nghiên cứu này được ước lượng từ hàm sản xuất và lợi nhuận biên ngẫu nhiên Cobb-Douglas, dựa trên số liệu sơ cấp được thu thập từ 477 nông hộ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả nghiên cứu cho thấy năng suất trung bình của các nông hộ trong vụ Đông Xuân là 7,2 tấn lúa/ha và các nông hộ có thể thu lãi khoảng 20 triệu đồng/ha (không tính chi phí lao động gia đình). Mức hiệu quả kỹ thuật và kinh tế đạt được lần lượt là 85% và 72%. Phần kém hiệu quả do chưa đạt hiệu quả tối đa gây thất thoát khoảng 1,2 tấn lúa/ha và 3,2 triệu đồng/ha. Có sự chênh lệch lớn trong năng suất cũng như hiệu quả giữa các nông hộ do kỹ thuật không đồng bộ và khả năng lựa chọn đầu vào tối ưu khác biệt. Kết quả này cho thấy tiềm năng lớn để nông dân cải thiện năng suất của mình nếu cải thiện kỹ thuật và khả năng nắm bắt và lựa chọn đầu vào tối ưu tương ứng với giá cả. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy việc tham gia tập huấn kỹ thuật của nông dân sẽ giúp cải thiện đáng kể năng suất và lợi nhuận đạt được. Qua bài nghiên cứu, đã cho thấy một số biến ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật trong việc trồng lúa của nông hộ. Qua đó, đề tài rút ra được một số biến có ảnh hưởng đến hàm năng suất trong chạy hồi qui. Đó là các biến như lượng N, P2O5, K2O, lượng giống, lượng thuốc BVTV…. Đề tài cũng tham khảo được cách giải thích những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kĩ thuật trồng lúa qua bài nghiên cứu. Theo nghiên cứu của Trần Thị Máy (2010) “Phân tích hiệu quả sản xuất của mô hình trồng lúa hai vụ ở huyện Châu Thành, tỉnh An Giang”. Tác giả dùng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích các tỷ số tài chính, phương pháp so sánh hiệu quả sản xuất của hai vụ sản xuất trong mô hình, phương pháp hồi qui tương quan và kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của hai vụ sản xuất của mô hình. Kết quả nghiên cứu cho biết được những Trang 6 thuận lợi, khó khăn và các nhân tố ảnh hưởng đến năng suất trong quá trình sản xuất lúa. Từ kết quả nghiên cứu đó tác giả có đề ra một số giải pháp thích hợp để khắc phục những khó khăn và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa góp phần cải thiện đời sống của nông dân và phát triển kinh tế địa phương. Cũng giống như những nghiên cứu khác, đề tài chủ yếu tham khảo về cách chạy hàm, cách giải thích, tìm ra những thuận lợi khó khăn trong việc trồng lúa của nông hộ. 2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu Cần Thơ là tỉnh có diện tích sản xuất lúa khá cao ở Đồng Bằng Sông Cửu Long nhưng vì nhiều lý do mà năng suất và sản lượng lúa ở Cần Thơ chưa cao và còn thấp hơn nhiều vùng khác. Trong khi đó, huyện Thới Lai có hệ thống kênh rạch thuận lợi cho việc sản xuất lúa. Ngoài ra hệ thống giao thông đường bộ và đường thủy của huyện rất thuận lợi để vận chuyển và tiêu thụ nông sản, hàng hóa. Vì vậy, đề tài chọn huyện Thới Lai để nghiên cứu mang tính đại diện cho phân tích hiệu quả tài chính trong sản xuất lúa vụ Hè Thu tỉnh Cần Thơ. 2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 2.2.2.1 Số liệu thứ cấp Thu thập số liệu về giống, diện tích, năng suất và sản lượng lúa của huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ từ Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Thới Lai. Thu thập số liệu về báo cáo tình hình sản xuất nông nghiệp của huyện. Sách, báo, bài nghiên cứu, báo cáo chuyên ngành. 2.2.2.2 Số liệu sơ cấp Đề tài đã được sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng, phân chia tổng thể các đối tượng nghiên cứu theo đặc tính. Các đối tượng được phỏng vấn nằm trong xã Trường Thành, xã Trường Thắng, và xã Định Môn, huyện Thới Lai, tỉnh Cần Thơ. Dùng phương pháp chọn mẫu thuận tiện chọn ra những hộ nông dân để phỏng vấn trực tiếp cụ thể như sau: xã Trường Thành 30 hộ, xã Trường Thắng 30 hộ và xã Định Môn 30 hộ. 2.2.3. Phương pháp phân tích số liệu 2.2.3.1 Mục tiêu 1 a) Các chỉ tiêu cần tính toán Diện tích, năng suất, tư liệu sản xuất lúa của huyện Thới Lai vụ Hè Thu 2012-2013. Đặc điểm về nhân khẩu. Diện tích đất chủ sở hữu, đất sản xuất lúa và thu nhập ngoài trồng lúa của nông hộ. Trang 7 Số năm kinh nghiệm trồng lúa của hộ. Số hộ được tập huấn kỹ thuật và số lần tập huấn. Thông tin về các khoản vay của nông hộ, lãi vay, thời hạn vay. Các giống lúa mà nông hộ sử dụng trong vụ Hè Thu 2012/2013. Nơi mua lúa giống của nông hộ. Nơi bán lúa của nông hộ. Các nguồn thông tin chính về giá lúa của nông hộ. Số ngày công lao động gia đình, số ngày công lao động thuê mà nông hộ sử dụng theo từng hoạt động cụ thể (làm đất, làm cỏ, xịt thuốc….). b) Cách phân tích Đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả để phân tích thực trạng sản xuất vụ lúa Hè Thu 2012/2013 ở Thới Lai, Cần Thơ Các số liệu về đặc điểm nhân khẩu, diện tích đất sản xuất lúa, thu nhập ngoài trồng lúa sẽ được phân tích theo số lớn nhất, số nhỏ nhất, số trung bình, sai số chuẩn. Chi phí vay = (số tiền vay) x (1+lãi suất vay)thời hạn vay . Chi phí vay được tính vào chi phí khác để tính chi phí sản xuất lúa. Số liệu cũng được phân tích dựa vào số lớn nhất, số nhỏ nhất, số trung bình cộng. Các số liệu đầu vào còn lại sẽ được thống kê và tính toán bằng số tuyệt đối thời điểm, số tương đối kết cấu, bảng phân phối tần số, bảng phân phối tần số tích lũy. c) Phương pháp thống kê mô tả Sử dụng để mô tả những đặc tính cơ bản của dữ liệu thu thập được từ nghiên cứu thực nghiệm qua các cách thức khác nhau. Thống kê mô tả và thống kê suy luận cùng cung cấp những tóm tắt đơn giản về mẫu và các thước đo. Cùng với phân tích đồ họa đơn giản, chúng tạo ra nền tảng của mọi phân tích định lượng về số liệu. Để hiểu được các hiện tượng và ra quyết định đúng đắn. Thống kê mô tả có rất nhiều kỹ thuật hay được sử dụng. Có thể phân loại như sau: Biểu diễn dữ liệu bằng đồ họa trong đó các đồ thị mô tả dữ liệu hoặc giúp so sánh dữ liệu. Biểu diễn dữ liệu thành các bảng số liệu tóm tắt về dữ liệu. Thống kê tóm tắt (dưới dạng các giá trị thống kê đơn nhất) mô tả dữ liệu. d) Phương pháp phân phối tần số (Frequency Distribution) Là một phương pháp nhằm thống kê dữ liệu, phương pháp này đơn giản dễ thực hiện. Khi thực hiện phân tích theo phương pháp này ta sẽ có được bảng phân phối tần số, đó là bảng tóm tắt các dữ liệu được sắp xếp thành từng tổ khác nhau, dựa vào bảng này ta sẽ xác định được tần số của mỗi tổ và phân tích dựa vào các tần số này. Trang 8
- Xem thêm -