Nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính tại một số trường trung học cơ sở ở quận 11 thành phố hồ chí minh

  • Số trang: 135 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 53 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- Nguyễn Xuân Huệ NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH LỚP 9 VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC Thành phố Hồ Chí Minh - 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- Nguyễn Xuân Huệ NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH LỚP 9 VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số:603180 LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. ĐOÀN VĂN ĐIỀU Thành phố Hồ Chí Minh - 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình khác nào. Tác giả luận văn Nguyễn Xuân Huệ LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc tác giả chân thành gửi lời cảm ơn đến: • Phòng sau Đại học, khoa Tâm lý - giáo dục, Hội đồng Khoa học thuộc trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Quý thầy, cô tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ trong suốt quá trình học tập. • PGS.TS. Đoàn Văn Điều đã tận tình hướng dẫn cho tác giả thực hiện đề tài nghiên cứu này. • Sở giáo dục & Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh và Phòng giáo dục & Đào tạo Quận 11 đã tạo điều kiện cho tác giả thực hiện đề tài. • Quý thầy, cô và các em học sinh lớp 9 của bốn trường Trung học cơ sở ở Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh là: - Trường Trung học cơ sở Nguyễn Minh Hoàng. - Trường Trung học cơ sở Phú Thọ. - Trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ. - Trường Trung học cơ sở Lê Anh Xuân. Giúp đỡ và tạo điều kiện cho tác giả thực hiện đề tài. MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT TRONG CÁC BẢNG - ĐLTC: độ lệch tiêu chuẩn. - TB: trung bình cộng. - N: số khách thể tham gia nghiên cứu. MỤC LỤC MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1 1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .......................................................................................1 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ...............................................................................2 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ...............................................................................2 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU..............................................2 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU ...........................................................................3 6. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI .............................................................................................3 7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................................................................3 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................4 1.1LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ ..................................................................4 1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .........10 1.3 LÝ LUẬN VỀ NHẬN THỨC GIÁO DỤC GIỚI TÍNH ................................26 1.4 ĐẶC ĐIỂM NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ ..........33 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH LỚP 9 VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. ...........................................................41 2.1VÀI NÉT VỀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU .................................................41 2.2 KẾT QUẢ CỦA NGHIÊN CỨU KHẢO SÁT THỰC TRẠNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH LỚP 9 VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH ............................41 2.2.1 Thể thức và phương pháp nghiên cứu ......................................................41 2.2.2 Mẫu nghiên cứu ........................................................................................43 2.2.3 Kết quả nghiên cứu khảo sát trên giáo viên .............................................45 2.2.4 Kết quả nghiên cứu khảo sát trên học sinh ..............................................57 2.2.5 So sánh kết quả nghiên cứu khảo sát giữa giáo viên và học sinh ............70 CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NỘI DUNG GIẢNG DẠY VỀ GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO PHÙ HỢP VỚI HỌC SINH LỚP 9. ......................................79 3.1 Giáo dục sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên ................................................79 3.2 Phân biệt giữa nam và nữ. ...............................................................................80 3.3 Sự thay đổi của cơ thể tuổi mới lớn. ...............................................................84 3.4 Tình bạn, tình yêu, tình dục ............................................................................90 3.5 Chăm sóc bản thân và làm chủ bản thân. ........................................................95 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.................................................................................105 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1. Ý kiến của giáo viên về mục đích của giáo dục giới tính trong nhà trường........................................................................................................................45 Bảng 2.2. Ý kiến của giáo viên về nội dung giáo dục giới tính cần được thực hiện trong nhà trường.......................................................................................................48 Bảng 2.3. Đánh giá của giáo viên về mức độ tiếp thu nội dung giáo dục giới tính khi được truyền đạt...................................................................................................51 Bảng 2.4. Đánh giá của giáo viên về mức độ khó của nội dung giáo dục giới tính đối với học sinh........................................................................................................53 Bảng 2.5. Đánh giá của giáo viên về lý do đúng trong việc giáo dục giới tính cho học sinh ở độ tuổi Trung học cơ sở..........................................................................55 Bảng 2.6. Nhận thức của học sinh về mục đích giáo dục giới tính trong nhà trường.......................................................................................................................57 Bảng 2.7. Đánh giá của học sinh về nội dung giáo dục giới tính được thực hiện trong nhà trường…………………………………………………………….........60 Bảng 2.8. Đánh giá của học sinh về mức độ tiếp thu những nội dung giáo dục giới tính khi được truyền đạt……………………………………………………............63 Bảng 2.9. Đánh giá của học sinh về mức độ khó của nội dung giáo dục giới tính đối với các em……………………………………………………………………….....66 Bảng 2.10. Đánh giá của học sinh về mức độ đúng của lý do giáo dục giới tính ở độ tuổi của em…………………………………………………………………………68 Bảng 2.11. So sánh đánh giá về mục đích của giáo dục giới tính trong nhà trường giữa học sinh và giáo viên…………………………………………………………70 Bảng 2.12.So sánh đánh giá về nội dung giáo dục giới tính được thực hiện trong nhà trường giữa học sinh và giáo viên......................................................................72 Bảng 2.13. So sánh đánh giá mức độ tiếp thu những nội dung giáo dục giới tính khi được truyền đạt giữa học sinh và giáo viên..............................................................73 Bảng 2.14. So sánh đánh giá nội dung giáo dục giới tính khó đối với người học giữa học sinh và giáo viên.................................................................................................74 Bảng 2.15. So sánh đánh giá mức độ đúng của lý do giáo dục giới tính ở độ tuổi Trung học cơ sở giữa học sinh và giáo viên.............................................................75 1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI MỞ ĐẦU Tuổi thiếu niên là tuổi có nhiều biến đổi mạnh mẽ cả về thể chất và tinh thần, nhất là có những biến đổi về giới tính. Tuổi các em phải chịu nhiều áp lực có tính xung năng, nhất là xung năng tính dục. Phần nhiều các em ở lứa tuổi này luôn luôn băn khoăn, xao động về hình ảnh bản thân, có em rơi vào tình trạng lo lắng, hoang mang, mất phương hướng… Ngày nay, hiện tượng quan hệ tình dục trước hôn nhân của tuổi thiếu niên đã trở thành vấn đề cần giải quyết, tỉ lệ nạo thai, hút thai, nhiễm bệnh qua đường tình dục của lứa tuổi này có xu hướng ngày càng tăng. Nguyên nhân có thể do sự tiếp xúc phim ảnh, sách báo không phù hợp với lứa tuổi, sự thiếu kiến thức về giới tính. Thực tế vấn đề giới tính, tình yêu, tình dục là vấn đề đang được đề cập rất nhiều, đặc biệt là vấn đề trẻ thiếu niên yêu sớm hay các em có hành vi, cử chỉ quá suồng sã, thiếu tế nhị không phù hợp với lứa tuổi. Ở lứa tuổi lớp 9, các em đã có sự phát triển về sinh lý. Các em thích tìm tòi, học hỏi những gì liên quan đến sự thay đổi của cơ thể mà kiến thức bên ngòai thì rất nhiều và đa dạng. Hàng ngày các em tiếp xúc với nhiều điều tốt xen lẫn điều xấu, điều này bất lợi cho các em khi các em còn hạn chế hay thiếu hiểu biết về kiến thức giới tính. Thực trạng này không hoàn toàn do lỗi các em khi các em không được trang bị một cách đầy đủ, khoa học và chính thức các kiến thức về giới tính và giáo dục giới tính một cách phù hợp với lứa tuổi của mình. Gia đình và nhà trường là nơi quan trọng nhất để dạy cho các em hiểu biết về những kiến thức giới tính và giáo dục giới tính. Thực tế, các bậc cha mẹ không hẳn ai cũng có hiểu biết đầy đủ và khoa học về giới tính. Nếu có hiểu biết thì họ cũng không dễ dàng gì đề cập vấn đề này với con cái. Mặt khác, trong các nhà trường phổ thông hiện nay giáo dục giới tính chưa được xem là một môn học chính khóa mà chỉ được thực hiện bằng cách lồng ghép vào một số môn học như: Giáo dục công dân, Sinh học, Đạo đức, kỹ năng sống, sinh hoạt tập thể và hầu hết sách giáo khoa đang được sử dụng có rất ít nội dung về giáo dục giới tính hay cả thầy, cô giáo cũng “ngại” khi đề cập đến vấn đề này. Điều này, các em sẽ hạn chế trong nhận thức về giới tính, về giáo dục giới tính, hiểu biết lệch lạc mà gây ra không ít hệ quả đáng tiếc. Vì thế, các em cần được học tập về những nội dung giáo dục giới tính phù hợp với lứa tuổi để các em hiểu biết về chính bản thân mình, các em có ý thức hơn về cách nghĩ và hành vi của mình, có quan điểm tích cực về tình dục, có trách nhiệm về những quyết định của chính mình. Từ đó, các em biết định hướng những giá trị tốt cho bản thân. Từ thực tế trên, các trường Trung học nói chung và các trường Trung học cơ sở nói riêng cần phải dạy và thực hiện đầy đủ hơn cho học sinh những kiến thức về giới tính, về giáo dục giới tính. Đặc biệt là học sinh lớp 9 để các em nhận thức đúng về giới tính, về giáo dục giới tính phù hợp với lứa tuổi là vấn đề cần thiết. Vậy, đề tài nghiên cứu: “Nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính tại một số trường Trung học cơ sở ở Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh” được nghiên cứu. 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Trên cơ sở khảo sát thực trạng nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính, đề tài chỉ ra những hạn chế về nhận thức giáo dục giới tính của học sinh và đề xuất một số nội dung giảng dạy về giới tính và giáo dục giới tính phù hợp với lứa tuổi các em. 3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3.1 Hệ thống hóa những tài liệu có liên quan tới nhận thức về giáo dục giới tính làm cơ sở lý luận của đề tài. 3.2 Khảo sát thực trạng nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính. 3.3 Đề xuất một số nội dung giảng dạy về giáo dục giới tính cho phù hợp với học sinh lớp 9. 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 4.1 Đối tượng nghiên cứu: Nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính. 4.2 Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 9 tại 4 trường Trung học cơ sở ở Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh. 5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Học sinh lớp 9 tại một số trường Trung học cơ sở ở Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh còn một số hạn chế về nhận thức giáo dục giới tính do nội dung giáo dục giới tính chưa phù hợp với lứa tuổi của các em. Do đó, cần cung cấp những nội dunggiáo dục giới tính phù hợp để giúp các em nhận thức đầy đủ và đúng đắn về giới tính của mình. 6. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính theo nội dung quy định tại 4 trường: Trường Trung học cơ sở Nguyễn Minh Hoàng, trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ, trường Trung học cơ sở Lê Anh Xuân và trường Trung học cơ sở Phú Thọ ở Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh. 7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Các phương pháp nghiên cứu sau được sử dụng: 7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận Phương pháp thu thập tài liệu, đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài như: Nhận thức, giới tính, giáo dục giới tính, đặc điểm nhận thức của học sinh Trung học cơ sở. 7.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm dò ý kiến (là phương pháp chủ yếu) Sử dụng phiếu thăm dò ý kiến (phiếu thăm dò ý kiến mở và phiếu thăm dò ý kiến đóng) đối với học sinh lớp 9, cán bộ quản lý, giáo viên tại 4 trường Trung học cơ sở Nguyễn Minh Hoàng, trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ, trường Trung học cơ sở Lê Anh Xuân và trường Trung học cơ sở Phú Thọ tại Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh. 7.3 Phương pháp phỏng vấn Gặp gỡ trò chuyện, trao đổi với Ban giám hiệu, giáo viên, học sinh về các vấn đề liên quan đến đề tài. 7.4 Phương pháp toán thống kê Dùng phầm mềm thống kê SPSS for win phiên bản 13.0 để xử lý dữ liệu. CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1.1.1Lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới Giáo dục giới tính là vấn đề được nhiều nước trên thế giới tiến hành nghiên cứu rất sớm. Từ thế kỉ XX có những công trình nghiên cứu về vấn đề này như: V.V Phavrơ, D.N Zbancov, P.P Blonxki,… Năm 1921 Thụy Điển đã nghiên cứu vấn đề giáo dục giới tính và từ đó xem tình dục là quyền tự do của con người, là quyền bình đẳng nam nữ, là trách nhiệm đạo đức của công dân đối với xã hội [17, tr.5]. Từ những năm 30 của thế kỉ XX, giáo dục giới tính được nghiên cứu toàn diện hơn cả về nội dung, phương pháp và việc tổ chức thực hiện như A.X Makarenko và V.A Sukhomlinxki đưa ra nhiều quan điểm khoa học về đời sống giới tính, tình yêu hôn nhân gia đình, quan tâm đến việc giáo dục giới tính, khẳng định vai trò cần thiết và quan trọng của giáo dục giới tính cho con người, xem đó là một nội dung cần phải giáo dục cho học sinh. Trong các bài giảng về giới tính A.X Makarenko cho rằng: “Chúng ta phải giáo dục con em chúng ta làm sao để các em có thái độ đối với tình yêu như đối với một tình cảm nghiêm túc và sâu nặng, để các em sẽ được hưởng khoái cảm của mình, tình yêu của mình, hạnh phúc của mình trong khuôn khổ gia đình.” [21, tr.12]. Năm 1942, Bộ giáo dục Thụy Điển quyết định đưa thí điểm giáo dục tình dục vào nhà trường và đến năm 1956 thì dạy phổ cập trong tất cả các loại trường từ Tiểu học đến Trung học. Sau Thụy Điển là các nước Đông Âu như: Đức, Ba Lan, Hung, Tiệp và các nước Tây Âu, Bắc Âu khác, hầu hết các nước này đều coi giáo dục tình dục là một vấn đề lành mạnh, đem lại tự do cho con người và họ quan niệm rằng cần nói rõ cho mọi người hiểu biết những quy luật hoạt động của tình dục. Chương trình giáo dục giới tính của họ rất đa dạng, các trường có thể tự chọn vấn đề phù hợp với đối tượng tự học mà giảng dạy. Nhà nước tận dụng các phương tiện truyền thông để tiến hành giáo dục giới tính. Sau đó nhiều nước châu Mĩ, vùng Caribê cũng quan tâm đến giáo dục tình dục [17, tr.6]. Ngay từ năm 1959 nhiều tài liệu về giáo dục giới tính đã được biên soạn công phu như công trình của R. Neubert “Sách nói về quan hệ vợ chồng”, của Z.Snabl “Điều khó nói trong tình yêu”. Ở Châu Á, đối với nhiều nước xem vấn đề giáo dục giới tính vẫn còn là lĩnh vực “Cấm kỵ” xuất phát từ những quan niệm phong kiến và tôn giáo. Từ những năm 1960 vấn đề giáo dục giới tính được tiến hành rộng rãi, được khẳng định và được nghiên cứu dần dần hoàn chỉnh với các nhà khoa học như: I.X Côn, V.A Sukhomlinxki… Năm 1966 nhiều nước như: Ba Lan, Hunggary, Tiệp Khắc…đều đã tiến hành giáo dục giới tính cho học sinh phổ thông bằng những chương trình bắt buộc, còn ở Anh, Đan Mạnh, Thụy Điển, Mĩ đã tiến hành giáo dục giới tính cho học sinh khá sớm. Năm 1968, Đại hội đồng Liên hiệp quốc bắt đầu có những hoạt động về giáo dục dân số trong từng khu vực và cũng làm nảy sinh yêu cầu giáo dục giới tính trong giáo dục dân số. “Từ những năm 1970, 1980 việc đưa giáo dục giới tính vào trường học bắt đầu được quan tâm thật sự và có bốn khuynh hướng về giáo dục giới tính xuất hiện đó là: - Bắt buộc thực hiện ở các trường phổ thông như: Đan Mạnh, Thụy Điển, Đức, Tiệp Khắc… - Hoan nghênh và bước đầu công nhận hợp pháp hóa như: Ba Lan, Thụy Sĩ, Pháp… - Tán thành nhưng không hợp thức hóa về luật pháp như: Anh, Hà Lan… - Không ngăn cấm nhưng cũng không phát triển như: Hy Lạp, Thổ Nhỉ Kỳ…Như vậy, giáo dục giới tính bắt đầu được một số nước đưa vào trường học.”. Năm 1981 Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô (cũ) đã ra chỉ thị cho tất cả các trường học trong cả nước thực hiện chương trình giáo dục giới tính cho học sinh các cấp học [26, tr.10]. Riêng tại các nước Châu Á giáo dục giới tính cũng được thừa nhận là cần thiết và cũng được thực hiện trong trường học ở các nước như: Trung Quốc, Nhật, Xingapo, Đài Loan, Philipin. Riêng Philipin, giáo dục giới tính đã được đưa vào chương trình nội khóa của trường phổ thông cơ sở và trường Trung học phổ thông qua các giờ chính khóa, các hoạt động ngoại khóa theo mức độ khác nhau ở các lứa tuổi khác nhau. Hoạt động giáo dục giới tính được nghiên cứu các hình thức tổ chức dạy học, những phương pháp và những phương tiện dạy học về giới tính rất được quan tâm, cuốn hút học sinh và đạt hiệu quả cao [21, tr.15]. Năm 1984, Hội nghị quốc tế ở Mêhicô về kế hoạch hóa gia đình và giáo dục giới tính. Trong những năm 1984, 1986 các Hội nghị UNESCO đã làm sáng tỏ những yêu cầu về giáo dục đời sống gia đình, giáo dục giới tính trong quá trình giáo dục ở các nước khu vực Châu Á – Thái Bình Dương về nội dung, phương pháp trên những khía cạnh khác nhau như: Văn hóa, phong tục tập quán, định hướng giá trị về tình dục…nhưng tất cả đều thống nhất ở chổ là sự cần thiết phải giáo dục giới tính cho thế hệ trẻ [17, tr.8]. Ngày nay, giáo dục giới tính ở các quốc gia trên thế giới phát triển rất nhiều như ở Châu Âu tháng 2 năm 2000 Chính phủ Pháp quyết định đưa kiến thức giới tính lên đài truyền hình. Tại Đức, giáo dục giới tính không những được đưa vào trường học mà còn sử dụng cả hệ thống truyền thông để giáo dục. Châu Á: Đang có tiến bộ rõ rệt như: Indonesia, Mông Cổ, Hàn Quốc và Srilanka là những nước đã thực hiện chính sách riêng về giáo dục giới tính trong trường học. Ấn Độ thì có chương trình đặc biệt dành cho học sinh trong nhà trường từ lứa tuổi 9 đến 16, các chủ đề về giới tính được học sinh và giáo viên trao đổi với nhau. Châu Mĩ: Tại Mĩ hầu hết các trường học đều đưa giáo dục giới tính vào chương trình học của học sinh từ lớp 7 đến lớp 12. Do những quy định khác nhau tại các Tiểu bang của Mĩ nên học sinh tiếp cận với kiến thức giới tính thuộc hai kiểu là toàn diện kiến thức chung hoặc kiến thức sâu về một khía cạnh, về một vấn đề nào đó [http://www.xaluan.com, ngày 20.04.2008]. Nhìn chung, hầu hết các nước trên thế giới đều nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục giới tính, mặc dù tổ chức hoạt động có khác nhau, nhưng đều hướng đến phát triển nhân cách, xây dựng mối quan hệ lành mạnh và trách nhiệm giữa hai giới. 1.1.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam Ở Việt Nam, nhiều thập kỉ trước đây vấn đề giáo dục giới tính vẫn còn hạn chế bởi các phong tục, tập quán và được xem là điều “Cấm kỵ” do đó người ta cảm thấy khó nói về vấn đề tình dục, giới tính, giáo dục giới tính, nên việc nghiên cứu giáo dục giới tính hầu như “né tránh” và chưa được phổ biến. Từ những năm 1980, công tác giáo dục giới tính ở nước ta bắt đầu được quan tâm và được nghiên cứu trong một số các báo cáo khoa học giáo dục, các chuyên đề, các bài nghiên cứu… Trong chỉ thị số 176A ngày 24/12/1974 do Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng ký đã nêu rõ: “Bộ giáo dục, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, Tổng cục dạy nghề phối hợp với các tổ chức có liên quan, xây dựng chương trình chính khóa và ngoại khóa nhằm bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức về khoa học giới tính, về hôn nhân và gia đình và nuôi dạy con cái”. Từ năm 1985 những công trình nghiên cứu của các tác giả về giới tính, tình yêu, hôn nhân gia đình đã bắt đầu được công bố như: Các tác giả Đặng Xuân Hoài, Trần Trọng Thủy, Phạm Hoàng Gia, Nguyễn Thị Đoan, Nguyễn Thị Nho, Bùi Ngọc Oánh, Lê Nguyên, Phạm Ngọc, Minh Đức…đã nghiên cứu nhiều vấn đề, nhiều khía cạnh chi tiết của giới tính và giáo dục giới tính. Nhiều công trình nghiên cứu bước đầu làm cơ sở cho việc giáo dục giới tính cho thanh niên và học sinh. Những công trình này nêu lên rất nhiều vấn đề phong phú đa dạng về vấn đề giới tính và giáo dục giới tính ở Việt Nam [21, tr.15]. Trong năm 1985 Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp phối hợp với Công đoàn ngành Đại học tổ chức hội thảo về giáo dục giới tính cho sinh viên các trường Đại học, tổ chức hai lớp tập huấn cho một số cán bộ Đoàn, cán bộ tuyên huấn ở các trường Đại học và Trung học chuyên nghiệp ở các Tỉnh phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục giới tính, trong đó khẳng định sự cần thiết của giáo dục giới tính cho thanh niên và học sinh. Tuy nhiên nội dung giáo dục giới tính vẫn chưa thực sự thỏa mãn nhu cầu của nhiều người. Trung ương Hội liên hiệp Phụ nữ đã triển khai phong trào giáo dục “Ba triệu bà mẹ nuôi con khỏe, dạy con ngoan”, giáo dục giới tính được đề cập đến việc giáo dục con cái ở lứa tuổi dậy thì. Mặc dù vậy nó chỉ mang tính chất “phong trào” [17, tr.10]. Năm 1988 đề án với quy mô lớn nghiên cứu về giáo dục đời sống gia đình và giới tính cho học sinh có kí hiệu là VIE/88/P09 (gọi tắt là đề án P09) đã được Hội đồng Chính phủ, Bộ giáo dục và Đào tạo, Viện khoa học Giáo dục Việt Nam thông qua và cho phép thực hiện với sự tài trợ của chương trình Quỹ dân số Liên hiệp quốc (viết tắc là UNFPA) và UNESCO khu vực. Đề án thực hiện với sự chỉ đạo của nhiều nhà khoa học như: Trần Trọng Thủy, Đặng Xuân Hoài, …đề án được nghiên cứu sâu, rộng các vấn đề sau: - Quan niệm về tình bạn, tình yêu, hôn nhân, nhận thức về giới tính và giáo dục giới tính của giáo viên, học sinh, phụ huynh…ở nhiều nơi trong cả nước [21, tr.16]. Vào thập niên những năm 90 cùng với chương trình Quỹ dân số Liên hiệp quốc (UNFPA) về vấn đề bùng nổ dân số. Đảng ta coi giáo dục dân số là công tác thuộc chiến lược con người và chủ trương thực hiện khuyến nghị của Hội nghị tư vấn khu vực về giáo dục dân số năm 1986 ở Bangkok, gồm 4 điểm: - Giáo dục đời sống gia đình. - Giáo dục giới tính. - Giáo dục tuổi già. - Giáo dục về đô thị hóa [17, tr.8]. Năm 1991, Bùi Ngọc Oánh đã nghiên cứu “Những yếu tố tâm lý trong sự chấp nhận giáo dục giới tính của thanh niên học sinh” khẳng định tầm quan trọng của giáo dục giới tính, nêu lên một số biện pháp để nâng cao sự chấp nhận việc giáo dục giới tính của học sinh Trung học phổ thông. Năm 1996, Nguyễn Văn Phương đã nghiên cứu “Tìm hiểu nhận thức và sự quan tâm của học sinh phổ thông Trung học Thành phố Hồ Chí Minh về giáo dục giới tính” điều này làm phong phú thêm cho lĩnh vực nghiên cứu về giới tính. Năm 1998, Lê Ngọc Lan đã nghiên cứu “nhận thức của sinh viên về tình yêu và giới tính” đã công bố ở tạp chí Tâm lý học số 3/1998 đã có kết luận nhận thức của sinh viên về tình yêu. Năm 1999, Huỳnh Văn Sơn đã nghiên cứu “Thực trạng nhận thức và thái độ của học sinh phổ thông trung học ở một số trường nội thành Thành phố Hồ Chí Minh đối với nội dung giáo dục giới tính”. Năm 1999, Võ Tường Vy đã nghiên cứu “ Nhận thức về các vấn đề giới tính của sinh viên Cao đẳng Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh”. Năm 1999, Nguyễn Bích Điểm đã nghiên cứu “Một số suy nghĩ về quan niệm tình dục của vị thành niên hiện nay đối với vấn đề tình dục”. Năm 2002, Đào Việt Cường đã nghiên cứu “Thực trạng và các biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh trong một số trường trung học phổ thông ở Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh”. Năm 2007, Đỗ Hà Thế Bình đã nghiên cứu “Thực trạng việc quản lý giáo dục giới tính cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở tại Huyện Thuận An, Tỉnh Bình Dương và một số giải pháp”. Các vấn đề nghiên cứu trên về giáo dục giới tính chỉ dừng lại ở một khía cạnh nào đó. Hiện nay, chúng tôi nghiên cứu nhận thức của học sinh lớp 9 về giáo dục giới tính và vấn đề này là cần thiết, góp phần trong công tác giáo dục giới tính nói riêng và giáo dục nhân cách các em học sinh nói chung. 1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU * Nhận thức Theo Tự điển Bách khoa toàn thư: “Nhận thức là quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể. Sự nhận thức đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Con đường nhận thức đó được thực hiện qua các giai đoạn từ thấp đến cao như sau: - Nhận thức cảm tính: Vận dụng cảm giác, tri giác, biểu tượng. - Nhận thức lí tính: Vận dụng khái niệm, phán đoán, suy lí. - Nhận thức trở về thực tiễn, ở đây tri thức được kiểm nghiệm là đúng hay sai. Do đó, thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí, là cơ sở động lực, mục đích của nhận thức. Mục đích cuối cùng của nhận thức không chỉ để giải thích thế giới mà để cải tạo thế giới. Do đó, sự nhận thức ở giai đoạn này có chức năng chỉ đạo đối với thực tiễn. Sự nhận thức là một quá trình vận động không ngừng, vì nó gắn liền với hoạt động thực tiễn. Để tiến hành quá trình nhận thức, cần phải sử dụng rất nhiều phương pháp, trong đó chủ yếu là phương pháp phân tích và tổng hợp, lịch sử và lôgic, trừu tượng hoá, khái quát hoá, vận dụng con đường nhận thức đi từ cụ thể đến trừu tượng và từ trừu tượng đến cụ thể”. Theo Từ điển Tâm lý học: “Nhận thức là hiểu được một điều gì đó, tiếp thu được những kiến thức về điều nào đó, hiểu được những quy luật về những hiện tượng, quá trình nào đó…” [4, tr.553]. * Giới tính Khái niệm về giới + Giới là một khái niệm rất phức tạp, được nghiên cứu theo nhiều gốc độ khác nhau, và theo nhiều quan điểm khác nhau. - Giới có thể được hiểu theo mặt sinh học, là một tập hợp những đặc điểm sinh lý cơ thể đặc trưng ở con người [21, tr.23]. Những đặc điểm sinh lý cơ thể thường bao gồm những đặc điểm di truyền, những hệ cơ quan sinh lý cơ thể, điển hình và quan trọng nhất là hệ cơ quan sinh dục. Ở con người có hai loại hệ cơ quan sinh dục chính là hệ cơ quan sinh dục nam và hệ cơ quan sinh dục nữ, vì vậy lòai người có hai giới là giới nam và giới nữ. - Giới có thể được hiểu theo gốc độ xã hội, là những đặc điểm mà xã hội đã tạo nên ở người nam và người nữ là những đặc trưng xã hội ở nam và nữ [21, tr.23]. Giới xã hội thường bao gồm nhiều vấn đề như vai trò, vị trí của mỗi giới, đặc điểm và nhiệm vụ của mỗi giới trong xã hội. Vậy giới là một tập hợp người trong xã hội có những đặc điểm sinh học cơ bản giống nhau [21, tr.23]. * Khái niệm về giới tính + Giới tính có thể được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau và thường bị sử dụng lẫn lộn với nhiều thuật ngữ khác nhau như: Giới, tính dục, tình dục, sinh dục. Nhiều người thường có quan niệm giới tính đồng nghĩa với tình dục hoặc tính dục. Đó là quan niệm chưa thực sự đầy đủ, chỉ hiểu một cách đơn giản hoặc hiểu về một mặt nào đó của giới tính. Giới tính cần được hiểu một cách toàn diện hơn. Theo từ ngữ, giới tính có thể được hiểu là những đặc điểm của giới. Những đặc điểm này có thể rất phong phú và đa dạng vì giới vừa bao gồm những thuộc tính về sinh học và những thuộc tính về tâm lý xã hội, nên giới tính cũng bao gồm những đặc điểm về sinh lý cơ thể và tâm lý xã hội. Giới tính cũng có thể được hiểu là những đặc điểm tạo nên những đặc trưng của giới, giúp ta phân biệt giới này và giới kia. Những đặc điểm sinh lý giới tính có thể là những đặc điểm sinh lý cơ thể như cấu trúc và chức năng của các bộ phận cơ thể, những trạng thái bệnh lý của các bộ phận sinh lý cơ thể ở nam và ở nữ và do mối quan hệ nam nữ tạo ra. Những đặc điểm giới tính cũng có thể là những đặc điểm về tâm lý, tính cách…
- Xem thêm -