Nguyên tắc tập trung dân chủ xã hội chủ nghĩa

  • Số trang: 7 |
  • Loại file: DOCX |
  • Lượt xem: 31 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 26946 tài liệu

Mô tả:

Nguyên tắc tập trung dân chủ xã hội chủ nghĩa I) Bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa 1. Bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa Là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương xuống cơ sở, được tổ chức theo những nguyên tắc chung thống nhất, tạo thành một cơ chế đòng bộ đẻ thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước xã hội chủ nghĩa. 2. Bộ máy nhà nước XHXN là hệ thống các cơ quan Nhà nước từ trung ương đến địa phương, được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tặc chung, thống nhất nhằm thực hiện nhện vụ của nhà nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. 3. Nghĩa rộng: Nhà nước là một hiện tượng của thượng tầng chính trị pháp lí, là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị có phạm vi hoạt động rộng lớn nhất và có sức mạnh toàn năng. Nghĩa hẹp: Nhà nước là bộ máy quyền lực bao gồm 2 yếu tố là bộ máy quản lí và bộ máy cưỡng chế. Bộ máy đó bao gồm nhiều bộ phận hợp thành, hoạt động theo những nguyên tắc chung nhất, tạo thành một cơ chế đồng bộ để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước. II) Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước XHCN 1- Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của đảng cộng sản: Đảng cộng sản là đội quân tiên phong cảu giai cấp công nhân, đại biểu trung thành cho lợi ích giai cấp công nhân và toàn thể dân tộc. Sứ mệnh lịch sử của đảng là lãnh đạo công nhân và nông dân đâu stranh xóa bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới không còn bóc lột,xã hội dân chủ, bình đẳng, mọi người đều có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. Trong điều kiện ngày nay, đảng cộng sản lãnh đạo mới có thể giữ vững định hướng XHCN, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội 2-Nguyên tác đảm bảo tính thống nhất của quyền lực nhà nước Đây là nguyên tắc đặc trưng trong tổ chức và hoạt đọng cảu bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa. Đảm bảo tính thống nhất của quyền lực nhà nước đòng thời hạn chế được sự lạm quyền, chuyên quyền, độc quyền, sự thiếu trách nhiệm cuuar nhân viên nhà nước. 3- Nguyên tắc bảo đảm sự tham gia cảu nhân dân vào tổ chức và hoạt động cảu bộ máy nhà nước. Dân là gốc, Nhà nước XHCN ra đời là kết quả của cuộc cách mạng do dân tiến hành, sự tồn tại của nhà nước XHCN là để phục vụ nhân dân. Vì thế nhân dân phải được tham gia vào tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Nhân dân tham gia vào các tổ chức và hoạt động cảu bộ máy nhà nước bằng nhiều hình thức khác nhau: - Tham gia thành lập ra bộ máy nhà nước thông qua bầu cử - Tự ứng cử - Đóng góp ý kiến vào tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, quyết định những vấn đề quan trọng của nhà nước cũng như của địa phương. - Kiểm tra giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước cũng như của nhân viên nhà nước, đặc biệt những người do chính dân bầu ra. 4- Nguyên tắc tập trung dân chủ. Đây là nguyên tức kết hợp hài hòa giữa chỉ đạo tập trung thống nhất của cấp trên với việc mở rộng dân chủ cho cấp dưới, đảm bảo nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong quản lí nhà nước. Dân chủ là bản chất của nhà nước XHCN. Có đảm bảo dân chủ mới có thể tập trung sức mạnh của tập thể và phát huy trí tuệ, phát huy tính chủ động và sức sáng tạo của nhân dân. Tuy nhiên, nếu quá đề cao dân chủ sẽ dẫn đến tình trạng không thống nhất vì vậy dân chủ phải gắn với tập trung. Quản lí nhà nước, quản lí xã hội đòi hỏi phải có sự tập trung quyền lực, có tập trung quyền lực mới quản lí được xã hội, mới thiết lập được trật tự xã hội. Tuy nhiên nếu qua đề cao yếu tố tập trung sẽ dẫn tới tập trung quan liêu, lạm quyền, độc đoán. Vì vậy mà tập trung phải đi liền với dân chủ. Tập trung và dân chủ là hai mặt của một thể thống nhất không thể tách rời. 5- Nguyên tắc pháp chế XHCN. Nguyên tắc đòi hỏi việc tổ chức cũng như mọi hoạt động của nhà nước phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để và chính xác. 6- Nguyên tắc bình đẳng đoàn kết giữa các dân tộc. Hầu hết các nhà nước đều là những nhà nước đa dân tộc, các dân tộc không phân biệt lớn nhỏ đều có quyền tự quyết và hoàn toàn bình đẳng với nhau. Vì vậy trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước XHCN phải đảm bảo nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc. b) Nguyên tắc tập trung dân chủ *)Khái niệm Có 2 ý kiến về khái niệm Nguyên tắc tập trung dân chủ. Thứ nhất: là sự kết hợp hai mặt tập trung và dân chủ trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan Nhà nước. 2. “Tập trung dân chủ là hai mặt của một thể thống nhất, không bao giờ được phép cường điệu hoặc coi nhẹ bất cứ mặt nào. Vì như vậy sẽ dẫn đến những hậu quả như: chuyên quyền, độc đoán, mất dân chủ, hạn chế tự do, sáng tạo, coi thường pháp luật v.v…” 3. “Tập trung và dân chủ là hai mặt của một thể thống nhất kết hợp hài hòa với nhau. Nếu thiên về tập trung mà không chú trọng đến dân chủ sẽ dẫn đến tập trung quan liêu, độc đoán trái với bản chất của Nhà nước ta. Ngược lại, nếu thiên về dân chủ mà coi nhẹ tập trung sẽ dẫn đến dân chủ quá trớn làm cho hoạt động của bộ máy nhà nước kém hiệu quả” 4. “Nghệ thuật của sự vận dụng nguyên tắc tập trung dân chủ là tìm tỷ lệ kết hợp tối ưu của hai mặt tập trung và dân chủ trong tổ chức và hoạt động của từng lĩnh vực, ngành cụ thể, trong từng giai đoạn, từng hoàn cảnh, thậm chí là từng vấn đề cụ thể” 5. “Trong từng địa phương, từng thời điểm khác nhau cần định ra liều lượng kết hợp giữa những chế độ tập trung và chế độ dân chủ thích hợp tạo nên sự thống nhất hai mặt của nguyên tắc” 6. “Nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước là sự kết hợp biện chứng giữa hai mặt: tập trung (thống nhất) và dân chủ” 7. “Nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ thể hiện sự thống nhất biện chứng giữa chế độ tập trung và chế độ dân chủ. Do vậy, bất kỳ sự nhấn mạnh hay coi nhẹ một mặt nào của nguyên tắc này sẽ dẫn đến sự thiếu hiệu lực và hiệu quả trong hoạt động của bộ máy nhà nước. Nếu quá tập trung sẽ dẫn đến tình trạng tập trung quan liêu, độc đoán, chuyên quyền, phi dân chủ, còn nếu quá dân chủ sẽ dẫn đến tình trạng dân chủ quá trớn, lạm dụng dân chủ và vô chính phủ. Nói như vậy cũng không có nghĩa là chúng ta dàn đều cả hai nội dung tập trung và dân chủ”. Ý kiến thứ 2 cho rằng: nguyên tắc tập trung dân chủ là “sự” tập trung “một cách” dân chủ. Nguyên tắc này thể hiện sự tập trung trên cơ sở dân chủ chân chính, kết hợp sáng tạo với sự thực hiện, chấp hành nghiêm chỉnh và tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật cao. V.I. Lênin đã nhấn mạnh rằng, nguyên tắc tập trung dân chủ ở nghĩa chung nhất là: tập trung được hiểu ở nghĩa dân chủ thực sự. - Cơ sở pháp lý Ðây là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của nhà nước ta nên việc thực hiện quản lý hành chính nhà nước phải tuân theo nguyên tắc này. Ðiều 6-Hiến pháp 1992 quy định :Quốc hội, hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của nhà nước đều tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. -Cơ sở thực tiễn: Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc được áp dụng cho bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, ỏ mỗi hệ thống cơ quan khác nhau thì việc áp dụng nguyên tắc này lại khác nhau. Đồng thời khi vận dụng nguyên tắc này còn phải tính đến các yếu tố và điều kiện cụ thể như trình độ văn hóa, ý thức pháp luật, điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội… Vấn đề quan trọng là tìm ra được một tỉ lệ hợp lí trong sụ kết hợp giữa dân chủ và tập trung đối với từng cơ quan, từng loại cơ quan để đảm bảo tính thực tiễn và mang lại hiệu quả cao trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. *) Vị trí, vai trò của nguyên tắc. Nguyên tắc tập trung dân chủ được coi như là cơ sở của việc bảo đảm tính thống nhất , thông suốt của việc tổ chức, thực thi quyền lực. Nói cách khác, tập trung là tất yếu tố bảo đảm trật tự tính kỉcương, tạo cơ sở cho sức mạnh tổng hợp cua cả hệ thống. Dân chủ được xác định như 1 nhân tố giải phóng các tiềm năng, phát huy các năng lực sáng tạo, khuyến khích tính chủ động tích cực. Dân chủ là cơ sở của tính đa dạng, của việc trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho nhân dân. 2) Thực tiễn ( Liên hệ Việt Nam) a) Nội dung nguyên tắc Nguyên tắc tập trung dân chủ bao hàm sự kết hợp giữa hai yếu tố tập trung và dân chủ, vừa đảm bảo sự lãnh đạo tập trung trên cơ sở dân chủ, vừa đảm bảo mở rộng dân chủ dưới sự lãnh đạo tập trung. ………….4 nguyên tắc trong giáo trình, bê nguyên vào hjhjhj……….(Phần này con Linh gõ vào tao mỏi tay lắm rùi hahaha, lấy trong cuốn Nội dung cơ bản ấy…) -> nguồn gốc xuất xứ của tác giả, 4rum chỉ sưu tầm, đừng bê vô bài chép cho thầy là điểm cao lắm đó. !!! b) Thực tiễn ở Việt Nam *) Thành tựu: Đây là những kết quả chủ yếu trong việc đổi mới nhận thức, tư duy về nội dung và yêu cầu của tập trung dân chủ trong quá trình chuyển sang cơ chế thị trường định hướng XHCN ở nước ta ừ khi thực tiễn công cuộc đổi mới toàn diện. - Về cơ bản, quá trình chuyển sang cơ chế thị trường trước yêu cầu cải cách, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, trước hết là ở TƯ. Nhận thức của chúng ta về nội dung và yêu cầu của nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức với hoạt đọng của bộ máy nhà nước đã có bước đổi mới cơ bản. Những nội dung và yêu cầu mới của nguyên tắc tập trung dân chủ đã thực sự trở thành tư tưởng chỉ đạo cho quá trình cải cách bộ máy nhà nước nói chung và đã thu được nhiều thành tựu rất quan trọng. Biểu hiện cụ thể nổi bật là quản lí nhà nước đã chuyển từ quản lí trực tiếp, chủ yếu bắng mệnh lệnh hành chính sang quản lí vi mô, gián tiếp bằng chính sách pháp luật trên phạm vi toàn xã hội. Nội dung và yêu cầu cuat tập trung dân chủ trong quản lí nhà nước đã có một bước đổi mới về chất không chỉ đơn giản là chuyển từ chỗ đè cao tập trung,coi tập trung là chủ yếu, quyết định sang từng bước dân chủ hóa các mặt đời sống kinh tế- xã hội, coi trọng với phát huy dân chủ mà mà là dần hình thành nhận thức mới về tập trung và dân chủ. - Thực hiện xã hội hóa nhiều công việc quản lí của nhà nước đã đem lại cách nhìn mới trong quan niệm về tập trung và dân chủ trong hoạt động quản lí nhà nước. Dân chủ hóa đã tiếp cận đến khái niệm tự do hóa hoạt động quản lí. *) Yếu kém, hạn chế: Về cơ bản và trên mức độ lớn, có thể nói sự chậm trễ trong đổi mới tư duy, nhận thức về nội dung và yêu cầu của nguyên tắc dân chủ cho phù hợp với quá trình đấy mạnh cải cách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước là căn nguyên của những bất cập, yếu kém trong công tác chỉ đạo với điều hành của bộ máy nhà nước hiện nay. Tư tưởng tập trung bao cấp trong cán bộ, công chức còn khá nặng nề, nhất là các cấp chính quyền địa phương. Cán bộ, công chức, kể cả thủ trưởng cơ quan đơn vị còn phổ biến tình trạng thụ động, ngồi chờ sự chỉ đạo cảu cấp tên trong triển khai công việc quản lí, thiếu tính chủ động,sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm về những gì đã làm. c) Phương hướng giải quyết III) Kết thúc vấn đề.
- Xem thêm -