Nghiên cứu thành phần loài lưỡng cư, bò sát ở Hợp Hoà, Huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

  • Số trang: 42 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 30 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n cö nh©n khoa häc nµy t«i ®· nhËn ®−îc sù gióp ®ì, chØ b¶o tËn t×nh cña TS. Ng« Th¸i Lan cïng c¸c thÇy c« gi¸o trong tæ §éng vËt, sù quan t©m cña Ban chñ nhiÖm khoa Sinh – KTNN tr−êng §HSP Hµ Néi 2. §ång thêi t«i còng nhËn ®−îc sù gióp ®ì cña Uû ban nh©n d©n x· Hîp Hoµ, huyÖn S¬n D−¬ng, tØnh Tuyªn Quang cïng nh©n d©n trong x·. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Hµ Néi, th¸ng 5 n¨m 2009 Sinh viªn D−¬ng Trung Thµnh 1 Môc Lôc §Ò môc Trang Më ®Çu………………...…………………………………………...………1 1. Lý do chän ®Ò tµi………………………………………………….………..1 2. Môc ®Ých nghiªn cøu……………………………………………….………1 Ch−¬ng 1. tæng quan tµi liÖu nghiªn cøu…………………..…2 1. LÞch sö nghiªn cøu L−ìng c−, Bß s¸t………………………………………2 2. Tæng quan vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi ë khu vùc x· Hîp Hoµ ..............4 Ch−¬ng 2. thêi gian, mÉu vËt, ®èi t−îng vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu…………………………………………………………...……6 1. Thêi gian nghiªn cøu ……...……………………………………………….6 2. MÉu vËt, t− liÖu vµ ®èi t−îng nghiªn cøu…………………………………..6 3. §Þa ®iÓm nghiªn cøu……………………………………………………..…6 4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu………………………………………...………….6 Ch−¬ng 3. KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn…………………9 1. Danh s¸ch thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hßa.………………9 2. C¸c loµi L−ìng c−, Bß s¸t quý hiÕm ë x· Hîp Hoµ…………...…………..14 3. §Æc ®iÓm h×nh th¸i mét sè loµi th−êng gÆp……………..………………...16 4. Sù ph©n bè cña c¸c loµi L−ìng c− vµ Bß s¸t ë x· Hîp Hoµ……………….26 5. Sù phong phó L−ìng c−- Bß s¸t ë x· hîp hoµ so víi c¸c khu vùc l©n cËn…………………………………………. .. ……………………….……...27 6. Khãa ®Þnh lo¹i L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hoµ ®Õn hä…………………..28 7. T×nh h×nh khai th¸c L−ìng c− vµ Bß s¸t ë x· Hîp Hoµ…………………...30 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ……………………………………………….33 Tµi liÖu tham kh¶o…………………………………………………...35 2 Më §Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Hîp Hßa lµ mét x· phÝa §«ng Nam huyÖn S¬n D−¬ng, tØnh Tuyªn Quang. X· n»m ë phÝa T©y B¾c cña V−ên Quèc gia Tam §¶o, ngay d−íi ch©n d·y nói Tam §¶o. N¬i ®©y cã sè l−îng c¸c loµi ®éng vËt kh¸ phong phó, ®Æc biÖt lµ L−ìng c−, Bß s¸t. L−ìng c−, Bß s¸t lµ nhãm ®éng vËt cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. Chóng ®−îc dïng lµm thùc phÈm, thuèc ch÷a bÖnh, lµm c¶nh… Ngoµi ra trong tù nhiªn , c¸c loµi L−ìng c−, Bß s¸t cßn lµ thiªn ®Þch cña rÊt nhiÒu loµi s©u bä ph¸ h¹i mïa mµng, kÓ c¶ mét sè loµi gÆm nhÊm g©y h¹i cho con ng−êi nh− chuét… Chóng tham gia ®¾c lùc vµo viÖc gióp con ng−êi chèng s©u bÖnh, gãp phÇn h¹n chÕ viÖc sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt, lµm gi¶m « nhiÔm m«i tr−êng. Tuy nhiªn, viÖc nghiªn cøu khu hÖ L−ìng c−, Bß s¸t ë ViÖt Nam nh×n chung míi chØ ®−îc thùc hiÖn ë c¸c khu b¶o tån, rõng quèc gia vµ ë mét sè tØnh trªn diÖn réng vµ hiÖn nay ch−a cã tµi liÖu nµo nãi vÒ L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hßa. V× c¸c lý do trªn chóng t«i tiÕn hµnh ®Ò tµi: “Nghiªn cøu thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hßa, huyÖn S¬n D−¬ng, tØnh Tuyªn Quang” nh»m bæ sung thªm nh÷ng dÉn liÖu míi vÒ khu hÖ L−ìng c− vµ Bß s¸t vïng T©y B¾c ViÖt Nam, ®ång thêi gãp phÇn vµo c«ng t¸c nghiªn cøu ®a d¹ng sinh häc ViÖt Nam. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu - T×m hiÓu vÒ thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t. - M« t¶ ®Æc ®iÓm h×nh th¸i mét sè loµi L−ìng c−, Bß s¸t th−êng gÆp. - Gãp phÇn bæ sung nh÷ng dÉn liÖu vÒ khu hÖ L−ìng c−, Bß s¸t ë vïng T©y B¾c ViÖt Nam. 3 Ch−¬ng 1. tæng quan tμi liÖu nghiªn cøu 1. LÞch sö nghiªn cøu L−ìng c−, Bß s¸t. L−ìng c−, Bß s¸t ë ViÖt Nam ®· ®−îc nghiªn cøu tõ cuèi thÕ kØ XIX. Song thêi ®ã chñ yÕu lµ do c¸c nhµ khoa häc n−íc ngoµi tiÕn hµnh nh−: Tirant (1885), Boulenger (1903), Smith (1921, 1924, 1932)[24]. §¸ng chó ý nhÊt lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu L−ìng c−, Bß s¸t §«ng D−¬ng cña Bourret tõ 1934 – 1944 [44][45], trong ®ã cã n−íc ta. C«ng tr×nh nghiªn cøu cña «ng bao gåm: * 1934 - 1941: C¸c th«ng b¸o vÒ L−ìng c−, Bß s¸t §«ng D−¬ng (tËp I). * 1942: Khu hÖ Õch nh¸i §«ng D−¬ng vµ c¸c loµi rïa §«ng D−¬ng. * 1943: Giíi thiÖu khãa ®Þnh läai th»n l»n §«ng D−¬ng. Sau hßa b×nh lËp l¹i ë miÒn B¾c ViÖt Nam (1954) c¸c nghiªn cøu vÒ thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t míi ®−îc t¨ng c−êng bëi c¸c t¸c gi¶ ViÖt Nam. 1970 - 1990: Cã thªm mét sè c«ng tr×nh: “KÕt qu¶ ®iÒu tra c¬ b¶n ®éng vËt miÒn B¾c ViÖt Nam”, 1981 (phÇn L−ìng c−, Bß s¸t) cña c¸c t¸c gi¶ TrÇn Kiªn, NguyÔn V¨n S¸ng, Hå Thu Cóc ®· thèng kª ®−îc 159 loµi Bß s¸t, 69 loµi L−ìng c− [43];“TuyÓn tËp b¸o c¸o kÕt qu¶ ®iÒu tra thèng kª ®éng vËt ViÖt Nam” (1985) cña ViÖn Sinh th¸i vµ Tµi nguyªn sinh vËt, ®· thèng kª ®−îc 260 loµi Bß s¸t, 90 loµi L−ìng c− [24]. Ngoµi ra, c¸c t¸c gi¶ cßn chØ ra sù ph©n bè cña c¸c loµi theo c¸c sinh c¶nh. 1990 - 2002: lµ giai ®o¹n nghiªn cøu L−ìng c−, Bß s¸t ë n−íc ta ®−îc t¨ng c−êng, ®Æc biÖt nhiÒu nhÊt lµ tõ 1995 trë l¹i ®©y. C¸c t¸c gi¶: §inh ThÞ Ph−¬ng Anh, Hå Thu Cóc, Hoµng NguyÔn B×nh, Ng« §¾c Chøng, Lª Nguyªn NgËt, Hoµng Xu©n Quang, NguyÔn V¨n S¸ng, NguyÔn Qu¶ng Tr−êng… §−a ra danh s¸ch thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t ë mét sè vïng: V−ên quèc gia B¹ch M· cã 49 loµi L−ìng c−, Bß s¸t [26]; V−ên quèc gia Ba V× cã 62 loµi thuéc 16 hä, 3 bé [21]; vïng nói Ngäc Linh (Kon Tum) cã 53 loµi thuéc 30 hä, 4 bé [18]; Khu b¶o tån thiªn nhiªn Xu©n S¬n (Phó Thä) cã 46 loµi thuéc 4 15 hä, 3 bé [19]; khu vùc H÷u Liªn (L¹ng S¬n) cã 48 loµi thuéc 15 hä, 4 bé [27]; khu vùc nói Yªn Tö (Qu¶ng Ninh) cã 55 loµi thuéc 18 hä, 4 bé [41]; V−ên quèc gia BÕn En (Thanh Hãa) cã 85 loµi thuéc 16 hä, 5 bé [29]; Khu b¶o tån thiªn nhiªn S¬n Trµ - §µ N½ng cã 34 loµi thuéc 19 hä, 3 bé [1]; khu vùc nói Kon Ka Kinh (Gia Lai) cã 51 loµi thuéc 15 hä, 4 bé [30]; khu vùc ChÝ Linh (H¶i D−¬ng) cã 87 loµi thuéc 20 hä, 4 bé [7]; Khu b¶o tån thiªn nhiªn Pï M¸t (NghÖ An) cã 71 loµi thuéc 21 hä, 4 bé [22]; Khu b¶o tån thiªn nhiªn U Minh Th−îng (Kiªn Giang) cã 38 loµi thuéc 14 hä, 3 bé [32]; khu vùc ®Çm Ao Ch©u (H¹ Hßa, Phó Thä) cã 54 loµi thuéc 20 hä, 4 bé [8]; khu vùc A L−íi (Thõa Thiªn - HuÕ) cã 76 loµi thuéc 20 hä, 4 bé [9]; khu vùc rõng Konpl«ng (Kon Tum) cã 46 loµi thuéc 16 hä, 3 bé [42];… Ngoµi nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ khu hÖ cßn cã nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ ®Æc ®iÓm sinh häc, sinh th¸i häc. Nh÷ng nghiªn cøu cña TrÇn Kiªn vµ céng sù tËp trung nhiÒu vµo nu«i nh÷ng loµi cã ý nghÜa kinh tÕ ®Ó nghiªn cøu sinh th¸i häc lµm c¬ së x©y dùng quy tr×nh nu«i vµ b¶o tån, cô thÓ: * 1987- 1988- 1989: Hoµng NguyÔn B×nh cïng TrÇn Kiªn nghiªn cøu vÒ c¸c ®Æc tÝnh sinh th¸i häc cña r¾n c¹p nong (Bungarus fasciatus) vµ c¹p nia (Bungarus multicintus) [3][4]. * 1991- 1992: TrÇn Kiªn cïng Lª Nguyªn NgËt nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm sinh th¸i häc cña r¾n hæ mang non (Naja atra) trong ®iÒu kiÖn nu«i [12]. * 1993: TrÇn Kiªn, §inh ThÞ Ph−¬ng Anh nghiªn cøu sù sinh s¶n vµ dinh d−ìng cña r¾n r¸o (Ptyas korros) nu«i trong lång [14]. * 1996- 1997: TrÇn Kiªn vµ NguyÔn Kim TiÕn cã ®Ò tµi: “C¬ së sinh th¸i häc cña viÖc ch¨n nu«i Õch ®ång vµ t¾c kÌ” [16]. Ngoµi ra Hå Thu Cóc vµ Nikolai Orlov ®· nghiªn cøu 10 loµi thuéc gièng Õch c©y (Rhacophorus). Trong ®ã ®· m« t¶ ®Æc ®iÓm h×nh th¸i, tËp tÝnh ho¹t ®éng cña mçi loµi [6]. Lª Nguyªn NgËt cã c«ng tr×nh nghiªn cøu bæ sung 5 mét sè tËp tÝnh cña c¸ cãc Tam §¶o (Paramesotriton deloustali) nu«i trong bÓ kÝnh … C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu trªn ®· ®−îc c«ng bè réng r·i, trë thµnh mèi quan t©m cña nhiÒu ng−êi d−íi nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau. Song vÉn cßn Ýt t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ L−ìng c−, Bß s¸t ë tõng vïng nhá cña c¸c ®Þa ph−¬ng. 2. Tæng quan vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi ë khu vùc x· Hîp Hßa 2.1. VÞ trÝ, diÖn tÝch vµ ranh giíi X· Hîp Hßa lµ mét x· ë phÝa Nam cña huyÖn S¬n D−¬ng, c¸ch thÞ trÊn S¬n D−¬ng 14 km, víi tæng diÖn tÝch tù nhiªn lµ 3863,34 ha. X· Hîp Hßa cã ranh giíi: - PhÝa B¾c gi¸p x· Kh¸ng NhËt - PhÝa Nam gi¸p x· ThiÖn KÕ - PhÝa §«ng gi¸p d·y nói Tam §¶o - PhÝa T©y gi¸p s«ng Phã §¸y 2.2. §Þa h×nh X· Hîp Hßa ch¹y däc theo d·y nói Tam §¶o theo h−íng T©y B¾c §«ng Nam cã ®Þa h×nh chñ yÕu lµ ®åi nói cao. 2.3. §Æc ®iÓm khÝ hËu Hîp Hßa mang ®Æc ®iÓm cña khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa, chÞu ¶nh h−ëng cña khÝ hËu B¾c ¸. §−îc chia hai mïa râ rÖt: - Mïa nãng Èm m−a nhiÒu tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 9. - Mïa kh« l¹nh tõ th¸ng 10 ®Õn th¸ng3, cuèi mïa (th¸ng 2, 3) cã m−a phïn nhiÒu. 2.3.1. NhiÖt ®é, ®é Èm - NhiÖt ®é trung b×nh: 22 - 240C. Th¸ng mïa ®«ng trung b×nh lµ 160C; th¸ng mïa hÌ trung b×nh lµ 280C. Tæng tÝch «n n¨m kho¶ng 8200 - 84000C. - §é Èm kh«ng khÝ dao ®éng tõ 85 - 87%. Cã sù kh¸c biÖt râ rÖt theo mïa. 6 2.3.2. L−îng m−a, n¾ng, giã - L−îng m−a trung b×nh hµng n¨m tõ 1500 - 1800mm. Sè ngµy m−a trung b×nh: 150 ngµy/n¨m. L−îng m−a cao nhÊt vµo th¸ng 7, 8 trªn 320mm/th¸ng; th¸ng 1, 2 cã l−îng m−a thÊp nhÊt: 16 - 25mm/th¸ng. - Tæng sè giê n¾ng trung b×nh kho¶ng 1500 h/n¨m. Thêi gian n¾ng nhiÒu tõ th¸ng 5 - 9 trung b×nh kho¶ng 170 - 190h/th¸ng; th¸ng 1 – 3 n¾ng Ýt, kh¶ng 50 - 70h/ th¸ng. - Giã mïa ®«ng h−íng giã lµ giã §«ng B¾c, giã mïa h¹ h−íng giã lµ h−íng §«ng Nam. Tèc ®é giã trung b×nh 1m/s. 2.4. ChÕ ®é thñy v¨n X· Hîp Hßa cã nhiÒu suèi nhá phÝa t©y lµ s«ng Phã §¸y cã l−u l−îng n−íc lín. ChÕ ®é thñy v¨n ®−îc chia lµm hai mïa râ rÖt: Mïa lò lín th−êng x¶y ra vµo th¸ng 8 vµ mïa kh« vµo th¸ng 12. 2.5. §Æc ®iÓm nh©n v¨n D©n sè t¹i x· Hîp Hßa lµ 7064 ng−êi víi 1252 hé (2007). §a sè ng−êi d©n lµm nghÒ n«ng nghiÖp. DiÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp lµ 625ha, chiÕm 16,18%, cßn l¹i lµ ®Êt c«ng nghiÖp vµ ®Êt kh¸c. 7 Ch−¬ng 2. thêi gian, mÉu vËt, ®èi t−îng vμ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 1. Thêi gian nghiªn cøu Chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu tõ th¸ng 07/2008 ®Õn th¸ng 05/2009. 2. MÉu vËt, t− liÖu vµ ®èi t−îng nghiªn cøu 2.1. MÉu vËt - Gåm c¸c mÉu L−ìng c− vµ Bß s¸t thu trong c¸c ®ît ®i thùc ®Þa. 2.2. T− liÖu - NhËt ký quan s¸t thiªn nhiªn vµ pháng vÊn nh©n d©n ®Þa ph−¬ng trong c¸c ®ît ®i kh¶o s¸t thùc ®Þa. - C¸c t− liÖu vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi ë x· Hîp Hßa. - C¸c tµi liÖu chuyªn kh¶o vÒ L−ìng c−, Bß s¸t ë ViÖt Nam vµ thÕ giíi. 2.3. §èi t−îng nghiªn cøu - Líp L−ìng c− (Amphibia), ngµnh D©y sèng (Chordata), ph©n ngµnh Cã x−¬ng sèng (Vertebrata). - Líp Bß s¸t (Reptilia), ngµnh D©y sèng (Chordata), ph©n ngµnh Cã x−¬ng sèng (Vertebrata). 3. §Þa ®iÓm nghiªn cøu X· Hîp Hoµ, huyÖn S¬n D−¬ng, tØnh Tuyªn Quang. 4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 4.1. Nghiªn cøu ngoµi thùc ®Þa - Kh¶o s¸t c¸c yÕu tè m«i tr−êng ®Ó ph©n chia vµ m« t¶ sinh c¶nh; x¸c ®Þnh n¬i ë, ph©n bè cña L−ìng c−, Bß s¸t. - MÉu vËt chñ yÕu ®−îc thu b»ng tay víi c¸c dông cô nh−: vît, gËy, panh, cÆp. Sè Ýt mÉu ®−îc mua cña ng−êi ®i rõng. Mét sè loµi ®−îc ghi nhËn qua viÖc ®iÒu tra c¸c di vËt cßn l−u gi÷ trong nhµ d©n ®Þa ph−¬ng nh−: da tr¨n, k× ®µ, mai vµ yÕm rïa, r¾n ng©m trong b×nh r−îu lµm thuèc. 8 4.2. Nghiªn cøu trong phßng thÝ nghiÖm - MÉu vËt nghiªn cøu ®−îc xö lý b»ng dung dÞch phoormon 10%, b¶o qu¶n trong phoormon 4%. - Toµn bé mÉu vËt ®Òu cã sè s−u tÇm, ®−îc l−u trong nhËt ký thùc ®Þa vµ l−u gi÷ t¹i phßng thÝ nghiÖm §éng vËt, khoa Sinh - KTNN, tr−êng §¹i häc S− ph¹m Hµ Néi 2. - Ph©n tÝch c¸c sè liÖu h×nh th¸i riªng cho tõng nhãm. 3.2.1. Õch nh¸i: Õch nh¸i kh«ng ®u«i: §o kÝch th−íc c¸c phÇn c¬ thÓ, ®¬n vÞ tÝnh mm: L : Dµi th©n Do : §−êng kÝnh m¾t L.c : Dµi ®Çu F : Dµi ®ïi l.c : Réng ®Çu T : Dµi èng ch©n L.r : Dµi mâm L.ori : Dµi ngãn ch©n 3.2.2. Th»n l»n: a. §¬n vÞ ®o mm: L : Dµi th©n L.cd : Dµi ®u«i b. §Õm: S.pc : V¶y trªn mÝ m¾t F.f : Lç ®ïi (nÕu cã) L.bs : TÊm mÐp trªn V¶y c»m L.bi : TÊm mÐp d−íi 1.t.I : Sè b¶n máng d−íi ngãn tay I. 1.t.IV : Sè b¶n máng d−íi ngãn ch©n IV. 3.2.3. R¾n: a. §o: L : Dµi th©n L.cd : Dµi ®u«i : TÊm c»m tr−íc C b. §Õm: Ma 9 : V¶y th©n Mp : TÊm c»m sau V : V¶y bông Lç m¾t A : TÊm hËu m«n T L.bs : TÊm m«i trªn : V¶y th¸i d−¬ng S.cd : V¶y d−íi ®u«i L.bi : TÊm m«i d−íi 10 Ch−¬ng 3. KÕt qu¶ nghiªn cøu vμ th¶o luËn 1. Danh s¸ch thµnh phÇn loµi L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hßa Qua ph©n tÝch 17 mÉu L−ìng c−, Bß s¸t thu ®−îc ë x· Hîp Hßa vµ c¨n cø trªn c¸c sè liÖu ®iÒu tra ®−îc, chóng t«i ®· x¸c ®Þnh ®−îc x· Hîp Hßa cã 11 loµi L−ìng c− vµ 31 loµi Bß s¸t, ®−îc tr×nh bµy cô thÓ ë b¶ng 1. B¶ng 1. Danh s¸ch c¸c loµi L−ìng c−, Bß s¸t ë x· Hîp Hßa ST Tªn ViÖt Nam Tªn khoa häc T Nguån Sinh c¶nh th−êng t− liÖu gÆp D©n §ång c− 1 2 3 §åi ruéng rõng 4 5 6 7 M + + + Líp Õch nh¸i Amphibia 1 Bé Kh«ng ®u«i Anura I. Hä Cãc Bufonidae Cãc nhµ Bufo melanostictus Schneider, 1799 2 Cãc rõng Bufo galeatus §T + Gunther, 1864 3 II. Hä Nh¸i bÐn Hylidae Nh¸i bÐn nhá Hyla simplex §T + + M + + + + + Boettger, 1901 4 III. Hä Õch nh¸i Ranidae Õch ®ång Hoplobatrachus rugulosus (Wiegmann, 1835) 5 Chµng hiu Rana macrodactyla 11 + 6 ChÉu chuéc Rana guentheri M + + + M + + + + + + M + + + §T + + + §T + + + §T + + M + + §T + + Boulenger, 1887 7 Ngãe Limnonectes limnocharis (Boie,1834) 8 Hiu hiu Rana johnsi Smith, 1921 9 IV. Hä Õch c©y Rhacophoridae Õch c©y mÐp Polypedates tr¾ng leucomystax (Gravenhorst, 1829) V. Hä Nh¸i bÇu 10 Ônh −¬ng Microhylidae Kaloula pulchra Gray, 1831 11 Nh¸i bÇu v©n Microhyla pulchra (Hallowell, 1861) Líp Bß s¸t Reptilia Bé Cã v¶y Squamata VI. Hä t¾c kÌ Gekkonidae 12 T¾c kÌ Gekko gecko (Linnaeus, 1758) 13 Th¹ch sïng ®u«i sÇn Hemidactylus frenatus Schelegel, in Dumeril et Bibron, 1836 VII. Hä Nh«ng 14 Rång ®Êt Agamidae Physignathus 12 cocincinus Cuvier, 1829 15 Nh«ng xanh Calotes versicolor §T + + + (Daudin, 1802) 16 ¤ r« v¶y Acanthosaura M + lepidogaster (Cuvier, 1892) VIII. Hä Th»n Scincidae l»n bãng 17 Th»n l»n bãng Mabuya longicaudata ®u«i dµi (Hallowell, 1875) 18 Th»n l»n bãng Mabuya multifasciata hoa (Kuhl,1820) IX. Hä Th»n l»n Lacertidae M + + §T + + §T + + §T + thùc 19 Liu ®iu chØ Takydromus sexlineatus Daudin,1802 X. Hä K× ®µ 20 K× ®µ hoa Varanidae Varanus salvator + + (Laurenti, 1876) XI. Hä Tr¨n 21 Tr¨n ®Êt Boidae Python molurus (Linnaeus, 1785) XII. Hä R¾n Typhlopidae giun 13 §T + 22 R¾n giun th−êng Ramphotyphlops §T + + §T + + + §T + + + M + + + §T + + + M + + §T + + braminus (Daudin, 1803) XIII. Hä R¾n Xenopeltidae mèng 23 R¾n mèng Xenopeltis unicolor Reinwardt, in Boie, 1872 XIV. Hä R¾n Colubridae n−íc 24 R¾n säc d−a Elaphe radiate (Schelegel, 1837) 25 R¾n r¸o th−êng Ptyas korros (Schelegel, 1837) 26 R¾n r¸o tr©u Ptyas mucosus (Linnaeus, 1758) 27 R¾n bång ch× Enhydris plumbea (Boie, 1827) 28 R¾n hoa cá nhá Rhabdophis subminiatus (Schlegel, 1837) 29 R¾n roi th−êng Ahaetulla prasina §T + (Reinhardt, in Boie, 1827) 30 R¾n s·i th−êng Amphiesma stolata §T + + (Linnaeus, 1758) 31 R¾n rµo ®èm Boiga multomaculata 14 §T + (Reinwardt, in Boie, 1827) 32 R¾n leo c©y Dendrelaphis pictus §T + (Gmelin, 1870) 33 R¾n mai gÇm b¾c Calamaria §T + §T + septentrionalis Boulenger, 1890 34 R¾n n−íc Xenochrophis piscator + (Schneider, 1799) 35 R¾n hæ xiªn tre Pseudoxenodon §T + bambusicola XV. Hä R¾n hæ 36 R¾n c¹p nong Elapidae Bungarus fasciatus §T + + + §T + §T + + + §T + + + §T + (Schneider, 1801) 37 R¾n c¹p nia b¾c Bungarus multicinctus + Blyth, 1861 38 R¾n hæ mang Naja atra (Linnaeus, 1758) 39 R¾n hæ chóa Ophiophagus Hannah (Cantor, 1836) Bé Rïa XVI. Testudinata Hä Rïa Emydidae ®Çm 40 Rïa sa nh©n Pyxidea mouhotii (Gray, 1834) XVII. Hä Rïa Testudinidae nói 15 + 41 Rïa nói vµng Indotestudo elongate §T + §T + + (Blyth, 1853) XVIII. Hä Ba ba 42 Ba ba tr¬n Trionychidae Pelodiscus sinensis + + (Wiegmann, 1835) Ghi chó: M – MÉu thu ®−îc. §T – §iÒu tra. NhËn xÐt: - §Õn nay chóng t«i ®· thèng kª ®−îc ë x· Hîp Hßa cã 42 loµi L−ìng c−, Bß s¸t thuéc 18 hä, 3 bé. Trong ®ã: L−ìng c− cã 11 loµi thuéc 5 hä, 1 bé. Hä nhiÒu nhÊt lµ hä Õch nh¸i (Ranidae) cã 5 loµi, c¸c hä kh¸c cã tõ 1 – 2 loµi. Bß s¸t cã 31 loµi thuéc 13 hä. Hä nhiÒu nhÊt lµ hä R¾n n−íc (Colubridae) cã 12 loµi, hä R¾n hæ (Elapidae) cã 4 loµi, hä Nh«ng (Agamidae) cã 3 loµi, hä T¾c kÌ (Gekkonidae), Th»n l»n bãng (Scincidae) cã 2 loµi, c¸c hä cßn l¹i cã 1 loµi. 2. C¸c loµi L−ìng c− vµ Bß s¸t quý hiÕm ë x· Hîp Hoµ §Ó ®¸nh gi¸ c¸c loµi quý hiÕm, chóng t«i c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu sau: S¸ch §á ViÖt Nam (phÇn §éng vËt, 2007), Danh lôc §á IUCN (2007), NghÞ ®Þnh 32/2006/N§-CP ký ngµy 30/3/2006. B¶ng 2. C¸c loµi L−ìng c−, Bß s¸t quý hiÕm ë x· Hîp Hoµ STT Tªn ViÖt Nam Tªn khoa häc S§VN NghÞ ®Þnh IUCN 32/2006 1 2 Cãc nhµ Bufo melanostictus LC Õch ®ång Hoplobatrachus LC rugulosus 3 Chµng hiu Rana macrodactyla LC 4 ChÉu chuéc Rana guentheri LC 16 5 Hiu hiu Rana johnsi LC 6 Õch c©y mÐp Polypedates LC tr¾ng leucomystax 7 Cãc rõng Bufo galeatus VU 8 T¾c kÌ Gekko gecko VU 9 Rång ®Êt Physignathus VU cocincinus 10 K× ®µ hoa Varanus salvator EN IIB 11 Tr¨n ®Êt Python molurus CR IIB 12 R¾n säc d−a Elaphe radiata VU IIB 13 R¾n LR EN r¸o Ptyas korros th−êng 14 R¾n r¸o tr©u Ptyas mucosus EN IB 15 R¾n c¹p nong Bungarus fasciatus EN IIB 16 R¾n hæ mang Naja atra EN IIB 17 R¾n hæ chóa Ophiophagus hannah CR IB 18 Rïa sa nh©n Pyxidea mouhoti EN 19 Rïa nói vµng Indotestudo elongata EN 20 Ba ba tr¬n Pelodiscus sinensis IIB EN VU Ghi chó: S§VN: CR – cùc k× nguy cÊp; EN – Nguy cÊp; VU – sÏ nguy cÊp. Danh lôc §á IUCN: EN – nguy cÊp; LR – cùc k× nguy cÊp; LC ®ang c©n nh¾c ®−a vµo danh lôc §á. Chóng t«i ®· thèng kª ®−îc ë x· Hîp Hßa cã 13 loµi ®−îc ghi trong S¸ch §á ViÖt Nam. Trong ®ã cã 2 loµi ë cÊp ®é CR (cùc kú nguy cÊp) lµ Ophiophagus Hannah vµ Python molurus; 7 loµi ë cÊp ®é EN (nguy cÊp) lµ Varanus salvator, Ptyas korros, Ptyas mucosus, Bungarus fasciatus, Naja atra, Pyxidea mouhoti, Indotestudo elongata; 4 loµi ë cÊp ®é VU (sÏ nguy 17 cÊp) lµ Bufo galeatus; Gekko gecko, Physignathus cocincinus, Elaphe radiate; 2 loµi ghi trong phô lôc IB (nghiªm cÊm khai th¸c, sö dông v× môc ®Ých th−¬ng m¹i) lµ Ptyas mucosus vµ Ophiophagus hannah; 6 loµi ghi trong phô lôc IIB (h¹n chÕ khai th¸c, sö dông v× môc ®Ých th−¬ng m¹i) lµ Varanus salvator, Python molurus, Elaphe radiate, Bungarus fasciatus, Naja atra vµ Indotestudo elongate, cña nghÞ ®Þnh 32/2006/N§-CP. 3. §Æc ®iÓm h×nh th¸i mét sè loµi th−êng gÆp 3.1. Líp Õch nh¸i - Amphibia Bé Kh«ng ®u«i- Anura 3.1.1. Hä Cãc- Bufonidae Bufo melanostictus - Tªn ViÖt Nam: Cãc nhµ - VËt mÉu: 2 MÉu L L.c l.c L.r Do F T L.ori 006 47 18 22 15 07 23 24 08 009 65 26 30 23 08 31 32 12 18 Mâm trßn, v−ît qu¸ hµm d−íi, gê mâm râ, vïng m¸ xiªn. Trªn ®Çu cã nhiÒu mµo x−¬ng h»n râ víi viÒn ®en x¸m. Dµi ®Çu ng¾n h¬n réng ®Çu, réng miÖng b»ng ngang ®Çu. Mµng nhÜ næi râ, h×nh bÇu dôc, ®−êng kÝnh mµng nhÜ b»ng 2/3 ®−êng kÝnh m¾t. Vïng gian ®Ønh lâm. kh«ng cã r¨ng l¸ mÝa vµ r¨ng hµm trªn. C¬ thÓ th«, trªn l−ng, th©n vµ ch©n cã nhiÒu môn cãc to nhá xen kÏ, ®Çu c¸c môn cãc th−êng ®en. PhÝa trªn mµng nhÜ næi lªn 2 khèi lín vµ ch¾c h×nh bÇu dôc lµ tuyÕn mang tai. C¸c ngãn tay tù do, ngãn tay I dµi h¬n ngãn tay II. Ch©n ng¾n, cã 1/2 mµng da, cñ bµn trong h×nh cÇu, khíp chµy- cæ ch©n kh«ng v−ît gèc c¸nh tay. Mót c¸c ngãn ch©n, ngãn tay mµu ®en. Th©n cã mµu x¸m n©u, bông tr¾ng x¸m. - Ph©n bè: khu d©n c−, ®ång ruéng. 3.1.2. Hä Õch nh¸i- Ranidae 3.1.2.1. Hoplobatrachus rugulosus - Tªn ViÖt Nam: Õch ®ång. - VËt mÉu: 4 19 MÉu L L.c l.c L.r Do F T L.ori 001 26 14 14 13 04 14 15 12 002 28 16 15 14 04 15 16 13 010 60 30 29 28 07 36 38 32 012 47 26 25 25 06 30 31 30 Mâm nhän, v−ît qu¸ hµm d−íi, gê mâm râ. dµi ®Çu lín h¬n réng ®Çu. Mµng nhÜ râ. Cã mét nÕp da kÐo dµi tõ mÝ m¾t trªn qua mµng nhÜ ®Õn vai. L−ng mµu n©u, cã nhiÒu nèt sÇn, chÊm sÉm r¶i r¸c. Trªn l−ng cã c¸ nÕp da nhá ®øt qu·ng ch¹y däc. Bông vµ mÆt d−íi ®ïi mµu tr¾ng. C¸c ®Çu ngãn tay, ch©n ®Òu kh«ng cã ®Üa, ngãn ch©n cã mµng gÇn hoµn toµn. - Ph©n bè: Khu ®ång ruéng, khu d©n c−. 3.1.2.2.Limnonectes limnocharis - Tªn ViÖt Nam: Ngãe, nh¸i - VËt mÉu: 1 MÉu L L.c l.c L.r Do F T L.ori 005 40 20 18 17 05 25 28 18 20
- Xem thêm -