Nghiên cứu tác dụng tăng cường chức năng sinh dục của viên nang mềm Ama Công trên chuột thực nghiệm

  • Số trang: 50 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 18 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI ĐẶNG THỊ VÂN ANH NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG TĂNG CƯỜNG CHỨC NĂNG SINH DỤC CỦA VIÊN NANG MỀM AMA CÔNG TRÊN CHUỘT THỰC NGHIỆM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƯỢC SĨ HÀ NỘI – 2013 BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI ĐẶNG THỊ VÂN ANH NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG TĂNG CƯỜNG CHỨC NĂNG SINH DỤC CỦA VIÊN NANG MỀM AMA CÔNG TRÊN CHUỘT THỰC NGHIỆM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƯỢC SĨ Người hướng dẫn: 1. PGS.TS. Đào Thị Vui 2. DS. Nguyễn Bích Tường Trân Nơi thực hiện: Bộ môn Dược lực HÀ NỘI – 2013 i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện khóa luận này tôi luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, động viên rất nhiều từ thầy cô, gia đình và bạn bè. Để bày tỏ lòng biết ơn của mình: Tôi xin gửi cảm ơn chân thành tới TS. Dương Thị Ly Hương, người đã tận tình dìu dắt và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu cũng như hoàn thành khóa luận này. Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. TS. Đào Thị Vui, người đã quan tâm, giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện và hoàn thành khóa luận này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến DS. Nguyễn Bích Tường Trân, đã giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu. Tôi xin cảm ơn tới các thầy cô giáo, các anh chị kỹ thuật viên bộ môn Dược lực đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi thực hiện khóa luận. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến ban giám hiệu nhà trường cùng toàn thể thầy cô giáo trường Đại học Dược Hà nội đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập suốt 5 năm qua. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân và bạn bè thân yêu đã luôn quan tâm ủng hộ động viên, khích lệ tôi trong quá trình học tập cũng như thực hiện khóa luận này. Hà nội, ngày 20 tháng 05 năm 2013 Sinh viên Đặng Thị Vân Anh ii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN ......................................................................................... i MỤC LỤC .............................................................................................. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VÀ KÝ HIỆU VIẾT TẮT............................... iv DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU............................................................ v DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ ............................................ vi ĐẶT VẤN ĐỀ........................................................................................ 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ................................................................. 3 1.1. NGUỒN GỐC, VAI TRÒ CỦA ADROGEN; HÀNH VI TÌNH DỤC Ở CHUỘT THỰC NGHIỆM VÀ VÀI NÉT VỀ RỐI LOẠN CHỨC NĂNG SINH DỤC NAM............................................................ 3 1.1.1. Nguồn gốc, vai trò của androgen đối với hành vi tình dục. 3 1.1.1.1 Nguồn gốc................................................................... 3 1.1.1.2 Vai trò của androgen đối với hành vi tình dục............. 4 1.1.2. Vài nét về rối loạn chức năng sinh dục nam....................... 6 1.1.3. Hành vi tình dục ở chuột thực nghiệm ............................... 7 1.2. TỔNG QUAN VỀ BÀI THUỐC AMA CÔNG .......................... 10 1.2.1. Lịch sử bài thuốc............................................................... 10 1.2.2. Đặc điểm thực vật ............................................................. 11 1.2.3. Phân bố và thu hái ............................................................. 12 1.2.4. Thành phần hóa học .......................................................... 13 1.2.5. Tác dụng dược lý và công dụng......................................... 13 1.2.5.1 Công dụng dân gian..................................................... 13 1.2.5.2 Tác dụng và độc tính ................................................... 13 iii CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................. 17 2.1. NGUYÊN LIỆU VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ................. 17 2.1.1. Nguyên liệu....................................................................... 17 2.1.2. Đối tượng .......................................................................... 18 2.1.3. Thuốc và hóa chất ............................................................. 18 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................ 19 2.3. XỬ LÝ KẾT QUẢ................................................................... 24 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ ....................................................................... 25 3.1. TÁC DỤNG TRÊN CHỨC NĂNG SINH DỤC THÔNG QUA HÀNH VI GIAO CẤU .............................................................. 25 3.1.1. Kết quả hoàn thành test hành vi giao cấu........................... 25 3.1.2. Tác dụng của bài thuốc lên hành vi giao cấu của chuột ..... 26 3.2. TÁC DỤNG CỦA THUỐC LÊN NỒNG ĐỘ TESTOSTERON MÁU ........................................................................................ 30 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN..................................................................... 31 4.1. Về bài thuốc Ama Công.............................................................. 31 4.2. Về mô hình nghiên cứu ............................................................... 32 4.3. Về kết quả nghiên cứu................................................................. 33 4.4. Về liều Ama Công ...................................................................... 35 KẾT LUẬN............................................................................................ 37 KIẾN NGHỊ........................................................................................... 38 TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................... I iv DANH MỤC CÁC CHỮ VÀ KÝ HIỆU VIẾT TẮT DHT : Dihydrotestosteron EL : Ejaculation latency (thời gian đạt đến xuất tinh) FSH : Follicle – Stimulating Hormon GnRH : Gonadotropin- Releasing Hormon IF : Intromission Frequency (số lần thâm nhập âm đạo) III : Inter Intromision Interval (thời gian giữa các lần thâm nhập) IL : Intromission Latency (thời gian đạt đến thâm nhập âm đạo) LH : Luteinising Hormon MF : Mounting Frequency (số lần tiếp cận) ML : Mounting latency (thời gian đạt đến tiếp cận) PEI : Post Ejaculation Interval (thời gian sau xuất tinh) UT : Uống thuốc vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Nội dung bảng Trang Bảng 3.1. Khả năng hoàn thành test hành vi giao cấu của chuột theo các đợt ghép cặp 25 Bảng 3.2. Số chuột hoàn thành các test hành vi giao cấu 26 Bảng 3.3. Tác dụng của bài thuốc lên các chỉ số ML và IL 27 Bảng 3.4. Tác dụng của bài thuốc lên các chỉ số IF và EL 28 Bảng 3.5. Tác dụng của bài thuốc lên các chỉ số PEI và III 29 Biểu đồ 3.6. Sự thay đổi của testosteron máu dưới tác dụng của Ama Công liều 20,63mg/kg và 41,25mg/kg trong nghiên cứu hành vi giao cấu ở chuột cống đực 30 vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ Nội dung hình Trang Hình 1.1. Cấu trúc phân tử testosteron 3 Hình 1.2. Sơ đồ quá trình hình thành testosteron trong cơ thể 4 Hình 1.3. Các giai đoạn của hành vi giao cấu của chuột đực dẫn 8 đến sự thâm nhập vào âm đạo chuột cái (intromission) Hình 1.4. Các giai đoạn của hành vi giao cấu của chuột đực dẫn 9 đến sự xuất tinh sau vài lần thâm nhập vào âm đạo chuột cái Hình 1.5. Các nguyên liệu và dược liệu trong bài thuốc Ama Công 12 Hình 2.1. Viên nang mềm Ama Công 17 Hình 2.2. Diễn biến hành vi tình dục của chuột đực 21 Hình 2.3. Sơ đồ nghiên cứu hành vi tình dục ở chuột cống trắng 22 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Xã hội càng phát triển, chất lượng cuộc sống ngày càng được cải thiện thì con người có xu hướng quan tâm nhiều hơn về chất lượng đời sống tình dục, không chỉ dừng lại ở mục đích duy trì nòi giống mà còn đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của các cặp vợ chồng. Tuy nhiên, ở nam giới sự giảm rõ nồng độ testosteron theo tuổi là một trong những nguyên nhân dẫn đến các bệnh lý rối loạn tình dục. Việc giảm testosteron theo tuổi không những gây suy giảm hành vi tình dục mà còn dẫn đến một loat các nguy cơ kèm theo như giảm mật độ xương và loãng xương, giảm khối lượng cơ và sức mạnh của cơ, béo phì và các rối loạn chuyển hóa, tai biến tim mạch, thay đổi nhận thức, cảm xúc…[1], [21], [22], [23]. Suy sinh dục nam không chỉ ảnh hưởng đến vấn đề tình dục mà còn tác động tiêu cực đến tinh thần, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hạnh phúc gia đình. Vì vậy, ngày càng có nhiều nghiên cứu đi sâu vào các chế phẩm có tác dụng cải thiện khả năng tình dục ở nam giới. Điều trị suy sinh dục hiện nay, ngoài các testosteron có nguồn gốc sinh học hoặc tổng hợp, nhiều nhà khoa học còn hướng tới “testosteron” có nguồn gốc thực vật. Theo y học cổ truyền, các vị thuốc được ứng dụng để điều trị các bệnh lý suy sinh dục nam như nhân sâm, cá ngựa, nhục thung dung, đỗ trọng, tục đoạn…[2]. Gần đây, bài thuốc gia truyền của cụ Ama Công, già làng - dũng sĩ săn voi số 1 Tây Nguyên với các công dụng dân gian là có hiệu quả trong việc bồi bổ cơ thể, bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực cũng đang được các nhà khoa học quan tâm. 2 Với mong muốn kế thừa và phát huy bài thuốc có giá trị đó, các nghiên cứu về thành phần hóa học, tác dụng dược lý và bào chế chế phẩm viên nang mềm Ama Công đã và đang được tiến hành. Để ứng dụng khoa học dược lý vào việc góp phần nghiên cứu sâu hơn về tính hướng sinh dục của bài thuốc Ama Công và làm tiền đề cho những ứng dụng trên lâm sàng, chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu tác dụng tăng cường chức năng sinh dục của viên nang mềm Ama Công trên chuột thực nghiệm” với 2 mục tiêu sau đây: 1. Đánh giá tác dụng của bài thuốc Ama Công trên hành vi tình dục của chuột thực nghiệm. 2. Đánh giá tác dụng của bài thuốc Ama Công trên nồng độ testosteron máu ở chuột thực nghiệm. 3 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN 1.1. Nguồn gốc, vai trò của androgen; hành vi tình dục ở chuột thực nghiệm và vài nét về rối loạn chức năng sinh dục nam 1.1 .1. Nguồn gốc, vai trò của androgen đối với hành vi tình dục 1.1.1.1. Nguồn gốc Adrogen là những hormone steroid, có tác dụng kích thích hoặc kiểm soát sự phát triển và duy trì các đặc tính nam thứ phát của động vật có xương sống. Adrogen chính và được biết đến nhiều nhất là testosteron. Hình 1.1. Cấu trúc phân tử testosteron Trong cơ thể, testosteron được bài tiết chủ yếu từ tế bào Leydig của tinh hoàn (95%). Ngoài ra, một phần nhỏ testosteron còn được bài tiết ở những nơi ngoài tinh hoàn như vỏ thượng thận (4%), buồng trứng, nhau thai… Ở nữ, testosteron được tổng hợp, bài tiết từ hoàng thể và vỏ thượng thận. Dưới tác động của vỏ não, vùng dưới đồi sản xuất ra hormone GnRH. Hormone này kích thích thùy trước tuyến yên sản xuất ra LH và FSH. Cả hai loại hormone này được đổ vào máu rồi đi đến tinh hoàn và phát huy tác dụng. 4 Tại tinh hoàn, LH tác động đến các tế bào Leydig, kích thích tế bào này sản xuất testosteron. Cùng với testosteron, FSH kích thích tế bào Sertoli sản xuất ra tinh trùng. Tế bào Sertoli là những tế bào nằm bên trong các ống sinh tinh của tinh hoàn. Sau khi được sản xuất, testosteron được đưa vào máu và theo vòng tuần hoàn đến tất cả các mô và cơ quan trong cơ thể để phát huy tác dụng, còn tinh trùng sẽ được đưa đến dự trữ và trưởng thành ở mào tinh hoàn và được đẩy ra ngoài khi phóng tinh [8]. Vùng dưới đồi GnRH Tuyến yên LH FSH Tế bào Leydig / tinh hoàn Tế bào Sertoli / ống sinh tinh của tinh hoàn Testosteron Tinh trùng Hình 1.2. Sơ đồ quá trình hình thành testosteron trong cơ thể 1.1.1.2. Vai trò của androgen đối với hành vi tình dục 5 Đối với con người, hoạt động tình dục là không thể thiếu trong cuộc sống. Mục đích của hoạt động tình dục không đơn giản chỉ là sinh sản, duy trì nòi giống mà nó còn có giá trị trong việc đem lại sự cân bằng về thể chất, tinh thần và hạnh phúc cho con người. Nghiên cứu về hành vi tình dục trước hết được quan tâm bởi các nhà tâm - sinh lý học, để tìm hiểu và phân tích cơ chế sinh lý phức tạp của các yếu tố thần kinh - nội tiết tham gia điều khiển hành vi. Phân tích từng hành vi và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi cũng là mối quan tâm của các nhà khoa học hành vi. Bởi hành vi tình dục rất khác nhau giữa các cá thể và các loài động vật, nên nghiên cứu hành vi tình dục còn hấp dẫn cả các nhà di truyền học. Trong lĩnh vực dược lý, nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc lên hành vi tình dục ở động vật thực nghiệm còn cho phép đánh giá tác dụng hướng sinh dục của thuốc [17], [18], [21], [32]. Hành vi tình dục của hầu hết các loại động vật đực có xương sống đều phụ thuộc vào testosteron, một hormon được bài tiết từ tế bào Leydig của tinh hoàn và được chuyển hóa tại tế bào đích thành estrogen (E2) nhờ enzym aromatase hoặc dihydrotestosteron (DHT) nhờ enzym 5-reductase. Sau khi thiến vài ngày, khả năng giao cấu của chuột giảm dần và duy trì trong vài tuần. Bổ sung testosteron trong từ 5 đến 10 ngày là cần thiết để hồi phục khả năng giao cấu của chuột [25]. Nhiều nghiên cứu trên nam giới cho thấy việc dừng bổ sung testosteron ngoại sinh cho những người bị suy sinh dục hoặc bị thiến đều gây ra sự giảm nhanh, giảm rõ hứng thú và hoạt động tình dục, mà những điều này được hồi phục trở lại sau vài tuần dùng liệu pháp hormon thay thế. Một nghiên cứu trên những người suy sinh dục tiên phát và thứ phát đã chỉ ra rằng việc điều trị lâu dài bằng testosteron đã tỏ ra có hiệu quả hơn trong việc làm tăng hoạt động tình dục, tăng cảm hứng tình dục và tăng suy nghĩ về tình dục ở những người suy 6 sinh dục thứ phát. Ở trẻ nam đang lớn, nồng độ testosteron tự do tỷ lệ thuận với số lần nghĩ về hoạt động tình dục và việc đo nồng độ testosteron trong nước bọt hàng tháng có thể dự đoán được sự khởi đầu và tốc độ hoạt động tình dục. Ở nam giới lớn tuổi, có sự khác nhau rất lớn về nồng độ testosteron máu giữa các cá thể mà sự khác nhau này dường như không ảnh hưởng nhiều tới sự ham muốn và hoạt động tình dục giữa các cá thể. Người ta cho rằng nồng độ testosteron cần thiết để tạo ra ham muốn và hoạt động tình dục ở nam giới lớn tuổi dường như thấp hơn nồng độ testosteron bình thường trong tuần hoàn [19], [27], [32]. Như vậy, androgen đóng vai trò trong việc hoạt hóa, thực hiện hành vi và cần thiết để duy trì các phản xạ sinh dục ngoài giao cấu. 1.1.2. Vài nét về rối loạn chức năng sinh dục nam Adrogen và chức năng tình dục có mối quan hệ mật thiết. Trong thời kỳ dậy thì, sự phát triển và hoạt động của tinh hoàn, quá trình sản sinh tinh trùng, các tuyến phụ thuộc, các đặc tính sinh dục thứ phát như hệ thống cơ xương, ham muốn tình dục phụ thuộc rất nhiều vào tác động của androgen. Những em bé nào từ nhỏ đã cắt tinh hoàn, sau khi trưởng thành cơ quan sinh dục phụ đều không thể phát triển và không thể có khả năng sinh dục, những người trưởng thành đã phát triển hoàn toàn, sau khi cắt bỏ tinh hoàn, nhu cầu tình dục cũng chịu ảnh hưởng rõ ràng. Hoặc sự suy giảm nồng độ testosteron theo tuổi cũng làm giảm khả năng tình dục theo thời gian. Ngoài ra, testosteron có tác động tâm lý quan trọng. Người ta thấy có mối liên quan mật thiết giữa nồng độ androgen với hoạt động tinh thần, trạng thái tâm thần và sự tự tin. Giảm androgen thường đi kèm với giảm hứng thú và động cơ trong cuộc sống, trầm cảm, giảm ham muốn và hoạt động tình dục. 7 Điều này cho thấy các thuốc có tác dụng androgen phần nào có tác dụng duy trì chức năng và cấu trúc của cơ quan sinh dục và tuyến phụ thuộc, cũng như cải thiện chức năng tình dục ở nam giới. Rối loạn tình dục ở nam giới có 5 biểu hiện khác nhau:  Rối loạn cương: còn gọi là bất lực, liệt dương, rối loạn cương dương, là tình trạng dương vật cương không đạt khi giao hợp.  Rối loạn xuất tinh: thường gặp nhất là xuất tinh sớm.  Rối loạn cực khoái: nam giới giao hợp không có khoái cảm hay khi có khoái cảm lại bị đau.  Rối loạn ham muốn: thường gặp là tình trạng không có ham muốn tình dục.  Rối loạn kích thích tình dục. Y học cổ truyền thường dùng từ “yếu sinh lý” để chỉ những người bị rối loạn cương, xuất tinh sớm, mất ham muốn tình dục hay vô sinh. Là một bệnh mang tính xã hội, tuy không nguy cấp đến tính mạng, nhưng rối loạn tình dục để dần ảnh hưởng đến đời sống tinh thần con người. Trong phương hướng chiến lược về dân số toàn cầu hiện nay. Người ta rất coi trọng sự cân bằng giữa việc kế hoạch hóa gia đình để giảm dân số với việc chăm sóc sức khỏe sinh sản cho cộng đồng. 1.1.3. Hành vi tình dục ở chuột thực nghiệm Hành vi tình dục là một chuỗi các hoạt động diễn ra một cách có trật tự khi cá thể đực gặp cá thể cái. Đây là một hoạt động vừa có tính bản năng, vừa có tính xã hội, giúp duy trì nòi giống của cả một loài sinh vật. Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tình dục, trong đó phải kể đến các yếu tố thần kinh, nội tiết, xã hội, môi trường, cá thể (gen) và cần có cấu tạo bình thường về giải phẫu [17], [18], [21]. 8 Chuột cống đực thường bắt đầu hoạt động tình dục bằng cách khám phá mặt và vùng quanh hậu môn của con cái. Cả 2 con đều có thể phát ra những sóng siêu âm 50kHz qua lại để kích thích lẫn nhau. Hành vi tình dục ở chuột cống đực được đặc trưng bởi các hoạt động sau: [12], [20]  Mounting (tiếp cận) Thường được thực hiện vào thời điểm đầu của loạt giao cấu. Khi chuột đực tiếp cận chuột cái từ phía sau, trèo lên lưng chuột cái và đẩy nhanh, nông khung chậu về phía chuột cái với tần số 19-23 Hz trong 30ms, sau đó con đực rời khỏi con cái và liếm cơ quan sinh dục [17], [20]. Trong quá trình tiếp cận của con đực, con cái thường có tư thế ưỡn lưng. Nếu không, chứng tỏ con cái chưa có kinh nghiệm tình dục, cần được thay thế bằng con cái khác. Những con đực tiếp cận với con cái ở tư thế không đúng (ở đầu, sườn …) sẽ không được tính. Như vậy, dấu hiệu để nhận biết hành vi này là diễn ra sớm và hoạt động đẩy khung chậu của chuột đực về phía âm đạo chuột cái diễn ra nhẹ, nông, ngắn.  Intromission (thâm nhập vào trong âm đạo) Trong quá trình tiếp cận, nếu con đực tìm thấy âm đạo của con cái, nó sẽ bất ngờ đẩy khung chậu sâu hơn và đút dương vật vào âm đạo trong vòng 200-300ms. Sau đó, con đực ngừng đẩy khung chậu, rút nhanh khỏi con cái và luôn luôn liếm dương vật. Con đực không khi nào tiếp cận trở lại ngay sau khi thâm nhập [17], [20]. Như vậy, dấu hiệu để nhận biết hành vi thâm nhập âm đạo là hoạt động đẩy khung chậu của chuột đực về phía âm đạo của chuột cái diễn ra mạnh hơn, sâu hơn và kéo dài hơn hành vi tiếp cận.  Ejaculation (xuất tinh). 9 Sau vài lần thâm nhập vào âm đạo con đực sẽ xuất tinh. Xuất tinh được đặc trưng bởi sự đẩy khung chậu sâu và dài hơn (750-2000ms) và rời khỏi con cái chậm hơn. Sau khi thâm nhập âm đạo, con đực vẫn còn ở trên lưng con cái trong vòng 1-3s [17], [20], [25]. Xuất tinh là kết quả của sự co bóp nhịp nhàng của cơ ngồi hang ở gốc dương vật, cơ thắt hậu môn và vùng bụng sau. Như vậy, hành vi xuất tinh được dễ dàng nhận biết bởi thời gian diễn ra chậm và kéo dài hơn, sau khi xuất tinh, con đực vẫn ở trên lưng con cái 1-3s mới chịu rời xuống.  Khoảng cách sau xuất tinh (post ejaculatory interval-PEI) Sau khi xuất tinh, con cái sẽ dịch chuyển khỏi con đực, con đực liếm dương vật và nghỉ từ 4-10 phút trước khi bắt đầu loạt giao cấu mới. Trong khoảng 50-75% thời gian đầu của PEI, con đực thường không thể giao cấu được; trong 25% thời gian cuối, con đực có thể phục hồi khả năng giao cấu nếu được thay con cái mới hay có kích thích đau nhẹ. Sau 7-8 lần xuất tinh, con đực sẽ đạt cảm giác thỏa mãn và không giao cấu lại trong vòng 1-3 ngày. PEI trên 90 phút chứng tỏ chuột đã kiệt sức về mặt tình dục và hành vi tình dục sẽ giảm trong 2 tuần. Do đó, để sử dụng chuột đực thường xuyên, test hành vi tình dục nên kết thúc ngay sau khi có PEI đầu tiên. 10 Hình 1.3. Các giai đoạn của hành vi giao cấu của chuột đực dẫn đến sự thâm nhập vào âm đạo chuột cái (intromission): chuột đực (A) tiến gần chuột cái; (B) tiếp cận chuột cái từ phía hông (nhảy, leo, trèo); (C) đẩy nhanh, nông khung chậu về phía chuột cái trước khi thâm nhập vào âm đạo chuột cái; (D) đẩy mạnh 1 hay cả 2 chân sau về phía chuột cái ngay sau khi thâm nhập âm đạo; (E) rút khỏi chuột cái sau lần thâm nhập ngắn; (F) liếm vùng sinh dục. [12], [20] 11 Hình 1.4. Các giai đoạn của hành vi giao cấu của chuột đực dẫn đến sự xuất tinh sau vài lần thâm nhập vào âm đạo chuột cái: chuột đực (A) tiến gần chuột cái; (B) tiếp cận chuột cái từ phía hông (nhảy, leo, trèo); (C) đẩy nhanh, nông khung chậu về phía chuột cái trước khi thâm nhập vào âm đạo chuột cái; (D) thâm nhập vào âm đạo và không rút ngay khỏi chuột cái mà gập mạnh cơ bụng và đẩy chân nhẹ; (E) nghỉ 1 thời gian ngắn trên lưng chuột cái; (F) rời khỏi con cái hay chậm rãi đứng dậy [12], [20]. 1.2. Tổng quan về bài thuốc Ama Công 1.2.1. Lịch sử bài thuốc Ama Công có tên thật là Y Prông Êban, sinh năm 1917, người dân tộc M’nông. Sự may mắn đã đưa ông đến với bài thuốc kỳ lạ này, và cùng với sự tìm hiểu nghiên cứu của mình, ông đã cho ra đời bài thuốc mang chính tên mình – Ama Công, với công dụng chính là bồi bổ cơ thể, trị đau lưng nhức mỏi, bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. 12 Việc định danh cây thuốc, nghiên cứu chứng minh tác dụng, nhân giống phát triển trồng trọt, bảo tồn, là nguyện vọng của nhân dân và chính quyền địa phương. Vì vậy, ngày 20/02/2005, cụ Ama Công đã đồng ý hợp tác với BS Hồ Việt Sang trong nghiên cứu khoa học bài thuốc có giá trị này để phục vụ lợi ích cộng đồng. Ngày 30/4/2005, cụ Ama Công đã truyền thụ bài thuốc và các nội dung cần kế thừa cho BS Hồ Việt Sang, kể cả việc vào rừng hái thuốc, chỉ dẫn cụ thể từng cây thuốc, cách sử dụng, … Hội Đông y Đăk Lăk, Sở Khoa học công nghệ, Khoa dược – Đại học Y Dược Tp. Hồ Chí Minh, Khoa dược và trường Đại học Y khoa Huế, các viện Hóa học, Sinh học, … bước vào nghiên cứu khoa học bài thuốc và bước đầu đã có những kết quả có ý nghĩa [2], [3]. 1.2.2. Đặc điểm thực vật Bài thuốc của cụ Ama Công gồm có 3 loại dược liệu đã được phơi khô, được ký hiệu: dược liệu L, D và T và được phối hợp theo một tỉ lệ nhất định. Dược liệu L (bộ phận dùng là lá) được người M’nông gọi tên là Tom Ngleng, dược liệu D (bộ phận dùng là thân rễ) có tên là Nam Dong, dược liệu T (bộ phận dùng là thân) có tên là Tom Trong Nenso. Tom Ngleng (L) là lá một loài đã xác định thuộc chi Micromelum, Rutaceace. Nam Dong (D) là thân rễ một loài đã xác định thuộc chi Smilax, Smilacaceace. Tom Trong Nenso (T) là thân một loài đã xác định thuộc chi Urceola, Apocynaceae [3], [15].
- Xem thêm -