Nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần bánh kẹo hải hà

  • Số trang: 135 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 21 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 26946 tài liệu

Mô tả:

§¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI tr−êng ®¹i häc KINH TÕ ------------------------ TrÇn ThÞ vinh N¢NG CAO n¨ng lùc c¹nh tranh cña c«ng ty cæ phÇn b¸nh kÑo h¶I hµ Chuyªn ngµnh: Qu¶n trÞ kinh doanh M sè: 60 34 05 LUËN V¡N TH¹C SÜ qu¶n trÞ kinh doanh Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS.TS. NguyÔn C¶nh hoan Hµ Néi - 2010 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực. Kết quả nghiên cứu trong luận văn này chưa từng được công bố tại bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã truyền đạt cho tôi kiến thức trong suốt thời gian học tại trường. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Cảnh Hoan đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành tốt luận văn này. Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2010 Tác giả luận văn Trần Thị Vinh 2 DANH MỤC BẢNG Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 2.1 Báo cáo kết quả kinh doanh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà 3 năm 2007, 2008, 2009 47 Bảng 2.2 Cơ cấu kinh doanh các nhóm hàng chính của Công ty 53 Bảng 2.3 Một số loại sản phẩm bánh kẹo của Công ty 55 Bảng 2.4 Hệ thống đại lý của công ty bánh kẹo Hải Hà 56 Bảng 2.5 Tình hình tiêu thụ sản phẩm ở các tháng từ năm 2007-2009 59 Bảng 2.6 Một số mặt hàng bán chạy của Công ty 61 Bảng 2.7 Giá bán một số mặt hang của công ty so với đối thủ cạnh tranh 62 Bảng 2.8 Mức chiết giá sản phẩm của công ty 63 Bảng 2.9 Tỷ lệ giảm giá theo km đường 63 Bảng 2.10 Chi phí dành cho quảng cáo 67 Bảng 2.11 Mức khuyến mãi 67 Bảng 2.12 Thị phần của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà 3 68 Bảng 2.13 Mức trợ giá cho các đại lý của công ty năm 2009 69 Bảng 2.14 Đặc điểm tiêu thụ bánh kẹo ở từng khu vực của thị trường 71 Bảng 2.15 Đặc điểm tiêu dùng của từng đối tượng khách hàng 72 Bảng 2.16 So sánh thị phần của các công ty trong cả nước 75 Bảng 2.17 Cơ cấu vốn của công ty mốt số năm gần đây 78 3 Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 2.18 So sánh giá của một số bánh kẹo của công ty khác nhau 79 Bảng 2.19 Thời gian kế hoạch giao hàng cho các đại lý của công ty (tính cả cấm đường ) 83 4 MỤC LỤC DANHMỤCCÁCBẢNG………………………..……………...…………………………..i DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ…….………………………....………………… ……....iii MỞ ĐẦU……………………..……………………………..……………………..……...1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP……………………………...……………….………………...……..6 1.1. Nănglựccạnhtranhcủadoanh nghiệp…………………….……..………6 1.1.1. Cáckháiniệmcơbản về cạnh tranh………………………………………...6 1.1.2. Vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp……….....11 1.2. Các tiêu chí phản ánh năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp…………12 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp……17 1.3.1. Môi trường kinh tế…………………………… ………….. …………18 1.3.2.Môitrườngluậtpháp,chính trị……………………………………………..19 1.3.3. Khả năng gia nhập thị trường của các doanh nghiệp tiềm ẩn …..19 1.3.4. Nhân tố các đơn vị cung ứng đầu vào cho doanh nghiệp…………..20 1.3.5.Nhântốkhách hàng………………………………………………………..21 KẾTLUẬN CHƯƠNG 1………………………………………….……………………....39 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BÁNH KẸO HẢI HÀ………………………………………………………......40 2.1. Khái quát về Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà…………………..40 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển……………………………………40 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà……………………………………………………………………..42 2.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà…...46 2.2.1. Đặc điểm về sản phẩm bánh kẹo ……………………………………49 2.2.2. Đặc điểm thị trường tiêu thụ………………………………………...50 5 2.2.3. Phân tích tình hình tiêu thụ sản phẩm của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà…51 2.2.4. Đặc điểm về khách hàng………………………………………………..68 2.2.5. Đặc điểm về đối thủ cạnh tranh……………………………………….72 2.2.6. Đặc điểm về tài chính…………………………...………………………76 2.3. Đánh giá năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà………78 2.3.1. Về sản phẩm………………………………………………………………78 2.3.2. Về hoạt động Marketing………………………………………………...80 2.3.3. Về thời gian và không gian………………………………………………82 2.3.4. Đánh giá chung…………………………………………………………..84 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2………………………………………………………………86 CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN BÁNH KẸO HẢI HÀ TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ…………...…………………………………87 3.1. Thách thức đối với Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế…………………………………………... ………87 3.2. Định hướng giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà ……………………………………………….88 3.2.1. Mở rộng liên kết với các công ty trong nước………………………….88 3.2.2. Định hướng chiến lược kinh doanh lâu dài đối với Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà ………………………………………………….…………….91 3.2.3. Nâng cao năng suất lao động thông qua đổi mới công nghệ và nâng cao trình độ người lao động……………………………………………….…92 3.2.4. Ứng dụng thương mại điện tử vào kinh doanh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà………………………………………………………………….96 3.3. Một số giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà ………………………………………………..107 6 3.3.1. Đào tạo bồi dưỡng phát triển nguồn nhân lực……………………….108 3.3.2. Hoàn thiện công tác phát triển đại lý, chiến lược phân phối sản phẩm……………………………………………………………………110 3.3.3. Nâng cao năng lực công nghệ…………………………………….……112 3.3.4. Nâng cao chất lượng sản phẩm………………………………………113 3.3.5. Hiện đại hoá hệ thống tổ chức, quản lý của doanh nghiệp……………114 3.3.6. Tài chính doanh nghiệp……………………………………………….115 3.3.7. Tăng cường công tác quảng cáo, xúc tiến bán hàng và các loại dịch vụ để kích thích sức mua của thị trường ………………………… ……115 3.3.8. Phát triển thị phần của doanh nghiệp……………………………….117 3.3.9. Kiến nghị đối với nhà nước……………………………………………118 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3……………………………….…….………………………122 KẾT LUẬN……………………………………………….…………………………….123 7 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Năng lực cạnh tranh là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố và chịu tác động của nhiều nhân tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp; là quá trình lâu dài, phức tạp và thường xuyên, liên tục; là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, bên cạnh các cơ hội kinh doanh, các doanh nghiệp phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, đòi hỏi các tổ chức, doanh nghiệp phải nhận thức đúng cạnh tranh để từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giành thắng lợi trong kinh doanh. Để từng bước vươn lên giành thế chủ động trong quá trình hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh chính là tiêu chí phấn đấu của các doanh nghiệp Việt Nam. Với sự phát triển của nền kinh tế thế giới và trong nước như vũ bão đồng thời với việc Việt Nam tham gia vào các tổ chức kinh tế mà đặc biệt là việc gia nhập WTO, mọi thành tựu khoa học công nghệ thông tin được áp dụng rộng rãi vào sản xuất hàng hoá và dịch vụ, năng suất lao động trong sản xuất tăng nhanh, hàng hoá sản xuất ra ngày càng nhiều thì mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt và khốc liệt. Hơn nữa trong cơ chế thị trường các doanh nghiệp đang ra sức cạnh tranh, luôn cố gắng, nỗ lực tìm cho mình một vị thế, chỗ đứng trên thị trường, liên tục mở rộng thị phần sản phẩm, nâng cao uy tín của doanh nghiệp đối với khách hàng. Sản phẩm hàng hoá có thể cạnh tranh được trên thị trường phải là những sản phẩm, hàng hoá có chất lượng cao, mẫu mã đẹp và điều quan trọng không thể thiếu đó là giá bán phải phù hợp với nhu cầu người tiêu dùng. Mặt khác, trong các doanh nghiệp thì lợi nhuận luôn là mục tiêu là sự phấn đấu và là cái đích cần đạt tới. Như vậy để doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, thu được lợi nhuận cao thì không những đầu ra của quá trình sản xuất phải đảm bảo mà đầu vào cũng 8 phải được ổn định. Nghĩa là sản phẩm của doanh nghiệp phải được mọi người tiêu dùng chấp nhận, đòi hỏi doanh nghiệp phải luôn phấn đấu và tìm mọi biện pháp để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa ra được giá bán phù hợp, có như vậy mới tồn tại và phát triển được. Chính vì lý do đó mà vấn đề chiếm lĩnh thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh luôn có tầm quan trọng và có tính thời cuộc đối với bất kỳ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nào. Thực tiễn tại Việt Nam, các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo chiếm một tỷ trọng rất lớn trên tổng số doanh nghiệp và có xu hướng ngày càng tăng. Do đó, sự tồn tại và phát triển của những doanh nghiệp này sẽ ảnh hưởng đáng kể tới sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế của Việt Nam. Đứng trước thực tế đó, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm bánh kẹo ở Việt Nam trở thành một yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà là một trong những công ty có truyền thống, uy tín, phát triển lâu dài và là một công ty lớn của Miền bắc. Trong những năm qua, do sự biến động của thị trường với sự cạnh tranh gay gắt của một số công ty cùng ngành nên tình hình sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường của công ty gặp nhiều khó khăn và trở ngại. Để có thể đứng vững hiện nay trên thị trường bánh kẹo, công ty cần thực hiện nhiều biện pháp cấp bách cũng như lâu dài để nhằm đẩy mạnh hoạt động tiêu thụ sản phẩm, phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, giữ vững uy tín và vị thế của công ty trên thị trường. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, đề tài “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà ” được chọn để nghiên cứu nhằm định hướng cho chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm bánh kẹo của doanh nghiệp và đưa ra các giải pháp đồng bộ để thực hiện. 9 2. Tình hình nghiên cứu Vấn đề cạnh tranh của các doanh nghiệp đã được khá nhiều đề tài trong và ngoài nước nghiên cứu nhưng ở phạm vi và hoàn cảnh khác nhau như một số đề tài sau: - Đề tài: “ Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ” - Chủ nhiệm: TS. Lê Hùng; Phó Chủ nhiệm: CN. Lê Thanh Hải; Thành viên tham gia: TS.Nguyễn Văn Hà, ThS. Lê Nguyễn Hải Đăng, ThS.Lê Nguyễn Quỳnh, ThS.Trần Anh Tuấn, Trần Đình Cường, Nguyễn Văn Dũng, Nguyễn Đức Lệch, Nguyễn Hữu Nghĩa, Đỗ Xuân Trung, Lê Phan Thanh Hoà, Phạm Thị Thanh Hiền. - Đề tài: “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ” - Nguyễn Vinh Thanh, Tạp chí nghiên cứu thế giới - Đề tài: “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong hội nhập kinh tế quốc tế ” - PGS.TS Nguyễn Thế Nghĩa - Đề tài: “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ” - PGS.TS Phạm Văn Phúc. Tuy nhiên với phạm vi của từng doanh nghiệp cụ thể thì còn rất tản mạn. Chính vì vậy mà trong đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện ở một doanh nghiệp thuộc ngành lương thực - thực phẩm với các đặc điểm đặc thù riêng có. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài nghiên cứu thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm bánh kẹo của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà hiện nay và đề xuất các chính sách giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh của sản phẩm trên thị trường nội địa, cụ thể: 10  Nghiên cứu hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà  Đánh giá năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu.  Đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu  Đề tài tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà  Phạm vi nghiên cứu là những vấn đề liên quan đến năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 5. Phương pháp nghiên cứu Vận dụng tổng hợp các phương pháp của triết học Mác - Lê Nin, quan điểm đổi mới của Đảng, các phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp chuyên gia và một số phương pháp khác để làm rõ kết quả nghiên cứu. 6. Những đóng góp mới của luận văn  Hệ thống hoá các vấn đề lý luận và thực tiễn về cạnh tranh ở một doanh nghiệp.  Phân tích những nguyên nhân chủ yếu làm hạn chế năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà 11  Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 7. Bố cục của luận văn Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận chung về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong giai đoạn vừa qua. Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 12 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1. NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1.1. Các khái niệm cơ bản về cạnh tranh 1.1.1.2 Cạnh tranh Thuật ngữ “Cạnh tranh” được sử dụng rất phổ biến hiện nay trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, luật, chính trị, quân sự, sinh thái, ...; thường xuyên được nhắc tới trong sách báo chuyên môn, diễn đàn kinh tế cũng như các phương tiện thông tin đại chúng và được sự quan tâm của nhiều đối tượng, từ nhiều góc độ khác nhau, dẫn đến có rất nhiều khái niệm khác nhau về “cạnh tranh”, cụ thể như sau: - Theo Michael Porter thì: Cạnh tranh là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi ”[4]. - Cạnh tranh của một doanh nghiệp là chiến lược của doanh nghiệp với các đối thủ trong cùng một ngành. Cạnh tranh có vai tró rất quan trọng và là một trong những động lực mạnh mẽ thúc đẩy sản xuất phát triển. Nó buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén, tích cực nâng cao tay nghề, cải tiến kỹ thuật, áp dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện tổ chức quản lý để nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh tế. Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền ở đó hoạt động sản xuất, thị thường trì trệ và kém phát triển. - Trong kinh tế chính trị học thì cạnh tranh là sự ganh đua về kinh tế giữa những chủ thể trong nền sản xuất hàng hóa nhằm giành giật những điều kiện 13 thuận lợi trong sản xuất, tiêu thụ hoặc tiêu dùng hàng hóa để từ đó thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Cạnh tranh cụ thể xảy ra giữa những người sản xuất với người tiêu dùng (người sản xuất muốn bán đắt, người tiêu dùng muốn mua rẻ); giữa người tiêu dùng với nhau để mua được hàng rẻ hơn; giữa những người sản xuất để có những điều kiện tốt hơn trong sản xuất và tiêu thụ. - Theo từ điển kinh doanh: (xuất bản năm 1992 ở Anh) thì cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm tranh giành tài nguyên sản xuất cùng một loại hàng hoá về phía mình [23]. - Cạnh tranh sẽ đem lại lợi ích cho người này và sự thiệt hại cho người khác, song xét dưới góc độ lợi ích toàn xã hội, cạnh tranh luôn có tác động tích cực (chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn, dịch vụ tốt hơn v.v.) - Trong quan hệ kinh tế cạnh tranh là sự đấu tranh giữa những chủ thể trong việc thực hiện sản phẩm, dịch vụ nhằm chiếm lĩnh thị trường ở mức cao nhất, giành điều kiện tiêu thụ có lợi nhất và tối đa hoá lợi nhuận [18]. Từ những định nghĩa trên có thể rút ra nhận định chung sau đây: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp để đạt mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất. Mục đích cuối cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hoá lợi ích, đối với người sản xuất - kinh doanh là lợi nhuận, đối với người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi. Cạnh tranh là quy luật tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường. Các doanh nghiệp bắt buộc phải chấp nhận cạnh tranh, ganh đua với nhau, phải luôn không ngừng tiến bộ để giành được ưu thế tương đối so với đối thủ. Nếu như lợi nhuận là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp tiến hành các hoạt động 14 kinh doanh thì cạnh tranh bắt buộc họ phải tiến hành các hoạt động kinh doanh một cách có hiệu quả cao nhất nhắm thu được lợi nhuận tối đa. Kết quả cạnh tranh sẽ loại bỏ được các doanh nghiệp yếu kém và giúp phát triển làm ăn có hiêu quả. Ở Việt Nam, cùng với sự chuyển đổi nền kinh tế, cạnh tranh được thừa nhận là một quy luật kinh tế khách quan và được coi như là một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức điều hành kinh doanh của doanh nghiệp. 1.1.1.2. Năng lực cạnh tranh Năng lực cạnh tranh là khả năng tồn tại trong kinh doanh và đạt được một số kết quả mong muốn dưới dạng lợi nhuận, giá cả, lợi tức hoặc chất lượng các sản phẩm cũng như năng lực của nó để khai thác các cơ hội thị trường hiện tại và làm nảy sinh thị trường mới. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi nhuận ngày càng cao. Như vậy, năng lực canh tranh của doanh nghiệp trước hết phải được tạo ra từ thực lực của doanh nghiệp. Đấy là các yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp, không chỉ được tính bằng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp,… một cách riêng biệt mà đánh giá, so sánh với các đối thủ cạnh tranh hoạt động trên cùng lĩnh vực, cùng một thị trường. Có quan điểm cho rằng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp gắn liền với ưu thế của sản phẩm mà doanh nghiệp đưa ra thị trường. Có quan điểm gắn năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp với thị phần mà nó nắm giữ, cũng có quan điểm đồng nhất doanh nghiệp với hiệu quả sản xuất kinh doanh,… 15 Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào thực lực và lợi thế của mình e chưa đủ, bởi trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế, lợi thế bên ngoài đôi khi là yếu tố quyết định. Thực tế chứng minh một số doanh nghiệp rất nhỏ, không có lợi thế nội tại, thực lực bên trong yếu nhưng vẫn tồn tại và phát triển trong một thế giới cạnh tranh khốc liệt như hiện nay. Như vậy, “năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là việc khai thác, sử dụng thực lực và lợi thế bên trong, bên ngoài nhằm tạo ra những sản phẩm – dịch vụ hấp dẫn người tiêu dùng để tồn tại và phát triển, thu được lợi nhuận ngày càng cao và cải tiến vị trí so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường ”. Năng lực cạnh tranh thể hiện ở việc làm tốt hơn với các công ty so sánh (các đối thủ) về doanh thu, thị phần, khả năng sinh lời và đạt được thông qua các hành vi chiến lược, được định nghĩa như là một tập hợp các hành động tiến hành để tác động tới môi trường nhờ đó làm tăng lợi nhuận công ty, cũng như bằng những công cụ marketing khác. Nó cũng đạt được thông qua việc nâng cao chất lượng sản phẩm mà sự sáng tạo sản phẩm là những khía cạnh rất quan trọng của quá trình cạnh tranh. Trong môi trường cạnh tranh, từng chủ thể kinh tế thể hiện vị thế của mình so với các chủ thể khác. Vị thế đó, dựa trên những ưu thế nhất định về các điều kiện sản xuất và tiêu thụ hàng hoá. Sức cạnh tranh, năng lực cạnh tranh, khả năng cạnh tranh đều phản ánh vị thế cạnh tranh của các chủ thể kinh tế, vị thế đó là những điều kiện để các chủ thể kinh tế tham gia vào hoạt động cạnh tranh. Những quan niệm trên cho thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dựa trên hai tiêu chí chủ yếu là thị phần và lợi nhuận. Những tiêu chí này chỉ đánh giá trạng thái “tĩnh” của ngành (doanh nghiệp hoặc sản phẩm) trong một thời điểm, trong khi đó cạnh tranh là một quá trình mang tính “động”, vì vậy 16 khi phân tích cạnh tranh, người ta thường bổ sung vào một số yếu tố “động” khác như mức độ ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, vòng đời sản phẩm v.v. Trên cơ sở phân tích đó, các nhà kinh doanh có thể đưa ra những chiến lược kinh doanh phù hợp với thị trường để duy trì và phát huy vị thế của mình trên thị trường hoặc đưa ra những biện pháp phòng ngừa rủi ro có thể xảy ra. Một chủ thể có sức cạnh tranh cao là chủ thể có lợi thế, biết tạo ra lợi thế để thu được lợi nhuận cao hơn so với các chủ thể khác. Năng lực cạnh tranh của sản phẩm là cái hiện hữu trong sản phẩm, việc phân tích đánh giá năng lực cạnh tranh của sản phẩm thường được tiến hành đồng thời bằng 3 phương pháp: (1) đánh giá trực tiếp trên sản phẩm (tính năng, giá cả, sự tiện ích, mẫu mã v.v.), (2) đánh giá trực tiếp thị trường (doanh số bán, thị phần, tốc độ tăng thị phần, hệ thống phân phối v.v.), (3) điều tra xã hội học, chủ yếu qua phiếu thăm dò khách hàng (sự thoả mãn nhu cầu, sự nhận biết tên sản phẩm, sự trung thành với nhãn hiệu v.v.). Sau đó so sánh các tiêu chí đó với sản phẩm của đối thủ cạnh tranh trên cùng thị trường, tại cùng thời điểm để xác định năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm là tìm ra những biện pháp tác động vào quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm, làm cho nó có “tính vượt trội” so với sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh hoặc làm tăng thêm sức mạnh cho sản phẩm, làm cho “tính trội” của nó ở mức tốt hơn, cao hơn trên thị trường tiêu thụ. Nói cách khác: nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm là sử dụng một số yếu tố tác động nhằm khắc phục những tồn tại được coi là trở ngại làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm, đồng thời hoàn thiện những nhân tố làm tăng tính trội của nó so với đối thủ khác, nhằm làm cho thị phần của sản phẩm tăng lên so với thị phần của đối thủ cạnh tranh. 17 1.1.2. Vai trò nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Cạnh tranh có thể đưa đến lợi ích cho người này và thiệt hại cho người khác, song xét dưới góc độ toàn xã hội cạnh tranh luôn có tác động tích cực. Cạnh tranh điều chỉnh cung cầu hàng hoá trên thị trường, khi cung một hàng hoá nào đó lớn hơn cầu, cạnh tranh giữa những người bán làm cho giá cả thị trường giảm xuống, chỉ những doanh nghiệp nào đủ khả năng cải tiến công nghệ, trang bị kỹ thuật, phương thức quản lý và hạ giá thành sản phẩm mới có thể tồn tại. Với ý nghĩa đó, cạnh tranh là nhân tố quan trọng kích thích việc ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến trong sản xuất. Khi cung một hàng hoá nào đó thấp hơn cầu, hàng hoá đó trở nên khan hiếm trên thị trường, giá cả tăng lên tạo lợi nhuận cao hơn mức bình quân, khi đó người sản xuất kinh doanh sẽ đầu tư vốn xây dựng thêm cơ sở sản xuất mới hoặc nâng cao năng lực sản xuất của những cơ sở sản xuất sẵn có. Đó là động lực quan trọng nhất làm tăng thêm lượng vốn đầu tư cho sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực sản xuất trong toàn xã hội. Điều quan trọng là động lực đó hoàn toàn tự nhiên, không theo và không cần bất kỳ một mệnh lệnh hành chính nào của cơ quan quản lý Nhà nước [9]. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình hội nhập và phát triển kinh tế, điều đó được thể hiện ở các nội dung cơ bản sau: - Nâng cao năng lực quản lý điều hành, trình độ tổ chức quản trị kinh doanh của các doanh nghiệp đáp ứng đòi hỏi của cơ chế thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. - Xây dựng chiến lược nghiên cứu khoa học công nghệ, phát triển sản phẩm mới, khắc phục tình trạng chất lượng sản phẩm thấp, không ổn định và 18 giá thành cao, khiến cho doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc lựa chọn mặt hàng kinh doanh và cạnh tranh bằng giá. - Đầu tư nhiều hơn cho việc xây dựng chiến lược sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường, tạo ra những sản phẩm đặc thù, có kiểu dáng, tính năng riêng biệt đáp ứng những nhu cầu mới của khách hàng. - Đẩy mạnh hoạt động quảng bá và xúc tiến thương mại, nghiên cứu thị trường, kể cả các quy định pháp luật của từng thị trường cụ thể. Hiện tại, hoạt động này của các doanh nghiệp đang ở trình độ thấp, chưa có hiệu quả. Có rất ít doanh nghiệp xây dựng được chương trình quảng bá và xúc tiến thương mại để giới thiệu sản phẩm cho khách hàng. - Có chiến lược liên kết, liên doanh giữa các doanh nghiệp Việt Nam để tạo nên sức mạnh cộng đồng, khắc phục tình trạng tranh mua tranh bán trên thị trường và sự yếu kém về quy mô nhỏ bé của mình. Các doanh nghiệp cũng cần liên kết chặt chẽ với nhau thông qua những hợp đồng xác lập quan hệ thương mại ổn định, tạo nên những hệ thống phân phối ổn định và rộng khắp, tạo điều kiện để sản phẩm hàng hóa Việt Nam lưu thông thông suốt. Tham gia các hiệp hội ngành hàng để bảo vệ quyền lợi của mình. 1.2. CÁC TIÊU CHÍ PHẢN ÁNH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP Các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh ở những ngành, lĩnh vực khác nhau có các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh khác nhau. Mặc dù vậy, vẫn có thể tổng hợp được các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp bao gồm: giá cả sản phẩm và dịch vụ; chất lượng sản phẩm và bao gói; kênh phân phối sản phẩm và dịch vụ bán hàng; thông tin và xúc tiến thương mại; năng lực nghiên cứu và phát triển; thương hiệu và uy tín của doanh nghiệp; trình độ lao động; thị phần sản phẩm doanh nghiệp và tốc độ 19 tăng trưởng thị phần; vị thế tài chính; năng lực tổ chức và quản trị doanh nghiệp. Vì vậy, để đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm cần sử dụng các tiêu chí định lượng và định tính dưới đây nhằm phân tích năng lực cạnh tranh sản phẩm trên phạm vi quốc gia. (1) Các tiêu chí thuộc sản phẩm (tính năng, chất lượng giá cả, sự tiện ích, mẫu mã .v.v.) - Tính năng sản phẩm đó có phù hợp với yêu cầu khách hàng hay không: Sản phẩm có tính năng, công dụng phù hợp hơn với yêu cầu của khách hàng sẽ có năng lực cạnh tranh cao hơn. - Mức độ hấp dẫn của sản phẩm đó về mẫu mã kiểu cách so với các đối thủ cạnh tranh. Trong quá trình quyết định mua của mình khách hàng thường xem xét mẫu mã, kiểu dáng của sản phẩm có phù hợp với yêu cầu và thị hiếu của mình hay không trước khi tìm hiểu những thông tin khác về sản phẩm. - Mức chênh lệch về giá của mặt hàng đó so với các đối thủ cạnh tranh, giá cả là một trong những yếu tố quan trọng nhất thể hiện năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Với hai sản phẩm tương tự nhau, khách hàng sẽ lựa chọn sản phẩm nào có giá thấp hơn. - Mức chênh lệch về chất lượng sản phẩm so với sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh. Ngày nay chất lượng sản phẩm là yếu tố được quan tâm hàng đầu, sản phẩm được coi là có năng lực cạnh tranh nếu các tính năng của sản phẩm đó vượt trội hơn so với sản phẩm cạnh tranh trên thị trường. Yếu tố này có thể đánh giá thông qua so sánh hai sản phẩm với nhau về chất lượng, độ bền, tiện ích trong sử dụng … đây là một trong những yếu tố tương đối để so sánh đối với đa số những sản phẩm đơn giản. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm phức tạp khách hàng không 20
- Xem thêm -