Nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh nghệ an

  • Số trang: 503 |
  • Loại file: DOCX |
  • Lượt xem: 19 |
  • Lượt tải: 0
nhattuvisu

Đã đăng 26946 tài liệu

Mô tả:

i L I CAM OAN Tôi xin cam oan lu n văn “Nâng cao ch t lư ng tín d ng t i Ngân hàng nông nghi p và Phát tri n nông thôn t nh Ngh An” là công trình nghiên c u khoa h c l p do chính tác gi th c hi n dư i s giúp c a giáo viên hư ng d n, chưa ư c công b trên b t kỳ phương ti n thông tin nào. M i s giúp nghiên c u này ã ư c c m ơn c y hoàn thành , các s li u ph n ánh trong lu n văn là trung th c chính xác, có ngu n g c rõ ràng. Tác gi tài tài ii L I C M ƠN Tác gi xin chân thành c m ơn các Th y giáo, Cô giáo c a Trư ng Nha Trang, giúp ih c c bi t là cô giáo - Ti n sĩ Nguy n Th Hi n ã t n tình hư ng d n, tác gi hoàn thành lu n văn này. Tác gi cũng xin c m ơn Ban lãnh các anh, ch cán b Ngân hàng Nhà Nư c t nh Ngh An, Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn t nh Ngh An, gia ình, b n bè và ki n thu n l i v th i gian, cung c p v s li u và giúp ng nghi p ã t o i u tác gi trong quá trình chu n b lu n văn. Trân tr ng! o và iii DANH M C CÁC T VI T T T CBTD Cán b tín d ng DNNN Doanh nghi p Nhà nư c NHNN Ngân hàng Nhà Nư c NHTM Ngân hàng thương m i NHNo& PTNT Ngân Hàng Nông Nghi p và Phát Tri n Nông Thôn. NHTW Ngân hàng trung ương NQH N quá h n QSD Quy n s d ng SXKD S n xu t kinh doanh TCTD T ch c tín d ng TDTM Tín d ng thương m i TDNH Tín d ng ngân hàng UBND y ban nhân dân XHTD X p h ng tín d ng t iv DANH M C B NG B ng 2.1: T ng ngu n v n NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An 2009 -2011.......... 52 B ng 2.2: Cơ c u ngu n v n huy ng NH No & PTNT Chi nhánh Ngh An Phân theo b n t giai o n t 2009-2011 ....................................................................... 53 B ng 2.3: Ngu n v n huy ng NH No & PTNT Chi nhánh Ngh An Phân theo nhóm khách hàng, giai o n t 2009-2011. ................................................................... 53 B ng 2.4: Ngu n v n huy kỳ h n huy ng NH No & PTNT Chi nhánh Ngh An phân theo ng t 2009-2011....................................................................................... 54 B ng 2.5: Quy mô tín d ng NHNo & PTNT Ngh An giai o n 2009-2011................ 55 B ng 2.6: Tình hình s d ng v n NHNo & PTNT Ngh An giai o n 2009-2011 phân theo th i gian ......................................................................................................... 56 B ng 2.7: Cơ c u dư n theo thành ph n kinh t NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An giai o n 2009-2011 ...................................................................................... 57 B ng 2.8: Quan h gi a th i h n huy ng v n và th i h n cho vay NHNo & PTNT Ngh An 2009-2011 ............................................................................................ 58 B ng 2.9: Cơ c u tín d ng theo tài s n b o B ng 2.10: Th ph n v ngu n v n huy An trên ng c a NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh a bàn t nh Ngh An giai o n 2009-2011 ..................................................... 60 B ng 2.11: T c tăng trư ng ngu n v n c a NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An so v i toàn ngành ngân hàng trên B ng 2.12: Th ph n v dư n B ng 2.13. T c i bàn t nh Ngh An giai o n 2009-2011 ....... 61 c a NHNo & PTNT Chi nhánhNgh An 2009-2011 ... 62 tăng trư ng dư n tín d ng c a NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An và các NHTM trên B ng 2.14: m giai o n t 2009-2011...................... 59 a bàn t nh Ngh An giai o n 2009-2011..................... 63 N quá hán và cơ c u n quá h n theo thành ph n kinh t NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An giai o n t 2009 -2011........................................ 65 B ng 2.15: Tình hình n quá h n phân theo th i gian giai o n t năm 2009 -2011.... 66 B ng 2.16: Tình hình cơ c u n x u theo nhóm n NHNo & PTNT Chi nhánh t nh Ngh An .................................................................................................................. 67 v B ng 2.17: T l n x u NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An t 2009-2011............. 68 B ng 2.18: Vòng quay v n tín d ng NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An giai o n t 2009-2011.......................................................................................................... 69 B ng 2.19: T ng thu nh p t ho t ng tín d ng d ng NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh an giai ô n 2009-2011......................................................................................... 70 B ng 2.20: vi c ra quy t ng d ng k t qu ch m i m tín d ng và x p h ng khách hàng trong nh c p tín d ng và giám sát sau khi cho vay ......................................... 76 vi DANH M C BI U Bi u 2.1: Cơ c u kinh t theo ngành c a t nh Ngh An t 2009-2011 ........................ 43 Bi u 2.2: Tăng trư ng GDP bình quânt i t nh Ngh An và c nư c giai o n t 2009-2011 ...........................................................................................................................44 Bi u trên 2.3: Th ph n v ngu n v n huy ng c a Agribank Ngh An a bàn t nh Ngh An giai o n 2009-2011 ................................................................60 Bi u 2.4: T c Bi u 2.5: Th ph n v dư n tín d ng c a NHNo & PTNT Ngh An 2009-2011 .......62 Bi u 2.6:. T c NHTM trên tăng trư ng ngu n v n c a NHNo & PTNT Ngh An 2009-2011 ...61 tăng trư ng dư n tín d ng c a NHNo & PTNT Ngh An và các a bàn t nh Ngh An giai o n 2009-2011 ...................................................63 vii DANH M C SƠ Sơ 1.1: H th ng qu n lý r i ro tín d ng c a ngân hàng UOB ....................................39 Sơ 2.1: Cơ c u t ch c c a NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An...............................47 Sơ 2.2: Quy trình tín d ng chung ..................................................................................71 Sơ 2.3 : B máy giám sát tín d ng t i Chi nhánh và Ngân hàng cơ s .........................72 Sơ 2.4 : Sơ quy trình ch m i m tín d ng và x p h ng khách hàng trong h th ng NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ........................................................................75 viii M CL C M U ......................................................................................................................... 1 1. Tính c p thi t c a tài................................................................................................ 1 2. M c ích nghiên c u .................................................................................................... 2 3. i tư ng nghiên c u ................................................................................................... 2 CHƯƠNG I. LÝ LU N CHUNG V TÍN D NG VÀ CH T LƯ NG TÍN D NG TRONG HO T NG C A NGÂN HÀNG THƯƠNG M I ......................... 4 1.1. Ngân hàng thương m i .............................................................................................. 4 1.1.1. Khái ni m ngân hàng thương m i .......................................................................... 4 1.1.2. Các ho t ng ch y u c a NHTM ........................................................................ 6 1.2. Tín d ng Ngân hàng thương m i............................................................................... 7 1.2.1. Khái ni m tín d ng Ngân hàng thương m i ........................................................... 7 1.2.1.1. Khái ni m tín d ng Ngân hàng thương m i ........................................................ 7 1.2.1.2. Nguyên t c cho vay c a NHTM.......................................................................... 9 1.2.1.3. i u ki n vay v n i v i khách hàng ............................................................... 9 1.2.2. Các hình th c tín d ng c a Ngân hàng thương m i ............................................... 9 1.2.3. Vai trò c a tín d ng NHTM i v i n n kinh t .................................................. 13 1.3. Ch t lư ng tín d ng NHTM .................................................................................... 14 1.3.1. Quan ni m ch t lư ng tín d ng Ngân hàng.......................................................... 14 1.3.2. Các ch tiêu ánh giá ch t lư ng tín d ng ............................................................ 16 1.3.3. Các nhân t nh hư ng n ch t lư ng tín d ng.................................................. 22 1.3.4. M i tương quan gi a tăng cư ng tín d ng, ch t lư ng tín d ng và hi u qu ho t ng tín d ng .......................................................................................................... 28 1.3.5. nh hư ng c a x p h ng tín d ng 1.3.6. Công tác qu n lý ho t i v i ch t lư ng tín d ng........................... 29 ng tín d ng t i các Ngân hàng thương m i nư c ngoài và bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam ................................................................. 34 1.3.6.1. Ngân hàng Hongkong and Shanghai Banking Corporation .............................. 34 1.3.6.2. Ngân hàng United Overseas Bank (UOB) ........................................................ 38 1.3.6.3. Bài h c kinh nghi m cho các NHTM Vi t Nam ............................................... 40 ix K t lu n chương 1 .......................................................................................................... 41 CHƯƠNG II. TH C TR NG HO T NG TÍN D NG VÀ CH T LƯ NG TÍN D NG T I NHNO&PTNT CHI NHÁNH T NH NGH AN................................ 42 2.1. Khái quát chung v NHNO&PTNT Chi nhánh t nh Ngh An................................. 42 2.1.1. Khái quát chung v tình hình kinh t - xã h i t nh Ngh An ............................... 42 2.1.2. Quá trình hình thành và phát tri n NHNO &PTNT Chi nhánh Ngh An ............. 44 2.1.3. Cơ c u t ch c c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ..................................... 46 2.1.4. M t s k t qu ho t ng kinh doanh c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ................................................................................................................................... 50 2.2. Tình hình huy ng v n và cho vay t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ........ 51 2.2.1. Ho t ng huy ng v n ...................................................................................... 51 2.2.2. Ho t ng cho vay................................................................................................ 55 2.2.3. Th ph n ngu n v n và u tư tín d ng c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An .................................................................................................................................. 59 2.2.3.1. Th ph n v huy 2.2.3.2. Th ph n v 2.3. Nh ng ng v n ................................................................................. 59 u tư tín d ng.............................................................................. 61 c i m nh hư ng n ch t lư ng ho t ng tín d ng c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ............................................................................... 64 2.3.1. V khách hàng ...................................................................................................... 64 2.3.2. V tài s n b o m ............................................................................................... 64 2.3.3. V th c hi n nhi m v chính tr ........................................................................... 64 2.4. Th c tr ng qu n lý ch t lư ng tín d ng t i NHN O&PTNT Chi nhánh Ngh An ... 64 2.4.1. Các ch tiêu ánh giá ch t lư ng tín d ng c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An.......................................................................................................................... 64 2.4.2. Quy trình ki m soát tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ................. 70 2.1.2.1. Quy trình xét duy t cho vay .............................................................................. 70 2.4.2.2. Quy trình ki m soát tín d ng ............................................................................. 72 2.4.2.3. Th c tr ng công tác ch m i m, x p h ng khách hàng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ....................................................................................................... 73 2.5. ánh giá ch t lư ng tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An ................... 78 2.5.1. Nh ng k t qu t ư c trong vi c nâng cao ch t lư ng tín d ng....................... 78 2.5.2. Nh ng m t h n ch ............................................................................................... 79 x 2.5.3. Phân tích các nguyên nhân nh hư ng n ch t lư ng tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An trong th i gian qua................................................ 80 2.5.3.1. Nguyên nhân khách quan .................................................................................. 80 2.5.3.2. Nguyên nhân thu c v khách hàng vay............................................................. 81 2.5.3.3. Nguyên nhân thu c v năng l c qu n tr ngân hàng (Nhân t bên trong) ........ 82 K t lu n chương 2 .......................................................................................................... 85 CHƯƠNG III: GIÀI PHÁP NÂNG CAO CH T LƯ NG TÍN D NG T I NGÂN HÀNG NHNO&PTNT T NH NGH AN.......................................................... 86 3.1. nh hư ng phát tri n kinh t - xã h i t nh Ngh An giai o n t 2010 n 2015 ................................................................................................................................ 86 3.1.1. Nh n nh các nhân t tác ng n ho t ng kinh doanh ngân hàng thương m i giai o n 2012 – 2020 ................................................................................. 86 3.1.2. nh hư ng phát tri n kinh t - xã h i t nh Ngh An giai o n t 2010 n 2015 ................................................................................................................................ 87 3.2. inh hư ng ho t ng và m c tiêu t ng quát v nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An .......................................................................... 88 3.2.1. inh hư ng ho t ng c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An giai o n 2012 – 2020 .................................................................................................................... 88 3.2.2. M c tiêu phát tri n c a NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An 2012 – 2020 .......... 88 3.2.3. M c tiêu t ng quát v nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An............................................................................................................... 88 3.3. M t s gi i pháp nh m nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNO&PTNT Chi nhánh Ngh An .............................................................................................................. 89 3.3.1. Gi i pháp nâng cao ch t lư ng công tác th m nh ........................................... 89 3.3.2. Gi i pháp hoàn thi n công tác ch m i m, x p h ng khách hàng ....................... 90 3.3.3. Gi i pháp ào t o nâng cao năng l c, ph m ch t cán b ngân hàng g n v i s p x p b trí công vi c cán b .................................................................................... 91 3.3.4. Gi i pháp hoàn thi n quy trình ki m soát ho t ng tín d ng t i NHNo&PTNT Chi nhánhNgh An .............................................................................92 3.3.5. Gi i pháp th c hi n nghiêm cơ ch trách nhi m liên quan n o c nhân viên ................................................................................................................................94 3.3.5.1. V lu t pháp......................................................................................................95 xi 3.3.5.2. V cơ ch trách nhi m do NHNo&PTNT Vi t Nam quy nh ........................95 3.3.6. Gi i pháp thu h i n x u .....................................................................................96 3.3.7. Gi i pháp v công tác t ch c và m ng lư i ngân hàng......................................98 3.3.8. Gi i pháp h tr ho t ng tín d ng....................................................................99 3.4. M t s ki n ngh ...................................................................................................101 3.4.1. Ki n ngh v i các cơ quan Nhà nư c có th m quy n........................................101 3.4.2. Ki n ngh v i Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam .................................................102 3.4.3. Ki n ngh v i NHNo & PTNT Vi t Nam .........................................................102 K T LU N .................................................................................................................104 TÀI LI U THAM KH O ...........................................................................................105 1 M 1. Tính c p thi t c a U tài Ngân hàng thương m i v i ch c năng là kinh doanh ti n t tín d ng và các d ch v ngân hàng, trong ó ho t ng tín d ng là m t nghi p v truy n th ng. Cho n nay tín d ng NHTM v n là m t kênh ch y u thu hút và i u hoà v n cho n n kinh t , là c u n i trung gian gi a nơi th a và nơi thi u v n, óng vai trò quan tr ng h ic a i v i s phát tri n kinh t xã t nư c. Ho t ng tín d ng là m t m ng ho t tr ng trong toàn b ho t ng l n và óng m t vai trò h t s c quan ng c a NHTM. Tính quan tr ng c a ho t ng tín d ng ư c th hi n trư c h t là mang l i ngu n thu nh p chi m t tr ng l n, ch y u trong t ng thu nh p c a NHTM. Bên c nh ó nh ho t th thu hút, phát tri n các m ng ho t ng tín d ng mà t o ti n có ng khác thông qua bán chéo s n ph m như b o lãnh, thanh toán, chuy n ti n, m th , mua bán ngo i t ,v.v. Tuy nhiên, cùng v i nh ng l i ích t ư c thì lĩnh v c tín d ng cũng là lĩnh v c có r i ro l n nh t. R i ro tín d ng luôn song hành v i ho t ng tín d ng, chúng ta không th lo i b hoàn toàn ư c r i ro tín d ng mà ch có th áp d ng các bi n pháp phòng ng a và gi m thi u thi t h i do r i ro tín d ng. Th c hi n qu n tr t t ho t ng tín d ng không ch nâng cao hi u qu , làm tăng kh năng c nh tranh c a NHTM trong b i c nh n n kinh t h i nh p ngày nay mà còn óng góp tích c c vào s v n hành c a n n kinh t thông qua s tác ng c a cung - c u ti n t làm thúc y tăng trư ng kinh t , h n ch l m phát, giúp cho Nhà nư c th c hi n t t vai trò qu n lý Nhà nư c v ho t ti n t - tín d ng. V n t ra hi n nay là tăng trư ng tín d ng ph i g n li n v i nâng cao ch t lư ng tín d ng. Ch t lư ng tín d ng ã, ang và luôn là v n cơ quan qu n lý nhà nư c và Chính ph NHNo&PTNT t nh Ngh ng mà các TCTD, c bi t quan tâm. An là Chi nhánh lo i 1, h ng 1 tr c thu c NHNo&PTNT Vi t Nam, ơn v nhi u năm li n là lá c u c a khu v c B c mi n trung, có th ph n v ngu n v n và dư n l n nh t trong các NHTM óng trên là ngân hàng óng vai trò ch a bàn, o và ch l c trong lĩnh v c nông nghi p, nông thôn cũng như cho vay h gia ình, cá nhân, doanh nghi p nh và v a. V i t c tăng trư ng ngu n v n và dư n bình quân hàng năm trên 20% ã óng góp tích c c vào vi c tăng trư ng kinh t hàng năm c a t nh Ngh An trên 10,5%. Nh ng năm qua ch t lư ng tín d ng c a NHNo&PTNT Chi nhánh Ngh An tương i t t. Tuy nhiên, ch t 2 lư ng tín d ng t i chi nhánh hi n nay ang ti m n nhi u r i ro do có s c nh tranh ngày càng quy t li t gi a các NHTM ho t d ng dành th ph n d n ng trên a bàn, vi c y nhanh t c n vi c h th p các i u ki n vay; trình cán b làm công tác th m th m nh c a nh còn y u; cán b có th m quy n trong vi c quy t cho vay tư l i cá nhân; qu n tr r i ro chưa ư c quan tâm úng m c ã d n lư ng tín d ng không tín nh n ch t m b o. Vì v y, vi c nâng cao ch t lư ng tín d ng c a NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An nh m nâng cao hi u qu ho t ng kinh doanh, tăng kh năng c nh tranh và phát tri n b n v ng là h t s c c n thi t. Xu t phát t tình hình trên, qua quá trình làm vi c t i Chi nhánh cùng s giúp c a các th y cô và các b n ng nghi p, tôi ch n “Nâng cao ch t lư ng tín d ng t i Ngân hàng nông nghi p và Phát tri n nông thôn t nh Ngh An” Làm n i dung lu n văn t t nghi p Th c s chuyên ngành qu n tr kinh doanh c a mình. 2. M c tiêu nghiên c u M c tiêu nghiên c u c a tài t p trung vào ba n i dung sau: - Làm sáng t thêm nh ng lý lu n cơ b n v tín d ng Ngân hàng, ch t lư ng tín d ng ngân hàng. - Qua ho t ng th c ti n, ánh giá th c tr ng ho t ng tín d ng và ch t lư ng tín d ng c a NHNo& PTNT Chi nhánh Ngh An - Xây d ng các gi i pháp ng b và các ki n ngh nâng cao ch t lư ng ho t ng tín d ng c a NHNo& PTNT Chi nhánh Ngh An; làm cho công tác tín d ng th c s là bà ph c v t t cho chương trình phát tri n kinh t c a t nh nhà và NHNo&PTNT Chi nhánh Ngh An ho t v ng cũng qua ó các Chi nhánh khác trong h th ng NHNo& PTNT Vi t Nam tham kh o, v n d ng vào ho t 3. - ng có hi u qu , phát tri n m t cách b n ng kinh doanh c a mình. i tư ng và ph m vi nghiên c u i tư ng nghiên c u c a lu n văn là ho t ng tín d ng t i NHN o& PTNT Chi Nhánh Ngh An - Ph m vi nghiên c u : + V không gian : T i NHNo & PTNT Chi Nhánh t nh Ngh An. + V th i gian : Phân tích s li u báo cáo năm 2009, 2010, 2011. tài 3 4. Phương pháp nghiên c u Lu n văn s d ng các phương pháp: Phương pháp th ng kê, phương pháp phân tích, phương pháp t ng h p và phương pháp so sánh qua ó xu t gi i pháp th c hi n. 5. T ng quan tình hình nghiên c u T năm 2000 n nay, ã có m t s tài nghiên c u v ch t lư ng tín d ng c a m t s ngân hàng thương m i như: “Gi i pháp nâng cao ch t lư ng tín d ng c a các NHTM trên a bàn Thành Ph H Chí Minh ” lu n văn Th c sĩ, tác gi Ph m Qu c Long, trư ng i h c kinh t Thành ph H Chí Minh; lu n văn Th c sĩ “Nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNo & PTNT huy n Phú Bình” tác gi sĩ "Gi i pháp i p, i h c Thái Nguyên; Lu n văn Th c m r ng và nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNo& PTNT t nh Ti n Giang ” c a tác gi trên Minh a bàn Ngh Th Liên Chi, An chưa có NHNo&PTNT. Dư i góc i h c Kinh t TP H Chí Minh; ...vv nhưng tài nghiên c u v kinh t tác gi th y r ng ch t lư ng tín d ng c a tài này mang tính th i s và c n thi t cho s phát tri n, an toàn cho ngân hàng NHNo & PTNT Chi nhánh Ngh An nói riêng và h th ng NHNo & PTNT Vi t Nam nói chung. 6. K t c u c a lu n văn Ngoài ph n m u và k t lu n, lu n văn g m 3 chương: Chương I: Lý lu n chung v tín d ng, ch t lư ng tín d ng t i NHTM Chương II: Th c tr ng ho t ng tín d ng, ch t lư ng tín d ng t i NHNo&PTNT Chi nhánh Ngh An. Chương III: Gi i pháp nâng cao ch t lư ng tín d ng t i NHNo&PTNT Chi nhánh Ngh An. 4 CHƯƠNG I LÝ LU N CHUNG V TÍN D NG VÀ CH T LƯ NG TÍN D NG TRONG HO T NG C A NGÂN HÀNG THƯƠNG M I 1.1. Ngân hàng thương m i 1.1.1. Khái ni m Ngân hàng thương m i L ch s hình thành và phát tri n c a NHTM g n li n v i s phát tri n c a n n s n xu t hàng hóa. Ho t ng kinh t là i u ki n, s òi h i khách quan NHTM và khi Ngân hàng thương m i phát tri n s t o i u ki n thúc kinh t . Theo gi i s h c, ngân hàng u tiên ã ra L p. Khi ó ngân hàng ch mang ý nghĩa là nơi ivi y phát tri n i cách ây hơn 2000 năm i t ngo i t sang b n t cho khách du l ch và chi t kh u thương phi u cho các nhà buôn, v i cách t ch c ban nh ch là m t ho c m t ít ngư i ng i Hy ur tg n chi c bàn nh ho c m t c a hi u nh . Vì v y khái ni m “ngân hàng”, xu t phát t ch La tinh là “bancus” có nghĩa là “bàn ti n”. Sang giai o n chi m h u nô l và phong ki n, nghi p v ngân hàng g n li n v i vi c cho vay n ng lãi, v i nh ng ngư i i vay ch y u là t ng l p th ng tr và nh ng ngư i s n xu t hàng hoá gi n ơn. Trong ch tư b n ch nghĩa, s n xu t và lưu thông hàng hoá phát tri n, nhu c u v n vay tăng lên. Nhưng các nhà tư b n không ch u vay v n c a các ngân hàng vì lãi su t quá cao, chi m h t toàn b l i nhu n và m t ph n v n t có c a h . H v n l p ra các ngân hàng ã hùn cho vay v i m c lãi su t v a ph i th p hơn l i nhu n bình quân, làm cho các ngân hàng cho vay n ng lãi theo ki u cũ b t u bu c ph i h lãi su t và chuy n sang kinh doanh như các ngân hàng tư b n. H th ng ngân hàng ã ra i hàng lo t t i Châu Âu, B c M trong th k 18, vi c ng d ng phương th c s n xu t l n trong th i kỳ này òi h i m t s m r ng tương ng trong thương m i toàn cu tiêu th các s n ph m công nghi p, do ó kéo theo yêu c u phát tri n các phương th c thanh toán và tín d ng m i. Chính vì v y ã làm cho ho t ng ngân hàng tr nên a d ng hơn v lo i hình. Ngày nay, h th ng NHTM là h th ng ngân hàng hai c p, có m i quan h tr c ti p v i m i thành ph n kinh t . Và NHTM ã tr thành m t trong nh ng t ch c tài chính quan tr ng nh t b i nó không ch óng vai trò là trung gian thanh toán, là ơn thu n nh n ti n g i và cho vay mà còn i lý, ngư i b o lãnh, hay góp ph n th c hi n 5 chính sách c a Chính ph nh m th c hi n các m c tiêu kinh t - xã h i. Do ó, khái ni m v NHTM cũng r t phong phú. Trên nhi u góc , các cơ quan ch c năng c a các nư c ưa ra nh ng cách ti p c n khác nhau v khái ni m NHTM. Trong khi t i Vi t Nam, h th ng ngân hàng Vi t Nam su t g n 40 năm (1951 - 1987) là h th ng ngân hàng m t c p, v a làm nhi m v c a ngân hàng phát hành, v a th c hi n ch c năng c a ngân hàng kinh doanh ti n t . Giai o n này Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam ã góp ph n không nh vào s nghi p xây d ng và phát tri n kinh t trong i u ki n chi n tranh. Trư c yêu c u i m i toàn di n n n kinh t , h th ng ngân hàng Vi t Nam như trư c ây không còn phù h p do ó c n ph i ư c thay i và Ngh nh 53 ngày 26/03/1988 c a Chính ph là bư c sơ khai ã chuy n h th ng Ngân hàng Vi t Nam thành h th ng ngân hàng hai c p. Các NHTM ư c thành l p và ho t ng dư i s i u ch nh c a pháp l nh ngân hàng, sau ó là lu t các t ch c tín d ng và các văn b n pháp lu t khác có liên quan. NHTM là m t t nói chung và nh ch tài chính có vai trò vô cùng quan tr ng i v i t ng c ng i v i n n kinh ng dân cư nói riêng. Theo Lu t các t ch c tín d ng ư c Qu c h i nư c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam khóa X thì: “Ngân hàng là lo i hình t ch c tín d ng ư c th c hi n toàn b ho t ngân hàng và các ho t ho t ng ng kinh doanh khác có liên quan. Theo tính ch t và m c tiêu ng, các lo i hình ngân hàng g m ngân hàng thương m i, ngân hàng phát tri n, ngân hàng u tư, ngân hàng chính sách, ngân hàng h p tác và các lo i hình ngân hàng khác”. Mà “t ch c tín d ng là doanh nghi p ư c thành l p theo quy này và các quy nh khác c a pháp lu t ho t ngân hàng v i n i dung nh n ti n g i và s d ng ti n g i nh c a Lu t ng kinh doanh ti n t , làm d ch v c p tín d ng, cung ng các d ch v thanh toán.” Như v y, NHTM ngân hàng và các ho t Vi t Nam là: “ngân hàng ư c th c hi n toàn b ho t ng ng kinh doanh khác có liên quan vì m c tiêu l i nhu n, góp ph n th c hi n các m c tiêu kinh t c a nhà nư c”. Do ó, NHTM v i tư cách là m t trung gian tài chính, tương t các t ch c kinh doanh khác là l y l i nhu n làm m c tiêu ho t doanh vì là ti n t . ng, nhưng khác i tư ng kinh doanh c a các ngân hàng thương m i là hàng hoá ch i tư ng kinh c bi t ó 6 1.1.2. Các ho t ng ch y u c a NHTM NHTM là lo i hình t ch c tài chính cung c p các d ch v tài chính a d ng nh t, c bi t là tín d ng, ti t ki m và d ch v thanh toán. Ho t ng c a m t NHTM cũng khá gi ng như m t doanh nghi p kinh doanh bình thư ng, i m khác bi t là các NHTM kinh doanh "quy n s d ng ti n t ". V i hai ch c năng ch y u là t o ti n và kinh doanh ti n t nh m m c tiêu sinh l i, ngân hàng thương m i có các ho t ng ch y u sau ây: a) Ho t ng huy ng v n áp ng nhu c u v n r t a d ng c a khách hàng, ngoài ngu n v n c a b n thân có, NHTM còn ph i ti n hành huy ng các ngu n v n t m th i nhàn r i trong n n kinh t dư i các hình th c khác nhau, bao g m nh ng lo i sau: - Ngu n ti n g i: Ti n g i là n n t ng cho s phát tri n c a m t ngân hàng, là cơ s c a các kho n cho vay và do ó là ngu n g c t o ra l i nhu n. Khách hàng g i ti n vào ngân hàng v i r t nhi u m c ích khác nhau ho c ti t ki m, c t tr , dành thanh toán, tùy theo m c ích c a khách hàng ngân hàng có các hình th c huy ng như: ti n g i giao d ch, ti n g i phi giao d ch. + Ti n g i giao d ch là lo i ti n g i òi h i ngân hàng ph i thanh toán ngay các l nh rút ti n c a khách hàng. ây là m t trong nh ng ngu n v n bi n n nh, kỳ h n c a ti n g i giao d ch là ng n nh t b i vì nó có th ng nh t, thi u ư c rút ra b t kỳ lúc nào mà khách hàng không c n ph i báo trư c, lãi su t ph i tr th p nhưng b n thân ngân hàng khó ch ng s d ng. Ti n g i giao d ch g m ti n g i có th phát hành séc, y nhi m thu, y nhi m chi, tài kho n nostro, m ng. + Ti n g i phi giao d ch là lo i ti n ư c hình thành t ngu n v n c a nh ng ngư i mu n dành m t kho n ti n cho nh ng m c tiêu hay nhu c u tài chính ư c d tính trư c trong tương lai. Lãi su t c a lo i ti n g i này cao hơn nhi u so v i ti n g i giao d ch nhưng tính n - Huy nh cao. ng v n thông qua vi c phát hành kỳ phi u, trái phi u, ti t ki m, ch ng ch ti n g i,... Ngu n v n này thư ng chi m t tr ng l n nh t trong cơ c u ngu n v n huy ng c a ngân hàng. - Ngu n vay NHTW, các t ch c tín d ng khác 7 NHTW là ngân hàng c a các ngân hàng, là ngư i cho vay cu i cùng c a các t ch c tín d ng trong trư ng h p h không có h p này các NHTM vay ti n bù kh năng thanh toán. Trong trư ng p thi u h t, m b o kh năng thanh kho n trong trư ng h p c n thi t. Vi c huy ng v n m t cách h p lý, v i chi phí và cơ c u phù h p s góp ph n tăng hi u qu kinh doanh c a m t ngân hàng. b) Ho t ng tín d ng u tư cho vay phát tri n. Huy i v i khách hàng chính là i u ki n ng ư c v n r i, ngân hàng ph i có k ho ch s d ng ngu n v n ó sao cho h p lý và có hi u qu nh t. Ch có như v y ho t nghĩa, m i bù ngân hàng t n t i và ng huy ng v n m i có ý p ư c chi phí ti n g i, chi phí d tr , chi phí kinh doanh, chi phí qu n lý,... Khi n n kinh t phát tri n nhu c u s d ng v n tăng lên, các doanh nghi p tìm n v i ngân hàng như m t ch d a là “bà ” phát tri n s n xu t kinh doanh. c) Ho t ng trung gian Các nghi p v trung gian bao g m: thanh toán h , chuy n ti n, thu h , b o lãnh, m L/C, cung c p thông tin v kinh doanh, u tư và qu n tr doanh nghi p, qu n lý b o qu n tài s n,… các nghi p v này ư c th c hi n theo s u nhi m c a khách hàng trên cơ s khách hàng có tài kho n thanh toán t i ngân hàng. Nh ng nghi p v này ngoài tăng thêm ngu n v n còn mang l i cho ngân hàng m t kho n thu nh p dư i d ng phí d ch v . i u ó có ý nghĩa l n trong vi c áp ng nhu c u a d ng c a khách hàng và nâng cao năng l c tài chính cũng như thương hi u - s c c nh tranh c a ngân hàng. 1.2. Tín d ng Ngân hàng thương m i 1.2.1. Khái ni m tín d ng Ngân hàng thương m i 1.2.1.1. Khái ni m tín d ng Ngân hàng thương m i Ho t ng Tín d ng (Credit) ư c xu t phát t ti ng Latinh là credo t c là tin tư ng, tín nhi m. Trong th c t ho t ng tín d ng ư c hi u theo nhi u nghĩa khác nhau tùy theo t ng b i c nh c th mà m i cách hi u có m t n i dung riêng. Trong quan h tài chính - tín d ng có th ư c hi u theo m t s nghĩa như sau: - Xét theo góc chuy n d ch qu cho vay t ch th có th ng dư ti t ki m sang ch th thi u h t ti t ki m thì ho t qu t ngư i cho vay sang ngư i i vay. ng tín d ng ư c coi là phương pháp chuy n d ch 8 - Trong m t quan h tài chính c th , ho t ng tín d ng là m t giao d ch v tài s n trên cơ s có hoàn tr gi a hai ch th . - Xét trên góc quan h gi a bên cho vay và bên i vay thì ho t có nghĩa là m t s ti n cho vay mà các - N u ho t hi u như sau: Ho t ng tín d ng nh ch tài chính cung c p cho khách hàng. ng tín d ng ư c xem xét như m t ch c năng c a NHTM thì ư c ng tín d ng là m t ho t hóa) gi a bên cho vay (Ngân hàng và các ng giao d ch v tài s n (ti n ho c hàng nh ch tài chính) và bên i vay (cá nhân, doanh nghi p và các ch th khác), trong ó bên cho vay chuy n giao tài s n cho bên vay s d ng trong m t kho ng th i gian nh t nh theo th a thu n, bên i vay có trách nhi m hoàn tr vô i u ki n v n g c và lãi cho bên cho vay khi B n ch t ho t có m t s ng tín d ng là m t ho t n h n thanh toán. ng quan h v tài s n có hoàn tr và c trưng cơ b n sau: Tài s n trong quan h tín d ng Ngân hàng dư i hai hình th c là b ng ti n và b ng tài s n b t ng s n hay ng s n. Vì ph i hoàn tr nên ngư i cho vay ph i có cơ s tin tư ng r ng ngư i i vay s hoàn tr úng h n (tín nhi m hay tài s n ràng bu c nghĩa v c a ngư i vay). Giá tr hoàn tr thông thư ng ph i l n hơn giá tr lúc cho vay, hay nói cách khác ngư i i vay ph i hoàn tr c v n g c vay và lãi. Lãi thu ư c ng c a ngư i cho vay bù m b o cho ho t p chi phí và có ư c m c l i nhu n nh t nh tương x ng v i r i ro mà NHTM có th gánh ch u. Như v y Tín d ng là m t quan h kinh t trong ó có s chuy n như ng t m th i m t lư ng giá tr (hình thái ti n t hay hi n v t) t ngư i s h u sang ngư i s d ng sau m t th i gian thu v m t lư ng giá tr l n hơn lư ng giá tr ban u v i nh ng i u ki n mà hai bên th a thu n. Tín d ng ngân hàng là quan h tín d ng b ng ti n t gi a m t bên là Ngân hàng v i m t bên là t t c các t ch c cá nhân trong xã h i, trong ó Ngân hàng giao quy n s d ng ti n cho h v i nh ng i u ki n th a thu n nh t nh (th i gian, lãi su t, kh i lư ng, i u ki n Theo quy t nh s 1627/2001/Q -NHNN ngày 31/12/2001 c a Th ng NHNN ban hành quy ch cho vay c a t ch c tín d ng như sau v ho t i v i khách hàng c nh nghĩa ng cho vay: "Cho vay là m t hình th c c p tín d ng, theo ó t ch c tín d ng giao cho khách hàng s d ng m t kho n ti n và th i gian nh t m b o). s d ng vào m c ích nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi". 9 1.2.1.2. Nguyên t c cho vay c a NHTM a, V n vay ph i ư c hoàn tr thanh kho n trong ho t c g c và lãi úng h n: y m b o tính ng là m c ích t i thư ng c a các NHTM, b i l v n c a NHTM cho vay có ngu n g c ch y u là v n huy ng ( i vay). Vi c huy ng v n u có th a thu n rõ ràng v th i h n hoàn tr và lãi su t kèm theo. Vi c huy ng ti n g i c a NHTM òi h i ph i thanh toán tr g c và lãi cho ngư i g i, c nh ó ph i m b o chi phí cũng như m c lãi nh t và ch p nh n r i ro trong ho t hoàn tr y chi phí ho t ho t nh ng th i bên NHTM duy trì ho t ng c a mình. Do ó vi c cho vay òi h i ph i ư c c g c và lãi và v i m c lãi su t m b o chi tr cho ngư i g i, cho ng c a NHTM và m t m c lãi thích h p cho vi c ch p nh n r i ro trong ng. b, V n vay ph i ư c s d ng úng m c ích: Nh m b o v an toàn v n c a mình ( i vay) cho vay i v i khách hàng, NHTM ph i th a thu n v i khách hàng v các m c ích s d ng v n vay trên cơ s vòng c a m b o tính h p pháp, tính an toàn và quay ng v n. Th a thu n các i u ki n kèm theo m c ích s d ng v n vay ó nh m t o i u ki n cho các NHTM ki m soát ư c r i ro c a bi n pháp k p th i, ch ng v n và có ư c ng x lý nh m gi m thi u r i ro m t v n, d n n nh hư ng n kh năng thanh kho n c a NHTM. Do v y, v n vay c n ph i ư c s d ng úng m c ích. 1.2.1.3. i u ki n vay v n i v i khách hàng a, Có năng l c pháp lu t dân s , năng l c hành vi dân s và ch u trách nhi m dân s theo quy nh c a pháp lu t. b, Có m c ích s d ng v n vay h p pháp. c, Có kh năng tài chính, m b o tr n trong th i gian cam k t. d, Có d án d u tư, phương án s n xu t, kinh doanh, d ch v kh thi và có hi u qu , ho c có d án u tư, phương án ph c v i s ng kh thi và phù h p v i quy nh c a pháp lu t. e, Th c hi n các quy nh v m b o ti n vay theo quy nh c a Chính ph và hư ng d n c a NHNN Vi t Nam. 1.2.2. Các hình th c tín d ng c a Ngân hàng thương m i Ho t ng tín d ng r t phong phú và a d ng, tùy theo tiêu th c khác nhau mà có các cách phân lo i khác nhau. Trên cơ s ó ngân hàng thi t l p quy trình cho vay, ng
- Xem thêm -