Một vài suy nghĩ về cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính việt nam hiện nay

  • Số trang: 7 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 50 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH  TIỂU LUẬN MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH VIỆT NAM HIỆN NAY Học viên: Nguyễn Thị Bích Ngọc Lớp Cao học Hành chính công 16M Môn học: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước Huế, tháng 8/2012 Mục đích cải cách hành chính nhà nước là nhằm nâng cao hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa , hiện đại hóa. Hiện nay, chúng ta đã và đang triển khai thực hiện những chủ trương và giải pháp hữa hiệu phù hợp với điều kiện cụ thể nước ta , đồng thời tăng cường nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm các nước phát triển , các nước đang phát triển, các tổ chức kinh tế quốc tế, nhất là các nước có điều kiện hoàn cảnh tương đồng với nước ta. Thông qua việc nghiên cứu hai chương 3,4 của của cuốn sách: “Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thế giới mới”, với khuôn khổ giới hạn của một bài tiểu nên mục tiêu nghiên cứu của tôi là so sánh xem giải pháp xây dựng cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính của Việt Nam ta với các nước trên thế giới đặc biệt là các nước có cùng đặc thù như Việt Nam đã phù hợp chưa và ta cần tiếp thu những kinh nghiệm gì từ các nước phát triển , các nước đang phát triển để từ đó đưa ra một số đề xuất đối với nhà nước Việt Nam trong việc cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Nội dung về “ Cơ cấu tổ chức của chính quyền trung ương ” và “Cơ cấu tổ chức chính quyền cấp dưới và chính quyền địa phương ” đã vẽ lên một bức tranh toàn cảnh về cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước của các nước trên thế giới. Nhìn chung về cơ cấu tổ chức bộ máy cơ bản giống nhau, còn có sự khác nhau là do lịch sử, đặc điểm địa lý, hình thức cấu trúc. Ta có thể nhận thấy rằng không có một mô hình nào là lý tưởng để chúng ta áp dụng mà chúng ta chỉ có thể dựa trên các ưu điểm của các mô hình tổ chức để vận dụng đối với nhà nước Việt Nam. Trước khi đưa ra những đề xuất về tổ chức bộ máy hành chính Việt Nam, tôi xin phép phân tích một số đặc điểm đặc trưng, những kinh nghiệm của các nước phát triển và đang phát triển mà theo tôi sẽ là sơ sở để đưa vào vận dụng đối với nhà nước Việt Nam Về cơ cấu tổ chức bộ máy chính quyền trung ương Thứ nhất, ứng với một hình thức của chính quyền( chính quyền đơn nhất hay chính quyền liên bang) sẽ dẫn đến một quyết định khác nhau về việc phân chia quyền lực giữa các cấp chính quyền, và ngay trong chính quyền địa phương, giữa các nhánh khác nhau. Tuy nhiên có một quy luật chung là: Chính phủ trung ương ở tất cả các nước được tổ chức thành các bộ khác nhau ( còn được gọi là các ban) và rất nhiều đơn vị hỗ trợ khác trong và ngoài phạm vi cơ cấu của bộ. Bên cạnh đó nguyên tắc chức năng chức năng đã trở thành nguyên tắc chủ đạo trong hầu hết chính quyền trung ương để thành lập các bộ và tổ chức công việc của chính phủ. Các chức chức năng được phân thành nhóm theo tiêu chí không phân mảng, không chồng chéo, phạm vi kiểm soát và tính thuần nhất. Đây là tiêu chuẩn cơ bản để thành lập một bộ mới Thứ hai, xu hướng thu hẹp quy mô hành chính đã buộc một số nước tổ chức lại và giảm bớt số lượng các bộ của chính phủ theo các các cách khác nhau. Xu hướng này được củng cố thêm do việc phi tập trung hóa và yêu cầu tăng thêm thẩm quyền và nguồn lực của các đơn vị chính quyền cấp dưới. Theo nguyên tắc chung số lượng các bộ không nên quá lớn ảnh hưởng đến việc điều phối và cũng không quá nhỏ để làm tăng quá mức khối lượng công việc cho mỗi bộ và làm giảm trách nhiệm của bộ. Hầu hết các nước có thể vận hành hiệu quả khoảng 12-18 bộ trung ương. Tuy vậy, việc giảm bớt số lượng các bộ không tạo ra lợi thế và trong một số trường hợp đặc biệt có thể làm suy yếu tính chịu trách nhiệm do việc hình thành nên các thực thể hốn hợp. Về cơ cấu tổ chức của chính quyển cấp dưới vàchính quyền địa phương Nhìn chung, mỗi nước đều có các cấp chính quyền dưới chính quyền trung ương. Các cơ quan chính quyền cấp dưới có các quyền lực, nguồn lực và cơ cấu tổ chức khác nhau, phụ thuộc nước đó theo cơ cấu nhà nước liên bang hay đơn nhất, mức độ duy trì các hình thức quản lý địa phương theo tập tục như thế nào. Tuy nhiên, có một quy luật chung là các cấp chính quyền cấp dưới lại được chia thành chính quyền cấp trung gian “ vùng “ , Tinh, Quận và chính quyền địa phương (cấp thành phố tự quản và phường, xã.), nó có một số đặc điểm khác biệt, làm cơ sở để chúng ta có thể học hỏi như sau: Thứ nhất, kinh nghiệm từ các nước cho thấy, yêu cầu đầu tiên đối với cơ cấu tổ chức chính quyền địa phương để nâng cao trách nhiệm là sự phân công trách nhiệm rõ ràng . Do đó quyền lực của mỗi cấp chính quyền địa phương nếu còn chưa rõ ràng thì phải quy định rõ bằng văn bản luật, tuy nhiên trong khi xây dựng luật phải đảm bảo trong việc bảo tồn phong tục tập quán của địa phương. Thứ hai, chính quyền địa phương được hiểu là bao gồm các đơn vị hành chính cung cấp trực tiếp dịch vụ công cho công chúng, tuy nhiên các đơn vị này cũng không có vị trí như nhau trong cơ cấu chính quyền địa phương ở tất cả các nước. Qua kinh nghiệm của trong cơ cấu chính quyền hai cấp ở Bắc Mỹ và châu Âu, cơ cấu chính quyền hai cấp được đánh giá là có ưu thế đáng kể trong việc quản lý hiệu quả đối với cộng đồng dân cư nằm ngoài phạm vi của chính quyền thành phố và việc phối hợp lập kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng Thứ ba, trong một số hệ thống hành chính, các chính quyền cấp dưới chỉ có một số thẩm quyền được chính quyền trung ương quy định cụ thể; trong khi đó ở một số hệ thống khác, các chính quyền cấp dưới lại hoạt động trên nguyên tắc “ thẩm quyền chung”, nghĩa là thực thi mọi quyền không được quy định cho chính quyền trung ương. Tại rất nhiều nước , quyền hạn và thẩm quyền của chính quyền địa phương được quy định rõ trong hiến pháp hay văn bản pháp luật, tại một số nước khác các quyền hạn và thẩm quyền này không được quy định cụ thể và nhìn chung phụ thuộc vào thái độ của chính quyền địa phương tại từng thời điểm cụ thể . Thứ 4, theo kinh nghiệm của các nước khu vực Thái Bình Dương – những nước vẫn tuân theo mô hình tập quán đã có những nỗ lực nghiêm túc trong việc dân chủ hóa các quyền người bản địa.Vấn đề trao quyền tự chủ, hay phi tập trung hóa đang được công chúng chấp nhận. Thứ 5, việc thành lập các tổ chức cấp dưới thành phố tự quản ở một số nước phát triển là nhằm đáp ứng đòi hỏi của việc cung cấp các dịch vụ tốt hơn cho cộng đồng, thực hiện bốn chức năng chính:điều phối các dịch vụ đô thị, đảm bảo sự tham gia của cộng đồng vào việc lựa chọn và cung cấp các dịch vụ, đại diện cho các cộng đồng trong các cơ quan thành phố và huy động các nguồn lực và kỹ năng từ cộng đồng . Từ cơ cấu bộ máy hành chính nhà nước Việt Nam hiện và các nước trên thế giới, tôi có một vài suy nghĩ như sau: Một là, cải cách không phải là tìm cách là cắt giảm số bộ và phát triển theo đường thẳng , ngược lại , dịch vụ công tốt có thể đòi hỏi mở rộng bộ máy chính phủ hoặc tái cơ cấu bộ máy chính phủ (không nhất thiết nhằm tinh giảm bộ máy) nhằm làm cho việc cung cấp dịch vụ công hoàn hảo trở thành mục tiêu ưu tiên của chính phủ. Đảm bảo tổ chức bộ máy theo hướng liên ngành, đa lĩnh vực. Phải xây dựng chức năng, nhiệm vụ thẩm quyền và trách nhiệm của hệ thống hành chính Nhà nước nhằm tập trung vào việc xây dựng, chỉ đạo thực hiện các chức năng quản lý vĩ mô. Hai là, việc sắp xếp và phân quyền cho cán bộ và các cơ quan liên quan phải dựa trên nguyên tắc trước tiên về tổ chức là chuyên môn hóa và thứ hai là loại công việc thứ cấp mà một bộ có thể đảm nhận nhằm thay mặt chính phủ tăng cường phúc lợi. Các đại biểu của Quốc hôi, hội đồng nhân dân thì không được kiêm nhiệm trong cơ quan hành pháp và tư pháp. Có như vậy mới hoạt động hiệu quả thực sự là đại diện của dân Ba là, nên thành lập một các cơ quan quản lý đại diện và thực hiện công tác giám sát của chính phủ ( nhưng không trực tiếp cung cấp dịch vụ công). Cơ quan quản lý này phải được trực tiếp thành lập bới luật của Quốc hội( Do chính phủ đề nghị và dự thảo).Cơ quan này khác với các bộ ở chỗ nó trực tiếp tương tác với các công ty và nhà cung cấp dịch vụ, trung gian giữa những người lập chính sách tại các bộ và các công ty Vì vậy , với cơ cấu và quy tắc hoạt động mà theo đó các bộ có thể lấy ý kiến của nhau thường xuyên sẽ rất hữu ích , bộ máy các bộ phải được bổ sung bằng mối liên kết qua lại. Thông qua cơ quan này,không chỉ ở cấp không chính thức mà cả ở cấp chính thức , các bộ phải tiến hành quy tắc tham vấn ý kiến bộ khác trước khi ra quyết định về một vấn đề dịch vụ công và các ý kiến khác nhau không bị gác lại mà phải giản quyết để đảm bảo một chính sách về dịch vụ công chỉ có một quan điểm của chính phủ và chỉ có một bộ chịu trách nhiệm về một chính sách dịch vụ công hoặc vấn đề cưỡng chế đi kèm. Bất cứ vấn đề nào liên quan đến nhiều cơ quan cũng chỉ được giải quyết bới 1 cơ quan cùng với sự tư vấn hỗ trợ của các cơ quan khác . Tuy chuyên môn và chức năng có thể chồng chéo nhưng thẩm quyền quyết định liên quan đến chính sách dịch vụ công thì không được phép như vậy. Do đó, một cơ quan như vậy cần được chính phủ hoặc quốc hội trao quyền. Bốn là,tách chức năng dịch vụ công ra khỏi chức năng bộ máy nhà nước để các tổ chức tự quản chịu trách nhiệm, phân định rành mạch cơ quan hành chính với tổ chức sự nghiệp. Đây là những nhiệm vụ rất nặng nề để bộ máy hành chính hoàn thành sứ mệnh của cơ quan thực thi quyền hành pháp. Có như vậy mới xóa bỏ được tận gốc của cơ chế xin- cho , góp phần giảm tệ nạn tham nhũng Năm là, đối với cấp địa phương, từ xu hướng chung của các nhà nước dân chủ trên thế giới hiện nay là tổ chức chính quyền địa phương theo nguyên tắc tự quản. Vì vậy, chúng ta cần nghiên cứu tiếp thu những kinh nghiệm hay của tổ chức tự quản địa phương, những điều kiện và khả năng có thể áp dụng được ở nước ta để hướng tới đổi mới một cách cơ bản tổ chức chính quyền địa phương trong giai đoạn mới. Sáu là, nên tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp: cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và cấp cơ sở là quận huyện, hoặc xã phường. Tổ chức như vậy sẽ làm bộ máy gọn nhẹ, không còn cấp trung gian là huyện như hiện nay. Có thể tiến hành theo 2 phương án: Một là quy định quận, huyện là cấp cơ sở, và xã phường chỉ là cơ quan giúp việc cho cấp huyện (ward office). Phương án này có thể áp dụng các thành phố đông dân cư với diện tích quận, huyện không lớn, điều kiện liên thông thuận lợi. Hai là duy trì cấp cơ sở là xã phường, quận huyện chỉ là cánh tay nối dài của chính quyền tỉnh, thành phố. Tổ chức như vậy thì chức năng và nhiệm vụ của chính quyền địa phương sẽ không còn máy móc, có sự phân biệt giữa thành thị, nông thôn, giữa khu vực có nền kinh tế và cơ sở hạ tầng phát triển với nơi thưa dân, hạ tầng kém. Bảy là, để tăng cường tính chủ động , năng động và tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền địa phương , của mỗi tỉnh , thành phố phải phân định rõ ràng và đầy đủ thẩm quyền cho địa phương cấp dưới. Việc phân cấp phải đảm bảo nguyên tắc: quyền lực nhà nước là thống nhất từ Trung ương tới địa phương song phải đề cao tính tự chủ của địa phương. Cơ quan được giao thẩm quyền phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định của mình Có như vậy mới phát huy được lợi thế so sánh, năng lực cạnh tranh của từng địa phương. Thực hiện phân cấp sẽ phải đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ nhưng không can thiệp , làm thay cấp dưới. Tóm lại, đổi mới, hoàn thiện cơ cấu tổ chức các cơ quan hành chính nhà nước là một việc làm hết sức quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước nói riêng và của toàn bộ hệ thống các cơ quan nhà nước nói chung.Vì vậy việc nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm từ các nước trên thế giới, đồng thời biết vận dụng một cách sáng tạo, khoa học vào hoàn cảnh của Việt Nam đang trong giai đoạn cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để tìm ra những giải pháp hữu hiệu phù hợp với điều kiện cụ thể của nước ta đối với công tác cải cách cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước là một thách thức lớn đối với Chính phủ Việt Nam. Trên đây là một số ý kiến của bản thân sau khi đã tham khảo, nghiên cứu nhiều nguồn tài liệu khác nhau nhằm tìm ra giải pháp để bộ máy hành chính nhà nước Việt Nam có thể nâng cao hiệu lực hiệu quả nhằm tiếp cận, cung cấp dịch vụ công đến với người dân một cách tốt nhất./. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Phục vụ và duy trì: Cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh / Ngân hành phát triển Châu á. H: Chính trị Quốc gia,2003 2. Cải cách nền hanhd chính Việt Nam: Thực trang và giải pháp / Chương trình phát triển liên hợp quốc. – H: Chính trị Quốc gia,2009 3. Cải cách cơ cấu hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương/ Hà Quang Ngọc. Truy cập tại địa chỉ: http://www.vietnam-consult.de/elib/data 4. Chính quyền địa phương ở Việt Nam : Quá trình hình thành , thay đổi và vấn đề đổi mới hiện nay / Trương Đắc Linh truy cập tại địa chỉ:http://www.saigonluat.vn/ 5. Cẩm nang nghiệp vụ công tác tổ chức dành cho các cơ quan hành chính sự nghiệp và doanh nghiệp / Phan Thăng, Nguyễn Thanh Hội. – H: Thống kê
- Xem thêm -