Một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng

  • Số trang: 31 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 11 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24635 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 môc lôc Lêi më ®Çu PhÇn I- nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i I- Kh¸i niÖm, ®Æc tr-ng, vai trß chøc n¨ng cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i 1. Kh¸i niÖm. 2. §Æc tr-ng cña ng©n hµng th-¬ng m¹i ViÖt Nam theo LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông 3. Vai trß chøc n¨ng cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. II- Ho¹t ®éng tÝn dông III- Thùc tr¹ng vÒ ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n hµng th-¬ng m¹i ViÖt Nam hiÖn nay. 1. Nh÷ng vÊn ®Ò chung. 2.Thùc tr¹ng. 3. Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn chÊt l-îng tÝn dông gi¶m 4. Nh÷ng chØ tiªu ®¸nh gi¸ rñi ro. 5. Nh÷ng chØ tiªu ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tÝn dông PhÇn II - Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông ë c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i ViÖt Nam hiÖn nay. Lêi më ®Çu MÊy n¨m gÇn ®©y, ho¹t ®éng trong ng©n hµng th-¬ng m¹i (NHTM) kh«ng ngõng thùc hiÖn khÈu hiÖu "chÊn chØnh ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng". T¹i sao ph¶i chÊn chØnh, chÊn chØnh nh- thÕ nµo, b»ng biÖn ph¸p nµo? ®ã lµ nh÷ng c©u hái lín mµ c¸c nhµ l·nh ®¹o, ph©n tÝch kinh tÕ ®ang xem xÐt. HiÓu theo nghÜa ®¬n gi¶n: lµ ®Ó n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông th× ph¶i chÊn chØnh l¹i, xem xÐt l¹i c«ng t¸c tÝn dông tõ kh©u chÊp hµnh nguyªn t¾c cho vay, kiÓm tra tr-íc, trong vµ sau khi cho vay, c«ng t¸c thu nî c¶ gèc vµ l·i; c¸i g× lµm ®óng th× ph¸t huy, c¸i g× lµm ch-a ®óng th× ph¶i uèn n¾n l¹i. Khi ®· gäi lµ chÊn chØnh ho¹t ®éng tÝn dông th× chóng ta liªn t-ëng ngay ho¹t ®éng tÝn dông ®ang cã nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng b×nh th-êng. §óng lµ tÝn dông ®ang cã nh÷ng biÓu hiÖn kh«ng b×nh th-êng v× kh«ng cho vay ®-îc, nî qu¸ h¹n, nî tÝn dông khã ®ßi ®ang cã chiÒu h-íng gia t¨ng, ch-a kÓ ®Õn nh÷ng vô ®æ bÓ tÝn dông, xÝ nghiÖp, C«ng ty ph¸ s¶n, c¸c con nî ch¹y trèn vµ nh÷ng vô cè ý chiÕm ®o¹t tµi s¶n Nhµ n-íc, nh©n d©n. §Ó gãp phÇn t×m hiÓu ®-îc nh÷ng vÊn ®Ò v-íng m¾c trong ho¹t ®éng tÝn dông, trong bµi nµy sÏ lµm râ nh÷ng ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n hµng vµ thùc tr¹ng còng nh- ®Ò ra mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông. 2 PhÇn I Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i. I- Kh¸i niÖm, ®Æc tr-ng, vai trß chøc n¨ng cña c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i. 1. Kh¸i niÖm. ThuËt ng÷ "ng©n hµng" ®· xuÊt hiÖn tõ l©u, tuy nhiªn trong tõng giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh, quan niÖm vÒ ng©n hµng vµ ho¹t ®éng nghiÖp vô ng©n hµng cã nh÷ng thay ®æi vÒ mÆt lÞch sö, sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña hÖ thèng ng©n hµng g¾n liÒn víi t- b¶n cho vay lÊy l·i. Chøc n¨ng ban ®Çu cña ng©n hµng lµ ng-êi tæ chøc trung gian thanh to¸n lµm cho ng©n hµng trë thµnh t- b¶n tiÒn tÖ. Theo tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña x· héi, nhÊt lµ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, trªn thÕ giíi xuÊt hiÖn ngµy cµng nhiÒu c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh míi mµ kh¶ n¨ng ng©n hµng kh«ng thÓ biÓu thÞ hÕt ®-îc mµ hiÖn nay thuËt ng÷ ®ang cã xu h-íng ®-îc sö dông thay cho thuËt ng÷ ng©n hµng ë ph¹m vi réng lµ "c¸c ®Þnh chÕ tµi chÝnh" vµ c¸c tæ chøc tµi chÝnh trung gian. Tæ chøc nµy thùc hiÖn viÖc thu nhËn toµn bé c¸c nguån vèn trong toµn x· héi mµ nã huy ®éng ®-îc ®Ó ®Çu t- th«ng qua viÖc cÊp tÝn, c¸c chøng kho¸n hay c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c. Nh- vËy, víi quan ®iÓm ng©n hµng lµ bao gåm c¸c "®Þnh chÕ tµi chÝnh", ng©n hµng n-íc ta ®ang lµ ngµnh qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh toµn bé khèi l-îng tiÒn trong l-u th«ng, lµ kªnh huy ®éng, ®iÒu phèi chÝnh ®Ó ®¶m b¶o nhiÖm vô ®Çu t- cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, c«ng nghiÖp ho¸. §Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay ë n-íc ta, thÞ tr-êng vèn cßn s¬ khai, thÞ tr-êng chøng kho¸n ch-a ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng chñ yÕu b»ng vèn vay th× ho¹t ®éng cña ng©n hµng ®ang hµng ngµy, hµng giê t¸c ®éng ®Õn ®êi sèng, kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi cña n-íc ta. Cã thÓ nãi: ho¹t ®éng ng©n hµng nãi chung, vµ ë n-íc ta nãi riªng, ph¶n ¸nh mét c¸ch tËp trung vµ chÝnh x¸c, nhanh nh¹y nhÊt toµn bé c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña nÒn kinh tÕ x· héi cña n-íc ta hay nãi c¸ch kh¸c ®ã lµ "biÓu kÕ" cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. 3 N¨m 1991, thùc hiÖn ph¸p lÖnh vÒ ng©n hµng, ng©n hµng ViÖt Nam t¸ch ra thµnh hai hÖ thèng: ng©n hµng Nhµ n-íc vµ ng©n hµng th-¬ng m¹i. Mçi hÖ thèng thùc hiÖn nh÷ng chøc n¨ng vµ nhiÖm vô kh¸c nhau. Nh-ng ®ång thêi phô thuéc lÉn nhau ®ãng gãp tÝch cùc h¬n vµo qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n-íc. Ng©n hµng Nhµ n-íc ®ãng vai trß ®Þnh h-íng vµ ho¹t ®éng qu¶n lý tiÒn tÖ. Ng©n hµng th-¬ng m¹i thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh: ®-îc coi nh- mét doanh nghiÖp kinh doanh ®Æc biÖt, kinh doanh tiÒn tÖ. NHTM ho¹t ®éng ngµy cµng ®a d¹ng vµ cã hiÖu qu¶ ®¸p øng h¬n n÷a nhu cÇu ®Çu t- cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. Bªn c¹nh nh÷ng mÆt ®-îc cßn tån t¹i mét sè mÆt ch-a ®-îc trong ho¹t ®éng cña NHTM nhÊt lµ ho¹t ®éng tÝn dông. 2. §Æc tr-ng cña ng©n hµng th-¬ng m¹i ViÖt Nam theo LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông. Theo LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông th× NHTM ViÖt Nam ph¸t triÓn víi nh÷ng ®Æc tr-ng c¬ b¶n sau: - Thùc hiÖn toµn bé c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng (huy ®éng vèn, cho vay vµ thanh to¸n) vµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh dÞch vô cã liªn quan. - Thùc hiÖn huy ®éng vèn vµ cÊp tÝn dông ng¾n h¹n lµ chñ yÕu, tøc lµ duy tr× qui m« s¶n xuÊt kinh doanh ®· cã cña kh¸ch hµng. Víi ®ßi hái ngµy cµng cao cña thÞ tr-êng tiÒn tÖ vµ víi sù tr-ëng thµnh cña b¶n th©n, c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i ®-îc phÐp vµ cÇn thiÕt chuyÓn tõ ho¹t ®éng tÝn dông ng¾n h¹n chñ yÕu qua c¸c nghiÖp vô huy ®éng vèn vµ cÊp tÝn dông trung vµ dµi h¹n, v× sù më réng qui m« s¶n xuÊt cña kh¸ch hµng. - Ho¹t ®éng cña NHTM lÊy lîi Ých kinh tÕ x· héi lµm môc tiªu vµ lÊy lîi nhuËn lµm ®ßn bÈy kinh tÕ. Nã lµ lo¹i ng©n hµng ho¹t ®éng v× sù t×m kiÕm lîi nhuËn. -XÐt vÒ mÆt së h÷u, NHTM cã thÓ lµ NHTM Nhµ n-íc, NHTM hîp t¸c, NHTM cæ phÇn, chi nh¸nh ng©n hµng n-íc ngoµi. LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông kh«ng thõa nhËn lo¹i h×nh NHTM cæ phÇn t- nh©n mµ chØ cho phÐp thµnh lËp NHTM cæ phÇn gi÷a Nhµ n-íc vµ nh©n d©n. - NHTM thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh tæng hîp (nghiÖp vô truyÒn thèng vµ c¸c s¶n phÈm, dÞch vô ng©n hµng míi ph¸t sinh) vµ kinh doanh ®a n¨ng (nghiÖp vô vÒ chøng kho¸n vµ b¶o hiÓm). 4 - NHTM lµ lo¹i h×nh ng©n hµng tham gia "t¹o tiÒn" víi hÖ sè t¹o tiÒn lín nhÊt, ®Î ra c¸c c«ng cô l-u th«ng tÝn dông réng r·i nhÊt. V× vËy NHTM lµ lo¹i ng©n hµng ho¹t ®éng gÆp nhiÒu rñi ro nhÊt cÇn ®-îc qu¶n lý chÆt chÏ nhÊt ®Ó ®¶m b¶o an toµn hÖ thèng tiÒn tÖ vµ hÖ thèng c¸c tæ chøc tÝn dông. - NHTM chÞu sù qu¶n lý Nhµ n-íc cña NHNN vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña ng©n hµng. 3. Vai trß chøc n¨ng cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. a. NHTM lµ nh÷ng trung gian tµi chÝnh, lµ m«i giíi gi÷a ng-êi göi tiÒn vµ ng-êi vay vèn, gi÷a tiÕt kiÖm vµ ®Çu t-. Hay nãi c¸ch kh¸c, nã thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh tiÒn tÖ vµ ho¹t ®éng tÝn dông. Trªn c¬ së huy ®éng c¸c kho¶n tiÒn göi, sau ®ã thùc hiÖn cho vay víi l·i suÊt cho vay lín h¬n l·i suÊt huy ®éng. HoÆc sö dông vµ ®Çu t-. Ngoµi ra cßn thùc hiÖn cung cÊp c¸c dÞch vô kh¸c nh-: thanh to¸n, chuyÓn tiÒn, b¶o qu¶n c¸c chøng tõ cã gi¸, kinh doanh vµng b¹c, chøng tõ uû th¸c.... b. B»ng con ®-êng t¨ng tr-ëng vèn, c¸c NHTM gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng tr-ëng kinh tÕ. Th«ng qua tËp trung vèn, NHTM cho doanh nghiÖp vay ®Ó cã vèn t¨ng qui m« s¶n xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, ®æi míi thiÕt bÞ , ¸p dông tiÕn bé kü thuËt thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. c. Víi t- c¸ch lµ mét hÖ thèng, c¸c NHTM tham gia qu¸ tr×nh "t¹o tiÒn" lµm thu hÑp hay më réng hÖ sè cña c¸c ph-¬ng tiÖn thanh to¸n, t¹o c©n ®èi hay lµm mÊt c©n ®èi gi÷a tæng cung vµ tæng cÇu tiÒn tÖ, lµm gi¶m nhÑ hay g©y ¸p lùc víi hµng ho¸, gi¸ c¶ .... d. §»ng sau ho¹t ®éng NHTM diÔn ra qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung vèn cho sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. II- Ho¹t ®éng tÝn dông. Cã rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ ho¹t ®éng tÝn dông. Nh-ng tãm l¹i, dï cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau th× b¶n chÊt cña nã lµ quan hÖ vay m-în dùa trªn nguyªn t¾c hoµn tr¶ l¹i nhau. Tuú thuéc vµo môc ®Ých nghiªn cøu vµ nh÷ng c¨n cø kh¸c nhau mµ ph©n lo¹i tÝn dông thµnh: tÝn dông th-¬ng m¹i, tÝn dông ng©n hµng, tÝn dông tiªu dïng, tÝn dông cho thuª tµi s¶n.... Trong bµi nµy chóng ®Ò cËp ®Õn tÝn dông ng©n hµng. 5 Chøc n¨ng cña tÝn dông lµ: - TÝn dông lµ c«ng cô tÝch tô vµ tËp trung vèn rÊt quan träng. Th«ng qua tÝn dông, c¸c doanh nghiÖp nhËn vèn ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh, t¨ng tr-ëng kinh tÕ. - Lµ c«ng cô b×nh qu©n ho¸ tû suÊt lîi nhuËn. Thùc hiÖn ®iÒu hoµ vèn gi÷a c¸c ngµnh, c¸c vïng. - Lµm cho nÒn kinh tÕ nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp nãi riªng trë nªn n¨ng ®éng, mÒm dÎo vµ linh ho¹t. - Lµ c«ng cô t¨ng vßng quay cña vèn vµ gi¶m tiÒn mÆt trong l-u th«ng. Ho¹t ®éng chÝnh cña ng©n hµng lµ cÊp tÝn dông cho kh¸ch hµng. Hay hiÓu theo nghÜa ®¬n gi¶n lµ viÖc sö dông tiÒn vµo môc ®Ých ®Çu t- vµ cho vay thu lîi nhuËn cña ng©n hµng. Ho¹t ®éng tÝn dông trong NHTM bao gåm rÊt nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau nh-: tÝn dông ng¾n, trung vµ dµi h¹n, phÝ tÝn dông, cho vay tiÒn, b¶o l·nh, uû th¸c... ë ®©y, chóng ta chØ ®Ò cËp ®Õn tÝn dông cho vay cña ng©n hµng III- Thùc tr¹ng vÒ ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n hµng th-¬ng m¹i ViÖt Nam hiÖn nay. 1- Nh÷ng vÊn ®Ò chung. Cho ®Õn nay, trªn ®Êt n-íc ta ®· cã nhiÒu lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông víi sè l-îng kh¸ ®«ng ho¹t ®éng: + 6 ng©n hµng Nhµ n-íc + 51 ng©n hµng th-¬ng m¹i cæ phÇn (31 NHTM cæ phÇn ®« thÞ vµ 20 NHTMCP n«ng th«n). + 5 chi nh¸nh NHTM n-íc ngoµi. + 4 ng©n hµng liªn doanh gi÷a ViÖt Nam víi n-íc ngoµi. + 1000 quü tÝn dông nh©n d©n + 5 C«ng ty tµi chÝnh (2 C«ng ty tµi chÝnh cæ phÇn vµ 3 C«ng ty tµi chÝnh cña tæng C«ng ty Nhµ n-íc). + 8 C«ng ty cho thuª tµi chÝnh (2 C«ng ty liªn doanh, 1 C«ng ty n-íc ngoµi vµ 5 C«ng ty ng©n hµng quèc doanh). 6 Ngoµi ra cßn mét hÖ thèng tiÕt kiÖm b-u ®iÖn míi thµnh lËp vµ gÇn 60 v¨n phßng ®¹i diÖn cña ng©n hµng n-íc ngoµi ho¹t ®éng. Tæng sè ng-êi lµm viÖc trong lÜnh vùc ng©n hµng kho¶ng 60.000 ng-êi (trong tæ chøc tÝn dông 51.000 ng-êi). C¸c tæ chøc tÝn dông ph¸t triÓn nhanh nhÊt vµo kho¶ng c¸c n¨m 19921995 thêi kú thùc hiÖn hai ph¸p lÖnh ng©n hµng, tæ chøc l¹i hîp t¸c x· tÝn dông vµ më cöa quan hÖ quèc tÕ. §©y võa lµ -u thÕ ®Ó thóc ®Èy c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông víi nhau, gióp kh«ng ngõng n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ, n©ng cao chÊt l-îng cña c¸c ho¹t ®éng tÝn dông. Nh-ng ®ång thêi còng lµ mét khã kh¨n trong viÖc ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ng©n hµng vµ tæ chøc tÝn dông. Tõ khi t¸ch hÖ thèng ng©n hµng thµnh hai cÊp: Ng©n hµng Nhµ n-íc thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vµ hÖ thèng ng©n hµng th-¬ng m¹i thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh. Do cã sù ph©n c«ng vµ phèi hîp gi÷a hai hÖ thèng nµy, gióp cho vai trß cña ng©n hµng ®-îc thùc hiÖn, ®ãng gãp tÝch cùc hiÖu qu¶ vµo ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña n-íc ta nhÊt lµ giai ®o¹n ®ang qu¸ ®é vµ x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi. §iÒu nµy thÓ hiÖn qua tèc ®é t¨ng tr-ëng nhanh (trung b×nh 8,2-8,5%/n¨m, tèc ®é ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh nghÒ, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm, gãp phÇn tÝch cùc vµo chÝnh s¸ch x· héi nh- xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, hç trî vèn cho n«ng d©n ph¸t triÓn kinh tÕ .Vµ mét ®iÒu ®¸ng nãi n÷a lµ: trong khi c¸c n-íc kh¸c chÞu ¶nh h-ëng nÆng nÒ cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ, th× n-íc ta kh«ng nh÷ng chØ cã ¶nh h-ëng chót Ýt,l¹i cßn gi÷ v÷ng ®-îc sù æn ®Þnh cña tiÒn tÖ, gi÷ v÷ng møc ®é t¨ng tr-ëng cao nhÊt §«ng Nam ¸, vµ cao h¬n nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi. Nh-ng chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn r»ng ho¹t ®éng cña ng©n hµng vÉn cßn ®ang trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn, do vËy vÉn cßn tån t¹i mét sè vÊn ®Ò mµ cÇn cã sù ®iÒu chØnh vµ ®æi míi ®Ó ph¸t huy h¬n n÷a nh÷ng kÕt qu¶ ®· ®¹t ®-îc,nhÊt lµ trong lÜnh vùc ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng. Ho¹t ®éng tÝn dông còng lµ mét h×nh thøc kinh doanh nh-ng rÊt ®Æc biÖt, nã kh¸c víi ngµnh nghÒ kinh doanh kh¸c. Nã ho¹t ®éng theo ph-¬ng ch©m "®ivay ®Ó cho vay", tõ ®ã thu lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng cho vay lµ chñ yÕu. §i vay th× ph¶i tr¶, ngoµi gèc cßn cã l·i. ThÕ nªn nÕu ng©n hµng, tæ chøc tÝn dông thùc hiÖn qu¶n lý cho vay kh«ng tèt hoÆc lµ kh«ng cho vay ®-îc hoÆc lµ cho vay nh-ng gÆp nh÷ng rñi ro nh- kh«ng ®ßi ®-îc nî th× sÏ bÞ thiÖt h¹i, lµm gi¶m kinh doanh thËm chÝ cã thÓ ph¸ s¶n, ®iÒu nµy còng 7 ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn s¶n xuÊt kinh doanh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n.§ã lµ nh÷ng rñi ro ®ßi hái c¸c NHTM ph¶i kh¾c phôc, ng¨n chÆn ®ång thêi t×m ®-îc h-íng ®i vµ biÖn ph¸p h÷u hiÖu. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi, chóng ta cßn vÊp ph¶i nhiÒu, ®iÒu nµy thÓ hiÖn sù yÕu kÐm trong qu¶n lý ho¹t ®éng ng©n hµng.MÊy n¨m võa qua, liªn tôc trªn ®µi, b¸o chÝ....®-a tin vÒ c¸c vô ®æ vì tÝn dông, ng©n hµng bÞ thÊt tho¸t tµi s¶n, nh÷ng vô lõa ®¶o chiÕm ®o¹t tµi cña kh¸ch hµng, c¸n bé tÝn dông ng©n hµng... mµ sù viÖc x¶y ra liªn tôc tõ Nam chÝ B¾c, hÕt ë tØnh nµy ®Õn tØnh kh¸c. §iÒu ®ã chøng tá viÖc qu¶n lý, sö dông vèn cña ho¹t ®éng ng©n hµng nhÊt lµ trong ho¹t ®éng cho vay ch-a cã hiÖu qu¶. 2. Thùc tr¹ng. Trªn thùc tÕ, hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam vèn ch-a ®ñ m¹nh l¹i ph¶i ®èi phã víi cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ trong khu vùc, nªn nh÷ng yÕu kÐm cµng lâ râ. Nh×n chung, c¸c NHTM ViÖt Nam ®Òu cã quy m« nhá, vèn tù cã vµ vèn ®iÒu lÖ ë møc thÊp, tû lÖ vèn tù cã trªn tæng tµi s¶n cña phÇn lín c¸c ng©n hµng ®Òu d-íi 5% so víi møc tèi thiÓu cña quèc tÕ lµ 8%. ThÕ mµ tû lÖ nî qu¸ h¹n vµ c¸c kho¶n nî ®äng chê xö lý kh«ng sinh lêi cña hÖ thèng ng©n hµng vµo kho¶ng 15%, tû lÖ nî qu¸ h¹n khã ®ßi trong tæng nî qu¸ h¹n cña phÇn lín c¸c NHTM ®Òu trªn 50%. VÊn ®Ò nµy liªn quan ®Õn tr×nh ®é qu¶n lý cña c¸c NHTM, hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng, chÝnh s¸ch tÝn dông Nhµ n-íc, c¸c thiÕt chÕ vÒ b¶o ®¶m tiÒn göi vµ cho vay nãi chung. Bªn c¹nh ®ã, mÆc dï c¸c NHTM ®· cè g¾ng ph¸t triÓn c¸c dÞch vô ng©n hµng, nh-ng nh×n chung vÉn cßn nghÌo nµn vµ chÊt l-îng thÊp, hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña khu vùc nµy kh«ng ®ñ bï ®¾p cho sù gi¶m nhanh chãng lîi nhuËn tõ khu vùc tÝn dông. Tãm l¹i hiÖu qu¶ ho¹t ®éng chung cña hÖ thèng ng©n hµng cßn thÊp. N©ng cao chÊt l-îng tÝn dông vµ hiÖu qu¶ kinh doanh lµ vÊn ®Ò quan t©m sè mét cña ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ. Sù suy gi¶m chÊt l-îng tÝn dông ë ph¹m vi réng lín lµ mÇm mãng cho khñng ho¶ng kinh tÕ cã thÓ bïng næ bÊt cø lóc nµo. XuÊt ph¸t tõ tÇm quan träng ®ã, c¸ch ®©y hai n¨m, NHNN ®· yªu cÇu c¸c tæ chøc tÝn dông thùc hiÖn ho¹t ®éng tÝn dông b»ng c«ng v¨n 756/CV-NH3 vµ ®Õn nay cã thÓ nãi toµn ngµnh ng©n hµng cã nh÷ng chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ. C¸c tæ chøc tÝn dông ®· quan t©m ®óng møc ®Õn viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ®Ó xö lý nî qu¸ h¹n. Tuy vËy, hiÖn nay 8 theo kÕt luËn cña Thèng ®èc NHNN t¹i héi nghÞ gi¸m ®èc NHNN th¸ng 7 n¨m 1998: "MÆc dï ®· ¸p dông nhiÒu biÖn ph¸p t¨ng c-êng thu håi nî qu¸ h¹n vµ n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông, nh-ng t×nh h×nh nî qu¸ h¹n vÉn cao, ch-a ®-îc kh¾c phôc vµ cßn tiÕp tôc gia t¨ng". TÝn dông víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. HiÖn t¹i mçi NHTM quèc doanh ®-îc cÊp 1.100 tû ®ång vèn ®iÒu lÖ (70 triÖu USD) vµ giíi h¹n an toµn nguån vèn huy ®éng kho¶ng 30.000 tû ®ång (2 tû USD). Nh- vËy quy m« ho¹t ®éng cña ng©n hµng qu¸ nhá ®Ó më réng ®Çu t- vµ héi nhËp quèc tÕ. Víi vai trß lµ trung gian tµi chÝnh cung cÊp nguån vèn cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®· ®¹t ®-îc nh÷ng hiÖu qu¶ ®¸ng kÓ th× nh÷ng tån t¹i trong ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng. Cã thÓ nãi nî qu¸ h¹n lµ tån t¹i c¬ b¶n nhÊt, nÕu kh«ng nhanh chãng kh¾c phôc sÏ ®e do¹ trùc tiÕp ®Õn sù lµnh m¹nh vµ an toµn cña hÖ thèng ng©n hµng còng nh- t×nh h×nh kinh tÕ - x· héi. Qua sè liÖu thèng kª, nhiÒu doanh nghiÖp Nhµ n-íc cã trÞ gi¸ ta× s¶n cßn l¹i chØ b»ng 61% nguyªn gi¸ tµi s¶n cè ®Þnh, cßn vèn l-u ®éng do Nhµ n-íc cÊp cho c¸c doanh nghiÖp Nhµ n-íc chØ míi ®¹t kho¶ng 20% so víi yªu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh nh-ng thùc tÕ chØ ®¹t ®-îc 10% so víi ®Þnh møc. ChÝnh v× vËy ®Ó ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c doanh nghiÖp Nhµ n-íc ph¶i ®i vay ng©n hµng víi sè l-îng lín, tû träng vèn ®i vay chiÕm 80 - 90% vèn tù cã, thËm chÝ cßn gÊp 3-4 lÇn vèn tù cã. Vay nhiÒu th× ph¶i tr¶ nhiÒu, v× thÕ cã ng-êi nãi ph¶i gi¶ l·i vay cho ng©n hµng nhiÒu lµ nguyªn nh©n trùc tiÕp g©y thua lç. §iÒu nµy dÔ hiÓu, tiÒn ng©n hµng cho vay lµ tiÒn ng©n hµng ®i vay cña d©n, cã ng©n hµng 70-80% nguån vèn cho vay lµ tiÒn göi tiÕt kiÖm cña d©n. Cßn l¹i lµ tiÒn cã nguån gèc vay tõ n-íc ngoµi hay tiÒn t¹m vay tõ tiÒn nhµn rçi cña c¸c tæ chøc kh¸c. Hä cã biÕt ®©u, c¸c kho¶n vay nµy ng©n hµng ph¶i tr¶ c¶ gèc lÉn l·i kh«ng ®-îc khÊt ho·n. VËy th× ®ã cã ph¶i lµ nguyªn nh©n trùc tiÕp kh«ng. Trªn thùc tÕ, c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç do bé m¸y qu¶n lý cång kÒnh, tr×nh ®é qu¶n lý thÊp kÐm víi tr×nh ®é kü thuËt c«ng nghÖ l¹c hËu dÉn ®Õn hiÖu qu¶ kinh doanh kh«ng cao. Theo ®¸nh gi¸ cña Tæng côc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n Nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng cña 5.800 doanh nghiÖp Nhµ n-íc hiÖn nay th× kÕt qu¶ cho thÊy chØ cßn 37% ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶, cßn 46,4% ch-a cã hiÖu qu¶ thuéc diÖn khã kh¨n t¹m thêi, cã sè nî ph¶i thu khã ®ßi vµ lç luü kÕ lµ 1.135 tû ®ång vµ 16,6% cßn l¹i thuéc diÖn kh«ng cã hiÖu qu¶ víi sè luü kÕ vµ nî ph¶i thu khã ®ßi 9 lªn ®Õn 1.763 tû ®ång, c¸c doanh nghiÖp nµy 75% vèn Nhµ n-íc tan thµnh m©y khãi. Mét trong vÊn ®Ò n÷a lµ trong c¸c DNNN cã nhu cÇu gÇn nh- v« h¹n ®èi víi vèn vay ng©n hµng, buéc c¸c NHTM ph¶i cho vay qu¸ møc so víi vèn tù cã cña doanh nghiÖp. C¸c NHTM bÞ ®Èy vµo t×nh thÕ "tiÕn tho¸i l-ìng nan" nÕu kh«ng cho vay th× d- nî qu¸ h¹n thËm chÝ mÊt kh¶ n¨ng chi tr¶ cµng t¨ng trong khi ng©n hµng kh«ng ®¶m b¶o vÒ mÆt ph¸p lý. ViÖc xö lý ®èi víi c¸c kho¶n nî qu¸ h¹n cña c¸c DNNN, doanh nghiÖp kinh tÕ, §¶ng ®oµn thÓ, tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ ®ang tån ®äng t¹i c¸c tæ chøc tÝn dông. C¸c kho¶n nî t¹i c¸c tæ chøc tÝn dông hÇu nh- kh«ng ®-îc c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ vµ c¬ quan chñ qu¶n quan t©m tr¶ nî. §èi víi c¸c tr-êng hîp nµy, ®¬n vÞ cã nî vµ c¬ quan chñ qu¶n xem viÖc "xï nî" t¹i c¸c tæ chøc tÝn dông lµ ®iÒu hiÓn nhiªn. HiÖn t-îng kh¸ phæ biÕn mµ bÊt cø ai cã mét chót quan t©m ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng ®Òu cã thÓ nhËn thÊy r»ng: thêi gian qua, cã kh«ng Ýt DNNN lµm ¨n thua lç, ph¸ s¶n ®-îc c¸c c¬ quan chñ qu¶n (Bé, ngµnh, tØnh) ra quyÕt ®Þnh gi¶i thÓ, sau thµnh lËp ®¬n vÞ míi (víi bé m¸y nh©n sù, c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña ®¬n vÞ võa gi¶i thÓ)®Ó "xï" c¸c kho¶n nî cña tæ chøc tÝn dông nµy vµ tiÕp tôc quan hÖ víi c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c. Kh«ng riªng g× DNNN mµ ngay c¶ ®èi víi doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh còng vËy. Trong thêi gian qua c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®· ®-îc thµnh lËp mét c¸ch å ¹t, më réng víi qui m« lín song l¹i t¸ch rêi víi kh¶ n¨ng tµi chÝnh. Mét thùc tr¹ng ®¸ng lo ng¹i lµ ngoµi sù yÕu kÐm vÒ tr×nh ®é c«ng nghÖ, tr×nh ®é qu¶n lý, c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh hiÖn nay ®ang qu¸ Ýt vèn vµ thùc tÕ cho biÕt kh«ng Ýt tr-êng hîp doanh nghiÖp ngoa× quèc doanh hoµn toµn kh«ng cã vèn ®Ó ho¹t ®éng kinh doanh, nhiÒu doanh nghiÖp ra ®êi b»ng" vèn ¶o" v× vËy ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña c¸c DNNQD chñ yÕu b»ng vèn vay hoÆc vèn chiÕm dông . Thùc tr¹ng tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp nh- trªn ®· n¶y sinh t×nh tr¹ng tû lÖ vay vèn cña c¸c doanh nghiÖp cao h¬n gÊp nhiÒu lÇn so víi vèn tù cã. Mµ ho¹t ®éng tÝn dông b¾t ®Çu tõ s¶n xuÊt kinh doanh g¾n bã víi viÖc chu chuyÓn ®ång vèn vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, l-u th«ng hµng ho¸ phôc vô cho ®êi sèng cña nh©n d©n. Hay nãi c¸ch kh¸c, ho¹t ®éng tÝn dông b¾t ®Çu tõ néi dung ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp, ®¬n vÞ s¶n xuÊt l-u th«ng. Cã "cÇu" th× míi cã "cung". CÇu ®óng ®¾n, chÝnh ®¸ng th× cung míi b¶o ®¶m vµ ph¸t huy t¸c dông. C¸c doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç ®· lµm 10 cho rñi ro trong tÝn dông lµ ®iÒu kh«ng thÓ tr¸nh khái. §Ó n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông th× viÖc chÊn chØnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ. Hay cô thÓ h¬n lµ b¾t ®Çu tõ chÊn chØnh chÕ ®é tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp, cho dï ng©n hµng cã ®Ò ra kiÓm so¸t tr-íc, trong vµ sau khi cho vay nh-ng thùc tÕ ng©n hµng lµm sao kiÓm so¸t næi? Bëi lÏ ho¹t ®éng kinh tÕ tµi chÝnh mu«n h×nh v¹n tr¹ng, h¬n n÷a doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh víi ng©n hµng l¹i lµ b×nh ®¼ng, thËm chÝ kh¸ch hµng cßn lµ th-îng ®Õ cña ng©n hµng. Khi cã sù kiÓm so¸t th× sù viÖc ®· diÔn ra råi. Trªn thùc tÕ, kho¶ng c¸ch gi÷a ng-êi cho vay vµ kh¸ch hµng cßn xa, kh«ng cã nghiÖp vô tÝn dông g¾n liÒn víi mèi quan hÖ tiÕp xóc th-êng xuyªn gi÷a ng©n hµng vµ kh¸ch hµng. VÊn ®Ò th«ng tin vµ n¾m b¾t t×nh h×nh biÕn ®æi kinh tÕ-x· héi t¸c ®éng ®Õn kh¸ch hµng cßn chËm, kh«ng ®Çy ®ñ vµ xö lý ch-a triÖt ®Ó. Doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç, ng©n hµng cã s½n sµng tiÕp thªm vèn cho doanh nghiÖp ®Ó "v-ît c¹n" kh«ng? ®©y lµ c©u hái mµ ng©n hµng cÇn c©n nh¾c kü l-ìng. NÕu tiÕp thªm vèn th× lì mÊt hÕt th× sao. NÕu kh«ng tiÕp thªm vèn ®Ó cho kh¸ch hµng "v-ît c¹n" cã thÓ tr¶ ®-îc c¶ nî lÉn nî míi thËm chÝ c¶ l·i th× sao. §©y lµ mét chi phÝ c¬ héi mµ ng©n hµng cÇn xem xÐt, ®¸nh gi¸ cÈn thËn tr-íc khi quyÕt ®Þnh cho vay tiÕp hay th«i. Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña kh¸ch hµng quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña b¶n th©n NHTM. Ng©n hµng cã thÓ t×m biÖn ph¸p nh- th-¬ng l-îng, gia h¹n nî, gi¶m nî.... ®Ó gióp doanh nghiÖp v-ît qua giai ®o¹n khã kh¨n, tr¸nh cho m×nh ®-îc rñi ro. Nh÷ng khã kh¨n m¾c ph¶i trong ho¹t ®éng tÝn dông. VÒ nguyªn t¾c cho vay, ph¶i cã tµi s¶n ®¶m b¶o cã thÓ lµ tÝn chÊp hoÆc thÕ chÊp tµi s¶n. VÒ tÝn chÊp, ng©n hµng ph¶i xÐt uy tÝn, kh¶ n¨ng chi tr¶ cña kh¸ch hµng, hoÆc uy tÝn b¶o l·nh cho kh¸ch hµng ®ã. NÕu nh- xem xÐt kh¸ch hµng cã ®Çy ®ñ uy tÝn th× cã thÓ cho vay tÝn chÊp. Trong bµi viÕt "thu thËp th«ng tin khi thÈm ®Þnh cho vay c¸ nh©n vµ hé gia ®×nh: Kh©u quan träng kh«ng thÓ bá qua" cña t¸c gi¶ Mai Anh (chi nh¸nh NHNo vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Th¨ng b×nh Qu¶ng Nam) cã ®o¹n viÕt r»ng: mét khi kh«ng biÕt ch¾c ch¾n r»ng kh¸ch hµng sÏ sö dông vèn vµo môc ®Ých g× th× tuyÖt ®èi kh«ng nªn cho vay mÆc dï kh¸ch hµng cã tµi s¶n thÕ chÊp... "c¸n bé tÝn dông cÇn c¶nh gi¸c víi nhãm ®èi t-îng t×m mäi c¸ch ®Ó vay b»ng ®-îc vèn ng©n hµng, nhãm kh¸ch hµng nµy th-êng ®ang s¾p ph¸ s¶n, cÇn vèn ®Ó cøu nguy khÈn cÊp. V× vËy hä dïng mäi thñ ®o¹n tõ viÖc n¨n nØ ®Õn 11 quµ c¸p, biÕu xÐn, hèi lé c¸n bé tÝn dông, nh÷ng viÖc mµ kh¸ch hµng cã lßng tù träng kh«ng bao giê lµm, miÔn sao vay ®-îc nhiÒu vèn cµng tèt". §©y lµ mét rñi ro ®¹o ®øc do kh¸ch hµng g©y nªn. Chóng ta kh«ng nªn coi träng qu¸ vÊn ®Ò tÝn chÊp hay tµi s¶n thÕ chÊp. ë ViÖt Nam ®· thiªn vÞ, coi träng vÊn ®Ò thÕ chÊp h¬n lµ tÝn chÊp. Trong luËt cÇm cè, ng-êi ®i vay ph¶i chuyÓn tµi s¶n cho ng©n hµng, ®iÒu nµy ch-a triÖt ®Ó v× trong lÜnh vùc th-¬ng m¹i kh«ng thÝch hîp. VÝ dô: Trong thÕ chÊp kho ng©n hµng kh«ng thÓ qu¶n lý ®-îc. B¶n chÊt cña sù cÇm cè lµ ng-êi vay tÝn dông ph¶i ®-a tµi s¶n cña m×nh cho ng©n hµng cÇm cè trong khi vÒ mÆt ph¸p lý hä vÉn lµ chñ së h÷u cña tµi s¶n ®ã (ë ®©y cã sù kh¸c biÖt gi÷a së h÷u vÒ mÆt ph¸p lý vµ së h÷u thùc tÕ quyÒn sö dông). Trong tr-êng hîp thÕ chÊp kho hµng, ng©n hµng kh«ng thÓ thÓ lÊy hµng ho¸ trong kho ®-a vÒ ng©n hµng ®-îc. Tr-êng hîp nµy cÇn uû th¸c cho ng-êi thø ba tr«ng coi kho vµ qu¶n lý tµi s¶n ®ã. §©y lµ mét kh©u s¬ hë dÉn ®Õn rñi ro cho ng©n hµng do kh¸ch hµng vµ c¸n bä tÝn dông ng©n hµng g©y nªn. §iÓn h×nh lµ vô ¸n gÇn ®©y nhÊt: Epco - Minh Phông. §©y lµ vô ¸n lín nhÊt tõ tr-íc ®Õn nay bao gåm 77 bÞ c¸o trong ®ã cßn 18 c¸n bé ng©n hµng, g©y tæng thiÖt h¹i h¬n 4.300 tû ®ång. ë ®©y chóng ®· sö dông thñ ®o¹n. C¸ch luËt ®Ó vay vèn ng©n hµng. Ngoµi viÖc thµnh lËp nhiÒu C«ng ty "ma" nhá ®Ó vay vèn ng©n hµng cho chóng sö dông th× chóng cßn sö dông thñ ®o¹n nhËp khÈu hµng ho¸ th«ng qua ph¸p nh©n cña c¸ DNNN cã chøc n¨ng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ nh-: Ngò cèc, C«ng ty xuÊt nhËp khÈu §Êt ViÖt... c¸c DNNN nhËp khÈu hµng ho¸ ë n-íc ngoµi vÒ ®Òu cã b¶o l·nh cña ng©n hµng. Song c¸c doanh nghiÖp l¹i ®em l« hµng ®ã thÕ chÊp cho ng©n hµng b¶o l·nh (ng©n hµng nhËn thÕ chÊp tµi s¶n cña m×nh). Khi hµng ®-îc nhËp vÒ ViÖt Nam, c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu cña Nhµ n-íc ®em b¸n trªn thÞ tr-êng hoÆc ph©n phèi c¸c ®¹i lý ë phÝa Nam. Theo qui ®Þnh cña ChÝnh phñ vµ Bé th-¬ng m¹i, mµ b¸n lßng vßng cho C«ng ty Minh Phông, thËm chÝ b¸n c¶ hµng thÕ chÊp mµ kh«ng cÇn xin ý kiÕn cña ng©n hµng. ViÖc C«ng ty xuÊt nhËp Ngò cèc vµ c¸c C«ng ty kh¸c trong vô ¸n Epco- Minh Phông tù ý b¸n hµng thÕ chÊp ®· vi ph¹m cam kÕt trong hîp ®ång.Hµng chØ ®-îc xuÊt khái kho khi cã sù ®ång ý hoÆc lÖnh gi¶i chÊp cña ng©n hµng. BÊt chÊp nh÷ng cam kÕt trong hîp ®ång, lîi dông ng©n 12 hµng kh«ng kiÓm tra, gi¸m s¸t hµng thÕ chÊp, NguyÔn Xu©n Phong vµ Liªn Khui Th×n ®· ngang nhiªn b¸n hµng thÕ chÊp lÊy tiÒn sö dông. MÆt kh¸c cïng mét l« hµng ®· ®-îc ng©n hµng b¶o l·nh khi nhËp khÈu, nh-ng khi b¸n cho doanh nghiÖp trong n-íc th× l« hµng ®ã l¹i ®-îc C«ng ty Epco- Minh Phông ®Ò nghÞ ng©n hµng b¶o l·nh mét lÇn n÷a. Víi thñ ®o¹n mua b¸n lßng vßng, th× cuèi cïng T¨ng Minh Phông nhËn ®-îc tiÒn b¸n hµng nhËp khÈu vµ c¸c C«ng ty nhËp khÈu ban ®Çu l¹i mua sè hµng nhËp khÈu ban ®Çu víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ nhËp khÈu lÇn ®Çu. Thùc tÕ kh«ng cã sù dÞch chuyÓn c¬ häc cña hµng ho¸ mµ chØ th«ng qua giÊy tê. §iÒu nµy còng dÔ "che m¾t" v× cã sù tiÕp tay cña c¸n bé nh©n viªn ng©n hµng. TÝnh ®Õn ngµy khëi tè 24/03/1997 víi c¸c h×nh thøc ký 217 hîp ®ång tÝn dông, 99 hîp ®ång b¶o l·nh, 9 th- tÝn dông (L/C), Liªn Khui Th×n vµ T¨ng Minh Phông cïng 47 C«ng ty con kh¸c ®· rót ®-îc 5.223 tû ®ång cña chi nh¸nh ng©n hµng c«ng th-¬ng vµ chi nh¸nh ng©n hµng ngo¹i th-¬ng TP. Hå ChÝ Minh. Quay trë vÒ víi vÊn ®Ò thÕ chÊp vµ tÝn chÊp. V¨n b¶n Nhµ n-íc vÒ cÊp tÝn dông ®Òu qui ®Þnh rÊt ngÆt nghÌo viÖc cho vay vµ kh«ng cã b¶o ®¶m trong luËt c¸c tæ chøc tÝn dông. ThËm chÝ cßn "h×nh sù ho¸" vÊn ®Ò nµy. §iÒu nµy cã lµm cho chÊt l-îng tÝn dông tèt h¬n kh«ng? thùc tÕ vÊn ®Ò cho vay cã ®¶m b¶o ®· ¨n s©u vµo t©m trÝ mäi ng-êi ®Õn møc hÇu hÕt c¸c ®oµn thanh tra, kiÓm tra ng©n hµng Nhµ n-íc ®Òu ®ßi hái tÊt c¶ c¸c mãn vay ®Òu ph¶i cã tµi s¶n thÕ chÊp, mÆc dï nhiÒu v¨n b¶n cña ChÝnh phñ hoÆc NHNN vÉn cho phÐp vay tÝn chÊp, kh«ng cã tµi s¶n thÕ chÊp nh- ®èi víi xÝ nghiÖp quèc doanh, n«ng d©n nghÌo, sinh viªn.... vÊn ®Ò lµm cho NHTM coi tµi s¶n thÕ chÊp lµ nguån thu nî thø hai vµ lµ nguån thu nî duy nhÊt nªn ®· kh«ng quan t©m ®Õn xem xÐt thÈm ®Þnh thu tõ doanh thu, lîi nhuËn hoÆc thu nhËp cña kh¸ch hµng. ThËm chÝ cã nhiÒu doanh nghiÖp nhÊt lµ doanh nghiÖp võa vµ nhá lµm ¨n cã hiÖu qu¶. Ph-¬ng ¸n vay vèn cã tÝnh kh¶ thi râ rµng còng bÞ tõ chèi cho vay th× kh«ng cã tµi s¶n thÕ chÊp. Nh-ng vay tÝn chÊp th× sao. Cã lÏ hiÖu øng "Fameco" lµm cho c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i c¶nh gi¸c qu¸ møc cÇn thiÕt khi kh«ng cÇn. Trong kinh tÕ thÞ tr-êng v× bao nhiªu bÊt ngê rñi ro chê ®îi c¸c doanh nghiÖp, cã thÓ x¶y ra bÊt cø lóc nµo, g©y rñi ro cho doanh nghiÖp vµ ng©n hµng. ThÕ nh-ng chØ dùa vµo tµi s¶n thÕ chÊp kh«ng ph¶i lµ gi¶i ph¸p h÷u hiÖu. Thùc tr¹ng c¸c NHTM cã 13 hµng tr¨m ng«i nhµ thÕ chÊp kh«ng b¸n ®-îc ®Ó thu nî, g©y tæn thÊt cho ng©n hµng. Bµi häc rót ra tõ vô ¸n Epco - Minh Phông vÉn cßn. §-îc sù gióp ®ì, b¶o l·nh cña Huúnh V¨n Thµnh -Nguyªn chñ tÞch vµ «ng Ph¹m TÊn Khoanguyªn phã chñ tÞch UBND quËn 3 TP. Hå ChÝ Minh ®· che dÊu ho¹t ®éng kinh doanh thua lç cña C«ng ty Epco- Minh Phông, n©ng vèn vµ h¹ch to¸n l·i t¹o ®iÒu kiÖn cho bän chóng tiÕp tôc vay vèn ng©n hµng ho¹t ®éng vµ lÊy vèn vay chia l·i. Hay ®-îc sù tiÕp tay cña mét sè c¸n bé ng©n hµng ®· cè ý n©ng gi¸ tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc ®em thÕ chÊp cho nhiÒu ng©n hµng kh¸c nhau. §©y lµ bµi häc cho c¸n bé ng©n hµng vÒ sù l¬ lµ tr¸ch nhiÖm, lµm viÖc trªn giÊy tê, v¨n b¶n ®Ò nghÞ cña kh¸ch hµng ®Ó ®Þnh mãn vay. Nguån vèn huy ®éng cña ng©n hµng lµ c¸c tµi s¶n nî, cã tÝnh thanh kho¶n cao vµ chñ yÕu ph¶i chi tr¶, ph¶i thanh to¸n ngay khi cã yªu cÇu cña chñ tµi kho¶n, trong khi ®ã ng©n hµng l¹i sö dông nguån vèn ®Ó ®Çu t- vµ cho vay, d-íi d¹ng tµi s¶n cã tÝnh thanh kho¶n thÊp, khã ®Þnh gi¸ vµ th-êng cã thêi gian trung b×nh dµi h¬n so víi thêi gian huy ®éng vèn. D-íi gãc ®é chÕ ®é kÕ to¸n nh×n tõ b¶n c©n ®èi tµi s¶n cña mét ng©n hµng ta thÊy: bªn nguån vèn th× phÇn lín lµ huy ®éng tõ nguån ng¾n h¹n (d-íi mét n¨m) nh-ng vÒ tµi s¶n th× ng©n hµng l¹i cho vay ®Çu t- vµo lÜnh vùc kinh doanh trªn 1 n¨m vµ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ kh¸c cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, cho vay trung vµ dµi h¹n. Trong lÜnh vùc kinh doanh cña ng©n hµng th× tÝn dông hiÖn nay lµ mét vÊn ®Ò ®¸ng bµn. NÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cña chóng ta ®· cã nh÷ng t¸c ®éng lµm n¶y sinh nh÷ng vÊn ®Ò rñi ro trong kinh doanh cña ng©n hµng, rñi ro cña ng©n hµng ®· ®-îc thùc tÕ chøng minh trong thêi gian dµi võa qua vµ ®-îc nhiÒu nhµ khoa häc bµn ®Õn: rñi ro tÝn dông, rñi ro l·i suÊt, rñi ro tû gi¸, rñi ro thanh kho¶n... Nh÷ng rñi ro trªn ®èi víi ho¹t ®éng ng©n hµng còng lµ nh÷ng tæn thÊt lín, cã ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng cña ng©n hµng,g©y ra nh÷ng trôc trÆc trong qu¸ tr×nh kinh doanh. Qua theo dâi t×nh h×nh téi ph¹m kinh tÕ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng trong nh÷ng n¨m qua cho thÊy næi lªn lµ t×nh tr¹ng lõa ®¶o chiÕm dông vèn vay cña ng©n hµng hay th«ng qua c¸c thñ ®o¹n n©ng gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp, hoÆc sö dông hå s¬ giÊy tê gi¶ vay nhiÒu ng©n hµng, hoÆc sö dông mét hå s¬ vay nhiÒu ng©n hµng kh¸c. Khi ng©n hµng bÞ lõa ®¶o dÉn ®Õn hËu qu¶ nÆng nÒ: tµi s¶n Nhµ n-íc bÞ mÊt, 14 ng©n hµng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n, ng©n hµng bÞ ph¸ s¶n ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn nÒn kinh tÕ, x· héi cña mét céng ®ång. Téi ph¹m lõa ®¶o trong thêi kú bao cÊp chñ yÕu lõa ®¶o tµi s¶n riªng cña c«ng d©n vµ mét sè nhá l-µ ®¶o tµi s¶n Nhµ n-íc, nh-ng khi nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ra ®êi th× téi lõa ®¶o b¾t ®Çu x©m nhËp vµo ng©n hµng ngµy mét nghiªm träng, tµi s¶n Nhµ n-íc bÞ thÊt tho¸t nhiÒu h¬n víi mét møc ®é ®¸ng lo ng¹i. ChØ tÝnh tõ n¨m 1993-1997 ®· x¶y ra h¬n 724 vô lõa ®¶o trong ng©n hµng, cã vô lªn tíi hµng tr¨m tû ®ång: c¸c ®èi t-îng lõa ®¶o nµy ngµy cµng thñ ®o¹n nh÷ng thñ ®o¹n tinh vi vµ x¶o quyÖt thËm chÝ tr¾ng trîn. §èi t-îng lõa ®¶o tr-íc kia cßn mang tÝnh ®¬n lÎ, tù ph¸t ®Õn nay trë thµnh cã tæ chøc, lõa ®¶o trªn mét ph¹m vi réng, sè l-îng tµi s¶n lín. §èi t-îng lõa ®¶o ng©n hµng chñ yÕu lµ doanh nghiÖp ngoµi quèc doanhvµ tnh©n, tæng sè 335 vô lõa ®µo cã 254 doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh, 460 t- nh©n, 10 DNNN. Phßng c¶nh s¸t kinh tÕ c«ng an tØnh Nam §Þnh ph¸t hiÖn D-¬ng Thuý HiÒn Gi¸m ®èc C«ng ty TNHH TuyÕt Thu ®· sö dông tíi 66 bé hå s¬ nhµ ®Êt gi¶, cã c«ng chøng gi¶ ®Ó thÕ chÊp 3 ng©n hµng vay trªn 13 tû ®ång sau ®ã bá trèn. Tham gia vµo vô lõa ®¶o nµy cã 3 gi¸m ®èc C«ng ty TNHH vµ 3 t- th-¬ng. §¸ng l-u ý, sè c¸n bé tÝn dông ng©n hµng cña 3 ng©n hµng ®· kh«ng lµm ®óng chøc n¨ng nhiÖm vô ®-îc giao nhkiÓm tra hå s¬ vay, thÈm ®Þnh tµi s¶n thÕ chÊp, kiÓm tra, gi¸m s¸t qu¸ tr×nh sö dông vèn vay ®Ó khi ®èi t-îng vay bá trèn vÉn kh«ng biÕt- hoÆc Vò V¨m Nam, gi¸m ®èc C«ng ty TNHH Thiªn Thanh Hµ Néi cïng vî TrÇn BÝch Thuû trong 3 n¨m (tõ 1994-1996) b»ng mét thñ ®o¹n dïng mét tµi s¶n thÕ chÊp vay vèn nhiÒu ng©n hµng vµ c¸c doanh nghiÖp 23 tû ®ång sau ®ã bá trèn. Mét d¹ng kh¸c lµ sö dông giÊy tê nhµ thuª cña Nhµ n-íc ®em thÕ chÊp vay vèn ng©n hµng sau ®ã thùc hiÖn hµnh vi lõa ®¶o, hoÆc tr-íc khi b¸n nhµ, ®em bé hå s¬ nhµ ®Êt lµm c«ng chøng, sau ®ã b¸n nhµ b»ng hå s¬ gèc råi ®-a hå s¬ c«ng chøng ®Ó vay thÕ chÊp ®Ó thùc hiÖn hµnh vi lõa ®¶o. Cuèi n¨m 1996, lùc l-îng c¶nh s¸t kinh tÕ ph¸t hiÖn mét thñ ®o¹n kh¸ tinh vi cña 3 sinh viªn tr-êng Cao ®¼ng ng©n hµng vµ c¸n bé kho b¹c Hµ Néi ®· dïng ho¸ chÊt tÈy c¸c ch÷ viÕt trong tê tr¸i phiÕu kho b¹c mÖnh gi¸ 200 ngh×n vµ 300 ngh×n, sau ®ã nghi mÖnh gi¸ míi tõ 100 triÖu ®ång ®Õn 680 triÖu ®ång, dïng con dÊu gi¶ vµ ch÷ ký gi¶ cña ban l·nh ®¹o kho b¹c Hµ Néi ®Ó lµm giÊy x¸c nhËn cho c¸c tê tr¸i phiÕu, lõa mét ng©n hµng Hµ Néi lÊy trªn 2 tû ®ång chia nhau sö dông c¸ nh©n. HoÆc vô lõa ®¶o cña 15 §Æng ThÞ Hång thñ quÜ ngo¹i tÖ ng©n hµng c«ng th-¬ng H¶i D-¬ng chiÕm ®o¹t 100 ngh×n USD trªn ®-êng vËn chuyÓn nép quÜ ng©n hµng c«ng th-¬ng ViÖt Nam ngµy 04/02/1997. B»ng thñ ®o¹n nh- vËy NguyÔn ThÞ Thêi ®· rót cña kho b¹c Th¸i Nguyªn gÇn 5 tû ®ång suèt tõ n¨m 19931997. T×nh tr¹ng c¸n bé nh©n viªn ngµnh ng©n hµng lîi dông chøc vô quyÒn h¹n ®-îc giao ®Ó tham « tiÒn b¹c cña ng©n hµng còng xÈy ra kh¸ phøc t¹p víi nhiÒu thñ ®o¹n kh¸c nhau. H¬n 10 c¸n bé tÝn dông cña hai chi nh¸nh ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n huyÖn Nho Quan vµ huyÖn Kim S¬n tØnh Ninh B×nh ®· dïng thñ ®o¹n thu nî vay cña c¸c hé n«ng d©n sè tiÒn 5,1 tû ®ång nh-ng kh«ng nép quÜ ®em ®¸nh ®Ò, mua sæ xè, ®¸nh b¹c, cho vay l¹i víi l·i suÊt cao h¬n, khi kh«ng cßn cã kh¶ n¨ng tr¶ nî th× lËp hå s¬ vay khèng ®Ó vay tiÒn tr¶ c¸c mãn nî cò (®¶o nî). HoÆc vô 4 c¸n bé cöa hµng vµng b¹c thuéc chi nh¸nh ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n huyÖn Th¸i Thuþ tØnh Th¸i B×nh lµm hå s¬ gi¶, thÕ chÊp vµng gi¶ ®Ó tham « 6,9 tû ®ång ®em ®¸nh b¹c, ®¸nh ®Ò: khi kh«ng cã cßn kh¶ n¨ng thanh to¸n tr¶ nî ng©n hµng c¸c ®èi t-îng ®· bá trèn. Nh÷ng thñ ®o¹n trªn ®©y ®· x¶y ra ë mét sè ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n, nh- ë chi nh¸nh huyÖn Cao Léc, Trïng Kh¸nh- L¹ng S¬n; chi nh¸nh V¨n Yªn (Yªn B¸i), chi nh¸nh B¶o Kh¸nh (Lµo cao); chi nh¸nh VÜnh Ch©u (Sãc Tr¨ng). Ngoµi ra mét sè c¸n bé, nh©n viªn ng©n hµng cßn lîi dông thñ ®o¹n chuyÓn tiÒn cña ng©n hµng th«ng qua tµi kho¶n cña kh¸ch hµng ®-îc më t¹i ng©n hµng ®Ó tham «, hoÆc lîi dông viÖc dïng ng©n phiÕu, tiÒn mÆt trong qu¸ tr×nh quyÕt to¸n ®Ó ®¸nh tr¸o nh÷ng tê ng©n phiÕu, tiÒn cã mÖnh gi¸ thÊp vµo tiÒn cã mÖnh gi¸ cao ®Ó tham « chiÕm ®o¹t tµi s¶n cña Nhµ n-íc ®· xÈy ra ë mét sè chi nh¸nh ng©n hµng th-¬ng m¹i t¹i c¸c tØnh Th¸i Nguyªn, Thanh Ho¸, L©m §ång ,TP. Hå ChÝ Minh... trong thêi gian gÇn ®©y, lùc l-îng c«ng an ph¸t hiÖn mét sè ®èi t-îng ph¹m t«Þ lîi dông chuyÓn tiÒn bÊt hîp ph¸p qua hÖ thèng ng©n hµng nh- vô TrÞnh ThÞ Lan Ph-¬ng ®· chuyÓn tiÒn tõ Hµ Néi vµo TP. Hå ChÝ Minh th«ng qua ng©n hµng sè tiÒn gÇn 30 tû ®ång. HoÆc vô bu«n b¸n 7,2kg her«in cña vî chång Xiªng My vµ C¨n Tha V«ng víi TrÇn V¨n An x¶y ra t¹i Hµ TÜnh. C¸c ®èi t-îng sau ®· b¸n ®-îc hªr«in chóng ®· chuyÓn ®-îc 3,4 tû ®ång th«ng qua tµi kho¶n më t¹i ng©n hµng tõ TP. Hå ChÝ Minh ra Hµ TÜnh. 16 Trong thêi gian qua, cã mét sè ViÖt KiÒu, ng-êi ViÖt Nam ®Þnh c- ë n-íc ngoµi hoÆc tõ n-íc ngoµi lîi dông con ®-êng tham quan du lÞch, th¨m ng-êi th©n ë ViÖt Nam ®· dïng thÎ thanh to¸n tÝn dông quèc tÕ (Master card) ®-îc lµm gi¶ ë n-íc ngoµi ®Ó rót tiÒn ë c¸c ng©n hµng nhvô Lª C«ng §¶ng, Phan §×nh Ch-¬ng vµ TrÇn Toµn ViÖt lµ ViÖt KiÒu Mü ®· dïng thÎ tÝn dông gi¶ lõa trung t©m KiÒu Hèi 68 Lª Lîi quËn 1 TP. Hå ChÝ Minh lÊy sè tiÒn 40 ngh×n USD. HoÆc vô Ramran Takis Siddiam vµ Adnan Takis Sidqui (®Òu mang quèc tÞch Pakistan) dïng hé chiÕu gi¶ ®Ó lõa ®æi sec du lÞch cöa hµng vµng b¹c thuéc C«ng ty kinh doanh vµng b¹c Hµ Néi, bÞ c«ng an Hµ Néi b¾t gi÷. Chóng ®· lõa nhiÒu chi nh¸nh ng©n hµng ®-îc 25 ngh×n USD. Trong n¨m 1997, 3 chi nh¸nh ng©n hµng H¶i Phßng ®· bÞ mét sè ®èi t-îng ng-êi n-íc ngoµi lõa ®æi sÐc du lÞch gi¶ víi sè tiÒn lµ 31 ngh×n USD. §øng thø hai trong nhãm c¸c téi ph¹m liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng lµ téi cè ý lµm tr¸i c¸c qui ®Þnh cña Nhµ n-íc vÒ qu¶n lý kinh tÕ g©y hËu qu¶ nghiªm träng nhiÒu vô ¸n lín trong thêi gian qua ®-îc ph¸t hiÖn nh- vô lõa ®¶o cña Lý Hãc Hû, gi¸m ®èc C«ng ty TNHH ®Çu t- vµ ph¸t triÓn kinh tÕ Sãc Tr¨ng, vô Tamexco, vô C«ng ty dÖt Nam §Þnh, Epco Minh Phông, vô VPBank, vô C«ng ty TNHH T©n Hoµn Mü TP. Hå ChÝ Minh.... cho thÊy t×nh tr¹ng cè ý lµm tr¸i, nhËn hèi lé cña nhiÒu c¸n bé, nh©nviªn ngµnh ng©n hµng trong qu¸ tr×nh xÐt duyÖt hå s¬ cho vay, thÈm ®Þnh tµi s¶n thÕ chÊp, kiÓm tra gi¸m s¸t qu¸ tr×nh sö dông vèn vay, thËm chÝ t¸i b¶o l·nh sai nguyªn t¾c, khi ®èi t-îng vay kh«ng tr¶ ®-îc nî th× l¹i ¸p dông thñ tôc ®¶o nî nh»m lµm "trong s¹ch" sæ s¸ch ®Ó trèn tr¸nh sù ph¸t hiÖn cña c¸c ®oµn kiÓm tra, thanh tra cña ng©n hµng vµ c¸c c¬ quan chøc n¨ng. ViÖc b¶o l·nh cña c¸c ng©n hµng cho c¸c doanh nghiÖp më L/C mua hµng tr¶ chËm còng n¶y sinh nhiÒu tiªu cùc. Chñ yÕu lµ do thiÕu tinh thÇn tr¸ch nhiÖm hoÆc cè ý lµm tr¸i cña mét sè c¸n bé, nh©n viªn ngµnh ng©n hµng do kh«ng qu¶n lý theo dâi ®-îc thêi gian, ®Þa ®iÓm, hµng ho¸ nhËp vÒ, qu¸ tr×nh b¸n hµng vµ thanh to¸n tr¶ nî ng©n hµng ®Ó c¸c ®èi t-îng vay b¸n hÕt hµng, ®em vèn sö dông vµo c¸c môc ®Ých kh¸c nhau, hoÆc sö dông vèn vay sai môc ®Ých ®Ó c¸c ®æi t-îng kh¸c chiÕm dông vèn dÉn ®Õn mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n tr¶ nî ng©n hµng. Ng©n hµng ®øng ra b¶o l·nh ph¶i lÊy vèn cña m×nh tr¶ nî cho phÝa n-íc ngoµi ®Ó ®¶m b¶o uy tÝn, trong khi 17 ®ã, ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ®-îc b¶o l·nh th× ph¶i chuyÓn sang nî qu¸ h¹n vµ cho vay b¾t buéc. Tãm l¹i, qu¸ tr×nh tr-ëng thµnh, ph¸t triÓn cña NHTM trongc¬ chÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa g¾n chÆt mét c¸ch h÷u c¬ víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tÝn dông. Mét ng©n hµng th-¬ng m¹i m¹nh còng cã nghÜa lµ khèi l-îng vèn vµ tÝn dông ë ®ã ®-îc t¨ng tr-ëng mét c¸ch v÷ng ch¾c, an toµn vµ cã hiÖu qu¶. KÕt qu¶ kinh doanh cña ng©n hµng lµ tæng hîp cña nhiÒu nh©n tè nh-ng ho¹t ®éng tÝn dông vÉn lµ kh©u quyÕt ®Þnh. Nh- ®· tr×nh bµy ë trªn, chÊt l-îng tÝn dông b¾t ®Çu s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp tr-íc tiªn. Bªn c¹nh ®ã cßn nh÷ng tån t¹i v-íng m¾c nh- nî qu¸ h¹n, nî ®ãng b¨ng, rñi ro trong ho¹t ®éng kinh doanh cÇn ®-îc kh¾c phôc. Nh÷ng tån t¹i nµy do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau ®Ó cã thÓ kh¾c phôc ®-îc chóng ta cÇn ph¶i t×m hiÓu c¸c nguyªn nh©n ®ã. 3. Nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õn chÊt l-îng tÝn dông gi¶m. ViÖc ph©n tÝch ®-îc c¸c nguyªn nh©n dÉn ®Õn chÊt l-îng tÝn dông gi¶m lµ mét viÖc hÕt søc cÇn thiÕt ®Ó tõ ®ã ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ c¸c rñi ro, cã biÖn ph¸p ng¨n ngõa kh¾c phôc cã hiÖu qu¶. Cã nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau t¸c ®éng tæng hîp c¸c ho¹t ®éng tÝn dông, song tuú theo gãc ®é nh×n nhËn vµ nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ kh¸c nhau mµ nguyªn nh©n ®-îc nh×n tõ gãc ®é nµy hay gãc ®é kh¸c. ë ®©y viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi mét c¸ch tæng qu¸t nªn chia thµnh nguyªn nh©n chñ quan vµ nguyªn nh©n kh¸ch quan. Nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan ®-îc ®Ò cËp ë ®©y lµ chñ quan thuéc vÒ NHTM, c¸c tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ. Cã thÓ ®Ò cËp ®Õn nguyªn nh©n chñ quan ®Çu tiªn lµ kû thuËt cÊp tÝn dông cña hÖ thèng c¸c tæ chøc tÝn dông hiÖn nay. Kû thuËt cÊp tÝn dông hiÖn nay cña c¸c tæ chøc tÝn dông chñ yÕu dùa trªn ®¬n xin vay cña kh¸ch hµng vµ ph-¬ng ¸n kinh doanh do kh¸ch hµng so¹n th¶o. Kû thuËt cÊp tÝn dông võa mang tÝnh duy ý chÝ chñ quan cña bªn cÊp tÝn dông, võa thiÕu c¬ së kh¸ch quan cña nÒn kinh tÕ. Th«ng th-êng mét ®¬n xin vay ®Òu cã ghi râ môc ®Ých sö dông tiÒn vay, sè tiÒn xin vay vµ thêi h¹n tr¶ nî. Song ®iÒu ®ã hoµn toµn dùa vµo kinh nghiÖm c¸ nh©n cña ng-êi xin vay vµ khã cã thÓ biÕt ch¾c r»ng r»ng, viÖc sö dông tiÒn vay nh- vËy kh«ng ®¹t ®-îc môc tiªu ®Ò ra trong ph-¬ng ¸n kinh doanh hay 18 kh«ng. V× vËy kÌm theo ®¬n xin vay th× cã ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh nh- lµ mét c¬ së ®Ó chøng minh cho ý ®å cña ng-êi vay. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ ®é tin cËy cña ph-¬ng ¸n kinh doanh ®ã ®¹t ®Õn møc ®é nµo, th× khã cã tiªu chuÈn nµo ®¸nh gi¸ vµ dù ®o¸n ®-îc. Vµ khi cã sù dù ®o¸n kh«ng chÝnh x¸c, nghiÔm nhiªn ng©n hµng ph¶i chÞu rñi ra. §Êy lµ ch-a nãi ®Õn t×nh tr¹ng lµ: vÒ nguyªn t¾c c¸c ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh ph¶i do ng-êi ®i vay thµnh lËp hoÆc cã thÓ thuª ng-êi lËp nh-ng kh«ng ph¶i lµ c¸n bé tÝn dông, tuy nhiªn hiÖn nay hÇu hÕt hä kh«ng cã kh¶ n¨ng tù lËp dù ¸n vµ còng ch-a cã chuyªn tr¸ch h-íng dÉn, do c¸n bé tÝn dông ph¶i trùc tiÕp h-íng dÉn cho ng-êi viÕt ®¬n xin vay, sau ®ã chÝnh m×nh l¹i thÈm ®Þnh dù ¸n. Do vËy viÖc thÈm ®Þnh dù ¸n chØ mang tÝnh h×nh thøc, thiÕu kh¸ch quan v× c¸n bé tÝn dông "võa ®ã bãng, võa thæi cßi". C¸c dù ¸n vay vèn víi sè l-îng kh¸ch hµng ®a d¹ng, phong phó, víi l¹i th-êng theo mét mÉu chung, th-êng lµ mÉu in s½n, ng-êi vay chØ ghi thªm sè liÖu vµo b¶ng t¸i kh¼ng ®Þnh. Nh-ng néi dung quan träng thÓ hiÖn tÝnh kh¶ n¨ng thùc thi cña dù ¸n kh«ng ®-îc ®Ò cËp ®Õn. C¸n bé tÝn dông kh«ng cã sè liÖu vÒ ®Þnh møc kinh tÕ - kü thuËt, th«ng tin gi¸ c¶ nªn kh«ng cã c¬ së khoa häc ®Ó kiÓm tra sè liÖu cña dù ¸n. H¬n n÷a, mét khi viÖc cÊp tÝn dông chØ ®Æt ra chñ yÕu dùa vµo ý chÝ chñ quan cña bªn cho vay quyÕt ®Þnh, th× vÊn ®Ò tiªu cùc trong quan hÖ tÝn dông sÏ cã ®iÒu kiÖn n¶y në. §Æt vÊn ®Ò thÈm ®Þnh vµ ng-êi quyÕt ®Þnh cho vay ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt nÕu rñi ro x¶y ra th× ch¾c ch¾n tÝn dông sÏ bÞ co côm l¹i vµ vÊn ®Ò ®¶m b¶o tÝn dông sÏ ®-îc ®Æt ra mét c¸ch kh¾c nghiÖt. Vµ nh- vËy, khèi l-îng tÝn dông kh«ng thÓ v-ît qu¸ gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc cÇm cè. ViÖc cho vay cña ng©n hµng l¹i qu¸ ®Ò cao vai trß cña tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè. Do vËy khi doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç, ng©n hµng chØ cßn gi¶i ph¸p lµ xin nî tµi s¶n thÕ chÊp. Nh-ng do biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ vµ do th-íng ®¸nh gi¸ kh«ng ®óng gi¸ trÞ cña tµi s¶n thÕ chÊp nªn ng©n hµng khã cã thÓ thu ®-îc vèn. Th-êng th× gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp ®-îc ®¸nh gi¸ cao h¬n gi¸ trÞ thùc cña nã, do vËy khi ph¸t m¹i th× th©m hôt. §Êy lµ ch-a kÓ hiÖn nay vÊn ®Ò ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè gÆp nhiÒu khã kh¨n. Theo nh- QuyÕt ®Þnh 217 cña Thèng ®èc NHNN còng nh- luËt cña c¸c tæ chøc tÝn dông cã quy ®Þnh: Trong tr-êng hîp kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®-îc nî, nÕu hai bªn kh«ng cã tho¶ thuËn nµo th× ng©n hµng cã quyÒn b¸n tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè, b¶o l·nh ®Ó thu håi nî cho mét thêi gian nhÊt ®Þnh theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. QuyÒn ®-îc b¸n cña ng©n hµng trong tr-êng 19 hîp nµy kh«ng ph¶i tù ý b¸n lµ ®-îc mµ ph¶i th«ng qua c¬ quan ph¸p luËt, chñ yÕu lµ toµ ¸n ®Ó chê gi¶i quyÕt. Thêi gian qua, c¸c ng©n hµng ®· næ lùc v-ît bËc ®Ó thu håi nî qu¸ h¹n. §Ó ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp, kh«ng Ýt ng©n hµng ®· kiÖn con nî ra toµ, nh÷ng mong víi sù gióp ®ì cña c¬ quan ph¸p luËt, hä sÏ thu håi ®-îc tiÒn vay. ThÕ nh-ng kiÖn th× vÉn kiÖn, con nî vÉn kh«ng gi¶m ®-îc. Nguyªn nh©n lµ do tµi s¶n thÕ chÊp ë kh©u toµ ¸n rÊt phøc t¹p, thñ tôc nhiªu khª võa tèn kÐm võa mÊt nhiÒu thêi gian, thËm chÝ cßn bÊt lîi vÒ phÝa ng©n hµng. ChÝnh ®iÒu nµy lµm nî qu¸ h¹n cña ng©n hµng t¨ng lªn, ho¹t ®éng tÝn dông gÆp nhiÒu khã kh¨n do d- nî cho vay ®øng hoÆc gi¶m xuèng, tû lÖ nî qu¸ h¹n t¨ng lªn. VÉn cßn yÕu kÐm trong kh©u qu¶n lý nh©n sù. C«ng t¸c ®µo t¹o vµ båi d-ìng c¸n bé ng©n hµng ch-a ®-îc quan t©m ®óng møc, vÒ thùc tÕ, cã mét sè c¸n bé tÝn dông cña ng©n hµng hiÖn nay cßn thiÕu tr×nh ®é n¨ng lùc vÒ ph©n tÝch vµ xö lý th«ng tin tÝn dông ®Ó b¶o vÖ vµ gi¸m s¸t c¸c kho¶n vay, thËm chÝ cßn cã nh÷ng c¸n bé tÝn dông th¸i ho¸ biÕn chÊt, cè t×nh lµm sai quy tr×nh tÝn dông ®Ó tham « tiÒn b¹c cña ng©n hµng víi nhiÒu thñ ®o¹n tinh vi kh¸c nhau nh-: thu nî kh«ng nép quü, lÊy tiÒn ®Ó ch¬i ®¸nh b¹c, mua xæ sè, cho vay l¹i víi l·i suÊt cao, hay tiÕp tay cho bän lõa ®¶o chiÕm ®o¹t tµi s¶n x· héi chñ nghÜa, vay kÐ HoÆc söa ch÷a tµi kho¶n ®Ó rót tiÒn sö dông môc ®Ých c¸ nh©n. Tr×nh ®é n¨ng lùc qu¶n lý ®iÒu hµnh cña c¸c c¸n bé ng©n hµng ch-a ®¸p øng ®-îc yªu cÇu thùc tÕ cña thÞ tr-êng. NhiÒu c¸n bé ®· g¾n bã nhiÒu n¨m víi c¬ chÕ bao cÊp, chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr-êng bÞ h÷ng hôt vÒ kiÕn thøc c¶ vÒ kinh tÕ lÉn ph¸p luËt, tr×nh ®é ngo¹i ng÷, vi tÝnh, nghiÖp vô chuyªn m«n ch-a ®¸p øng ®-îc. §iÒu nµy còng thÓ hiÖn sù yÕu kÐm trong kh©u qu¶n lý cña ban l·nh ®¹o. HiÖu qu¶ cña c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, kiÓm so¸t ph¸t hiÖn nh÷ng vi ph¹m vÉn cßn chËm xö lý. ThiÕu thËn träng khi ®Æt quan hÖ tÝn dông víi kh¸ch hµng, vµ kho¶ng c¸ch gi÷a ng©n hµng vµ kh¸ch hµng cßn kh¸ xa. Sù phèi hîp gi÷a ng©n hµng víi c¬ quan t- ph¸p vÉn cßn ch-a ®ång bé, chÆt chÏ. B¶n th©n ng©n hµng còng cã nhiÒu chËm trÔ trong viÖc tham m-u, ®Ò xuÊt ban hµnh söa ®æi, bæ sung c¸c chÝnh s¸ch cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng nh-: b¶o l·nh, thÕ chÊp, cÇm cè, ph¸t m¹i tµi s¶n thÕ chÊp... ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng trong ®iÒu kiÖn hµnh lang ph¸p lý võa thiÕu võa 20
- Xem thêm -