Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn tiếng việt – trong chương trình ngữ văn 7

  • Số trang: 11 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
dinhthithuyha

Đã đăng 3359 tài liệu

Mô tả:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN TIẾNG VIỆT – TRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 7 ***** A/ ĐẶT VẤN ĐỀ: Ngữ văn – phân môn tiếng việt là phân môn có vị trí quan trọng trong chương trình Trung học cơ sở (THCS) nói chung và lớp 7 nói riêng. Nó trang bị vốn từ thông thường cần thiết rèn luyện cho học sinh khả năng tư duy và năng lực thực hành những kĩ năng về tiếng việt, đồng thời rèn luyện cho học sinh ngôn ngữ giao tiếp ứng xử. Tuy nhiên, trên thực tế việc dạy phân môn từ ngữ ở trường THCS có nhiều thiếu sót nhất định, nguyên nhân chủ yếu là do giáo viên chưa quan tâm đến việc mở rộng vốn từ cho học sinh việc giải nghĩa từ chưa giúp học sinh nắm được nghĩa bóng của từ nhiều nghĩa và ngay cả nghĩa đen, có khi học sinh cũng chưa hiểu đầy đủ chính xác, hệ 1 thống bài tập chưa phong phú để học sinh vận dụng vốn từ đã học. Bên cạnh đó giáo viên chưa chú ý hướng dẫn học sinh phương pháp học tập phù hợp và vận dụng vào thực tế và vận dụng vào thực tế. Nguyên nhân khách quan là đa số học sinh thuộc gia đình nghèo có hoàn cảnh khó khăn, học sinh ngoài việc đi học ở trường còn phải làm thuê kiếm sống phụ giúp gia đình nên thời gian học tập ở nhà còn rất hạn chế. Ngoài ra cách giao tiếp ứng xử đối với mọi người các em rất nhút nhác, e dè. Đó là nguyên nhân mà tôi bức xúc, trăn trở để tìm ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn Tiếng việt trong chương trình ngữ văn 7 B./ NỘI DUNG : 1. Thực trạng : 1.1. Thuận lợi : Trường đã hưởng ứng và thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” cuộc vận động “hai không” với bốn nội dung Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh Thành tích trong giáo 2 dục. Nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và tình trạng học sinh ngồi nhằm lớp và cuộc vận động “Dân chủ, kỉ cương, tình thương và trách nhiệm” do ngành phát động. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng được chú trọng, tập thể CB-CC có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình với công tác, đoàn kết nội bộ. Được sự quan tâm của cấp ủy chính quyền các cấp, sự lãnh đạo chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo phòng GD-ĐT Hòa Bình đã tạo điều kiện thuận lợi trong điều hành công việc, hướng dẫn thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ góp phần tích cực cho trường hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Công tác xây dựng đội ngũ được quan tâm cán bộ giáo viên tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng thường xuyên. Công tác huy động học sinh đến trường đầu năm thực hiện tốt, công tác thanh kiểm tra được đẩy mạnh góp phần xây dựng tốt nề nếp kỉ cương của nhà trường. 3 Trường học đã xây dựng một số văn bản mang tính pháp lý qui định về nội qui cơ quan, lề lối làm việc, công tác thi đua, các loại hồ sơ, biểu mẫu … tạo nên sự thống nhất cơ bản trong hoạt động giáo dục. Các phong trào hội giảng, dự giờ được duy trì và hiệu quả ngày càng cao việc tự làm đồ dùng dạy học được tiếp tục phát động; chất lượng giảng học tập lớp đầu cấp và hiệu quả ngày càng cao. Các phong trào “Giúp đở học sinh yếu kém” phong trào “Xanh-sạch-đẹp” và “Xây dựng trường học thân thiện”, học sinh tích cực” nhà trường hưởng ứng và thực hiện khá hiệu quả. 1.2. Khó khăn : Điều kiện kinh tế của một bộ phận nhân dân còn gặp nhiều khó khăn cho nên việc đầu tư và sự quan tâm đến việc học của các con em mình còn hạn chế, một số em trong độ tuổi đến trường phải bỏ học nữa chừng để tham gia lao động giúp gia đình do đó đã ảnh hưởng đến sự phát triển giáo dục của địa phương. 4 Cơ sở vật chất, phòng học, bàn ghế chưa chưa đáp ứng phục vụ cho việc đổi mới chương trình sách giáo khoa. Trường còn thiếu rất nhiều phòng học chức năng, chưa có khu hiệu bộ, diện tích thiếu nhiều so với yêu cầu nên việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia còn gặp khó khăn. 2. Giải pháp : Để nâng cao chất lượng dạy học phân môn Từ ngữ cho học sinh đối với chương trình ngữ văn bậc THCS qua quá trình đổi mới sách giáo khoa nói chung và lớp 7 nói riêng. Theo tôi cần áp dụng một số biện pháp sau : 2.1. Việc giải nghĩa từ cho học sinh phải đầy đủ và chính xác : Điều quan trọng trong việc Từ ngữ là giúp học sinh hiểu đúng và chính xác nghĩa của từ. Muốn vậy giáo viên phải giải nghĩa từ. Học sinh phải nắm được nghĩa chính lẫn nghĩa phụ (nghĩa đen và nghĩa bóng) Ví dụ : Từ “Trông” . Nghĩa chính là “nhìn” . Nghĩa phụ là “mong” ; “Coi giữ”. 5 Nhưng việc giải nghĩa từ trên khiến học sinh khó phân biệt nghĩa chính và nghĩa phụ của từ. Vì thế cách giải nghĩa tốt nhất là sự phát triển các mối quan hệ của từ nhiều nghĩa. Nói như vậy có nghĩa là sự phát triển nghĩa của từ có một cơ sở, một lý do nhất định, có thể giải thích được chẳng hạn các nghĩa của từ như từ “chân”. (1) “chân” một bộ phận dưới của cơ thể người hay động vật dùng để đứng. (2) “chân” bộ phận dưới của một số đồ dùng, có tác dụng đỡ cho bộ phận khác (chân bàn, chân giường) (3) “chân” phần dưới của một số đồ vật, tiếp giáp và bám chặt vào mặt nền. Chúng ta có thể thấy rõ cơ sở chung của sự phát triển nghĩa ở đây là nét nghĩa “bộ phận dưới cùng” có như thế học sinh dễ dàng phân biệt được nghĩa chính và nghĩa phụ. Giáo viên cần lưu ý học sinh cần tham khảo thêm sách vở và giáo viên cũng dựa vào từ điển để tránh sai sót trong giải nghĩa của từ, đồng thời khi giải nghĩa cần đặt trong ngữ cảnh, sử dụng các ví dụ vui, hấp dẫn, các câu 6 tục ngữ … để giúp học sinh dễ nhớ, dễ hiểu qua đó nắm được nghĩa của từ. 2.2. Coi trọng việc mở rộng vốn từ cho học sinh : Mở rộng vốn từ cho học sinh là một nhiệm vụ cơ bản của phân môn từ ngữ, khi có vốn từ phong phú học sinh sẽ rất thuận lợi trong hoạt động giao tiếp và hoạt động tư duy, có thể mở rộng vốn từ cho học sinh bằng nhiều cách khác nhau. a) Phương pháp ghép từ Xuất phát từ một từ gốc, bằng phương pháp giúp học sinh tìm ra từ mới. Ví dụ : Từ “bà” , từ “học” “học” : Học sinh , học tập. “Bà” : Bà nội, bà ngoại. Bằng phương pháp ghép từ như trên học sinh dễ nhận biết đâu là từ ghép chính phụ đâu là từ ghép đẳng lập. b)Phương pháp láy Đây là phương pháp giúp học sinh tìm ra từ mới bằng nhiều cách lập lại phụ âm đầu, vần hay toàn bộ từ đã có. 7 Ví dụ : Từ “Xinh” bằng phương pháp láy, học sinh tìm ra từ mới “xinh xinh” c)Phương pháp liên tưởng Giáo viên nhắc lại kiến thức đã học của bài “từ đồng âm” và “từ trái nghĩa” từ một từ cho trước, học sinh tìm ra những từ gần nghĩa với từ “chăm chỉ” như các từ “cần cù”, “chịu khó”. Trái nghĩa với từ chăm chỉ là “lười biếng”. 2. 3. Giúp học sinh sử dụng vốn từ : Học phân môn từ ngữ, học sinh phải sử dụng được vốn từ đã có trong giao tiếp, để học sinh sử dụng được vốn từ của mình . Theo tôi cần áp dụng các biện pháp sau : a) Làm bài tập điền từ : Có 02 mức độ - Mức độ 1 : Cho trước các từ yêu cầu tìm trong số những từ đã cho chọn thích hợp điền vào chổ trống. Ví dụ : cho các từ ai, bao nhiêu, bấy nhiêu chọn từ thích hợp điền vào chổ trống. + …………………… đừng bỏ ruộng hoang. +……………………Tất đất, tất vàng. 8 +…………………… làm cho bể kia đầy. Cho ao kia cạn cho gầy cò con. - Mức độ 2 : không cho trước các từ để học sinh tự tìm trong vốn từ điển của mình điền từ vào Ví dụ : Dù ai nói ……………nói ……….. Lòng ta vẫn vững …………kiềng ba chân. Gần …………..thì đen, gần ………thì sáng. b) Đặt câu với từ cho trước : Loại bài tập này yêu cầu học sinh tự đặt câu và qua việc dặt câu với các em thể hiện sự hiểu biết của mình về nghĩa của từ và cách kết hợp từ với nhau. Ví dụ : Đặt câu với từ “bàn” là danh từ, “bàn” là động từ. chúng em ngồi xung quanh bàn, bàn kế hoạnh giúp đở các bạn học yếu. c) Lựa chọn từ phản ánh cô đọng, hàm xúc, chính xác, một tình huống một hoàn cảnh: Mục đích của bài tập này là hình thành cho học sinh thói quen cân nhắc, thận trọng có ý thức khi sử dụng từ. 9 3. Kết quả : Trong quá trình giảng dạy và áp dụng một số biện pháp ở phân môn này tôi nhận thấy học sinh rất hứng thú, tích cực trong học tập, chất lượng học tập của học sinh cũng được nâng cao đặc biệt là học sinh yếu kém. Cùng với quá trình áp dụng một số biện pháp trên đã tiến hành khảo sát chất lượng học tập của học sinh ở phân môn từ ngữ dẫ thu được kết quả như sau : Học Năm sinh học được Giỏi Khá TB Yếu khảo 2013- sát 60 2014 học 14HS(23 0 0 ) 34HS( 57 0 0 ) 11HS(18 0 0 ) 1HS( 2 0 0 ) sinh C./ KẾT LUẬN : Để nâng cao chất lượng dạy học phân môn từ ngữ trong chương trình Ngữ văn bậc THCS nói chung và Ngữ văn 7 nói riêng đòi hỏi học sinh phải nắm vững kiến thức 10 bộ môn, rèn luyện năng lực tìm tòi, sáng tạo có kế hoạch phù hợp. Đối với giáo viên cần có niềm say mê nghiên cứu bộ môn kết hợp với kinh nghiệm giảng dạy để tìm ra phương pháp giảng dạy mới, phù hợp với trình độ học sinh, nhằm thu hút sự chú ý của học sinh, giúp đở các em học sinh yêu thích môn học hơn. Trên đây là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học tập phân môn Từ ngữ cho học sinh lớp 7. trong suốt quá trình viết sáng kiến kinh nghiệm sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý thầy cô đóng góp ý kiến để tôi được học hỏi thêm kinh nghiệm quý báo. Xin chân thành cảm ơn! Vĩnh Mỹ A, ngày 23 tháng 09 năm 2014 Người viết Nguyễn Thị Phương Trâm 11
- Xem thêm -