Luật dân sự

  • Số trang: 183 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
e-lyly

Đã đăng 5189 tài liệu

Mô tả:

Quèc héi Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam §éc lËp - Tù do - H¹nh phóc LuËt sè: 33/2005/QH11 Quèc héi níc céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam Kho¸ XI, kú häp thø 7 (Tõ ngµy 05 th¸ng 5 ®Õn ngµy 14 th¸ng 6 n¨m 2005) Bé luËt d©n sù C¨n cø vµo HiÕn ph¸p níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam n¨m 1992 ®· ®îc söa ®æi, bæ sung theo NghÞ quyÕt sè 51/2001/QH10 ngµy 25 th¸ng 12 n¨m 2001 cña Quèc héi kho¸ X, kú häp thø 10; Bé luËt nµy quy ®Þnh vÒ d©n sù. PHÇN THø NHÊt NH÷NG QUY ®ÞNH CHUNG Ch¬ng I nhiÖm vô vµ hiÖu lùc cña Bé luËt d©n sù §iÒu 1. NhiÖm vô vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh cña Bé luËt d©n sù Bé luËt d©n sù quy ®Þnh ®Þa vÞ ph¸p lý, chuÈn mùc ph¸p lý cho c¸ch øng xö cña c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c; quyÒn, nghÜa vô cña c¸c chñ thÓ vÒ nh©n th©n vµ tµi s¶n trong c¸c quan hÖ d©n sù, h«n nh©n vµ gia ®×nh, kinh doanh, th¬ng m¹i, lao ®éng (sau ®©y gäi chung lµ quan hÖ d©n sù). Bé luËt d©n sù cã nhiÖm vô b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña c¸ nh©n, tæ chøc, lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng; b¶o ®¶m sù b×nh ®¼ng vµ an toµn ph¸p lý trong quan hÖ d©n sù, gãp phÇn t¹o ®iÒu kiÖn ®¸p øng nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. §iÒu 2. HiÖu lùc cña Bé luËt d©n sù 1. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông ®èi víi quan hÖ d©n sù ®îc x¸c lËp tõ ngµy Bé luËt nµy cã hiÖu lùc, trõ trêng hîp ®îc Bé luËt nµy hoÆc nghÞ quyÕt cña Quèc héi cã quy ®Þnh kh¸c. 2. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông trªn l·nh thæ níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam. 3. Bé luËt d©n sù ®îc ¸p dông ®èi víi quan hÖ d©n sù cã yÕu tè níc ngoµi, 2 trõ trêng hîp ®iÒu íc quèc tÕ mµ Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam lµ thµnh viªn cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 3. ¸p dông tËp qu¸n, quy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸p luËt Trong trêng hîp ph¸p luËt kh«ng quy ®Þnh vµ c¸c bªn kh«ng cã tho¶ thuËn th× cã thÓ ¸p dông tËp qu¸n; nÕu kh«ng cã tËp qu¸n th× ¸p dông quy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸p luËt. TËp qu¸n vµ quy ®Þnh t¬ng tù cña ph¸p luËt kh«ng ®îc tr¸i víi nh÷ng nguyªn t¾c quy ®Þnh trong Bé luËt nµy. Ch¬ng II NH÷NG NGUYªN T¾C C¬ B¶N §iÒu 4. Nguyªn t¾c tù do, tù nguyÖn cam kÕt, tho¶ thuËn QuyÒn tù do cam kÕt, tho¶ thuËn trong viÖc x¸c lËp quyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc ph¸p luËt b¶o ®¶m, nÕu cam kÕt, tho¶ thuËn ®ã kh«ng vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt, kh«ng tr¸i ®¹o ®øc x· héi. Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn hoµn toµn tù nguyÖn, kh«ng bªn nµo ®îc ¸p ®Æt, cÊm ®o¸n, cìng Ðp, ®e do¹, ng¨n c¶n bªn nµo. Cam kÕt, tho¶ thuËn hîp ph¸p cã hiÖu lùc b¾t buéc thùc hiÖn ®èi víi c¸c bªn vµ ph¶i ®îc c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c t«n träng. §iÒu 5. Nguyªn t¾c b×nh ®¼ng Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn ®Òu b×nh ®¼ng, kh«ng ®îc lÊy lý do kh¸c biÖt vÒ d©n téc, giíi tÝnh, thµnh phÇn x· héi, hoµn c¶nh kinh tÕ, tÝn ngìng, t«n gi¸o, tr×nh ®é v¨n ho¸, nghÒ nghiÖp ®Ó ®èi xö kh«ng b×nh ®¼ng víi nhau. §iÒu 6. Nguyªn t¾c thiÖn chÝ, trung thùc Trong quan hÖ d©n sù, c¸c bªn ph¶i thiÖn chÝ, trung thùc trong viÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù, kh«ng bªn nµo ®îc lõa dèi bªn nµo. §iÒu 7. Nguyªn t¾c chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù C¸c bªn ph¶i nghiªm chØnh thùc hiÖn nghÜa vô d©n sù cña m×nh vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ viÖc kh«ng thùc hiÖn hoÆc thùc hiÖn kh«ng ®óng nghÜa vô, nÕu kh«ng tù nguyÖn thùc hiÖn th× cã thÓ bÞ cìng chÕ thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 8. Nguyªn t¾c t«n träng ®¹o ®øc, truyÒn thèng tèt ®Ñp ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù ph¶i b¶o ®¶m gi÷ g×n b¶n s¾c d©n téc, t«n träng vµ ph¸t huy phong tôc, tËp qu¸n, truyÒn thèng tèt ®Ñp, t×nh ®oµn kÕt, t¬ng th©n, t¬ng ¸i, mçi ngêi v× céng ®ång, céng ®ång v× mçi ngêi vµ c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc cao ®Ñp cña c¸c d©n téc cïng sinh sèng trªn ®Êt níc ViÖt Nam. 3 §ång bµo c¸c d©n téc thiÓu sè ®îc t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong quan hÖ d©n sù ®Ó tõng bíc n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña m×nh. ViÖc gióp ®ì ngêi giµ, trÎ em, ngêi tµn tËt trong viÖc thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc khuyÕn khÝch. §iÒu 9. Nguyªn t¾c t«n träng, b¶o vÖ quyÒn d©n sù 1. TÊt c¶ c¸c quyÒn d©n sù cña c¸ nh©n, ph¸p nh©n, chñ thÓ kh¸c ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. 2. Khi quyÒn d©n sù cña mét chñ thÓ bÞ x©m ph¹m th× chñ thÓ ®ã cã quyÒn tù b¶o vÖ theo quy ®Þnh cña Bé luËt nµy hoÆc yªu cÇu c¬ quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn: a) C«ng nhËn quyÒn d©n sù cña m×nh; b) Buéc chÊm døt hµnh vi vi ph¹m; c) Buéc xin lçi, c¶i chÝnh c«ng khai; d) Buéc thùc hiÖn nghÜa vô d©n sù; ®) Buéc båi thêng thiÖt h¹i. §iÒu 10. Nguyªn t¾c t«n träng lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù kh«ng ®îc x©m ph¹m ®Õn lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c. §iÒu 11. Nguyªn t¾c tu©n thñ ph¸p luËt ViÖc x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù ph¶i tu©n theo quy ®Þnh cña Bé luËt nµy vµ quy ®Þnh kh¸c cña ph¸p luËt. §iÒu 12. Nguyªn t¾c hoµ gi¶i Trong quan hÖ d©n sù, viÖc hoµ gi¶i gi÷a c¸c bªn phï hîp víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®îc khuyÕn khÝch. Kh«ng ai ®îc dïng vò lùc hoÆc ®e däa dïng vò lùc khi tham gia quan hÖ d©n sù, gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp d©n sù. §iÒu 13. C¨n cø x¸c lËp quyÒn, nghÜa vô d©n sù QuyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc x¸c lËp tõ c¸c c¨n cø sau ®©y: 1. Giao dÞch d©n sù hîp ph¸p; 2. QuyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n, c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn kh¸c; 3. Sù kiÖn ph¸p lý do ph¸p luËt quy ®Þnh; 4. S¸ng t¹o gi¸ trÞ tinh thÇn lµ ®èi tîng thuéc quyÒn së h÷u trÝ tuÖ; 4 5. ChiÕm h÷u tµi s¶n cã c¨n cø ph¸p luËt; 6. G©y thiÖt h¹i do hµnh vi tr¸i ph¸p luËt; 7. Thùc hiÖn c«ng viÖc kh«ng cã uû quyÒn; 8. ChiÕm h÷u, sö dông tµi s¶n, ®îc lîi vÒ tµi s¶n kh«ng cã c¨n cø ph¸p luËt; 9. Nh÷ng c¨n cø kh¸c do ph¸p luËt quy ®Þnh. Ch¬ng III C¸ NH©N Môc 1 N¨NG LùC PH¸P LUËT D©N Sù, N¨NG LùC HµNH VI D©N Sù CñA C¸ NH©N §iÒu 14. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n 1. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n lµ kh¶ n¨ng cña c¸ nh©n cã quyÒn d©n sù vµ nghÜa vô d©n sù. 2. Mäi c¸ nh©n ®Òu cã n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù nh nhau. 3. N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n cã tõ khi ngêi ®ã sinh ra vµ chÊm døt khi ngêi ®ã chÕt. §iÒu 15. Néi dung n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n C¸ nh©n cã c¸c quyÒn, nghÜa vô d©n sù sau ®©y: 1. QuyÒn nh©n th©n kh«ng g¾n víi tµi s¶n vµ quyÒn nh©n th©n g¾n víi tµi s¶n; 2. QuyÒn së h÷u, quyÒn thõa kÕ vµ c¸c quyÒn kh¸c ®èi víi tµi s¶n; 3. QuyÒn tham gia quan hÖ d©n sù vµ cã nghÜa vô ph¸t sinh tõ quan hÖ ®ã. §iÒu 16. Kh«ng h¹n chÕ n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n N¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù cña c¸ nh©n kh«ng bÞ h¹n chÕ, trõ trêng hîp do ph¸p luËt quy ®Þnh. §iÒu 17. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña c¸ nh©n N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña c¸ nh©n lµ kh¶ n¨ng cña c¸ nh©n b»ng hµnh vi cña m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù. §iÒu 18. Ngêi thµnh niªn, ngêi cha thµnh niªn Ngêi tõ ®ñ mêi t¸m tuæi trë lªn lµ ngêi thµnh niªn. Ngêi cha ®ñ mêi t¸m tuæi lµ ngêi cha thµnh niªn. 5 §iÒu 19. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña ngêi thµnh niªn Ngêi thµnh niªn cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ, trõ trêng hîp quy ®Þnh t¹i §iÒu 22 vµ §iÒu 23 cña Bé luËt nµy. §iÒu 20. N¨ng lùc hµnh vi d©n sù cña ngêi cha thµnh niªn tõ ®ñ s¸u tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi 1. Ngêi tõ ®ñ s¸u tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi khi x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù ph¶i ®îc ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt ®ång ý, trõ giao dÞch nh»m phôc vô nhu cÇu sinh ho¹t hµng ngµy phï hîp víi løa tuæi hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. 2. Trong trêng hîp ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi cã tµi s¶n riªng b¶o ®¶m thùc hiÖn nghÜa vô th× cã thÓ tù m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù mµ kh«ng cÇn ph¶i cã sù ®ång ý cña ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 21. Ngêi kh«ng cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù Ngêi cha ®ñ s¸u tuæi kh«ng cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. Giao dÞch d©n sù cña ngêi cha ®ñ s¸u tuæi ph¶i do ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 22. MÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Khi mét ngêi do bÞ bÖnh t©m thÇn hoÆc m¾c bÖnh kh¸c mµ kh«ng thÓ nhËn thøc, lµm chñ ®îc hµnh vi cña m×nh th× theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù trªn c¬ së kÕt luËn cña tæ chøc gi¸m ®Þnh. Khi kh«ng cßn c¨n cø tuyªn bè mét ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× theo yªu cÇu cña chÝnh ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 2. Giao dÞch d©n sù cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ph¶i do ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt x¸c lËp, thùc hiÖn. §iÒu 23. H¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Ngêi nghiÖn ma tuý, nghiÖn c¸c chÊt kÝch thÝch kh¸c dÉn ®Õn ph¸ t¸n tµi s¶n cña gia ®×nh th× theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, c¬ quan, tæ chøc h÷u quan, Toµ ¸n cã thÓ ra quyÕt ®Þnh tuyªn bè lµ ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 2. Ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù vµ ph¹m vi ®¹i diÖn do Toµ ¸n quyÕt ®Þnh. Giao dÞch d©n sù liªn quan ®Õn tµi s¶n cña ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ph¶i cã sù ®ång ý cña ngêi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt, trõ giao dÞch nh»m phôc vô nhu cÇu sinh ho¹t hµng ngµy. 3. Khi kh«ng cßn c¨n cø tuyªn bè mét ngêi bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n 6 sù th× theo yªu cÇu cña chÝnh ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, c¬ quan, tæ chøc h÷u quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. Môc 2 QUYÒN NH©N TH©N §iÒu 24. QuyÒn nh©n th©n QuyÒn nh©n th©n ®îc quy ®Þnh trong Bé luËt nµy lµ quyÒn d©n sù g¾n liÒn víi mçi c¸ nh©n, kh«ng thÓ chuyÓn giao cho ngêi kh¸c, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. §iÒu 25. B¶o vÖ quyÒn nh©n th©n Khi quyÒn nh©n th©n cña c¸ nh©n bÞ x©m ph¹m th× ngêi ®ã cã quyÒn: 1. Tù m×nh c¶i chÝnh; 2. Yªu cÇu ngêi vi ph¹m hoÆc yªu cÇu c¬ quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn buéc ngêi vi ph¹m chÊm døt hµnh vi vi ph¹m, xin lçi, c¶i chÝnh c«ng khai; 3. Yªu cÇu ngêi vi ph¹m hoÆc yªu cÇu c¬ quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn buéc ngêi vi ph¹m båi thêng thiÖt h¹i. §iÒu 26. QuyÒn ®èi víi hä, tªn 1. C¸ nh©n cã quyÒn cã hä, tªn. Hä, tªn cña mét ngêi ®îc x¸c ®Þnh theo hä, tªn khai sinh cña ngêi ®ã. 2. C¸ nh©n x¸c lËp, thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô d©n sù theo hä, tªn cña m×nh ®· ®îc c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn c«ng nhËn. 3. ViÖc sö dông bÝ danh, bót danh kh«ng ®îc g©y thiÖt h¹i ®Õn quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c. §iÒu 27. QuyÒn thay ®æi hä, tªn 1. C¸ nh©n cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn c«ng nhËn viÖc thay ®æi hä, tªn trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Theo yªu cÇu cña ngêi cã hä, tªn mµ viÖc sö dông hä, tªn ®ã g©y nhÇm lÉn, ¶nh hëng ®Õn t×nh c¶m gia ®×nh, ®Õn danh dù, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®ã; b) Theo yªu cÇu cña cha nu«i, mÑ nu«i vÒ viÖc thay ®æi hä, tªn cho con nu«i hoÆc khi ngêi con nu«i th«i kh«ng lµm con nu«i vµ ngêi nµy hoÆc cha ®Î, mÑ ®Î yªu cÇu lÊy l¹i hä, tªn mµ cha ®Î, mÑ ®Î ®· ®Æt; c) Theo yªu cÇu cña cha ®Î, mÑ ®Î hoÆc ngêi con khi x¸c ®Þnh cha, mÑ cho con; d) Thay ®æi hä cho con tõ hä cña cha sang hä cña mÑ hoÆc ngîc l¹i; 7 ®) Thay ®æi hä, tªn cña ngêi bÞ lu l¹c ®· t×m ra nguån gèc huyÕt thèng cña m×nh; e) Thay ®æi hä, tªn cña ngêi ®îc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh; g) C¸c trêng hîp kh¸c do ph¸p luËt vÒ hé tÞch quy ®Þnh. 2. ViÖc thay ®æi hä, tªn cho ngêi tõ ®ñ chÝn tuæi trë lªn ph¶i cã sù ®ång ý cña ngêi ®ã. 3. ViÖc thay ®æi hä, tªn cña c¸ nh©n kh«ng lµm thay ®æi, chÊm døt quyÒn, nghÜa vô d©n sù ®îc x¸c lËp theo hä, tªn cò. §iÒu 28. QuyÒn x¸c ®Þnh d©n téc 1. C¸ nh©n khi sinh ra ®îc x¸c ®Þnh d©n téc theo d©n téc cña cha ®Î, mÑ ®Î. Trong trêng hîp cha ®Î vµ mÑ ®Î thuéc hai d©n téc kh¸c nhau th× d©n téc cña ngêi con ®îc x¸c ®Þnh lµ d©n téc cña cha ®Î hoÆc d©n téc cña mÑ ®Î theo tËp qu¸n hoÆc theo tho¶ thuËn cña cha ®Î, mÑ ®Î. 2. Ngêi ®· thµnh niªn, cha ®Î vµ mÑ ®Î hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêi cha thµnh niªn cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c ®Þnh l¹i d©n téc trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) X¸c ®Þnh l¹i theo d©n téc cña cha ®Î hoÆc mÑ ®Î, nÕu cha ®Î, mÑ ®Î thuéc hai d©n téc kh¸c nhau; b) X¸c ®Þnh l¹i theo d©n téc cña cha ®Î, mÑ ®Î trong trêng hîp lµm con nu«i cña ngêi thuéc d©n téc kh¸c mµ ®îc x¸c ®Þnh theo d©n téc cña cha nu«i, mÑ nu«i do kh«ng biÕt cha ®Î, mÑ ®Î lµ ai. 3. Trong trêng hîp cha ®Î, mÑ ®Î hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêi cha thµnh niªn yªu cÇu x¸c ®Þnh l¹i d©n téc cho ngêi cha thµnh niªn tõ ®ñ mêi l¨m tuæi trë lªn theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu nµy th× ph¶i ®îc sù ®ång ý cña ngêi cha thµnh niªn ®ã. §iÒu 29. QuyÒn ®îc khai sinh C¸ nh©n khi sinh ra cã quyÒn ®îc khai sinh. §iÒu 30. QuyÒn ®îc khai tö 1. Khi cã ngêi chÕt th× ngêi th©n thÝch, chñ nhµ hoÆc c¬ quan, tæ chøc n¬i cã ngêi chÕt ph¶i khai tö cho ngêi ®ã. 2. TrÎ s¬ sinh, nÕu chÕt sau khi sinh th× ph¶i ®îc khai sinh vµ khai tö; nÕu chÕt tríc khi sinh hoÆc sinh ra mµ chÕt ngay th× kh«ng ph¶i khai sinh vµ khai tö. §iÒu 31. QuyÒn cña c¸ nh©n ®èi víi h×nh ¶nh 1. C¸ nh©n cã quyÒn ®èi víi h×nh ¶nh cña m×nh. 2. ViÖc sö dông h×nh ¶nh cña c¸ nh©n ph¶i ®îc ngêi ®ã ®ång ý; trong trêng 8 hîp ngêi ®ã ®· chÕt, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, cha ®ñ mêi l¨m tuæi th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi ®¹i diÖn cña ngêi ®ã ®ång ý, trõ trêng hîp v× lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. 3. Nghiªm cÊm viÖc sö dông h×nh ¶nh cña ngêi kh¸c mµ x©m ph¹m danh dù, nh©n phÈm, uy tÝn cña ngêi cã h×nh ¶nh. §iÒu 32. QuyÒn ®îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, th©n thÓ 1. C¸ nh©n cã quyÒn ®îc b¶o ®¶m an toµn vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, th©n thÓ. 2. Khi ph¸t hiÖn ngêi bÞ tai n¹n, bÖnh tËt mµ tÝnh m¹ng bÞ ®e däa th× ngêi ph¸t hiÖn cã tr¸ch nhiÖm ®a ®Õn c¬ së y tÕ; c¬ së y tÕ kh«ng ®îc tõ chèi viÖc cøu ch÷a mµ ph¶i tËn dông mäi ph¬ng tiÖn, kh¶ n¨ng hiÖn cã ®Ó cøu ch÷a. 3. ViÖc thùc hiÖn ph¬ng ph¸p ch÷a bÖnh míi trªn c¬ thÓ mét ngêi, viÖc g©y mª, mæ, c¾t bá, cÊy ghÐp bé phËn cña c¬ thÓ ph¶i ®îc sù ®ång ý cña ngêi ®ã; nÕu ngêi ®ã cha thµnh niªn, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù hoÆc lµ bÖnh nh©n bÊt tØnh th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi gi¸m hé cña ngêi ®ã ®ång ýý; trong trêng hîp cã nguy c¬ ®e däa ®Õn tÝnh m¹ng cña bÖnh nh©n mµ kh«ng chê ®îc ý kiÕn cña nh÷ng ngêi trªn th× ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña ngêi ®øng ®Çu c¬ së y tÕ. 4. ViÖc mæ tö thi ®îc thùc hiÖn trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Cã sù ®ång ý cña ngêi qu¸ cè tríc khi ngêi ®ã chÕt; b) Cã sù ®ång ý cña cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi gi¸m hé khi kh«ng cã ý kiÕn cña ngêi qu¸ cè tríc khi ngêi ®ã chÕt; c) Theo quyÕt ®Þnh cña tæ chøc y tÕ, c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn trong trêng hîp cÇn thiÕt. §iÒu 33. QuyÒn hiÕn bé phËn c¬ thÓ C¸ nh©n cã quyÒn ®îc hiÕn bé phËn c¬ thÓ cña m×nh v× môc ®Ých ch÷a bÖnh cho ngêi kh¸c hoÆc nghiªn cøu khoa häc. ViÖc hiÕn vµ sö dông bé phËn c¬ thÓ ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 34. QuyÒn hiÕn x¸c, bé phËn c¬ thÓ sau khi chÕt C¸ nh©n cã quyÒn hiÕn x¸c, bé phËn c¬ thÓ cña m×nh sau khi chÕt v× môc ®Ých ch÷a bÖnh cho ngêi kh¸c hoÆc nghiªn cøu khoa häc. ViÖc hiÕn vµ sö dông x¸c, bé phËn c¬ thÓ cña ngêi chÕt ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 35. QuyÒn nhËn bé phËn c¬ thÓ ngêi C¸ nh©n cã quyÒn nhËn bé phËn c¬ thÓ cña ngêi kh¸c ®Ó ch÷a bÖnh cho 9 m×nh. Nghiªm cÊm viÖc nhËn, sö dông bé phËn c¬ thÓ cña ngêi kh¸c v× môc ®Ých th¬ng m¹i. §iÒu 36. QuyÒn x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh C¸ nh©n cã quyÒn ®îc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh. ViÖc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh cña mét ngêi ®îc thùc hiÖn trong trêng hîp giíi tÝnh cña ngêi ®ã bÞ khuyÕt tËt bÈm sinh hoÆc cha ®Þnh h×nh chÝnh x¸c mµ cÇn cã sù can thiÖp cña y häc nh»m x¸c ®Þnh râ vÒ giíi tÝnh. ViÖc x¸c ®Þnh l¹i giíi tÝnh ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 37. QuyÒn ®îc b¶o vÖ danh dù, nh©n phÈm, uy tÝn Danh dù, nh©n phÈm, uy tÝn cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. §iÒu 38. QuyÒn bÝ mËt ®êi t 1. QuyÒn bÝ mËt ®êi t cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. 2. ViÖc thu thËp, c«ng bè th«ng tin, t liÖu vÒ ®êi t cña c¸ nh©n ph¶i ®îc ngêi ®ã ®ång ý; trong trêng hîp ngêi ®ã ®· chÕt, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, cha ®ñ mêi l¨m tuæi th× ph¶i ®îc cha, mÑ, vî, chång, con ®· thµnh niªn hoÆc ngêi ®¹i diÖn cña ngêi ®ã ®ång ý, trõ trêng hîp thu thËp, c«ng bè th«ng tin, t liÖu theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan, tæ chøc cã thÈm quyÒn. 3. Th tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn, c¸c h×nh thøc th«ng tin ®iÖn tö kh¸c cña c¸ nh©n ®îc b¶o ®¶m an toµn vµ bÝ mËt. ViÖc kiÓm so¸t th tÝn, ®iÖn tho¹i, ®iÖn tÝn, c¸c h×nh thøc th«ng tin ®iÖn tö kh¸c cña c¸ nh©n ®îc thùc hiÖn trong trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh vµ ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn. §iÒu 39. QuyÒn kÕt h«n Nam, n÷ cã ®ñ ®iÒu kiÖn kÕt h«n theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cã quyÒn tù do kÕt h«n. ViÖc tù do kÕt h«n gi÷a nh÷ng ngêi thuéc c¸c d©n téc, t«n gi¸o kh¸c nhau, gi÷a nh÷ng ngêi theo t«n gi¸o vµ kh«ng theo t«n gi¸o, gi÷a c«ng d©n ViÖt Nam víi ngêi níc ngoµi ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. §iÒu 40. QuyÒn b×nh ®¼ng cña vî chång Vî, chång b×nh ®¼ng víi nhau, cã quyÒn, nghÜa vô ngang nhau vÒ mäi mÆt trong gia ®×nh vµ trong quan hÖ d©n sù, cïng nhau x©y dùng gia ®×nh no Êm, b×nh ®¼ng, tiÕn bé, h¹nh phóc, bÒn v÷ng. 10 §iÒu 41. QuyÒn ®îc hëng sù ch¨m sãc gi÷a c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh C¸c thµnh viªn trong gia ®×nh cã quyÒn ®îc hëng sù ch¨m sãc, gióp ®ì nhau phï hîp víi truyÒn thèng ®¹o ®øc tèt ®Ñp cña gia ®×nh ViÖt Nam. Con, ch¸u cha thµnh niªn ®îc hëng sù ch¨m sãc, nu«i dìng cña cha mÑ, «ng bµ; con, ch¸u cã bæn phËn kÝnh träng, ch¨m sãc vµ phông dìng cha mÑ, «ng bµ. §iÒu 42. QuyÒn ly h«n Vî, chång hoÆc c¶ hai ngêi cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n gi¶i quyÕt viÖc ly h«n. §iÒu 43. QuyÒn nhËn, kh«ng nhËn cha, mÑ, con 1. Ngêi kh«ng ®îc nhËn lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi kh¸c cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c ®Þnh m×nh lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi ®ã. 2. Ngêi ®îc nhËn lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi kh¸c cã quyÒn yªu cÇu c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn x¸c ®Þnh m×nh kh«ng ph¶i lµ cha, mÑ hoÆc lµ con cña ngêi ®ã. §iÒu 44. QuyÒn ®îc nu«i con nu«i vµ quyÒn ®îc nhËn lµm con nu«i QuyÒn ®îc nu«i con nu«i vµ quyÒn ®îc nhËn lµm con nu«i cña c¸ nh©n ®îc ph¸p luËt c«ng nhËn vµ b¶o hé. ViÖc nhËn con nu«i vµ ®îc nhËn lµm con nu«i ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 45. QuyÒn ®èi víi quèc tÞch C¸ nh©n cã quyÒn cã quèc tÞch. ViÖc c«ng nhËn, thay ®æi, nhËp quèc tÞch, th«i quèc tÞch ViÖt Nam ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quèc tÞch. §iÒu 46. QuyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë C¸ nh©n cã quyÒn bÊt kh¶ x©m ph¹m vÒ chç ë. ViÖc vµo chç ë cña mét ngêi ph¶i ®îc ngêi ®ã ®ång ý. ChØ trong trêng hîp ®îc ph¸p luËt quy ®Þnh vµ ph¶i cã quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn míi ®îc tiÕn hµnh kh¸m xÐt chç ë cña mét ngêi; viÖc kh¸m xÐt ph¶i theo tr×nh tù, thñ tôc do ph¸p luËt quy ®Þnh. §iÒu 47. QuyÒn tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o, theo hoÆc kh«ng theo mét t«n gi¸o nµo. 11 2. Kh«ng ai ®îc x©m ph¹m tù do tÝn ngìng, t«n gi¸o hoÆc lîi dông tÝn ngìng, t«n gi¸o ®Ó x©m ph¹m lîi Ých cña Nhµ níc, lîi Ých c«ng céng, quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi kh¸c. §iÒu 48. QuyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró. 2. QuyÒn tù do ®i l¹i, tù do c tró cña c¸ nh©n chØ cã thÓ bÞ h¹n chÕ theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan nhµ níc cã thÈm quyÒn vµ theo tr×nh tù, thñ tôc do ph¸p luËt quy ®Þnh. §iÒu 49. QuyÒn lao ®éng C¸ nh©n cã quyÒn lao ®éng. Mäi ngêi ®Òu cã quyÒn lµm viÖc, tù do lùa chän viÖc lµm, nghÒ nghiÖp, kh«ng bÞ ph©n biÖt ®èi xö vÒ d©n téc, giíi tÝnh, thµnh phÇn x· héi, tÝn ngìng, t«n gi¸o. §iÒu 50. QuyÒn tù do kinh doanh QuyÒn tù do kinh doanh cña c¸ nh©n ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. C¸ nh©n cã quyÒn lùa chän h×nh thøc, lÜnh vùc, ngµnh nghÒ kinh doanh, lËp doanh nghiÖp, tù do giao kÕt hîp ®ång, thuª lao ®éng vµ c¸c quyÒn kh¸c phï hîp víi quy ®Þnh cña ph¸p luËt. §iÒu 51. QuyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹o 1. C¸ nh©n cã quyÒn tù do nghiªn cøu khoa häc - kü thuËt, ph¸t minh, s¸ng chÕ, s¸ng kiÕn c¶i tiÕn kü thuËt, hîp lý ho¸ s¶n xuÊt, s¸ng t¸c, phª b×nh v¨n häc, nghÖ thuËt vµ tham gia c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu, s¸ng t¹o kh¸c. 2. QuyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹o ®îc t«n träng vµ ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. Kh«ng ai ®îc c¶n trë, h¹n chÕ quyÒn tù do nghiªn cøu, s¸ng t¹o cña c¸ nh©n. Môc 3 N¬i c tró §iÒu 52. N¬i c tró 1. N¬i c tró cña c¸ nh©n lµ n¬i ngêi ®ã thêng xuyªn sinh sèng. 2. Trêng hîp kh«ng x¸c ®Þnh ®îc n¬i c tró cña c¸ nh©n theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy th× n¬i c tró lµ n¬i ngêi ®ã ®ang sinh sèng. §iÒu 53. N¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn 1. N¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn lµ n¬i c tró cña cha, mÑ; nÕu cha, mÑ cã n¬i c tró kh¸c nhau th× n¬i c tró cña ngêi cha thµnh niªn lµ n¬i c tró cña cha 12 hoÆc mÑ mµ ngêi cha thµnh niªn thêng xuyªn chung sèng. 2. Ngêi cha thµnh niªn cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c víi n¬i c tró cña cha, mÑ nÕu ®îc cha, mÑ ®ång ý hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 54. N¬i c tró cña ngêi ®îc gi¸m hé 1. N¬i c tró cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé. 2. Ngêi ®îc gi¸m hé cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c víi n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé nÕu ®îc ngêi gi¸m hé ®ång ý hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh. §iÒu 55. N¬i c tró cña vî, chång 1. N¬i c tró cña vî, chång lµ n¬i vî, chång thêng xuyªn chung sèng. 2. Vî, chång cã thÓ cã n¬i c tró kh¸c nhau nÕu cã tho¶ thuËn. §iÒu 56. N¬i c tró cña qu©n nh©n 1. N¬i c tró cña qu©n nh©n ®ang lµm nghÜa vô qu©n sù lµ n¬i ®¬n vÞ cña qu©n nh©n ®ã ®ãng qu©n. 2. N¬i c tró cña sÜ quan qu©n ®éi, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp, c«ng nh©n, viªn chøc quèc phßng lµ n¬i ®¬n vÞ cña nh÷ng ngêi ®ã ®ãng qu©n, trõ trêng hîp hä cã n¬i c tró theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 52 cña Bé luËt nµy. §iÒu 57. N¬i c tró cña ngêi lµm nghÒ lu ®éng N¬i c tró cña ngêi lµm nghÒ lu ®éng trªn tµu, thuyÒn, ph¬ng tiÖn hµnh nghÒ lu ®éng kh¸c lµ n¬i ®¨ng ký tµu, thuyÒn, ph¬ng tiÖn ®ã, trõ trêng hîp hä cã n¬i c tró theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 52 cña Bé luËt nµy. Môc 4 GI¸M Hé §iÒu 58. Gi¸m hé 1. Gi¸m hé lµ viÖc c¸ nh©n, tæ chøc (sau ®©y gäi chung lµ ngêi gi¸m hé) ®îc ph¸p luËt quy ®Þnh hoÆc ®îc cö ®Ó thùc hiÖn viÖc ch¨m sãc vµ b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù (sau ®©y gäi chung lµ ngêi ®îc gi¸m hé). 2. Ngêi ®îc gi¸m hé bao gåm: a) Ngêi cha thµnh niªn kh«ng cßn cha, mÑ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc cha, mÑ hoÆc cha, mÑ ®Òu mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ Toµ ¸n h¹n chÕ quyÒn cña cha, mÑ hoÆc cha, mÑ kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc, gi¸o dôc ngêi cha thµnh niªn ®ã vµ nÕu cha, mÑ cã yªu cÇu; b) Ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 3. Ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi ®îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm a kho¶n 2 §iÒu nµy vµ 13 ngêi ®îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm b kho¶n 2 §iÒu nµy ph¶i cã ngêi gi¸m hé. 4. Mét ngêi cã thÓ gi¸m hé cho nhiÒu ngêi, nhng mét ngêi chØ cã thÓ ®îc mét ngêi gi¸m hé, trõ trêng hîp ngêi gi¸m hé lµ cha, mÑ hoÆc «ng, bµ theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 61 hoÆc kho¶n 3 §iÒu 62 cña Bé luËt nµy. §iÒu 59. Gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé 1. Ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm cö ngêi ®¹i diÖn lµm ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé ®Ó theo dâi, ®«n ®èc, kiÓm tra ngêi gi¸m hé trong viÖc thùc hiÖn gi¸m hé, xem xÐt, gi¶i quyÕt kÞp thêi nh÷ng ®Ò nghÞ, kiÕn nghÞ cña ngêi gi¸m hé liªn quan ®Õn viÖc gi¸m hé. Ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ vî, chång, cha, mÑ, con cña ngêi ®îc gi¸m hé; nÕu kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi nµy th× ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ «ng, bµ, anh ruét, chÞ ruét, em ruét cña ngêi ®îc gi¸m hé; nÕu còng kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi nµy th× ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé lµ b¸c, chó, cËu, c«, d× cña ngêi ®îc gi¸m hé. 2. Trong trêng hîp kh«ng cã ngêi th©n thÝch cña ngêi ®îc gi¸m hé hoÆc nh÷ng ngêi th©n thÝch kh«ng cö ®îc ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy th× Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé cö ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. 3. Ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé ph¶i lµ ngêi cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ. §iÒu 60. §iÒu kiÖn cña c¸ nh©n lµm ngêi gi¸m hé C¸ nh©n cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y cã thÓ lµm ngêi gi¸m hé: 1. Cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ; 2. Cã t c¸ch ®¹o ®øc tèt; kh«ng ph¶i lµ ngêi ®ang bÞ truy cøu tr¸ch nhiÖm h×nh sù hoÆc ngêi bÞ kÕt ¸n nhng cha ®îc xo¸ ¸n tÝch vÒ mét trong c¸c téi cè ý x©m ph¹m tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù, nh©n phÈm, tµi s¶n cña ngêi kh¸c; 3. Cã ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt b¶o ®¶m thùc hiÖn viÖc gi¸m hé. §iÒu 61. Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi cha thµnh niªn Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi cha thµnh niªn mµ kh«ng cßn c¶ cha vµ mÑ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc cha, mÑ hoÆc c¶ cha vµ mÑ ®Òu mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ Toµ ¸n h¹n chÕ quyÒn cña cha, mÑ hoÆc cha, mÑ kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc, gi¸o dôc ngêi cha thµnh niªn ®ã vµ nÕu cha, mÑ cã yªu cÇu, ®îc x¸c ®Þnh nh sau: 1. Trong trêng hîp anh ruét, chÞ ruét kh«ng cã tho¶ thuËn kh¸c th× anh c¶ hoÆc chÞ c¶ lµ ngêi gi¸m hé cña em cha thµnh niªn; nÕu anh c¶ hoÆc chÞ c¶ kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× anh, chÞ tiÕp theo lµ ngêi gi¸m hé; 2. Trong trêng hîp kh«ng cã anh ruét, chÞ ruét hoÆc anh ruét, chÞ ruét 14 kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× «ng néi, bµ néi, «ng ngo¹i, bµ ngo¹i lµ ngêi gi¸m hé; nÕu kh«ng cã ai trong sè nh÷ng ngêi th©n thÝch nµy cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× b¸c, chó, cËu, c«, d× lµ ngêi gi¸m hé. §iÒu 62. Ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù 1. Trong trêng hîp vî mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× chång lµ ngêi gi¸m hé; nÕu chång mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× vî lµ ngêi gi¸m hé. 2. Trong trêng hîp cha vµ mÑ ®Òu mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù hoÆc mét ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, cßn ngêi kia kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× ngêi con c¶ lµ ngêi gi¸m hé; nÕu ngêi con c¶ kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× ngêi con tiÕp theo lµ ngêi gi¸m hé. 3. Trong trêng hîp ngêi thµnh niªn mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù cha cã vî, chång, con hoÆc cã mµ vî, chång, con ®Òu kh«ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn lµm ngêi gi¸m hé th× cha, mÑ lµ ngêi gi¸m hé. §iÒu 63. Cö ngêi gi¸m hé Trong trêng hîp ngêi cha thµnh niªn, ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù kh«ng cã ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 61 vµ §iÒu 62 cña Bé luËt nµy th× Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬i c tró cña ngêi ®îc gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm cö ngêi gi¸m hé hoÆc ®Ò nghÞ mét tæ chøc ®¶m nhËn viÖc gi¸m hé. §iÒu 64. Thñ tôc cö ngêi gi¸m hé 1. ViÖc cö ngêi gi¸m hé ph¶i ®îc lËp thµnh v¨n b¶n, trong ®ã ghi râ lý do cö ngêi gi¸m hé, quyÒn, nghÜa vô cô thÓ cña ngêi gi¸m hé, t×nh tr¹ng tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé. 2. ViÖc cö ngêi gi¸m hé ph¶i ®îc sù ®ång ý cña ngêi ®îc cö lµm ngêi gi¸m hé. §iÒu 65. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé cha ®ñ mêi l¨m tuæi Ngêi gi¸m hé cña ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. Ch¨m sãc, gi¸o dôc ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù, trõ trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh ngêi cha ®ñ mêi l¨m tuæi cã thÓ tù m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù; 3. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 4. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. 15 §iÒu 66. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi Ngêi gi¸m hé cña ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù, trõ trêng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh ngêi tõ ®ñ mêi l¨m tuæi ®Õn cha ®ñ mêi t¸m tuæi cã thÓ tù m×nh x¸c lËp, thùc hiÖn giao dÞch d©n sù; 2. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 3. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 67. NghÜa vô cña ngêi gi¸m hé ®èi víi ngêi ®îc gi¸m hé mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù Ngêi gi¸m hé cña ngêi mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. Ch¨m sãc, b¶o ®¶m viÖc ®iÒu trÞ bÖnh cho ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong c¸c giao dÞch d©n sù; 3. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 4. B¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 68. QuyÒn cña ngêi gi¸m hé Ngêi gi¸m hé cã c¸c quyÒn sau ®©y: 1. Sö dông tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé ®Ó ch¨m sãc, chi dïng cho nh÷ng nhu cÇu cÇn thiÕt cña ngêi ®îc gi¸m hé; 2. §îc thanh to¸n c¸c chi phÝ cÇn thiÕt cho viÖc qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé; 3. §¹i diÖn cho ngêi ®îc gi¸m hé trong viÖc x¸c lËp, thùc hiÖn c¸c giao dÞch d©n sù nh»m b¶o vÖ quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña ngêi ®îc gi¸m hé. §iÒu 69. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé 1. Ngêi gi¸m hé cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé nh tµi s¶n cña chÝnh m×nh. 2. Ngêi gi¸m hé ®îc thùc hiÖn c¸c giao dÞch liªn quan ®Õn tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé v× lîi Ých cña ngêi ®îc gi¸m hé. ViÖc b¸n, trao ®æi, cho thuª, cho mîn, cho vay, cÇm cè, thÕ chÊp, ®Æt cäc vµ c¸c giao dÞch kh¸c ®èi víi tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín cña ngêi ®îc gi¸m hé ph¶i ®îc sù ®ång ý cña ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. Ngêi gi¸m hé kh«ng ®îc ®em tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé tÆng cho ngêi kh¸c. 3. C¸c giao dÞch d©n sù gi÷a ngêi gi¸m hé víi ngêi ®îc gi¸m hé cã liªn quan 16 ®Õn tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé ®Òu v« hiÖu, trõ trêng hîp giao dÞch ®îc thùc hiÖn v× lîi Ých cña ngêi ®îc gi¸m hé vµ cã sù ®ång ý cña ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. §iÒu 70. Thay ®æi ngêi gi¸m hé 1. Ngêi gi¸m hé ®îc thay ®æi trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Ngêi gi¸m hé kh«ng cßn ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i §iÒu 60 cña Bé luËt nµy; b) Ngêi gi¸m hé lµ c¸ nh©n chÕt hoÆc bÞ Toµ ¸n tuyªn bè mÊt tÝch, tæ chøc lµm gi¸m hé chÊm døt ho¹t ®éng; c) Ngêi gi¸m hé vi ph¹m nghiªm träng nghÜa vô gi¸m hé; d) Ngêi gi¸m hé ®Ò nghÞ ®îc thay ®æi vµ cã ngêi kh¸c nhËn lµm gi¸m hé. 2. Trong trêng hîp thay ®æi ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn th× nh÷ng ngêi ®îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 61 vµ §iÒu 62 cña Bé luËt nµy lµ ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn; nÕu kh«ng cã ngêi gi¸m hé ®¬ng nhiªn th× viÖc cö ngêi gi¸m hé ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 63 cña Bé luËt nµy. 3. Thñ tôc thay ®æi ngêi gi¸m hé ®îc cö ®îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 64 vµ §iÒu 71 cña Bé luËt nµy. §iÒu 71. ChuyÓn giao gi¸m hé cña ngêi gi¸m hé ®îc cö 1. Khi thay ®æi ngêi gi¸m hé th× trong thêi h¹n mêi l¨m ngµy, kÓ tõ ngµy cã ngêi gi¸m hé míi, ngêi ®· thùc hiÖn viÖc gi¸m hé ph¶i chuyÓn giao gi¸m hé cho ngêi thay thÕ m×nh. 2. ViÖc chuyÓn giao gi¸m hé ph¶i ®îc lËp thµnh v¨n b¶n, trong ®ã ghi râ lý do chuyÓn giao vµ t×nh tr¹ng tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé t¹i thêi ®iÓm chuyÓn giao. Ngêi cö ngêi gi¸m hé, ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé chøng kiÕn viÖc chuyÓn giao gi¸m hé. 3. Trong trêng hîp thay ®æi ngêi gi¸m hé v× lý do ngêi gi¸m hé lµ c¸ nh©n chÕt, bÞ Toµ ¸n tuyªn bè h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, mÊt tÝch; tæ chøc lµm gi¸m hé chÊm døt ho¹t ®éng th× ngêi cö ngêi gi¸m hé lËp biªn b¶n, ghi râ t×nh tr¹ng tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé, quyÒn, nghÜa vô ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn viÖc gi¸m hé ®Ó chuyÓn giao cho ngêi gi¸m hé míi víi sù chøng kiÕn cña ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. 4. ViÖc chuyÓn giao gi¸m hé ph¶i ®îc Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬i c tró cña ngêi gi¸m hé míi c«ng nhËn. §iÒu 72. ChÊm døt viÖc gi¸m hé ViÖc gi¸m hé chÊm døt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: 1. Ngêi ®îc gi¸m hé ®· cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ; 2. Ngêi ®îc gi¸m hé chÕt; 17 3. Cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé ®· cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn quyÒn, nghÜa vô cña m×nh; 4. Ngêi ®îc gi¸m hé ®îc nhËn lµm con nu«i. §iÒu 73. HËu qu¶ chÊm døt viÖc gi¸m hé 1. Khi viÖc gi¸m hé chÊm døt th× trong thêi h¹n ba th¸ng, kÓ tõ thêi ®iÓm chÊm døt viÖc gi¸m hé, ngêi gi¸m hé thanh to¸n tµi s¶n víi ngêi ®îc gi¸m hé hoÆc víi cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé. Trong trêng hîp ngêi ®îc gi¸m hé chÕt th× trong thêi h¹n ba th¸ng, kÓ tõ thêi ®iÓm chÊm døt viÖc gi¸m hé, ngêi gi¸m hé thanh to¸n tµi s¶n víi ngêi thõa kÕ cña ngêi ®îc gi¸m hé; nÕu hÕt thêi h¹n ®ã mµ cha x¸c ®Þnh ®îc ngêi thõa kÕ th× ngêi gi¸m hé tiÕp tôc qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®îc gi¸m hé cho ®Õn khi tµi s¶n ®îc gi¶i quyÕt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thõa kÕ vµ th«ng b¸o cho Uû ban nh©n d©n x·, phêng, thÞ trÊn n¬i ngêi ®îc gi¸m hé c tró. ViÖc thanh to¸n tµi s¶n ®îc thùc hiÖn víi sù gi¸m s¸t cña ngêi gi¸m s¸t viÖc gi¸m hé. 2. C¸c quyÒn, nghÜa vô ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch d©n sù v× lîi Ých cña ngêi ®îc gi¸m hé ®îc ngêi gi¸m hé thùc hiÖn nh sau: a) ChuyÓn cho ngêi ®îc gi¸m hé khi ngêi nµy ®· cã n¨ng lùc hµnh vi d©n sù ®Çy ®ñ; b) ChuyÓn cho cha, mÑ cña ngêi ®îc gi¸m hé trong trêng hîp quy ®Þnh t¹i kho¶n 3 vµ kho¶n 4 §iÒu 72 cña Bé luËt nµy; c) ChuyÓn cho ngêi thõa kÕ cña ngêi ®îc gi¸m hé khi ngêi ®îc gi¸m hé chÕt. Môc 5 th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró, TUYªN Bè MÊT TÝCH, TUYªN Bè CHÕT §iÒu 74. Yªu cÇu th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró vµ qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®ã Khi mét ngêi biÖt tÝch s¸u th¸ng liÒn trë lªn th× nh÷ng ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n th«ng b¸o t×m kiÕm ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông d©n sù vµ cã thÓ yªu cÇu Toµ ¸n ¸p dông biÖn ph¸p qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt quy ®Þnh t¹i §iÒu 75 cña Bé luËt nµy. §iÒu 75. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró 1. Theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n giao tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cho nh÷ng ngêi sau ®©y qu¶n lý: a) §èi víi tµi s¶n ®· ®îc ngêi v¾ng mÆt uû quyÒn qu¶n lý th× ngêi ®îc uû 18 quyÒn tiÕp tôc qu¶n lý; b) §èi víi tµi s¶n chung th× do chñ së h÷u chung cßn l¹i qu¶n lý; c) Tµi s¶n do vî hoÆc chång ®ang qu¶n lý th× vî hoÆc chång tiÕp tôc qu¶n lý; nÕu vî hoÆc chång chÕt hoÆc mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, bÞ h¹n chÕ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù th× con ®· thµnh niªn hoÆc cha, mÑ cña ngêi v¾ng mÆt qu¶n lý. 2. Trong trêng hîp kh«ng cã nh÷ng ngêi ®îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy th× Toµ ¸n chØ ®Þnh mét ngêi trong sè nh÷ng ngêi th©n thÝch cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró qu¶n lý tµi s¶n; nÕu kh«ng cã ngêi th©n thÝch th× Toµ ¸n chØ ®Þnh ngêi kh¸c qu¶n lý tµi s¶n. §iÒu 76. NghÜa vô cña ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró Ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cã c¸c nghÜa vô sau ®©y: 1. Gi÷ g×n, b¶o qu¶n tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt nh tµi s¶n cña chÝnh m×nh; 2. B¸n ngay tµi s¶n lµ hoa mµu, s¶n phÈm kh¸c cã nguy c¬ bÞ h háng; 3. Thùc hiÖn nghÜa vô cÊp dìng, thanh to¸n nî ®Õn h¹n cña ngêi v¾ng mÆt b»ng tµi s¶n cña ngêi ®ã theo quyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n; 4. Giao l¹i tµi s¶n cho ngêi v¾ng mÆt khi ngêi nµy trë vÒ vµ ph¶i th«ng b¸o cho Toµ ¸n biÕt; nÕu cã lçi trong viÖc qu¶n lý tµi s¶n mµ g©y thiÖt h¹i th× ph¶i båi thêng. §iÒu 77. QuyÒn cña ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró Ngêi qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró cã c¸c quyÒn sau ®©y: 1. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt; 2. TrÝch mét phÇn tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt ®Ó thùc hiÖn nghÜa vô cÊp dìng, nghÜa vô thanh to¸n nî ®Õn h¹n cña ngêi v¾ng mÆt; 3. §îc thanh to¸n c¸c chi phÝ cÇn thiÕt trong viÖc qu¶n lý tµi s¶n. §iÒu 78. Tuyªn bè mét ngêi mÊt tÝch 1. Khi mét ngêi biÖt tÝch hai n¨m liÒn trë lªn, mÆc dï ®· ¸p dông ®Çy ®ñ c¸c biÖn ph¸p th«ng b¸o, t×m kiÕm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông d©n sù nhng vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc vÒ viÖc ngêi ®ã cßn sèng hay ®· chÕt th× theo yªu cÇu cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n cã thÓ tuyªn bè ngêi ®ã mÊt tÝch. Thêi h¹n hai n¨m ®îc tÝnh tõ ngµy biÕt ®îc tin tøc cuèi cïng vÒ ngêi ®ã; nÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®îc ngµy cã tin tøc cuèi cïng th× thêi h¹n nµy ®îc tÝnh tõ ngµy ®Çu tiªn cña th¸ng tiÕp theo th¸ng cã tin tøc cuèi cïng; nÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®îc ngµy, th¸ng cã tin tøc cuèi cïng th× thêi h¹n nµy ®îc tÝnh tõ ngµy ®Çu tiªn cña n¨m tiÕp theo n¨m cã tin tøc cuèi cïng. 19 2. Trong trêng hîp vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch xin ly h«n th× Toµ ¸n gi¶i quyÕt cho ly h«n. §iÒu 79. Qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch Ngêi ®ang qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi v¾ng mÆt t¹i n¬i c tró quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 75 cña Bé luËt nµy tiÕp tôc qu¶n lý tµi s¶n cña ngêi ®ã khi ngêi ®ã bÞ Toµ ¸n tuyªn bè mÊt tÝch vµ cã c¸c quyÒn, nghÜa vô quy ®Þnh t¹i §iÒu 76 vµ §iÒu 77 cña Bé luËt nµy. Trong trêng hîp Toµ ¸n gi¶i quyÕt cho vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch ly h«n th× tµi s¶n cña ngêi mÊt tÝch ®îc giao cho con ®· thµnh niªn hoÆc cha, mÑ cña ngêi mÊt tÝch qu¶n lý; nÕu kh«ng cã nh÷ng ngêi nµy th× giao cho ngêi th©n thÝch cña ngêi mÊt tÝch qu¶n lý; nÕu kh«ng cã ngêi th©n thÝch th× Toµ ¸n chØ ®Þnh ngêi kh¸c qu¶n lý tµi s¶n. §iÒu 80. Huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi mÊt tÝch 1. Khi ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸c thùc lµ ngêi ®ã cßn sèng th× theo yªu cÇu cña ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi mÊt tÝch. 2. Ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ ®îc nhËn l¹i tµi s¶n do ngêi qu¶n lý tµi s¶n chuyÓn giao sau khi ®· thanh to¸n chi phÝ qu¶n lý. 3. Trong trêng hîp vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch ®· ®îc ly h«n th× dï ngêi bÞ tuyªn bè mÊt tÝch trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸c thùc lµ ngêi ®ã cßn sèng, quyÕt ®Þnh cho ly h«n vÉn cã hiÖu lùc ph¸p luËt. §iÒu 81. Tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt 1. Ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan cã thÓ yªu cÇu Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt trong c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Sau ba n¨m, kÓ tõ ngµy quyÕt ®Þnh tuyªn bè mÊt tÝch cña Toµ ¸n cã hiÖu lùc ph¸p luËt mµ vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng; b) BiÖt tÝch trong chiÕn tranh sau n¨m n¨m, kÓ tõ ngµy chiÕn tranh kÕt thóc mµ vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng; c) BÞ tai n¹n hoÆc th¶m häa, thiªn tai mµ sau mét n¨m, kÓ tõ ngµy tai n¹n hoÆc th¶m ho¹, thiªn tai ®ã chÊm døt vÉn kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng, trõ trêng hîp ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c; d) BiÖt tÝch n¨m n¨m liÒn trë lªn vµ kh«ng cã tin tøc x¸c thùc lµ cßn sèng; thêi h¹n nµy ®îc tÝnh theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 78 cña Bé luËt nµy. 2. Tuú tõng trêng hîp, Toµ ¸n x¸c ®Þnh ngµy chÕt cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt c¨n cø vµo c¸c trêng hîp quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu nµy. 20 §iÒu 82. Quan hÖ nh©n th©n vµ quan hÖ tµi s¶n cña ngêi bÞ Toµ ¸n tuyªn bè lµ ®· chÕt 1. Khi quyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt cã hiÖu lùc ph¸p luËt th× quan hÖ vÒ h«n nh©n, gia ®×nh vµ c¸c quan hÖ nh©n th©n kh¸c cña ngêi ®ã ®îc gi¶i quyÕt nh ®èi víi ngêi ®· chÕt. 2. Quan hÖ tµi s¶n cña ngêi bÞ Toµ ¸n tuyªn bè lµ ®· chÕt ®îc gi¶i quyÕt nh ®èi víi ngêi ®· chÕt; tµi s¶n cña ngêi ®ã ®îc gi¶i quyÕt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thõa kÕ. §iÒu 83. Huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè mét ngêi lµ ®· chÕt 1. Khi mét ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt trë vÒ hoÆc cã tin tøc x¸c thùc lµ ngêi ®ã cßn sèng th× theo yªu cÇu cña ngêi ®ã hoÆc cña ngêi cã quyÒn, lîi Ých liªn quan, Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè ngêi ®ã lµ ®· chÕt. 2. Quan hÖ nh©n th©n cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®îc kh«i phôc khi Toµ ¸n ra quyÕt ®Þnh huû bá quyÕt ®Þnh tuyªn bè ngêi ®ã lµ ®· chÕt, trõ c¸c trêng hîp sau ®©y: a) Vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®· ®îc Toµ ¸n cho ly h«n theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 2 §iÒu 78 cña Bé luËt nµy th× quyÕt ®Þnh cho ly h«n vÉn cã hiÖu lùc ph¸p luËt; b) Vî hoÆc chång cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt ®· kÕt h«n víi ngêi kh¸c th× viÖc kÕt h«n ®ã vÉn cã hiÖu lùc ph¸p luËt. 3. Ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt mµ cßn sèng cã quyÒn yªu cÇu nh÷ng ngêi ®· nhËn tµi s¶n thõa kÕ tr¶ l¹i tµi s¶n, gi¸ trÞ tµi s¶n hiÖn cßn. Trong trêng hîp ngêi thõa kÕ cña ngêi bÞ tuyªn bè lµ ®· chÕt biÕt ngêi nµy cßn sèng mµ cè t×nh giÊu giÕm nh»m hëng thõa kÕ th× ngêi ®ã ph¶i hoµn tr¶ toµn bé tµi s¶n ®· nhËn, kÓ c¶ hoa lîi, lîi tøc; nÕu g©y thiÖt h¹i th× ph¶i båi th êng. Ch¬ng IV PH¸P NH©N Môc 1 NH÷NG QUY ®ÞNH CHUNG VÒ PH¸P NH©N §iÒu 84. Ph¸p nh©n Mét tæ chøc ®îc c«ng nhËn lµ ph¸p nh©n khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn sau ®©y: 1. §îc thµnh lËp hîp ph¸p; 2. Cã c¬ cÊu tæ chøc chÆt chÏ;
- Xem thêm -