Luận án tiến sĩ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG VÀ TRẢ LƯƠNG TẠI CÔNG TY TNHH KONDO VIỆT NAM

  • Số trang: 210 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 17 |
  • Lượt tải: 0
nguyen-thanhbinh

Đã đăng 8358 tài liệu

Mô tả:

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n --------------------------- nguyÔn mËu quyÕt Ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp viÖt nam Chuyªn ngµnh: Kinh tÕ, qu¶n lý vµ KHH KTQD M· sè: 62.31.09.01 LuËn ¸n tiÕn sü kinh tÕ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. PGS-TS. Lª V¨n T©m 2. TS. TrÇn ViÖt L©m Hµ néi - 2008 2 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc vµ cã nguån gèc râ rµng. C¸c kÕt qu¶ nªu trong luËn ¸n ch−a tõng ®−îc ai c«ng bè trong bÊt kú mét c«ng tr×nh nµo kh¸c. Nghiªn cøu sinh NguyÔn MËu QuyÕt 3 Nh÷ng tõ viÕt t¾t trong luËn ¸n ASEAN : HiÖp héi c¸c n−íc §«ng Nam ¸ CN : C«ng nghiÖp CNH, H§H : C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ CNXH : Chñ nghÜa x? héi CTCP : C«ng ty cæ phÇn CTHD : C«ng ty hîp danh DN : Doanh nghiÖp DNCN : Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp DNNVV : Doanh nghiÖp nhá vµ võa DNTN : Doanh nghiÖp t− nh©n GDP : Thu nhËp quèc néi KTNN : Kinh tÕ nhµ n−íc KTTN : Kinh tÕ t− nh©n KTTT : Kinh tÕ thÞ tr−êng KTXH : Kinh tÕ x? héi NHTM : Ng©n hµng th−¬ng m¹i NSNN : Ng©n s¸ch nhµ n−íc NQTW : NghÞ quyÕt trung −¬ng SXKD : S¶n xuÊt kinh doanh TNHH : Tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n TSC§ : Tµi s¶n cè ®Þnh UBND : Uû ban nh©n d©n USD : §« la Mü VCCI : Phßng th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp ViÖt Nam XHCN : X? héi chñ nghÜa WTO : Tæ chøc Th−¬ng m¹i ThÕ giíi 4 Môc lôc Trang 2 Lêi cam ®oan Danh môc nh÷ng tõ viÕt t¾t trong luËn ¸n 3 Môc lôc 4 PhÇn më ®Çu 5 Ch−¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n 9 vÒ ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp 1.1 Kh¸i niÖm, vai trß cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 9 1.2. Nh©n tè chñ yÕu ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 20 1.3. ChØ tiªu ®¸nh gi¸ sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 24 1.4. Kinh nghiÖm ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 29 Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng ph¸t triÓn 39 lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam 2.1 Kh¸i qu¸t vÒ c«ng nghiÖp ViÖt Nam. 39 2.2. Thùc tr¹ng ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. 44 2.3. §¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp nh÷ng n¨m qua. 81 Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn 100 lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam 3.1. Quan ®iÓm vµ ®Þnh h−íng ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 100 3.2. Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. 113 KÕt luËn 151 Danh môc c¸c c«ng tr×nh cña t¸c gi¶ ®? c«ng bè liªn quan ®Õn luËn ¸n 153 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 154 Phô lôc 161 5 phÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi luËn ¸n. §Ó ®−a n−íc ta trë thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp vµo n¨m 2020 nh− NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø X ®Ò ra, ®ßi hái chóng ta ph¶i cã ®−îc nh÷ng c¬ chÕ, chÝnh s¸ch vµ gi¶i ph¸p thÝch hîp nh»m huy ®éng mäi nguån lùc cña ®Êt n−íc tËp trung cho ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp nãi riªng. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®−êng lèi ®æi míi cña §¶ng vµ chÝnh s¸ch ph¸p luËt cña Nhµ n−íc ®? khai th¸c cã hiÖu qu¶ h¬n c¸c nguån lùc cña ®Êt n−íc, ®éng viªn, khuyÕn khÝch ng−êi d©n ®Çu t− ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, lµm giµu cho b¶n th©n vµ cho ®Êt n−íc. Trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp, chóng ta còng ®? ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu nhÊt ®Þnh vµ nÒn c«ng nghiÖp n−íc ta ngµy mét ph¸t triÓn. Tuy nhiªn, viÖc huy ®éng vµ khai th¸c nguån lùc trong d©n vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ. TiÒm n¨ng trong d©n vÉn cßn nhiÒu nh−ng ch−a thËt sù m¹nh d¹n ®Çu t− vµo s¶n xuÊt kinh doanh, ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp. V× vËy, viÖc t×m ra gi¶i ph¸p ®Ó huy ®éng, khai th¸c tèi ®a vµ cã hiÖu qu¶ nguån lùc trong d©n cho ph¸t triÓn c«ng nghiÖp lµ viÖc lµm cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch, lµm sao ®Ó ng−êi d©n m¹nh d¹n h¬n n÷a trong viÖc bá vèn, c«ng søc vµ trÝ tuÖ ®Çu t− vµo s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, qua ®ã gãp phÇn ®−a n−íc ta nhanh chãng trë thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp. XuÊt ph¸t tõ lý do ®ã, t¸c gi¶ luËn ¸n ®? chän ®Ò tµi “Ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam” ®Ó tËp trung nghiªn cøu. 2. Kh¸i qu¸t lÞch sö nghiªn cøu. Trong thêi gian qua ®? cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ doanh nghiÖp nãi chung vµ doanh nghiÖp c«ng nghiÖp nãi riªng, nh−ng ch−a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu vÒ viÖc ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong 6 c«ng nghiÖp ®−îc c«ng bè. ë mét gi¸c ®é nhÊt ®Þnh, liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nµy cã luËn ¸n tiÕn sÜ cña nghiªn cøu sinh Ph¹m V¨n Hång (2007), víi ®Ò tµi “Ph¸t triÓn doanh nghiÖp võa vµ nhá ë ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ”. LuËn ¸n nµy nghiªn cøu mét c¸ch chung nhÊt vÒ doanh nghiÖp võa vµ nhá, mµ chñ yÕu lµ doanh nghiÖp t− nh©n ë tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc ngµnh nghÒ vµ ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p chung nhÊt cho ph¸t triÓn doanh nghiÖp võa vµ nhá. LuËn ¸n tiÕn sÜ cña nghiªn cøu sinh Lª Xu©n Tr−êng (2006), víi ®Ò tµi “ChÝnh s¸ch thuÕ víi viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ngµnh c«ng nghiÖp ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ”, còng chØ ®Ò cËp riªng ®Õn t¸c ®éng, ¶nh h−ëng cña chÝnh s¸ch thuÕ ®èi víi n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vµ ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p trong ph¹m vi vÒ chÝnh s¸ch thuÕ. Liªn quan ®Õn chÝnh s¸ch thuÕ ®èi víi doanh nghiÖp c«ng nghiÖp, tr−íc ®ã cã LuËn ¸n tiÕn sÜ cña nghiªn cøu sinh T¹ V¨n Lîi (2003), víi ®Ò tµi “Hoµn thiÖn viÖc sö dông c«ng cô thuÕ trong qu¶n lý Nhµ n−íc ®èi víi doanh nghiÖp c«ng nghiÖp ngoµi quèc doanh ë ViÖt Nam”, LuËn ¸n còng ®? tËp trung vµo nghiªn cøu vÒ doanh nghiÖp c«ng nghiÖp ngoµi quèc doanh, bao trïm c¶ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi, doanh nghiÖp tËp thÓ vµ còng chØ d−íi gi¸c ®é ¶nh h−ëng, t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch thuÕ vµ ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p ®Ó Nhµ n−íc sö dông c«ng cô thuÕ trong qu¶n lý doanh nghiÖp c«ng nghiÖp ngoµi quèc doanh. LuËn ¸n TiÕn sÜ LuËt häc cña nghiªn cøu sinh NguyÔn Thanh Ho¸(2002), víi ®Ò tµi “§æi míi vµ hoµn thiÖn qu¶n lý Nhµ n−íc b»ng ph¸p luËt ®èi víi c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ t− nh©n ë ViÖt Nam hiÖn nay”, h−íng vµo nghiªn cøu vµ ®Ò ra gi¶i ph¸p hoµn thiÖn ph¸p luËt ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n−íc ®èi víi doanh nghiÖp t− nh©n nãi chung. §Ò tµi nghiªn cøu ë cÊp Nhµ n−íc tr−íc ®ã cã ®Ò tµi “ChÝnh s¸ch c«ng nghiÖp ViÖt Nam” do nhãm t¸c gi¶ PGS.TS Mai Ngäc C−êng, PGS.TS Phan §¨ng TuÊt, PGS.TS NguyÔn Duy Bét vµ Th.S Ph¹m Th¸i H−ng thùc hiÖn n¨m 2000. §Ò tµi nghiªn cøu tæng quan chÝnh s¸ch c«ng 7 nghiÖp trªn ph−¬ng diÖn lý thuyÕt vµ thùc tiÔn, lµm nÒn t¶ng cho viÖc nghiªn cøu chÝnh s¸ch ë c¸c ngµnh c«ng nghiÖp cô thÓ, ®ång thêi ®−a ra c¸c khuyÕn nghÞ ®Ó x©y dùng vµ hoµn thiÖn chÝnh s¸ch c«ng nghiÖp cña ViÖt Nam nh÷ng n¨m tiÕp theo. Do vËy, nh÷ng vÊn ®Ò ®Æc thï cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn hiÖn nay ch−a ®−îc ®Ò cËp ®Õn trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu tr−íc ®ã mµ nghiªn cøu sinh ®−îc biÕt. 3. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn ¸n. 3.1. §èi t−îng nghiªn cøu: LuËn ¸n tËp trung nghiªn cøu c¸c doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam trªn nhiÒu gi¸c ®é kh¸c nhau nh− quy m«, ph©n bè, vèn, lao ®éng, lo¹i h×nh, kÕt qu¶ vµ hiÖu qu¶ kinh doanh. 3.2. Ph¹m vi nghiªm cøu: LuËn ¸n giíi h¹n ph¹m vi nghiªn cøu trong ngµnh c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam vµ tËp trung vµo giai ®o¹n tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2007. 4. Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn ¸n. LuËn ¸n tËp trung nghiªn cøu vµ ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p hç trî tæng thÓ trªn ph−¬ng diÖn vÜ m« nh»m ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam nãi riªng, còng nh− hç trî ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n ViÖt Nam nãi chung. 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña luËn ¸n. Trªn c¬ së ph−¬ng ph¸p luËn duy vËt lÞch sö vµ duy vËt biÖn chøng, LuËn ¸n sö dông tæng hîp c¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cô thÓ nh− ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch, thèng kª vµ ph−¬ng ph¸p thùc chøng th«ng qua c¸c c«ng cô tæng hîp, so s¸nh tõ c¸c d?y sè liÖu thèng kª, ®iÒu tra cña Tæng côc thèng kª, phßng Th−¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ViÖt Nam. 8 Trong nghiªn cøu, t¸c gi¶ cßn tiÕn hµnh tham vÊn ý kiÕn cña c¸c nhµ doanh nghiÖp, c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c¸c chuyªn gia nghiªn cøu trong lÜnh vùc ph¸t triÓn doanh nghiÖp vµ c«ng nghiÖp. 6. §ãng gãp khoa häc cña LuËn ¸n. - HÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. - Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c ho¹t ®éng cña Nhµ n−íc, hÖ thèng chÝnh s¸ch, v¨n b¶n ph¸p luËt cña Nhµ n−íc hç trî doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ph¸t triÓn vµ hiÖu qu¶ cña nã ®èi víi sù ph¸t triÓn doanh nghiÖp. - §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn toµn diÖn m¹nh mÏ vµ cã hiÖu qu¶ h¬n n÷a lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. 7. Néi dung vµ kÕt cÊu cña luËn ¸n. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn ¸n gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp ViÖt Nam. 9 Ch−¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp 1.1. Kh¸i niÖm, vai trß cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 1.1.1. Kh¸i niÖm doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp . 1.1.1.1. Së h÷u t− nh©n vµ kinh tÕ t− nh©n. Së h÷u lµ quan hÖ gi÷a ng−êi víi ng−êi th«ng qua ®èi t−îng së h÷u. Nã lµ quan hÖ kinh tÕ kh¸ch quan, lµ mét mÆt c¬ b¶n cña quan hÖ s¶n xuÊt, vËn ®éng vµ biÕn ®æi cïng víi hÖ thèng kinh tÕ – x? héi. Së h÷u khi ®−îc thÓ chÕ ho¸ vÒ mÆt ph¸p lý gäi lµ chÕ ®é së h÷u. Cïng víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña tr×nh ®é lùc l−îng s¶n xuÊt vµ tr×nh ®é ph©n c«ng lao ®éng x? héi, së h÷u tån t¹i d−íi nh÷ng h×nh thøc kh¸c nhau. Cho ®Õn nay, lo¹i ng−êi ®? tr¶i qua nhiÒu h×nh thøc së h÷u, ph¸t triÓn qua c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau tõ së h÷u bé l¹c, ®Õn c¸c h×nh thøc së h÷u t− nh©n vµ së h÷u x? héi chñ nghÜa. Trong x? héi hiÖn ®¹i ngµy nay, phÇn lín c¸c quan ®iÓm ®Òu cho r»ng mÆc dï rÊt phong phó, ®a d¹ng nh−ng trªn thùc tÕ chØ tån t¹i ba h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n: Së h÷u nhµ n−íc, së h÷u t− nh©n vµ së h÷u hçn hîp. §¹i héi §¶ng X cña §¶ng ta x¸c ®Þnh, hiÖn nay ë n−íc ta cã ba h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n: Së h÷u toµn d©n, së h÷u tËp thÓ vµ së h÷u t− nh©n [11,Tr83]. Bé LuËt D©n sù n¨m 2005 cña n−íc ta chØ râ: Së h÷u t− nh©n lµ së h÷u cña c¸ nh©n ®èi víi tµi s¶n hîp ph¸p cña hä. Së h÷u t− nh©n bao gåm: Së h÷u c¸ thÓ, së h÷u tiÓu chñ vµ së h÷u t− b¶n t− nh©n [75]. §©y lµ kh¸i niÖm mang tÝnh kh¸i qu¸t cao, cho thÊy së h÷u t− nh©n bao hµm hai lÜnh vùc: Thø nhÊt, lÜnh vùc tiªu dïng c¸ nh©n, mµ ta th−êng hiÓu lµ së h÷u c¸ nh©n; Thø hai, lÜnh 10 vùc së h÷u vÒ c¸c nguån lùc ®−îc ®−a vµo s¶n xuÊt, mµ ta th−êng hiÓu lµ së h÷u t− nh©n. Tõ c¸ch tiÕp cËn së h÷u víi t− c¸ch lµ mét quan hÖ x? héi vÒ kinh tÕ, cã thÓ ®−a ra kh¸i niÖm vÒ së h÷u t− nh©n nh− sau: Së h÷u t− nh©n lµ h×nh thøc së h÷u cña c¸ nh©n nh÷ng nhµ s¶n xuÊt kinh doanh vÒ c¸c nguån lùc s¶n xuÊt ®−îc ®Çu t− vµo c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt, kinh doanh trong nÒn kinh tÕ. C¸ nh©n tù quyÕt ®Þnh, tù chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc ph¸p luËt vÒ hµnh vi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. Nh÷ng nguån lùc s¶n xuÊt nµy thuéc quyÒn sö dông, ®Þnh ®o¹t vµ h−ëng lîi cña c¸ nh©n ng−êi së h÷u. Trªn c¬ së quan niÖm vÒ së h÷u t− nh©n, hiÖn nay vÉn ®ang tån t¹i nhiÒu c¸ch lý gi¶i kh¸c nhau vÒ KTTN. Cã ng−êi cho r»ng “Kinh tÕ t− nh©n” ®ång nghÜa víi “Kinh tÕ t− b¶n t− nh©n”. Cã ng−êi l¹i ®ång nhÊt KTTN víi kinh tÕ ngoµi quèc doanh, theo ®ã mét doanh nghiÖp hay c«ng ty … sÏ ®−îc coi lµ ngoµi quèc doanh nÕu nh− t− nh©n lµm chñ trªn 50% vèn cña doanh nghiÖp [47]. Niªn gi¸m cña Tæng côc Thèng kª hiÖn nay vÉn th−êng dïng kh¸i niÖm “Ngoµi quèc doanh”, theo ®ã c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh bao gåm: TËp thÓ, t− nh©n, c¸ thÓ, hçn hîp. Riªng khu vùc cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi l¹i ®−îc t¸ch riªng. Quan ®iÓm kh¸c l¹i cho r»ng kinh tÕ cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi còng n»m trong kinh tÕ t− nh©n. Theo V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø 5 Ban chÊp hµnh trung −¬ng §¶ng kho¸ IX, th×: “Kinh tÕ t− nh©n gåm kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t− b¶n t− nh©n, ho¹t ®éng d−íi h×nh thøc hé kinh doanh c¸ thÓ vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp cña t− nh©n” [13]. Nh− vËy, khu vùc KTTN cã thÓ ®−îc hiÓu vµ ®−îc ®−îc ph©n thµnh: Kinh tÕ c¸ thÓ tiÓu chñ – hé gia ®×nh vµ kinh tÕ t− b¶n t− nh©n. §©y lµ hai bé phËn cÊu thµnh KTTN gièng nhau vÒ nÒn t¶ng quan hÖ së h÷u, nh−ng kh¸c nhau vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n xuÊt vµ b¶n chÊt cña quan hÖ s¶n xuÊt. Trong kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ, hé gia ®×nh viÖc tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, ho¹t ®éng kinh tÕ phÇn lín ®Òu dùa hoµn toµn vµo lao ®éng 11 cña gia ®×nh, cña b¶n th©n, nÕu cã thuª thªm lao ®éng còng chØ cã tÝnh chÊt phô trî trong mét sè kh©u, mét kho¶ng thêi gian nµo ®ã. VÒ c¬ b¶n, hä ®Òu s¶n xuÊt kinh doanh b»ng nguån vèn tù cã cña gia ®×nh lµ chÝnh, nÕu cã vay thªm còng kh«ng nhiÒu. Quy m« ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh nhá, sù hîp t¸c, liªn doanh, liªn kÕt gi÷a hä kh«ng cã hoÆc láng lÎo vµ vÒ mÆt ph¸p luËt, tÝnh rµng buéc, qu¶n lý vÒ mÆt ph¸p luËt kh«ng chÆt chÏ. Kh¸c víi kinh tÕ c¸ thÓ tiÓu chñ, hé gia ®×nh, kinh tÕ t− b¶n t− nh©n ho¹t ®éng cã quy m« lín vµ chñ yÕu sö dông lao ®éng lµm thuª ®Ó t¹o ra lîi nhuËn (gi¸ trÞ thÆng d−). VÒ mÆt ph¸p luËt, viÖc tæ chøc ho¹t ®éng, h×nh thøc ph¸p lý cña kinh tÕ t− b¶n t− nh©n ®−îc ph¸p luËt quy ®Þnh chÆt chÏ vµ ®−îc tæ chøc d−íi h×nh thøc c¸c doanh nghiÖp (c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH, c«ng ty hîp danh, doanh nghiÖp t− nh©n). CÇn ph©n biÖt kinh tÕ t− nh©n víi kinh tÕ tËp thÓ, kinh tÕ tËp thÓ, tuy còng do ng−êi d©n hîp thµnh, nh−ng vèn, ph−¬ng thøc qu¶n lý vµ ph©n phèi lîi nhuËn kh«ng cßn mang tÝnh t− nh©n vµ nÒn t¶ng cña nã lµ së h÷u tËp thÓ. 1.1.1.2. Kh¸i niÖm doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. Theo LuËt Doanh nghiÖp 2005, th×: “Doanh nghiÖp lµ mét tæ chøc kinh tÕ cã tªn riªng, cã tµi s¶n, cã trô së giao dÞch æn ®Þnh, ®−îc ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt nh»m môc ®Ých thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh. Kinh doanh lµ viÖc thùc hiÖn liªn tôc mét, mét sè hoÆc tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh ®Çu t− tõ s¶n xuÊt ®Õn tiªu thô s¶n phÈm hoÆc cung øng dÞch vô trªn thÞ tr−êng nh»m môc ®Ých sinh lîi” [30]. Trªn c¬ së kh¸i niÖm doanh nghiÖp chung nhÊt ®? ®−îc LuËt Doanh nghiÖp 2005 ®−a ra, c¸c ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vÒ së h÷u t− nh©n vµ KTTN, cã thÓ ®−a ra mét kh¸i niÖm vÒ doanh nghiÖp t− nh©n nh− sau: Doanh nghiÖp t− nh©n lµ lo¹i h×nh doanh nghiÖp trong ®ã c¸c c¸ nh©n hoÆc nhãm c¸ nh©n lµm chñ trªn 50% vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp vµ ®−îc tæ chøc d−íi c¸c h×nh 12 thøc ph¸p lý kh¸c nhau nh− c«ng ty hîp danh, doanh nghiÖp t− nh©n mét chñ, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn. Trong ho¹t ®éng kinh tÕ, theo ®Æc thï kinh tÕ kü thuËt mµ ho¹t ®éng kinh tÕ ®−îc ph©n thµnh nh÷ng ngµnh kh¸c nhau, nh− c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, dÞch vô, x©y dùng,…. Trong ®ã, “C«ng nghiÖp lµ ngµnh kinh tÕ thuéc lÜnh vùc s¶n xuÊt vËt chÊt – mét bé phËn cÊu thµnh nªn s¶n xuÊt vËt chÊt cña x? héi. C«ng nghiÖp bao gåm ba lo¹i ho¹t ®éng chñ yÕu: Khai th¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn t¹o ra nguån nguyªn liÖu nguyªn thuû; s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn s¶n phÈm c«ng nghiÖp khai th¸c vµ cña n«ng nghiÖp thµnh nhiÒu lo¹i s¶n phÈm nh»m tho¶ m?n c¸c nhu cÇu kh¸c nhau cña x? héi; kh«i phôc gi¸ trÞ sö dông cña s¶n phÈm ®−îc tiªu dïng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ trong sinh ho¹t” [26, tr5]. Trong xu thÕ kinh tÕ héi nhËp ngµy cµng s©u, réng, c¸c lÜnh vùc kinh tÕ vµ ho¹t ®éng kinh tÕ ®−îc tiÕn hµnh ®an xen nhau. Ngµy nay, khã cã mét nÒn kinh tÕ, mét lÜnh vùc hay mét ngµnh kinh tÕ ho¹t ®éng ®éc lËp mµ kh«ng liªn quan, rµng buéc víi c¸c nÒn kinh tÕ, lÜnh vùc kinh tÕ hay ngµnh kinh tÕ kh¸c. V× vËy, hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ngµy nay ®Òu cã xu h−íng ®a d¹ng ho¸ ngµnh nghÒ, lÜnh vùc vµ ®Þa bµn kinh doanh. ViÖc ph©n ngµnh, lÜnh vùc, ®Þa bµn ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp hiÖn nay còng chØ mang tÝnh t−¬ng ®èi vµ nhÊt thêi. Cã thÓ thêi ®iÓm nµy doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp lµ chÝnh, nh−ng mét vµi n¨m sau ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp cña doanh nghiÖp l¹i xuèng thø yÕu mµ ho¹t ®éng tõ lÜnh vùc kh¸c míi lµ ho¹t ®éng chÝnh cña doanh nghiÖp. ChÝnh v× vËy, ph©n lo¹i doanh nghiÖp theo ngµnh kinh doanh còng chØ mang tÝnh t−¬ng ®èi vµ cßn nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau. Quan ®iÓm truyÒn thèng cho r»ng viÖc ph©n lo¹i doanh nghiÖp theo ngµnh kinh doanh ®−îc tiÕn hµnh khi doanh nghiÖp ®ã chØ s¶n xuÊt kinh doanh ngµnh nghÒ ®−îc ph©n lo¹i. VÝ nh− doanh nghiÖp c«ng nghiÖp lµ doanh nghiÖp chØ tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng 13 s¶n xuÊt s¶n phÈm c«ng nghiÖp; doanh nghiÖp dÞch vô lµ doanh nghiÖp chØ tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng dÞch vô,….Tuy nhiªn, hiÖn nay nhãm quan ®iÓm cã tÝnh phæ biÕn h¬n c¶ vÒ ph©n lo¹i doanh nghiÖp theo ngµnh lµ lÊy ngµnh, nghÒ kinh doanh chÝnh cña doanh nghiÖp lµm c¨n cø, c¬ së ®Ó ph©n lo¹i. Ngµnh kinh doanh chÝnh cña doanh nghiÖp ®−îc hiÓu lµ ngµnh mµ doanh thu vµ lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ lín nhÊt trong sè c¸c ngµnh mµ doanh nghiÖp kinh doanh. Trªn c¬ së quan ®iÓm nµy vµ xu thÕ ®a d¹ng ho¸ ngµnh nghÒ kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp hiÖn nay, ta cã thÓ ®−a ra kh¸i niÖm DNTN trong c«ng nghiÖp nh− sau: Doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp lµ doanh nghiÖp t− nh©n cã ho¹t ®éng s¶n xuÊt – kinh doanh chÝnh trong ngµnh c«ng nghiÖp. Doanh thu tõ ho¹t ®éng kinh doanh trong ngµnh c«ng nghiÖp cña doanh nghiÖp chiÕm trªn 50% tæng doanh thu tõ tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. 1.1.2. Ph©n lo¹i doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 1.1.2.1. C¨n cø vµo h×nh thøc ph¸p lý cña doanh nghiÖp, ng−êi ta chia doanh nghiÖp ra thµnh nh÷ng lo¹i h×nh doanh nghiÖp cô thÓ theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ doanh nghiÖp. Theo LuËt Doanh nghiÖp 2005 cña ViÖt Nam, DNTN nãi chung vµ DNTN trong CN nãi riªng ®−îc chia ra thµnh: - Doanh nghiÖp t− nh©n mét chñ: Lµ doanh nghiÖp do mét c¸ nh©n lµm chñ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm b»ng toµn bé tµi s¶n cña m×nh vÒ mäi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. - C«ng ty hîp danh: Lµ doanh nghiÖp cã tõ hai thµnh viªn trë lªn lµ chñ së h÷u chung cña c«ng ty, trong ®ã cã Ýt nhÊt 1 thµnh viªn hîp danh (ph¶i lµ c¸ nh©n) chÞu tr¸ch nhiÖm b»ng toµn bé tµi s¶n cña m×nh vÒ c¸c nghÜa vô cña c«ng ty. Thµnh viªn gãp vèn chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn ®? gãp vµo c«ng ty. 14 - C«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n: Lµ doanh nghiÖp do 1 hoÆc mét sè tæ chøc, c¸ nh©n gãp vèn thµnh lËp vµ chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty trong ph¹m vi sè vèn gãp vµo c«ng ty. Sè l−îng thµnh viªn tèi ®a cña c«ng ty lµ 50 thµnh viªn. - C«ng ty cæ phÇn: Lµ doanh nghiÖp trong ®ã vèn ®iÒu lÖ ®−îc chia thµnh nhiÒu phÇn b»ng nhau (gäi lµ cæ phÇn) vµ do Ýt nhÊt 3 thµnh viªn lµ tæ chøc hoÆc c¸ nh©n cïng gãp vèn vµ chØ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kho¶n nî cña c«ng ty trong ph¹m vi phÇn vèn gãp [30]. 1.1.2.2. C¨n cø vµo quy m« cña doanh nghiÖp, ng−êi ta chia doanh nghiÖp ra thµnh doanh nghiÖp cã quy m« lín, võa vµ nhá. Tiªu thøc ®Ó ph©n lo¹i doanh nghiÖp theo quy m« chñ yÕu dùa vµo vèn, lao ®éng hay doanh thu cña doanh nghiÖp vµ tuú tõng nÒn kinh tÕ kh¸c nhau mµ viÖc ph©n lo¹i kh¸c nhau. HiÖn nay ë ViÖt Nam, ph©n lo¹i doanh nghiÖp theo quy m« dùa vµo vèn vµ lao ®éng, ®−îc chia ra thµnh: - Doanh nghiÖp quy m« lín: Lµ doanh nghiÖp cã vèn ®¨ng ký trªn 10 tû ®ång hoÆc sè lao ®éng trung b×nh hµng n¨m trªn 300 ng−êi. - Doanh nghiÖp quy m« võa vµ nhá: Lµ doanh nghiÖp cã sè vèn ®¨ng ký kh«ng qu¸ 10 tû ®ång vµ sè lao ®éng trung b×nh hµng n¨m kh«ng qu¸ 300 ng−êi [8]. 1.1.2.3. C¨n cø vµo ngµnh kinh tÕ – kü thuËt, ng−êi ta chia doanh nghiÖp theo ngµnh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp chÝnh cña doanh nghiÖp. Tïy theo cÊp ®é ph©n ngµnh c«ng nghiÖp mµ viÖc ph©n lo¹i doanh nghiÖp còng ®−îc tiÕn hµnh kh¸c nhau. ë ViÖt Nam, theo ph©n ngµnh c«ng nghiÖp ë cÊp ®é 1, DNTN trong CN ®−îc ph©n thµnh: - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp khai th¸c; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp chÕ biÕn; - Doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ ph©n phèi ®iÖn, n−íc, khÝ ®èt [44]. 15 1.1.2.4. C¨n cø vµo vïng lOnh thæ, ng−êi ta chia doanh nghiÖp theo vïng l?nh thæ, n¬i doanh nghiÖp ®Æt trô së vµ cã c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh. ë ViÖt Nam hiÖn nay, viÖc ph©n lo¹i theo tiªu thøc nµy ®−îc chia thµnh: - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng ®ång b»ng s«ng Hång; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng §«ng B¾c; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng T©y B¾c; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng B¾c Trung Bé; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng Duyªn h¶i miÒn Trung; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng T©y Nguyªn; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng §«ng Nam Bé; - Doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vïng ®ång b»ng s«ng Cöu Long; 1.1.3. §Æc ®iÓm chñ yÕu cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. - Quy m« doanh nghiÖp: §Æc ®iÓm chung vµ lín nhÊt cña c¸c DNTN trong CN ë ViÖt Nam lµ chñ yÕu thuéc lo¹i quy m« nhá vµ võa, víi h¬n 95% sè doanh nghiÖp [45]. Vèn s¶n xuÊt kinh doanh chØ tõ 1 ®Õn 5 tû ®ång, chØ mét sè Ýt doanh nghiÖp cã vèn trªn 10 tû ®ång. Tuy nhiªn, do quy m« nhá, nhu cÇu vèn Ýt, nªn kh¶ n¨ng huy ®éng vèn trong nh©n d©n lµ rÊt lín vµ cã nhiÒu thuËn lîi ®èi víi c¸c doanh nghiÖp t− nh©n. Sè lao ®éng trong doanh nghiÖp kh«ng nhiÒu vµ th−êng lµ sö dông lao ®éng t¹i chç, ch−a qua ®µo t¹o. - Tr×nh ®é qu¶n trÞ doanh nghiÖp: Tr×nh ®é cña c¸n bé vµ nh©n viªn qu¶n trÞ ch−a cao, ch−a cã nhiÒu kinh nghiÖm trong viÖc qu¶n trÞ doanh nghiÖp [43]. Tuy nhiªn, trong lÜnh vùc nµy, nÐt næi bËt mµ ta cÇn quan t©m lµ bé m¸y qu¶n trÞ gän nhÑ, chi phÝ qu¶n lý thÊp. - Ngµnh nghÒ vµ mÆt hµng kinh doanh: Tuy cßn thÓ hiÖn tÝnh tù ph¸t, thiÕu ®Þnh h−íng, nh−ng nÐt ®Æc tr−ng khiÕn ta ph¶i chó ý lµ rÊt linh ho¹t vµ nh¹y bÐn víi nhu cÇu cña thÞ tr−êng, do ®ã cã thÓ chuyÓn ®æi kinh doanh mÆt hµng mét c¸ch dÔ dµng vµ linh ho¹t, trùc tiÕp h−íng vµo nh÷ng mÆt hµng thiÕt 16 yÕu cña ®êi sèng x? héi, nh÷ng s¶n phÈm cã søc mua cao, dung l−îng thÞ tr−êng lín. - M¸y mãc thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ: Bªn c¹nh nh−îc ®iÓm lµ m¸y mãc thiÕt bÞ, c«ng nghÖ cßn l¹c hËu hoÆc ë møc trung b×nh [44], nÐt ®Æc tr−ng næi lªn lµ c¸c DNTN trong CN l¹i cã nhiÒu kh¶ n¨ng sö dông c¸c lo¹i m¸y mãc, thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ trong n−íc. Khi xuÊt hiÖn m¸y mãc thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ míi trªn thÞ tr−êng th× l¹i dÔ dµng thay ®æi vµ thùc hiÖn nhanh viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ mµ kh«ng tèn nhiÒu thêi gian vµ chi phÝ. Ngoµi ra, c¸c DNTN trong CN cßn cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn sù kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a c«ng nghÖ truyÒn thèng vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®Ó t¹o ra c¸c lo¹i s¶n phÈm cã chÊt l−îng cao trong tr−êng hîp s¶n xuÊt – kinh doanh ch−a cã nhiÒu thuËn lîi. §Æc ®iÓm nµy gióp cho DNTN trong CN rÊt thÝch hîp trong viÖc lµm vÖ tinh cho c¸c doanh nghiÖp cã quy m« lín. Do s¶n phÈm cao cÊp ngµy cµng cã kÕt cÊu phøc t¹p, quy tr×nh c«ng nghÖ ngµy cµng tinh vi, s¶n xuÊt – kinh doanh khÐp kÝn kh«ng mang l¹i hiÖu qu¶ cao, nªn vÊn ®Ò thiÕt yÕu lµ c¸c doanh nghiÖp lín cÇn ph¶i dùa vµo lùc l−îng cña c¸c DNTN trong CN (chñ yÕu lµ c¸c DNNVV). Trong thùc tiÔn, viÖc thùc hiÖn vÊn ®Ò nµy th−êng ®−îc thÓ hiÖn qua ho¹t ®éng gia c«ng, ®Æt hµng, ph©n c«ng ®¶m nhiÖm s¶n xuÊt hay chÕ biÕn mét sè bé phËn hay chi tiÕt cña s¶n phÈm…. 1.1.4. Vai trß cña doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 1.1.4.1. Gãp phÇn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc nãi chung, c«ng nghiÖp c¶ n−íc nãi riªng vµ ®−a n−íc ta trë thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp. Doanh nghiÖp t− nh©n, trong ®ã cã DNTN trong CN ë n−íc ta ngµy cµng ®ãng vai trß tÝch cùc trong viÖc thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh tÕ, nhÊt lµ trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp. C¸c doanh nghiÖp t− nh©n còng lµ khu vùc ph¸t triÓn cã tèc ®é nhanh nhÊt vµ t¹o ra nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm míi nhÊt cho nÒn kinh tÕ, do vËy, ®©y sÏ lµ khu vùc t¹o ra ®éng lùc quan träng cho t¨ng tr−ëng kinh tÕ. 17 Theo B¸o c¸o t×nh h×nh doanh nghiÖp d©n doanh vµ ®Þnh h−íng ph¸t triÓn giai ®o¹n 2007 – 2010 cña Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t−, tÝnh tõ n¨m 2000 ®Õn hÕt n¨m 2006, c¶ n−íc ®? cã 207.034 doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh thµnh lËp míi víi tæng sè vèn ®¨ng ký ®¹t h¬n 466 ngh×n tû ®ång, t−¬ng ®−¬ng gÇn 30 tû USD. Trong ®ã, doanh nghiÖp t− nh©n thµnh lËp míi t¨ng nhanh qua c¸c n¨m c¶ vÒ sè l−îng vµ vèn ®¨ng ký. N¨m 2000, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký thµnh lËp míi lµ 14.441 doanh nghiÖp, víi tæng sè vèn ®¨ng ký h¬n 13,8 ngh×n tû ®ång; n¨m 2001, lµ 19.773 doanh nghiÖp ( t¨ng 36,9%), vèn ®¨ng ký 25,6 ngh×n tû ®ång ( t¨ng 85,1%). N¨m 2005, sè doanh nghiÖp míi ®¨ng ký ®? lªn ®Õn 39.951 víi tæng sè vèn ®¨ng ký h¬n 107 ngh×n tû ®ång ( t¨ng h¬n 35% so víi n¨m 2004). TÝnh chung giai ®o¹n 2001 – 2006, sè l−îng doanh nghiÖp ®¨ng ký míi t¨ng trung b×nh h¬n 22%/n¨m víi sè vèn t¨ng trung b×nh gÇn 49,2%/n¨m. Trong khi ®ã, giai ®o¹n 1991 – 1999, chØ cã 41.716 doanh nghiÖp t− nh©n ®¨ng ký thµnh lËp míi víi sè vèn ®¨ng ký kinh doanh chØ ®¹t gÇn 26 ngh×n tû ®ång [4]. Nh− vËy, sè l−îng doanh nghiÖp thµnh lËp míi trong giai ®o¹n 2000 – 2006 gÊp h¬n 4,9 lÇn tæng sè doanh nghiÖp ®¨ng ký thµnh lËp trong 10 n¨m cña giai ®o¹n 1991 – 1999. Riªng 2 th¸ng ®Çu n¨m 2007, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh míi ®¹t gÇn 7.500 doanh nghiÖp víi tæng vèn ®¨ng ký kho¶ng 70 ngh×n tû ®ång. Theo dù tÝnh, n¨m 2007 sè doanh nghiÖp thµnh lËp míi ®¨ng ký kinh doanh sÏ ®¹t kho¶ng 51.000 doanh nghiÖp víi sè vèn −íc ®¹t gÇn 183 ngh×n tû ®ång, t−¬ng ®−¬ng 11,4 tû USD [4]. Bªn c¹nh ®ã, ®Õn nay cßn cã kho¶ng gÇn 3 triÖu hé kinh doanh c¸ thÓ vµ hµng chôc ngh×n chi nh¸nh vµ v¨n phßng ®¹i diÖn còng ®−îc thµnh lËp. Song song víi sù ph¸t triÓn vÒ sè l−îng vµ quy m«, khèi doanh nghiÖp t− nh©n cßn gãp phÇn quan träng vµo viÖc huy ®éng c¸c nguån lùc x? héi vµo s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o thªm viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng nguån thu ng©n s¸ch nhµ n−íc, gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ – x? héi 18 cña ®Êt n−íc, thóc ®Èy ph©n c«ng lao ®éng, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng CNH, H§H, h×nh thµnh ®éi ngò doanh nh©n míi. Víi sè vèn huy ®éng ®−îc lªn ®Õn gÇn 30 tû USD, lín h¬n sè vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi trong cïng kú, doanh nghiÖp t− nh©n ®? sö dông gÇn 3 triÖu lao ®éng, ®ãng gãp h¬n 40% GDP vµ 29% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña c¶ n−íc. Khu vùc doanh nghiÖp t− nh©n lu«n duy tr× ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng trªn 18%/n¨m, ®ãng gãp kho¶ng 14,8% tæng thu ng©n s¸ch nhµ n−íc vµ cã xu h−íng tiÕp tôc t¨ng trong nh÷ng n¨m tiÕp theo [4]. Riªng ®èi víi DNTN trong CN ngµy cµng cã ®ãng gãp quan träng vµo ph¸t triÓn c«ng nghiÖp c¶ n−íc. Tèc ®é t¨ng tr−ëng cña khu vùc DNTN trong CN lu«n ®¹t cao h¬n so víi tèc ®é t¨ng tr−ëng cña toµn ngµnh c«ng nghiÖp, tû träng gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ c¸c kho¶n nép ng©n s¸ch cña DNTN trong CN ngµy cµng t¨ng trong tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ nép ng©n s¸ch cña doanh nghiÖp c«ng nghiÖp c¶ n−íc. Theo sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª, DNTN trong CN b¾t ®Çu xuÊt hiÖn tõ n¨m 1989, ®Õn n¨m 2000 c¶ n−íc ®? cã 6.929 doanh nghiÖp trong tæng sè 10.938 doanh nghiÖp c«ng nghiÖp vµ ®Õn n¨m 2007, sè DNTN trong CN ®? lµ 27.038 doanh nghiÖp, trong tæng sè 35.437 doanh nghiÖp c«ng nghiÖp. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña DNTN trong CN ®? t¨ng tõ 49.014 tû ®ång, chiÕm tû träng 15,6% gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña DNCN c¶ n−íc n¨m 2000 lªn 450.760 tû ®ång vµ chiÕm tû träng 30,7% gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña DNCN vµo n¨m 2007. Nép ng©n s¸ch nhµ n−íc cña DNTN trong CN còng kh«ng ngõng t¨ng lªn vµ ngµy cµng chiÕm tû träng lín trong tæng nép ng©n s¸ch cña DNCN. N¨m 2000, DNTN trong CN nép ng©n s¸ch nhµ n−íc 1.939 tû ®ång, chiÕm 5,0% tæng nép ng©n s¸ch cña DNCN, ®Õn n¨m 2007 ®? t¨ng lªn lµ 18.624 tû ®ång, chiÕm 15,5% tæng nép ng©n s¸ch cña DNCN c¶ n−íc [42], [44]. NhiÒu DNTN trong CN ®? kh¼ng ®Þnh ®−îc vÞ thÕ vai trß cña m×nh, dÇn h×nh thµnh nh÷ng tËp ®oµn, c«ng ty lín ho¹t ®éng ®a ngµnh, ®a lÜnh vùc, quy 19 m« ngµy cµng lín. Cã thÓ kÓ ®Õn TËp ®oµn Hoµ Ph¸t, C«ng ty g¹ch §ång T©m, C«ng ty cæ phÇn cµ phª Trung Nguyªn, TËp ®oµn Hoµng Anh Gia Lai… Tuy chiÕm tû lÖ nhá vÒ sè l−îng doanh nghiÖp, nh−ng c¸c doanh nghiÖp nµy ®ang dÇn thùc sù lµ lùc l−îng m¹nh, ho¹t ®éng kinh doanh ngµy cµng më réng vµ hiÖu qu¶, ®ãng gãp lín vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc. 1.1.4.2. Khai th¸c vµ tËn dông mäi nguån lùc cña ®Êt n−íc, gãp phÇn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ ®¸p øng nhu cÇu cña xO héi DNTN trong CN chñ yÕu lµ nh÷ng doanh nghiÖp võa vµ nhá, nªn cã lîi thÕ rÊt lín trong viÖc huy ®éng vµ sö dông c¸c nguån lùc x? héi vµo s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o thªm viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ – x? héi cña ®Êt n−íc, thóc ®Èy ph©n c«ng lao ®éng, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng CNH, H§H, h×nh thµnh ®éi ngò doanh nh©n míi. VÒ huy ®éng vèn: Tæng vèn s¶n xuÊt kinh doanh cña DNTN trong CN n¨m 2007 lµ 408.128 tû ®ång, chiÕm 27,4% vèn SXKD cña DNCN c¶ n−íc vµ gÊp h¬n 13 lÇn so víi n¨m 2000 [42], [44]. §iÒu ®Æc biÖt lµ nh÷ng n¨m gÇn ®©y, do cã chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n, trong ®ã cã DNTN trong CN nªn ®? cã t¸c ®éng thóc ®Èy tÝch cùc ®Õn viÖc huy ®éng mäi nguån vèn cña c¸c tÇng líp nh©n d©n ®Çu t− vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊtkinh doanh lµm giµu cho b¶n th©n, gia ®×nh vµ cho ®Êt n−íc. VÒ viÖc t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho ng−êi lao ®éng. TÝnh ®Õn ngµy 31/12/2007, tæng sè lao ®éng lµm viÖc trong c¸c doanh nghiÖp cña c¶ n−íc lµ 7,4 triÖu ng−êi, t¨ng gÊp h¬n 2 lÇn so víi n¨m 2000. Riªng lao ®éng lµm viÖc trong c¸c DNCN lµ 4,1 triÖu ng−êi, trong ®ã lµm viÖc trong c¸c DNTN trong CN lµ h¬n 1,7 triÖu ng−êi, t¨ng gÊp h¬n 3 lÇn so víi n¨m 2000 [42], [44]. Nh− vËy, DNTN trong CN ®? gãp phÇn quan träng trong viÖc t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho ng−êi lao ®éng. 20 Bªn c¹nh viÖc khai th¸c vµ tËn dông nguån vèn trong d©n, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho ng−êi lao ®éng, DNTN trong CN cßn cã mét lîi thÕ lín trong viÖc khai th¸c vµ tËn dông c¸c nguån lùc kh¸c cña ®Êt n−íc. Víi −u thÕ lµ nh÷ng doanh nghiÖp nhá vµ võa, DNTN trong CN cã thÓ khai th¸c nh÷ng nguån tµi nguyªn nhá bÐ mµ c¸c doanh nghiÖp lín kh«ng khai th¸c, tËn dông hoÆc nh÷ng nguån nguyªn liÖu thõa mµ c¸c DNCN lín kh«ng sö dông hÕt. DNTN trong CN cã thÓ ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu nhá lÎ cña nÒn kinh tÕ, n¬i mµ c¸c DNCN lín kh«ng muèn ®Çu t− vµo. MÆt kh¸c, DNTN trong CN còng cã thÓ ®Çu t− vµo nh÷ng vïng s©u, vïng xa ®Ó khai th¸c, tËn dông nh÷ng nguån nguyªn vËt liÖu ph©n t¸n, nhá lÎ,… qua ®ã gãp phÇn ®¶m b¶o ph¸t triÓn c©n ®èi vïng miÒn cña ®Êt n−íc, hoÆc lµm ®Çu mèi gia c«ng, liªn kÕt c¸c doanh nghiÖp c«ng nghiÖp lín t¹o thµnh mét hÖ thèng c«ng nghiÖp liªn kÕt cïng ph¸t triÓn. 1.2. nh©n tè chñ yÕu ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn doanh nghiÖp t− nh©n trong c«ng nghiÖp. 1.2.1. ChÝnh trÞ, chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña Nhµ n−íc. §©y ®−îc coi lµ nh©n tè quan träng hµng ®Çu, ¶nh h−ëng cã tÝnh quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn DNTN trong CN. ChÝnh trÞ vµ ph¸p luËt æn ®Þnh, ®ång bé, th«ng tho¸ng, minh b¹ch sÏ lµ c¬ së v÷ng ch¾c ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung, DNTN trong CN nãi riªng. Thùc tiÔn ë ViÖt Nam cho thÊy, tr−íc n¨m 1986, do chñ tr−¬ng h¹n chÕ sù ph¸t triÓn c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n nªn DNTN nãi chung, DNTN trong CN nãi riªng kh«ng tån t¹i, nÕu cã th× còng chØ lµ nh÷ng c¬ së s¶n xuÊt tiÓu chñ, c¸ thÓ ho¹t ®éng chñ yÕu trong lÜnh vùc tiÓu thñ c«ng nghiÖp víi quy m« s¶n xuÊt – kinh doanh nhá bÐ. Tõ n¨m 1986 vµ ®Æc biÖt lµ tõ n¨m 2000 ®Õn nay, do chñ tr−¬ng khuyÕn khÝch ph¸t triÓn m¹nh mÏ khu vùc kinh tÕ t− nh©n, nªn c¸c DNTN trong CN cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn nhanh
- Xem thêm -