Kt088 hạch toán chi phí sx và tính giá thành sp tại cty pin hn

  • Số trang: 78 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Lêi më ®Çu S¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt lµ ®iÒu kiÖn ®Ó loµi ngêi tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Cïng víi x· héi, c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp ngµy cµng më réng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng. §Ó qu¶n lý mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng ph©n biÖt doanh nghiÖp ®ã thuéc lo¹i h×nh, thµnh phÇn kinh tÕ hay h×nh thøc së h÷u nµo ®Òu ph¶i sö dông ®ång thêi hµng lo¹t c¸c c«ng cô qu¶n lý kh¸c nhau, trong ®ã kÕ to¸n ®îc coi nh mét c«ng cô h÷u hiÖu. Ngµy nay, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ níc, c¸c doanh nghiÖp cã m«i trêng s¶n xuÊt kinh doanh thuËn lîi nhng còng vÊp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n tõ sù t¸c ®éng cña quy luËt c¹nh tranh trong c¬ chÕ thÞ trêng. §Ó vît qua sù chän läc, ®µo th¶i kh¾t khe cña thÞ trêng, tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®îc th× c¸c doanh nghiÖp ph¶i gi¶i quyÕt tèt c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Trong ®ã, viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ yªu cÇu kh«ng thÓ thiÕu ®îc ®èi víi tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp cã tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, nã gióp cho doanh nghiÖp biÕt ®îc c¸c nguyªn nh©n, nh©n tè lµm biÕn ®éng ®Õn chi tiªu, chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Nãi c¸ch kh¸c, nã t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp cã nh÷ng biÖn ph¸p phÊn ®Êu tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ thÊp gi¸ thµnh, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, tõ ®ã gióp cho nhµ qu¶n lý n¾m ®îc c¸c th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý tèi u. §©y còng chÝnh lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó cho s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ®îc thÞ trêng chÊp nhËn, c¹nh tranh ®îc víi c¸c s¶n phÈm cña c¸c doanh nghiÖp kh¸c trong vµ ngoµi níc. Nh vËy, thùc hiÖn s¶n xuÊt kinh doanh trong c¬ chÕ thÞ trêng, c«ng t¸c kÕ to¸n lµ mét trong nh÷ng c«ng cô quan träng trong qu¶n lý kinh tÕ ë c¸c doanh nghiÖp. Trong c«ng t¸c kÕ to¸n ë doanh nghiÖp cã nhiÒu kh©u, nhiÒu phÇn hµnh nhng gi÷a chóng cã mèi quan hÖ h÷u c¬ g¾n bã t¹o thµnh mét hÖ thèng cã hiÖu qu¶ cao. Trong ®ã, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét bé phËn quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®îc. Nã ph¶n ¸nh t×nh h×nh thùc hiÖn ®îc c¸c ®Þnh møc chi phÝ, dù to¸n chi phÝ vµ kÕ ho¹ch gi¸ thµnh gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng kh¶ n¨ng tiÒm tµng ®Ó ®Ò xuÊt nh÷ng biÖn ph¸p thÝch hîp cho doanh nghiÖp m×nh. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn, trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty Pin Hµ Néi ®îc ®èi diÖn víi thùc tr¹ng qu¶n lý kinh tÕ, kÕt hîp víi nh÷ng nhËn thøc cña b¶n th©n vÒ tÇm quan träng cña c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, Em ®· m¹nh d¹n ®i s©u vµo t×m hiÓu vµ lùa chän ®Ò tµi : “KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty Pin Hµ Néi... Néi dung chuyªn ®Ò, ngoµi lêi më ®Çu vµ kÕt luËn gåm 3 thµnh phÇn chÝnh sau: Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. Ch¬ng II: Thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng ty Pin Hµ Néi. Ch¬ng III: Mèt sè nhËn xÐt vµ ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng ty Pin Hµ Néi. §Ó hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy Em ®· nhËn ®îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c c¸n bé phßng kÕ to¸n C«ng ty vµ híng dÉn cña C« gi¸o: nhng do thêi gian thùc tËp vµ lîng kiÕn thøc tÝch luü cã h¹n, trong qu¸ tr×nh tiÕp cËn nh÷ng vÊn ®Ò míi mÆc dï rÊt cè g¾ng song cuèn b¸o c¸o chuyªn ®Ò cña Em khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt vµ h¹n chÕ. V× vËy, Em rÊt mong ®îc sù gãp ý, gióp ®ì cña thÇy c« 2 vµ c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n C«ng ty vÒ cuèn b¸o c¸o chuyªn ®Ò nµy ®Ó Em cã ®iÒu kiÖn bæ sung, n©ng cao kiÕn thøc cña m×nh vµ ®Ó phôc vô tèt cho qu¸ tr×nh häc tËp vµ c«ng t¸c thùc tÕ sau nµy. 3 Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp h¬p chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt. I) B¶n chÊt, néi dung kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp: 1. Chi phÝ s¶n xuÊt: a. B¶n chÊt cña chi phÝ s¶n xuÊt: Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh tån t¹i díi bÊt cø h×nh thøc nµo còng lµ qu¸ tr×nh tiªu hao c¸c yÕu tè: t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ møc lao ®éng. §ã chÝnh lµ c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña ho¹t ®«ng kinh doanh. §Çu vµo nguyªn vËt S¶n §a ra s¶n liÖu, nh©n c«ng, xuÊt phÈm m¸y mãc thiÕt bÞ. BiÓu hiÖn cña viÖc sö dông c¸c yÕu tè ®Çu vµo lµ c¸c kho¶n chi phÝ mµ nhµ s¶n xuÊt ph¶i bá ra nh: chi phÝ nguyªn vËt liÖu cho viÖc sö dông nguyªn vËt liÖu, chi phÝ tiÒn l¬ng cho viÖc sö dông nh©n c«ng, chi phÝ khÊu hao cho viÖc sö dông m¸y mãc thiÕt bÞ… b. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh( th¸ng, quý, n¨m). Nh vËy chi phÝ s¶n xuÊt gåm 2 bé phËn: Chi phÝ vÒ lao ®éng sèng: Lµ nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc sö dông yÕu tè møc lao ®éng nh : chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng( BHXH, BHYT, KPC§) Chi phÝ vÒ lao ®éng vËt ho¸: Lµ c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc sö dông t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng nh chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ nguyªn vËt liÖu. NÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Hay qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp cña 3 yÕu tè: T liÖu s¶n xuÊt, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng. §ång thêi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ còng lµ qu¸ tr×nh tiªu hao cña chÝnh b¶n th©n c¸c yÕu tè trªn. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸, ngêi s¶n xuÊt ph¶i bá chÝ phÝ vÒ thï lao lao ®éng, t liÖu lao ®éng, vµ ®èi tîng lao ®éng. Sù h×nh thµnh nªn chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o nªn gi¸ trÞ s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuoc vµo ý chÝ chñ quan cña ngêi s¶n xuÊt Trong bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo còng cÇn ph©n biÖt chi phÝ vµ chi tiªu. V× chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong thêi kú kh«ng trïng víi chØ tiªu ®Çu t kú ®ã. Cã nh÷ng kho¶n ®· chi tiªu trong kú nhng kh«ng ®îc tÝnh lµ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh kú ®ã (chi mua nguyªn vËt liÖu vÒ nhËp kho nhng cha sö dông) hoÆc cã nh÷ng kho¶n cha chi tiªu trong kú nhng l¹i ®îc tÝn lµ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh kú ®ã( chi phÝ trÝch tríc) Chi phÝ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Nh vËy, chØ ®îc tÝnh lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n nh÷ng hao phÝ vÒ tµi s¶n vµ lao cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra trong kú chø kh«ng ph¶i mäi kho¶n chi ra trong kú h¹ch to¸n. Chi tiªu lµ sù gi¶m ®i ®¬n thuÇn c¸c lo¹i vËt t, tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp bÊt kÓ nã ®îc dïng vµo môc ®Ých g×. Tæng sè chØ tiªu trong kú cña doanh nghiÖp bao gåm chi tiªu cho qu¸ tr×nh cung cÊp( chi mua s¾m vËt t, hµng ho¸…) chi tiªu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh( cho cho s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, c«ng t¸c qu¶n lý…) vµ chi tiªu cho qu¸ tr×nh tiªu thô ( chi vËn chuyÓn, bèc dì, qu¶ng c¸o…) Chi phÝ vµ chi tiªu lµ hai kh¸i niÖm kh¸c nhau nhng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau. Chi tiªu lµ c¬ së ph¸t sinh cña chi phÝ, kh«ng cã chi tiªu th× kh«ng cã chi phÝ. Tæng sè chi phÝ trong kú cña doanh nghiÖp bao gåm toµn bé gi¸ trÞ tµi s¶n hao phÝ hoÆc tiªu dïng hÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh tÝnh vµo kú nµy. 4 Cã thÓ nãi r»ng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i tiªu dïng trong mét kú ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Thùc chÊt chi phÝ s¶n xuÊt lµ sù dÞch chuyÓn v«n - chuyÓn gi¸ trÞ cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸( s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô…) c. Ph©n lo¹i chi phÝ: Chi phÝ s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp bao gåm rÊt nhiÒu lo¹i, nhiÒu kho¶n kh¸c nhau c¶ vÒ néi dung kinh tÕ, tÝnh chÊt, c«ng dông, vai trß, vÞ trÝ … trong qu¸ tr×nh kinh doanh. h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng loai sÏ n©ng cao tÝnh chi tiÕt cña th«ng tin h¹ch to¸n, phôc vô ®¾c lùc cho c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ vµ qu¶n lý nãi chung ®ång thêi cã c¬ së tin cËy cho viÖc phÊn ®Êu gi¶m chi phÝ, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ cña chi phÝ. §Ó thuËn lîi cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n th× cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hanh ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. XuÊt ph¸t tõ c¸c môc ®Ých vµ yªu cÇu kh¸c nhau cña qu¶n lý, chi phÝ s¶n xuÊt còng ®îc ph©n lo¹i theo nh÷ng tiªu thøc kh¸c nhau. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ viÖc s¾p xÕp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh vµo tõng lo¹i, tõng nhãm kh¸c nhau theo nh÷ng ®Æc trng nhÊt ®Þnh. Trªn thùc tÕ cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ khac nhau vµ mçi c¸ch ph©n lo¹i ®Òu ¸p øng Ýt nhiÒu cho môc ®Ých qu¶n lý, h¹ch to¸n, kiÓm tra, kiÓm so¸t chi phÝ ph¸t sinh ë c¸c gãc ®é khac nhau. Sau ®©y lµ mét sè c¸ch ph©n lo¹i chñ yÕu:  Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ: Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, ®Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp qu¶n lý chi phÝ theo néi dung kinh tÕ ban ®Çu thèng nhÊt cña nã mµ kh«ng xÐt ®ªns c«ng dông cô thÓ, ®Þa ®iÓm ph¸t sinh cña chi phÝ, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ph©n theo yÕu tè vµ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 7 yÕu tè sau:  YÕu tè nguyªn liÖu, vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô mµ doanh nghiÖp ®· sö dông cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ qu¶n lý s¶n xuÊt trong kú( lo¹i trõ sè dïng kh«ng hªts nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi).  YÕu tè nhiªn liÖu, ®éng lùc sö dông vµo quÊ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú( lo¹i trõ sè dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi).  YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Gåm tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp mang tÝnh chÊt l¬ng ph¶i tr¶ cho toµn bé c«ng nh©n viªn chøc.  YÕu tè BHXH, BHYT, KPC§: Ph¶n ¸nh phÇn BHXH, BHYT, KPC§ trÝch theo tû lÖ quy ®Þnh trªn tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn chøc.  YÕu tè khÊu hao TSC§: Bao gåm toµn bé sè tiÒn trÝch khÊu hao TSC§ sö dông á c¸c ph©n xëng, tæ ®éi s¶n xuÊt trong kú.  YÕu tè dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh toµn bè sè tiÒn mµ doanh nghiÖp ®· chi tr¶ vÒ c¸c lo¹i dÞch vô mua tõ bªn ngoµi phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt ë doanh nghiÖp.  YÕu tè chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: Bao gåm toµn bé c¸c chi phÝ kh¸c dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt trong ky ngoµi c¸c yÕu tè ®· nªu ë trªn. ViÖc ph©n lo¹i theo yÕu tè cã t¸c dông lµ cho biÕt tû träng cña tõng yÕu tè chi phÝ ®Ó ph©n tÝch ®¸nh gi¸ t×nh h×nh dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. §ång thêi lµ c¨n cø ®Ó lËp b¸o c¸o chi phÝ s¶n xuÊt theo yÕu tè, cung cÊp tµi liÖu tham kh¶o ®Ó lËp dù to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, lËp kÕ ho¹ch cung øng vËt t, kÕ ho¹ch quü l¬ng vµ kÕ ho¹ch vÒ vèn lu ®éng cho kú sau. Ngoµi ra cßn cung cÊp tµi liÖu ®Ó tÝnh to¸n thu nhËp quèc d©n trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt.  Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm( hay cßn gäi lµ ph©n lo¹i chi phÝ theo môc ®Ých, c«ng dông cña chi phÝ). C¨n cø vµo ý nghÜa c¶u chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈmvµ ®Ó thuËn lîi cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh toµn bé, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ph©n chia theo kho¶n môc. C¸ch ph©n 5 lo¹i nµy dùa trªn nguyªn t¾c xem xÐt c«ng dông cña chi phÝ vµ møc ph©n bæ chi phÝ cho tõng ®èi toùng: VÒ mÆt h¹ch toµn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh hiÖn nay, gi¸ thµnh s¶n xuÊt( gi¸ thµnh c«ng xëng) bao gåm 3 kho¶n môc chi phÝ: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Bao gåm toµn bé chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh, nguyªn vËt liÖu phô, nhiªn liªu… sö dông trùc tiÕp vµo viÖc s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dich vô. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Gåm tiÒn l¬ng, phô cÊp l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch cho c¸c quü BHXH, BHYT, KPC§ theo tû lÖ víi tiÒn l¬ng ph¸t sinh cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: lµ nh÷ng chi phÝ dung chung cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt ë ph©n xëng hoÆc tæ ®éi s¶n xuÊt. Ngoµi ra, khi tÝnh chØ tiªu gi¸ thµnh toµn bé( hay gi¸ thµnh ®Çy ®ñ) th× chØ tiªu gi¸ thµnh cßn bao gåm kho¶n môc sau: - Chi phÝ b¸n hµng: Bao gåm nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng b¸n hµng nh l¬ng nh©n viªn b¸n hµng, nguyªn vËt liÖu dïng cho b¸n hµng, khÊu hao TSC§ dïng cho b¸n hµng. - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp: Bao gåm nh÷ng chi phÝ lao ®éng ®Õn ho¹t ®éng qu¶n lý doanh nghiÖp nh l¬ng nh©n viÖn qu¶n lý, nguyªn vËt liÖu dïng cho qu¶n lý, khÊu hao TSC§ dïng cho qu¶n lý. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc cung cÊp sè liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh cho nhng s¶n phÈm hoµn thµnh, phôc vô cho yªu cÇu qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt theo ®Þnh møc vµ gióp cho viÖc ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn kÐe ho¹ch gi¸ thµnh ®îc ®¶m baá liªn tôc.C¸c c¸ch ph©n lo¹i trªn gióp cho c¸c nhµ qu¶n trÞ doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ph¬ng híng, biÖn ph¸p tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm . §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã th× ph¶i phÊn ®Êu gi¶m thÊp c¸c ®Þnh møc tiªu hao vËt liÖu, lao ®éng, c¶i tiÕn c«ng nghÖ, hîp lý s¶n xuÊt. §èi víi c¸c chi phÝ chung th× cÇn triÖt ®Ó ®Ó tiÕt kiÖm, h¹n chÕ thËm chÝ lo¹i trõ nh÷ng chi phÝ kh«ng cÇn thiÕt.  Ph©n lo¹i chi phÝ theo chøc n¨ng trong s¶n xuÊt kinh doanh: C¨n xø vµo chøc n¨ng ho¹t ®éng trong qu¸ tr×nh kinh doanh vµ chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc thùc hiÖn c¸c chøc n¨ng, chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia lµm 3 lo¹i: - Chi phÝ thùc hiÖn chøc n¨ng s¶n xuÊt: gåm nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn c¸c lao vô, dÞch vô trong ph¹m vi ph©n xëng. - Chi phÝ thùc hiÖn chøc n¨ng tiªu thô: gåm tÊt c¶ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc tiªu thô s¶n phÈm, hµng hãa, lao vô… - Chi phÝ thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý: Bao gåm c¸c chi phÝ qu¶n lý kinh doanh, hµnh chÝnh vµ nh÷ng chi phÝ chung ph¸t sinh liªn quan ®Õn nh÷ng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. C¸ch ph©n lo¹i chi phÝ nµy lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ thµnh c«ng xëng, gi¸ thµnh toµn bé, x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho, ph©n biÖt ®îc chi phÝ theo tõng chøc n¨ng còng nh lµm c¨n cø ®Ó kiÓm so¸t vµ qu¶n lý chi phÝ. * Ph©n lo¹i chi phÝ theo ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ quan hÖ víi ®èi tîng chÞu phÝ: Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy chi phÝ s¶n xuÊt chia lµm 2 lo¹i: - Chi phÝ s¶n xuÊt trùc tiÕp: Lµ nh÷ng chi phÝ cã quan hÖ trùc tiÕp víi viÕc s¶n xuÊt ra mét s¶n phÈm, mét c«ng viÖc nhÊt ®Þnh vµ cã thÓ ®îc ghi chÐp ngay tõ nh÷ng chøng tõ gèc cho tõng ®èi tîng. - Chi phÝ s¶n xuÊt gi¸n tiÕp: lµ chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu lo¹i s¶n phÈm, nhiÒu c«ng viÖc mµ kh«ng thÓ ghi chÐp riªng cho tõng ®èi tîng, kÕ to¸n phØa dïng ph¬ng ph¸p kÕ to¸n ph©n bæ cho tõng ®èi tîng. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã ý nghÜa ®èi víi viÖc x¸c ®Þnh 6 ph¬ng ph¸p tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan mét c¸ch ®óng ®¾n vµ hîp lý.  Ph©n lo¹i theo néi dung cÊu thµnh cña chi phÝ: Theo c¸ch nµy th× chi phÝ ®îc chia thµnh: - Chi phÝ ®¬n nhÊt lµ chi phÝ do mét yÕu tè duy nhÊt cÊu thµnh nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh dïnh cho s¶n xuÊt, tiÒn l¬ng do c«ng nh©n s¶n xuÊt … - Chi phÝ tæng hîp: lµ nh÷ng chi phÝ do nhiÒu yÕu tè kh¸c nhau tËp hîp l¹i theo cïng mét c«ng dông nh chi phÝ s¶n xuÊt chung. C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho nhµ qu¶n lý nhËn thøc ®îc tõng lo¹i phÝ ®Ó tæ chøc c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt thÝch hîp.  Ph©n lo¹i chi phÝ c¨n cø vµo mèi quan hÖ cña chi phÝ víi quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ qóa tr×nh kinh doanh : - Chi phÝ c¬ b¶n: lµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. Chi phÝ c¬ b¶n cã thÓ lµ chi phÝ trùc tiÕp nhng cã thÓ lµ chi phÝ gi¸n tiÕp khi cã liªn quan ®Õn hai hay nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau. - Chi phÝ chung: lµ c¸c lo¹i chi phÝ dïng vµo tæ chøc qu¶n lý vµ phôc vô cho s¶n xuÊt cã tÝnh chÊt chung nh chi phÝ qu¶n lý ë ph©n xëng, chi phÝ qu¶n ly doanh nghiÖp, chi phÝ b¸n hµng. Chi phÝ chung thêng lµ chi phÝ gi¸n tiÕp nhng cã thÓ lµ chi phÝ trùc tiÕp nÕu phana xëng chØ s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm.  Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ víi khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh( ph©n lo¹i theo c¸ch øng xö cña chi phÝ ). §Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ ®iÒu tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh, toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc ph©n chia theo mèi quan hÖ víi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt hoµn thµnh trong kú. Theo c¸ch nµy, chi phÝ ®îc chia thµnh hai lo¹i: - Chi phÝ kh¶ biÕn( biÕn phÝ): lµ nh÷ng chi phÝ cã sù thay ®æi vÒ lîng t¬ng quan tØ lÖ thuËn víi sù thay ®æi cña khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong kú. - Chi phÝ bÊt biÕn ( ®Þnh phÝ ) : lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng thay ®æi vÒ tæng sè cho dï cã sù thay ®æi trong møc ®é ho¹t ®éng cña s¶n xuÊt hoÆc thay ®æi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong kú. Ngoµi ra cßn chi phÝ hçn hîp. §©y lµ nh÷ng chi phÝ mµ b¶n th©n nã bao gåm c¶ yÕu tè biÕn phÝ vµ yÕu tè ®Þnh phÝ. Thuéc lo¹i nµy gåm cã chi phÝ nh tiÒn ®iÖn tho¹i… C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông ®èi víi viÖc qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Trong viÖc ph©n tÝch ®iÒu hoµ vèn vµ phôc vô cho viÖc ra c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý cÇn thiÕt ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ t¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh. 2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm: a. Kh¸i niÖm: Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt hãa cã liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm, lao vô ®· hoµn thµnh.  B¶n chÊt cña gi¸ thµnh s¶n phÈm: Sù vËn ®éng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp lµ mét qu¸ tr×nh thèng nhÊt bao gåm hai mÆt cã quan hÖ mËt thiÕt h÷u c¬ víi nhau. Mét mÆt lµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt mµ c¸c doanh nghiÖp ®· chi ra, mÆt thø hai lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt ®· thu ®îc nh÷ng s¶n phÈm, khèi lîng c«ng viÖc ®· hoµn thµnh trong kú phôc vô cho nhu cÇu tiªu dïng cña x· héi. Nh vËy, khi quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm nµo ®ã doanh nghiÖp cÇn ph¶i tÝnh ®Ðn tÊt c¶ nh÷ng kho¶n chi phÝ ®· thùc sù chi ra cho s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm ®ã, nghÜa lµ doanh nghiÖp ph¶i x¸c dÞnh ®îc gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét ph¹m trï kinh tÕ g¾n liÒn víi s¶n xuÊt hµng ho¸, gi¸ thµnh s¶n phÈm l¹i lµ mét chØ tiªu tÝnh to¸n kh«ng thÓ thiÕu cña qu¶n lý theo nguyªn t¾c 7 h¹cht o¸n kinh tÕ, do vËy cã thÓ nãi gi¸ thµnh s¶n phÈm võa mang tÝnh chÊt kh¸ch quan võa mang tÝnh chÊt chñ quan ë mét ph¹m vi nhÊt ®Þnh. §¹c ®iÓm ®ã dÉn ®Ðn sù cÇn thiÕt ph¶i xem xÐt gi¸ thµnh trªn nhiÒu gãc ®é nh»m sö dông chØ tiªu gi¸ thµnh cã hiÖu qu¶ trong viÖc x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ kinh doanh, thùc hiÖn t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt më réng. Tãm l¹i, gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh chÊt lîng toµn bé ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. Gi¸ thµnh ®îc tÝnh to¸n chÝnh x¸c cho tõng lo¹i s¶n phÈm hoÆc lao vô cô thÓ( ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ) vµ chØ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh ®èi víi sè lîng s¶n phÈm hoÆc lao vô ®· hoµn thµnh khi kÕt thóc mét sè giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt( Nöa thµnh phÈm). b. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh: §Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña qu¶n lý, H¹ch to¸n vµ kÕ ho¹ch ho¸ gi¸ thµnh còng nh yªu cÇu x©y dùng gi¸ c¶ hµng ho¸, gi¸ thµnh ®îc xem xÐt díi nhiÒu gãc ®é, nhiÒu ph¹m vi tÝnh to¸n kh¸c nhau. C¨n cø vµo nh÷ng tiªu thøc kh¸c nhau nªn trong doanh nghiÖp gi¸ thµnh ®îc chia thµnh c¸c lo¹i sau:  Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo thêi ®iÓm tÝnh vµ nguån sè liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh: XÐt theo thêi ®iÓm tÝnh vµ nguån sè liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh, gi¸ thµnh s¶n phÈm chia thµnh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc vµ gi¸ thµnh thùc tÕ.  Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch lµ gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh trªn c¬ së chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch vµ s¶n lîng kÕ ho¹ch. Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch do bé phËn kÕ ho¹ch cña doanh nghiÖp tÝnh, gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc tÝnh tríc khi tiªn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ nã lµ môc tiªu phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp, lµ c¨n cø ®Ó so s¸nh, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖ kÕ ho¹ch gi¸ thµnh vµ h¹ gi¸ thµnh.  Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc tÝnh trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh t¹i tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong kú ( thêng lµ ngµy ®Çu th¸ng ) Gi¸ thµnh nµy chØ tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm do b« phËn qu¶n lý quy ®Þnh møc cña doanh nghiÖp vµ ®ù¬c tÝnh tríc khi tiÕn hµnh quy tr×nh s¶n xuÊt . Gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ møc cña doanh nghiÖp tÝnh vµ còng ®îc tÝnh tríc khi doanh nghiÖp tiÕn hµnh s¶n xuÊt .Gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ thíc ®o ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ viÖc sö dông tµi s¶n , vËt t , lao ®éng trong s¶n xuÊt gióp cho ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n c¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ kü thuËt mµ doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn.  Gi¸ thµnh thùc tÕ : lµ chØ tiªu ®îc tÝnh trªn c¬ së sè liÖu s¶n xuÊt thùc tÕ ®· ph¸t sinh thùc tÕ tËp hîp ®îc trong kú vµ s¶n lîng s¶n phÈm thc tÕ ®· s¶n xuÊt hoµn thµnh trong kú . Gi¸ thµnh thùc tÕ chØ ®îc tÝnh sau khi kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt .Gi¸ thµnh thùc tÕ ®îc coi lµ chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp ph¶n ¸nh kÕt qu¸ phÊn ®Êu cña doanh nghiÖp trong viÖc tæ chøc vµ sö dông c¸c gi¶i ph¸p tæ chøc kinh tÕ , tæ chøc kü thuËt trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp .  Ph©n lo¹i theo pham vi ph¸t sinh chi phÝ gi¸ thµnh ®îc chia thµnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh tiªu thô : - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt ( gi¸ thµnh c«ng xëng ) : lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh tÊt c¶ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh cho nh÷ng s¶n phÈm , c«ng viÖc , lao vô ®· hoµn thµnh trong ph¹m vi ph©n xëng s¶n xuÊt( chi phÝ vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung). Gi¸ thµnh s¶n xuÊt ®îc dïng ®Ó ghi sæ cho s¶n phÈm hoµn thµnh nhËp kho, nh÷ng s¶n phÈm göi b¸n vµ nh÷ng s¶n phÈm ®· b¸n. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt lµ c¨n cø ®Ó tÝnh trÞ gi¸ vèn cña hµng b¸n vµ tÝnh to¸n l·i gép trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. - Gi¸ thµnh tiªu thô( gi¸ thµnh toµn bé): lµ chØ tiªu bao gåm gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm + chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp tÝnh cho s¶n phÈm ®ã.Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm chØ ®îc tÝnh ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ nh÷ng s¶n phÈm ®· tiªu thô. Do vËy, gi¸ thµnh tiªu thô cßn ®îc gäi lµ gi¸ thµnh ®Çy ®ñ hay gi¸ thµnh toµn bé vµ ®îc tÝnh theo c«ng thøc: Gi¸ thµnh Gi¸ thµnh Chi phÝ Chi phÝ 8 Toµn bé = s¶n xuÊt + qu¶n lý + tiªu thô S¶n phÈm tiªu thô s¶n phÈm doanh nghiÖp s¶n phÈm 3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm : Chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ hai mÆt tiªu biÓu cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cã mèi quan hÖ rÊt mËt thiÕt víi nhau v× néi dung c¬ b¶n cña chóng ®Òu lµ nh÷ng hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Chi phÝ s¶n xuÊt trong mét kú lµ c¬ së ®Ó tÝnh to¸n, x¸c ®Þng gi¸ thµnh cña nh÷ng s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô ®· hoµn thµnh. ViÖc sö dông tiÕt kiÖm hîp lý chi phÝ s¶n xuÊt cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tuy nhiªn, gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm cã sù kh¸c nhau nhÊt ®Þnh, sù kh¸c nhau ®ã thÓ hiÖn: - Chi phÝ s¶n xuÊt g¾n liÒn víi thêi kú ph¸t sinh chi phÝ cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm g¾n víi khèi lîng s¶n phÈm, lao vô ®· s¶n xuÊt hoµn thµnh. - Chi phÝ s¶n xuÊt trong mét kú bao gåm c¶ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt ®· tr¶ tríc nhng cha ph©n bæ cho kú nµy vµ nh÷ng chi phÝ ph¶i tr¶ cña kú tríc nhng kú nµy míi ph¸t sinh thùc tÕ. Ngîc l¹i, gi¸ thµnh s¶n phÈm chØ liªn quan ®Õn chi phÝ ph¶i tr¶ trong kú vµ chi phÝ tr¶ tríc ph©n bæ trong kú. - Chi phÝ s¶n xuÊt trong kú kh«ng chØ liªn quan ®Õn nh÷ng s¶n phÈm ®· hoµn thµnh mµ cßn liªn quan ®Õn nh÷ng s¶n phÈm ®ang cßn dë dang ë cuèi kú vµ nh÷ng s¶n phÈm háng, trong khi ®ã gi¸ thµnh s¶n phÈm kh«ng liªn quan ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cña kú tríc chuyÓn sang. Cã thÓ ph¶n ¸nh mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm qua c«ng thøc sau: Tæng gi¸ thµnh Chi phÝ SX Chi phÝ SX Chi phÝ SX s¶n phÈm = dë dang + ph¸t sinh - dë dang hoµn thµnh ®Çu kú trong kú cuèi kú Khi gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang (chi phÝ s¶n xuÊt dë dang) ®Çu kú vµ cuèi kú b»ng nhau hoÆc c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã s¶n phÈm dë dang th× tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm b»ng tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú. ViÖc ph©n biÖt trªn gióp cho c«ng t¸c kÕ to¸n s¶n phÈm s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ trong bé m¸y kÕ to¸n cña doanh nghiÖp, ®¶m b¶o cho gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c, kÞp thêi. 4. NhiÖm vô cña kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm : - KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh lµ phÇn hµnh kÕ to¸n quan träng cã liªn quan ®Õn rÊt nhiÒu phÇn hµnh kÕ to¸n kh¸c nh nguyªn vËt liÖu, tiÒn l¬ng, tµi s¶n cè ®Þnh, x¸c ®Þnh kÕt qu¶… th«ng tin vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh lµ c¬ së cho viÖc x¸c ®Þnh kÕt qu¶, x¸c ®Þnh ®iÓm hoµn vèn, møc lîi nhuËn s¶n phÈm , lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. - §ång thêi chØ tiªu gi¸ thµnh còng ph¶n ¸nh chÊt lîng cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, gióp nhµ qu¶n trÞ ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh chÝnh x¸c vµ kÞp thêi. V× thÕ tæ chøc tèt phÇn hµnh kÕ to¸n chi phÝ gi¸ thµnh lµ mét yªu cÇu kh¸ch quan. H¬n n÷a trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn nay,c¹nh tranh ®· trë nªn khèc liÖt. Sù c¹nh tranh ®· chuyÓn tõ chiÒu réng lµ c¹nh tranh vÒ mÉu m·, h×nh thøc vÒ s¶n phÈm sang c¹nh tranh vÒ chiÒu s©u lµ chÊt lîng vµ gi¸ b¸n. V× vËy yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi mäi doanh nghiÖp lµ muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn lµ ph¶i t¨ng søc m¹nh c¹nh tranh b»ng c¸ch n©ng cao chÊt lîng vµ h¹ gi¸ thµnh. §iÒu ®ã khiÕn cho c¸c nhµ doanh nghiÖp hiÖn nay rÊt quan t©m ®Õn viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh chÝnh x¸c ®Çy ®ñ, t×m mäi biÖn ph¸p h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Ngoµi môc ®Ých qu¶n trÞ doanh nghiÖp, c¸c th«ng tin vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh còng ®îc ®Ó cung cÊp cho bªn quan t©m kh¸c( c¬ quan qu¶n lý NN, ng©n hµng, tæ chøc tÝn dông…) trong viÖc ®Þnh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh vµ kh¶ n¨ng ph¸t triÓn trong t¬ng lai cña doanh nghiÖp. 9 - §Ó thùc sù lµ c«ng cô ®¾c lùc cho qu¶n lý, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô sau: + X¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ, ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh, ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ, ®Æc ®iÓm tæ chøc cña doanh nghiÖp. + Lùa chän h×nh thøc ghi sæ kÕ to¸n phï hîp, thùc hiÖn h¹ch to¸n ghi sæ ®óng chª ®é quy ®Þnh. + Lùa chän kú tÝnh gi¸ thµnh tæng hîp. + TËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt ®óng ®èi tîng vµ hîp lý. + Lùa chän ph¬ng ph¸p vµ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. + Cã sù liªn hÖ chÆt chÏ vµ phèi hîp víi c¸c bé phËn kÕ to¸n kh¸c mét c¸ch hiÖu qu¶. + §Þnh kú lËp b¸o c¸o vÒ chi phÝ s¶n xuÊt va tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, tiÕn hµnh so s¸nh ®Þnh møc vÒ chi phÝ lËp dù to¸n vÒ chi phÝ, ®Þnh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch chi phÝ gi¸ thµnh, ®a ra biÖn ph¸p tiÕt kÖm chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. II) §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: 1. §èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt : X¸c ®Þnh ®èi tîng chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ néi dung ®Çu tiªn vµ c¬ b¶n nhÊt cña tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. ChØ khi nµo x¸c ®Þnh ®óng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh th× míi cã thÓ tiÕn hµnh tÝnh to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh chÝnh x¸c, kÞp thêi. Chi phÝ s¶n xuÊt trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt bao gåm nhiÒu néi dung kinh tÕ, c«ng dông kh¸c nhau, ph¸t sinh ë nh÷ng ®Þa ®iÓm kh¸c nhau. Môc ®Ých cña viÖc bá ra chi phÝ lµ t¹o nªn nh÷ng s¶n phÈm, lao vô. Nh÷ng s¶n phÈm. Lao vô cña doanh nghiÖp ®îc s¶n xuÊt, chÕ t¹o, thùc hiÖn ë c¸c ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt kh¸c nhau theo quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. Do ®ã, ®Ó h¹cht o¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®îc chÝnh x¸c, kÞp thêi th× ®ßi hái c«ng viÖc ®Çu tiªn mµ nhµ qu¶n lý ph¶i lµm lµ x¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n t©pj hîp chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: lµ viÖc x¸c ®Þnh ph¹m vi, giíi h¹n tËp hîp chi phÝ mµ thùc chÊt lµ x¸c ®Þnh n¬i ph¸t sinh chi phÝ vµ n¬i chÞu chi phÝ: §Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp, cÇn ph¶i dùa vµo nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: - §Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ: s¶n xuÊt gi¶n ®¬n hay phøc t¹p, ®èi víi s¶n xuÊt gi¶n ®¬n th× ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ cã thÓ lµ s¶n phÈm hoÆc nhãm s¶n phÈm. Cßn ®èi víi s¶n xuÊt phøc t¹p th× cã thÓ lµ bé phËn chi tiÕt, nhãm chi tiÕt s¶n phÈm. - Lo¹i h×nh s¶n xuÊt: s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ s¶n xuÊt hµng lo¹t nhá hay s¶n xuÊt hµng lo¹t lín. Víi s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ s¶n xuÊt hµng lo¹t nhá cã thÓ lµ ®¬n ®Æt hµng riªng biÖt cßn ®èi víi s¶n xuÊt hµng lo¹t cã thÓ lµ s¶n phÈm,chi tiÕt, nhãm chi tiÕt. - Theo tÝnh chÊt s¶n phÈm: §¬n nhÊt hay cã kÕt cÊu phøc t¹p. §èi víi s¶n phÈm ®¬n nhÊt, ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ tõng lo¹i s¶n phÈm víi s¶n phÈm cã kÕt cÊu phøc t¹p th× cã thÓ lµ tõng bé phËn cña s¶n phÈm. Ngoµi ra, ta còng cÇn ph¶i c¨n cø vµo nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: - §Æc ®iÓm tæ chøc cña doanh nghiÖp. - Quy tr×nh c«ng nghÖ kü thuËt s¶n xuÊt s¶n phÈm. - §Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ, môc ®Ých c«ng dông cña chi phÝ. - Yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý, tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. - Yªu cÇu tÝnh gi¸ thµnh . Trªn thùc tÕ, mçi doanh nghiÖp tuú theo ®Æc ®iÓm, quy tr×nh s¶n xuÊt vµ tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp ®ã mµ ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ: + Mçi lo¹i chi tiÕt, mçi bé phËn + Nhãm chi tiÕt. 10 + Mçi lo¹i s¶n phÈm, nhãm dÞch vô. + Mçi ®¬n ®Æt hµng. + Mçi c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ®óng ®èi tîng quy ®Þnh mét c¸ch hîp lý th× cã t¸c dông phôc vô tèt cho viÖc t¨ng cêng qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ còng phôc vô tèt cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh trung thùc vµ hîp lý. 2. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt . a. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét trong ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n lo¹i c¸c chi phÝ s¶n xuÊt trong ph¹m vi giíi h¹n cña ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. VÒ c¬ b¶n ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ bao gåm c¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ theo s¶n phÈm, theo ®¬n ®Æt hµng, theo giai ®o¹n c«ng nghÖ , theo ph©n xëng, theo nhãm s¶n phÈm …Do vËy, ®Ó tÝnh to¸n chÝnh x¸c chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm th× vÊn ®Ò cÇn thiÕt ®îc nghiªn cøu, lùa chän ngay tõ kh©u tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ lùa chän ®óng ®¾n ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n cho chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®iÒu kiÖn quy ®Þnh cho ph¬ng ph¸p ®ã. Néi dung chñ yÕu cña ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ kÕ to¸n më thÎ( hoÆc sæ) chi tiÕt h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cho tõng ®èi tîng ®· x¸c ®Þnh , ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ®èi tîng, hµng th¸ng tæng hîp chi phÝ theo tõng ®èi tîng. Mçi ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ øng víi mét ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nªn tªn gäi cña mçi ph¬ng ph¸p biÓu hiÖn ®èi tîng mµ nã cÇn tËp hîp vµ ph©n lo¹i chi phÝ. Cã thÓ tËp hîp thµnh 2 ph¬ng ph¸p chÝnh nh sau: - Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ trùc tiÕp: Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®· x¸c ®Þnh. Khi h¹ch to¸n, mäi chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®èi tîng nµo ®îc tËp hîp riªng cho ®èi tîng ®ã. - Ph¬ng ph¸p ph©n bæ chi phÝ chung : Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng mµ ta kh«ng thÓ thÓ hiÖn tËp hîp trùc tiÕp. Do ®ã khi cÇn tËp hîp theo ®èi tîng th× ta ph¶i ph©n bæ hîp lý bé phËn chi phÝ nµy.  Tr×nh tù kÕ to¸n: ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i ®îc tiÕn hµnh theo mét tr×nh tù hîp lý, khoa häc th× mãi cã thÓ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm mét c¸ch chÝnh x¸c, kÞp thêi ®îc. Tr×nh tù nµy, phô thuéc vµo ®Æcc ®iÓm s¶n xuÊt cña tõng ngµnh nghÒ, tõng doanh nghiÖp, vµo mèi quan hÖ gi÷a c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong doanh nghiÖp, vµo tr×nh ®é c«ng t¸c vµ qu¶n lý h¹ch to¸n. Tuy nhiªn, cã thÓ kh¸i qu¸t chung viÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt qua c¸c bíc sau:  Bíc 1: TËp hîp c¸c chi phÝ c¬ b¶n cã liªn quan trùc tiÕp cho tõng ®èi tîng sö dông.  Bíc 2: TÝnh to¸n vµ ph©n bæ lao vô cña c¸c nghµnh s¶n xuÊt kinh doanh phô cho tõng ®èi tîng sö dông trªn c¬ së khèi lîng lao vô phôc vô vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ lao vô.  Bíc 3: TËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô cã liªn quan.  Bíc 4: X¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú, tÝnh ra tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ. Trong ®iÒu kiÖn qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp níc ta hiÖn nay, doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã thÓ sö dông mét trong hai ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n phæ biÕn sau: - Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn: lµ ph¬ng ph¸p theo dâi mét c¸ch thêng xuyªn trªn sæ kÕ to¸n( b¶ng kª nhËp, xuÊt, tån kho) vµ viÖc nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn vËt liÖu, hµng ho¸, s¶n phÈm dë dang, thµnh phÈm… Ph¬ng ph¸p nµy thêng ¸p dông ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« s¶n xuÊt kinh doanh lín, tiÕn hµnh nhiÒu lo¹i ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh kh¸c nhau. 11 - Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: lµ ph¬ng ph¸p kÕ to¸n kh«ng theo dâi mét c¸ch thêng xuyªn trªn sæ kÕ to¸n ( b¶ng kª nhËp, xuÊt, tån kho …) vµ viÖc nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn vËt liÖu, hµng ho¸ thµnh phÈm,… mµ chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Çu kú vµ hµng tån kho cuèi kú. Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông cho nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« s¶n xuÊt kinh doanh nhá, chØ cã mét lo¹i ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh . a. Tµi kho¶n sö dông: C¸c tµi kho¶n sö dông chñ yÕu trong c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn lµ: - TK 621: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. - TK 622: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. - TK 627: Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - TK 154: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang.  TK 621 – “ Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp”. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ( Ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt …) vµ ®îc sö dông ®Ó tËp hîp toµn bé chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp dïng cho s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm ph¸t sinh trong kú, cuèi kú kÕt chuyÓn sang tµi kho¶n 154 ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm.  TK 622 – “ Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp” Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp sè chi phÝ tiÒn c«ng ph¶i tr¶ cho tõng c«ng nh©n s¶n xuÊt trùc tiÕp s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô, dÞch vô nh tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp cã mang tÝnh chÊt l¬ng, tiÒn thëng vµ c¸c kho¶n trÝch cho c¸c quü BHXH, BHYT, KPC§ theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh víi sè tiÒn l¬ng ph¸t sinh cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt.  TK 627 – “ Chi phÝ s¶n xuÊt chung” TK 627 ph¶n ¸nh nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt cßn l¹i ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm sau chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp vµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. §©y lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong ph¹m vi c¸c ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. TK 627 cuèi kú kh«ng cã sè d vµ ®îc më chi tiÕt theo tõng ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt. TK 627 më chi tiÕt thµnh 6 tµi kho¶n cÊp 2 ®Ó theo dâi ph¶n ¸nh riªng cho tõng néi dung chi phÝ.  TK 6271 – Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng.  TK 6272 – Chi phÝ vËt liÖu  TK 6273 – Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt.  TK 6274 – Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh.  TK 6277 – Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi.  TK 6278 – Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn.  TK 154 – “ Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang” Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt trong kú liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh. Ngoµi ra, TK 154 cßn ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh phô, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. §èi víi c¸c doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th× TK 154 chØ dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú. TK 154 ®îc chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ (ngµnh s¶n xuÊt, tõng n¬i ph¸t sinh chi phÝ hay tõng lo¹i s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh…). 12 c. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt trong c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn.  Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp: Chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm gi¸ trÞ nguyªn, vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu… ®îc xuÊt dïng trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm. Trêng hîp doanh nghiÖp mua nöa thµnh phÈm ®Ó l¾p r¸p, gia c«ng thªm thµnh phÈm th× nöa thµnh phÈm mua ngoµi còng ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp. Chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp ®îc c¨n cø vµo chøng tõ xuÊt kho ®Ó tÝnh ra gi¸ trÞ thùc tÕ vËt liÖu trùc tiÕp xuÊt dïng vµ c¨n cø vµo c¸c ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh ®Ó tËp hîp. Trêng hîp vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, kh«ng thÓ tæ chøc h¹ch to¸n riªng ®îc th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp ®Ó ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Tiªu thøc ph©n bæ thêng ®îc sö dông lµ ph©n bæ theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè, theo träng lîng, sè s¶n phÈm … C«ng thøc ph©n bæ nh sau: Chi phÝ vËt liÖu Tæng tiªu thøc Tû lÖ ph©n bæ cho = ph©n bæ cña x ( hÖ sè ) tõng ®èi tîng tõng ®èi tîng ph©n bæ Trong ®ã: Tû lÖ Tæng chi phÝ vËt liÖu cÇn ph©n bæ ( hay hÖ sè ) = ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tÊt c¶ c¸c ®èi tîng Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n cô thÓ:  XuÊt kho trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dÞch vô: Nî TK 621( chi tiÕt theo tõng ®èi tîng ) Cã TK 152: Gi¸ thµnh thùc tÕ xuÊt dïng theo tõng lo¹i.  Trêng hîp nhËn vËt liÖu vÒ kh«ng nhËp kho mµ xuÊt dïng trùc tiÕp cho s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dÞch vô th× c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ xuÊt dïng: Nî TK 621 ( Chi tiÕt theo ®èi tîng ) Nî TK 133(1331): ThuÕ VAT ®îc khÊu trõ ( víi vËt liÖu mua ngoµi vµ doanh nghiÖp tÝnh thuÕ VAT theo ph¬ng ph¸p khÊu trõ). Cã TK 111, 112, 331: vËt liÖu mua ngoµi. Cã TK 411: NhËn cÊp ph¸t, nhËn liªn doanh. Cã TK 154: vËt liÖu tù s¶n xuÊt hay thuª ngoµi gia c«ng. Cã c¸c TK kh¸c( 311, 336, 338…): vËt liÖu vay, mîn…  Gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho hoÆc cã phÕ liÖu thu håi: Nî TK 152( chi tiÕt vËt liÖu ) Cã TK 621 ( chi tiÕt theo tõng ®èi tîng )  Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp : VÒ nguyªn t¾c chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp còng ®îc tËp hîp gièng nh ®èi víi chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp. Trßng hîp cÇn ph©n bæ gi¸n tiÕp th× Tiªu thcs ph©n bæ lµ tiÒn c«ng hay giê c«ng ®Þnh møc hay còng cã thÓ lµ giê c«ng thùc tÒ( chñ yÕu lµ ®èi víi tiÒn l¬ng phô cña c«ng nh©n s¶n xuÊt ). Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n cô thÓ nh sau:  TÝnh ra tæng sè tiÒn c«ng, tiÒn l¬ng, tiÒn phô cÊp ph¶i tr¶ trùc tiÕp cho c«ng nh©n s¶n xuÊt trùc tiÕp ra s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dÞch vô trong kú: Nî Tk 622 ( chi tiÕt thoe ®èi tîng ) Cã TK 334: Tæng sè tiÒn l¬ng , phô cÊp ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp.  TrÝch BHXH, BHYT, KPC§ theo tû lÖ quy ®Þnh( phÇn tÝnh vµo chi phÝ – 19%): Nî TK 622 13 Cã TK 338( 3382,3383,3384) TiÒn l¬ng trÝch tríc vµo chi phÝ ( víi nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt mang tÝnh thêi vô) vµ c¸c kho¶n tiÒn l¬ng trÝch tríc kh¸c( ngõng s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch): Nî TK 622 ( chi tiÕt theo ®èi tîng ) Cã TK 335: TiÒn l¬ng trÝch tríc.  Cuèi kú kÕt chuyªbr chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµo tµi kho¶n tÝnh gi¸ thµnh theo tõng ®èi tîng : Nî TK 154( chi tiÕt theo ®èi tîng 0 Cã TK 622 ( chi tiÕt theo ®èi tîng )  Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong ph¹m vi c¸c ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp cho c¸c kho¶n chi phÝ vÒ tiÒn c«ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n xëng, chi phÝ vËt liÖu, dông cô qu¶n lý ë c¸c ph©n xëng, khÊu hao TSC§ thuéc c¸c ph©n xëng … C¸c chi phÝ nµy thêng ®îc ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng chÞu chi phÝ liªn quan theo chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, theo chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc còng cã thÓ ph©n bæ theo c¶ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc còng cã thÓ ph©n bæ theo ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt chung. ViÖc tËp hîp, kÕt chuyÓn vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc thùc hiÖn trªn TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ ®îc h¹ch to¸n cô thÓ nh sau:  TÝnh ra tiÒn l¬ng ph¶i tr¶ cho nh©n viªn ph©n xëng : Nî TK 627 ( 6271- chi tiÕt ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt ) Cã TK 334  TrÝch BHXH, BHYT, KPC§ theo tû lÖ quy ®Þnh( phÇn tÝnh vµo chi phÝ ) Nî TK 627( 6271- chi tiÕt ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt ) Cã TK 338( 3382, 3383, 3384)  Chi phÝ vËt liÖu dïng cho tõng ph©n xëng: Nî TK 627( 6273 – chi tiÕt theo tõng ph©n xëng) Cã TK 152: chi tiÕt tiÓu kho¶n  TrÝch khÊu hao TSC§ cña ph©n xëng : Nî TK 627( 6274– chi tiÕt theo tõng ph©n xëng) Cã TK 214: chi tiÕt tiÓu kho¶n  Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Nî TK 627(6277 – chi tiÕt theo tõng ph©n xëng) Nî TK 133(1331): ThuÕ VAT ®îc khÊu trõ Cã TK 111, 112, 331…: Gi¸ trÞ mua ngoµi  Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn( tiÕp t©n, héi nghÞ…) Nî TK 627( 6278 – chi tiÕt theo tõng ph©n xëng) Cã TK 111, 112  C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung: Nî c¸c TK liªn quan( 111, 112, 152, 138…) Cã TK 627 (chi tiÕt theo tõng ph©n xëng)  Cuèi kú kÕt chuyÓn vµ ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ TK 154: Nî TK 154( chi tiÕt theo tõng ph©n xëng) Cã TK 627– chi tiÕt theo tõng tiÓu kho¶n)  KÕ to¸n chi phÝ tr¶ tríc vµ chi phÝ ph¶i tr¶.  KÕ to¸n chi phÝ tr¶ tríc 14 Chi phÝ tr¶ tríc( hay chi phÝ chê ph©n bæ ) lµ c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nhng cha ®îc tÝnh hÕt vµo chi phÝ SXKD c¶u ký nµy mµ ddîc tÝnh cho hai hay nhiÒu kú h¹ch to¸n sau ®ã. §©y lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín hoÆc do b¶n th©n chi phÝ ph¸t sinh cã t¸c dông tíi kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhiÒu kú h¹ch to¸n. Trong doanh nghiÖp chi phÝ tr¶ tríc cã thÓ gåm c¸c kho¶n: - Gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô nhá xuÊt dïng thuéc lo¹i ph©n bæ nhiÒu lÇn( tõ 2 lÇn trë lªn ) - Gi¸ trÞ söa ch÷a lín TSC§ ngoµi kÕ ho¹ch. - TiÒn thuª TSC§, ph¬ng tiÖn kinh doanh … tr¶ tríc. - Gi¸ trÞ bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª. - DÞch vô mua ngoµi tr¶ tríc( ®iÖn, ®iÖn tho¹i, vÖ sinh…) - Chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp chê kÕt chuyÓn( víi doanh nghiÖp cã chu kú kinh doanh dµi). - Chi phÝ mua b¶o hiÓm tµi s¶n, b¶o hiÓm kinh doanh, lÖ phÝ giao th«ng, bÕn b·i… Chi phÝ nghiªn cøu, thÝ nghiÖm, ph¸t minh s¸ng chÕ…( gi¸ trÞ ch a tÝnh vµo TSC§ v« h×nh ). - L·i thuª mua TSC§( thuª tµi chÝnh ) §Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc, kÕ to¸n sö dông TK 142 – “ Chi phÝ tr¶ tríc”. Tµi kho¶n 142 ®îc chi tiÕt lµm 2 tiÓu kho¶n; - TK 1421- Chi phÝ tr¶ tríc. - TK 1422- Chi phÝ chê kÕt chuyÓn. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ tr¶ tríc:  Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc, c¨n cø vµo tõng trêng hîp cô thÓ ghi: Nî TK 1421- chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ph¸t sinh. Nî TK 133(1331): ThuÕ VAT ®îc khÊu trõ. Cã TK111,112: Tr¶ tríc tiÒn thuª d/cô, nhµ xëng,dÞch vô mua ngoµi… Cã TK 153: G/trÞ xuÊt dïng CCDC, bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª Cã TK 342; Sè l·i thuª TSC§ ph¶i tr¶. Cã TK 331: C¸c kho¶n ph¶i tr¶ tríc kh¸c.  Hµng th¸ng c¨n cø vµo kÕ ho¹ch ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc, tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc vµo chi phÝ SXKD cho c¸c ®èi tîng chÞu chi phÝ : Nî c¸c TK liªn quan( 241, 627, 641, 642) Cã TK 1421: Ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc .  §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp cã chu kú s¶n xuÊt kinh doanh dµi, ®Ó ®¶m b¶o nguyªn t¾c phï hîp gi÷a doanh thu vµ chi phÝ, toµn bé chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp chØ ra trong ký sau khi ®îc tËp hîp sÏ ®îc kÕt chuyÓn vµo bªn nî TK 142(1422): Nî TK 142(1422): Chi tiÕt tõng lo¹i. Cã TK 641, 642. + Tuú thuéc vµo doanh thu ®îc ghi nhËn trong kú( lín hay nhá) sè chi phÝ nµy sÏ ®îc kÕt chuyÓn dÇn( hoÆc) mét lÇn vµo tµi kho¶n x¸c ®Þnh kÕt qu¶: Nî TK 911: x¸c ®Þnh kÕt qu¶. Cã TK 142: chi tiÕt tõng lo¹i.  KÕ to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ Chi phÝ ph¶i tr¶( chi phÝ trÝch tríc) lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ cha ph¸t sinh nhng ®îc ghi nhËn lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n. §©y lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ trong kÕ ho¹ch cña ®¬n vÞ ®îc tÝnh tríc vµo chi phÝ kinh doanh cho c¸c ®èi tîng nh»m ®¶m b¶o cho gi¸ 15 thµnh s¶n phÈm, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý khái ®ét biÕn t¨ng khi c¸c kho¶n chi phÝ nµy ph¸t sinh. Thuéc c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ thêng bao gåm: - TiÒn l¬ng phÐp cña c«ng nh©n s¶n xuÊt ( víi c¸c DN mang tÝnh chÊt thêi vô) - Chi phÝ söa ch÷a TSC§ trong kÕ ho¹ch. - ThiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt trong kÕ ho¹ch. - Chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm trong kÕ ho¹ch. - L·i tiÒn vay cha ®Õn kú h¹n tr¶. - TiÒn thuª TSC§, mÆt b»ng kinh doanh , … cha tr¶. - C¸c dÞch vô mua ngoµi sÏ cung cÊp. Nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®îc theo dâi vµ tËp hîp vµo TK 335 –“ Chi phÝ ph¶i tr¶”. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ ph¶i tr¶:  TÝnh tríc theo kÕ ho¹ch chi phÝ ph¶i tr¶ vµo chi phÝ SXKD: Nî TK liªn quan ( 622, 627, 641, 642, 241 ) Cã TK 335  Khi c¸c chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh : Nî TK 335: Chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 133(1331) : ThuÕ VAT ®îc khÊu trõ( c¸c kho¶n mua ngoµi) Cã TK 241( 2413) : Chi phÝ söa ch÷a TSC§ theo kÕ ho¹ch. Cã TK 334: tiÒn l¬ng phÐp c«ng nh©n s¶n xuÊt thùc tÕ ph¶i tr¶. Cã TK 331: C¸c kho¶n ph¶i tr¶ víi bªn ngoµi Cã c¸c TK kh¸c ( 111, 112, 152, 153…): C¸c chi phÝ kh¸c.  Trêng hîp chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n tæng chi phÝ ph¶i tr¶ ®· ghi nhËn th× sè chªnh lÖch ®îc ghi bæ sung t¨ng chi phÝ kinh doanh: Nî TK liªn quan (622, 627, 642) Cã TK 335  Trêng hîp chi phÝ ph¶i tr¶ tÝnh tríc vµo chi phÝ kinh doanh lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh, sè chªnh lÖch ®îc ghi gi¶m chi phÝ kinh doanh: Nî TK 335 Cã c¸c TK liªn quan ( 622, 627, 641, 642) S¬ ®å 1: S¬ ®å kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn TK 154 TK 152, D®k:xxx (6) TK 111, 112, 152… TK 621 (5a) (1) TK 155 TK 334, 338 TK 622 (7a) (2) (5b) TK 157 TK 241 TK 627 (7b) 16 (3) (5c) TK 632 TK 111, 112, 142… (4) (7c) Dck:xxx (1) XuÊt v©TK liÖu dïng trùc tiÕp chÕ t¹o s¶n phÈm, qu¶n lý ph©n xëng . (2) TiÒn l¬ng, phô cÊp vµ c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ cña c«ng nh©n s¶n xuÊt, nh©n viªn ph©n xëng. (3) Chi phÝ khÊu hao TSC§ thuéc ph©n xëng. (4) C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung kh¸c. (5) KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung. (6) C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n phÈm. (7a) Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm hoµn thµnh nhËp kho. (7b) Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm göi b¸n. (7c) Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm tiªu thô th¼ng. d. Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt trong c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú thêng ®îc ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh nhá cã quy m« nhá, chØ tiÕn hµnh mét lo¹i ho¹t ®éng.  Sù kh¸c biÖt gi÷a kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn vµ ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. Sù kh¸c biÖt ®îc thÓ hiÖn ë nh÷ng ®iÓm sau: - Tµi kho¶n dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ TK 631 – “ Gi¸ thµnh s¶n xuÊt”, cßn TK 154 – “Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang” chØ ®îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh giµ trÞn s¶n phÈm dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. - Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þng kú sö dông TK 611 – “ Chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp” ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ vËt liÖu ®· xuÊt dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm. C¸c chi phÝ ®îc ph¶n ¸nh trªn TK 611 kh«ng ghi theo tõng chøng tõ xuÊt dïng nguyªn, vËt liÖu mµ ®îc ghi mét lÇn vµo cuèi kú h¹ch to¸n, sau khi tiÕn hµnh kiÓm kª vµ x¸c ®Þnh gi¸ trÞ nguyªn, vËt liÖu tån kho ®îc tÝnh nh sau: Gi¸ thùc tÕ Gi¸ thùc tÕ nguyªn, vËt liÖu = NVL tån xuÊt dïng trong kú ®Çu kú trong kú Gi¸ thùc tÕ + NVL nhËp cuåi kú - Gi¸ thùc tÕ NVL tån - §Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ khi xuÊt vËt liÖu, dông cô cho c¸c môc ®Ých th× kÕ to¸n kh«ng ph¶n ¸nh theo tõng chøng tõ mµ cuèi kú míi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña chóng trªn c¬ së kÕt qu¶ kiÓm kª hµng tån kho nªn chi phÝ vËt liÖu xuÊt dïng cho môc ®Ých s¶n xuÊt, qu¶n lý hay cho tiªu thô s¶n phÈm. §©y lµ nhîc ®iÓm lín cña ph¬ng ph¸p nµy vÒ t×nh h×nh xuÊt dïng vµ sö dông nguyªn, vËt liÖu.  Ph¬ng ph¸p kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú.  Tµi kho¶n sö dông : TK 631 – “ Gi¸ thµnh s¶n xuÊt” TK 631 ®îc sö dông ®Ó tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tµi kho¶n nµy ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ ( ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt …) vµ theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm … cña c¶ bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh, s¶n xuÊt kinh doanh phô, chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. 17 TK 631 cuèi kú kh«ng cã sè d v× gÝa trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú kÕt chuyÓn ngay vµo tµi kho¶n 154 – Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n cô thÓ nh sau:  §Çu kú kÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang: Nî TK 631 Cã TK 154  Cuèi kú kÕt chuyÓn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong c¸c kú theo tõng lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô… - KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp : Nî TK 631 Cã TK 621 - KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp : Nî TK 631 Cã TK 622 - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung : Nî TK 154 Cã TK 627  Cuèi kú c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang, ghi: Nî TK 154 Cã TK 631  Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô hoµn thµnh: Nî TK 632 Cã TK 631 TK 154 TK 631 (1) TK 611 (2) TK 334,338 TK 154 (6) TK 621 TK 632 (5a) (7) TK 622 (5b) (3) TK 111,112,214 TK 627 (5c) (4) 18 1) KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm, dÞch vô dë dang ®Çu kú. 2) Gi¸ trÞ nguyªn, vËt liÖu xuÊt dïng cho s¶n phÈm qu¶n lý ph©n xëng. 3) TiÒn l¬ng, phô cÊp vµ c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt, nh©n viªn ph©n xëng 4) C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung kÕ ho¹ch¸c. 5) KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung. 6) KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. 7) Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt c¶u s¶n phÈm III. KiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang trong c¸c doanh nghiÖp c«ng nghiÖp S¶n phÈm dë dang trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt lµ nh÷ng s¶n phÈm cßn ®ang n»m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, cha kÕt thóc giai ®o¹n chÕ biÕn nghÜa lµ cßn ®ang n»m trªn d©y chuyÒn, quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt cha ®Õn kú thu ho¹ch, cha hoµn thµnh bµn giao tÝnh vµo khèi lîng bµn giao thanh to¸n. §Ó tÝnh ®îc gi¸ thµnh s¶n phÈm, doanh nghiÖp ph¶i cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c ®îc s¶n phÈm cuèi kú tøc lµ tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ s¶n xuÊt mµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu. S¶n phÈm dë dang ®îc ®¸nh gi¸ mét c¸ch hîp lý lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn tÝnh trung thùc hîp lý cña gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm hoµn thµnh. Tuy nhiªn viÖc ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú lµ mét c«ng viÖc rÊt phøc t¹p v× vËy kh«ng thÓ ®ßi hái mét sù chÝnh x¸c tuyÖt ®èi mµ kÕ to¸n ph¶i phô thuéc vµo ®Æc ®iÓm, t×nh h×nh cô thÓ vÒ tæ chøc s¶n xuÊt, vÒ quy tr×nh c«ng nghÖ, tÝnh chÊt cÊu thµnh cña chi phÝ vµ yªu cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp ®Ó vËn dông ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang thÝch hîp.  Víi b¸n thµnh phÈm: Cã thÓ tÝnh theo chi phÝ ®Þnh møc hoÆc kÕ ho¹ch.  Víi s¶n phÈm chÕ t¹o s¶n phÈm dë dang : Doanh nghiÖp cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c ph¬ng ph¸p sau: 1. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú theo chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp . Theo ph¬ng ph¸p nµy, gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú chØ tÝnh to¸n phÇn chi phÝ nguyªn, vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp cßn chi phÝ nh©n c«ng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung tÝnh cho c¶ thµnh phÇn trong kú chÞu. Gi¸ trÞ SP Chi phÝ NVL chÝnh Gi¸ trÞ cña dë dang ®Çu kú + trùc tiÕp trong kú s¶n phÈm = x Khèi lîng SP dë dang Sè lîng + Sè lîng SP dë dang cuèi kú thµnh phÈm dë dang Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông thÝch hîp cho nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt s¶n phÈm, dÞch vô cã quy tr×nh s¶n xuÊt bá nguyªn vËt liÖu chÝnh trùc tiÕp mét lÇn vµo ®Çu quy tr×nh s¶n xuÊt, dÞch vô ®ã, khèi lîng s¶n phÈm dë dang gi÷a c¸c kú t¬ng ®èi æn ®Þnh. 2. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú theo ph¬ng ph¸p s¶n lîng hoµn thÝch hîpµnh t¬ng ®¬ng: Theo ph¬ng ph¸p nµy, s¶n lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt trong kú theo møc ®é hoµn thÝch hîpµnh. Do vËy, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo khèi lîng s¶n phÈm dë dang vµ møc ®é chÕ biÕn chóng ®Ó tÝnh ra khèi lîng s¶n phÈm dë dang t¬ng ®¬ng víi s¶n phÈm hoµn thµnh. §èi víi chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp th× vÉn tÝnh theo c«ng thøc nh ë ph¬ng ph¸p 1, cßn ®èi víi chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung th× ®îc tÝnh nh sau: Gi¸ trÞ s¶n phÈm + Chi phÝ 19 Gi¸ trÞ cña s¶n phÈm dë dang cuèi kú Trong ®ã: Sè lîng SP = quy ®æi = dë dang ®Çu kú Sè lîng thµnh phÈm Sè lîng SP dë dang x + trong kú Sè lîng SP quy ®æi x Sè lîng SP quy ®æi % hoµn thµnh t¬ng ®¬ng §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo ph¬ng ph¸p s¶n lîn s¶n phÈm hoµn thµnh t¬ng ®¬ng cã u ®iÓm lµ tÝnh to¸n ®îc ®Çy ®ñ c¸c kho¶n môc chi phÝ, kÕt qu¶ tÝnh to¸n cã møc chÝnh x¸c cao, hîp lý h¬n nhng khèi lîng tÝnh to¸n lín vµ tèn nhiÒu thêi gian. Ph¬ng ph¸p nµy thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt chÕ biÕn s¶n phÈm, dÞch vô cã quy tr×nh s¶n xuÊt bá chi phÝ nguyªn, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung mét c¸ch ®Òu ®Æn vµo suèt quy tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, dÞch vô ®ã vµ khèi lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú lín, thêng xuyªn biÕn ®éng. ViÖc x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang cuèi kú ®ßi hái tèn nhiÒu th¬× gian cho nªn ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã khèi lîng s¶n phÈm dë dang t¬ng ®èi ®ång ®Òu trong toµn bé d©y chuyÒn c«ng nghÖ th× cã thÓ quy ®Þng møc ®é hoµn thµnh chung cña s¶n phÈm dë dang cuèi kú lµ 50% ®Ó ®¬n gi¶n cho viÖc tÝnh to¸n mµ v½n ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c. 3. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú theo chi phÝ ®Þnh møc: C¨n cø vµo ®Þnh møc tiªu hao( hoÆc chi phÝ kÕ ho¹ch) cho c¸c kh©u, c¸c bíc c«ng viÖc trong qu¸ trÝnh chÕ t¹o s¶n phÈm ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang. Gi¸ trÞ cña s¶n phÈm dë =  qi * DM1 dang cuèi kú Trong ®ã: qi : Lµ sè lîng s¶n phÈm ®· thùc hiÖn ®îc bíc c«ng viÖc thø i DMi : Chi phÝ ®Þnh møc cña bíc c«ng viÖc i n: Sè bíc c«ng viÖc ®· thùc hiÖn trong s¶n phÈm dë dang cuèi kú IV. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh : §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh trong c¸c doanh nghiÖp lµ c¸c lo¹i s¶n phÈm, c«ng viÖc, lao vô do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®· hoµn thµnh cÇn ph¶i tÝnh ®îc tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ. X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ c«ng viÖc cÇn thiÕt ®Çu tiªn trong toµn bé c«ng viÖc cña kÕ to¸n, kÕ to¸n gi¸ thµnh ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®èi víi tõng lo¹i s¶n phÈm, lao vô, tÝnh chÊt s¶n xuÊt, cung cÊp vµ sö dông s¶n phÈm ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp. VÒ mÆt tæ chøc s¶n xuÊt, nÕu doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt theo kiÓu ®¬n chiÕc th× tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng c«ng viÖc lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Trong nh÷ng doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt hµng lo¹t th× mçi s¶n phÈm lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Cßn ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp tæ chøc s¶n xuÊt theo khèi lîng lín th× mçi lo¹i s¶n phÈm lµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. C«ng nghÖ s¶n xuÊt còng cã ¶nh hëng ®Õn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gi¶n ®¬n th× ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh chØ lµ s¶n phÈm ®· hoµn thµnh ë cuèi quy tr×nh coong nghÖ. NÕu s¶n phÈm cã quy tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p kiÓu song song( l¾p r¸p) th× ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ nh÷ng s¶n phÈm ®· l¾p r¸p hoµn chØnh vµ cã thÓ lµ tõng bé phËn, tõng chi tiÕt hoÆc côm chi tiÕt cña s¶n phÈm. Ngoµi ra ®Æc ®iÓm tiªu thô vµ sö dông s¶n phÈm còng cã ¶nh hëng ®Õn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. §èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ hai kh¸i niÖn kh¸c nhau nhng cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. Mèi quan hÖ nµy xuÊt ph¸t tõ mèi quan hÖ chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh. ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt t¹o ®iÒu kiÖn 20 cho viÖc tËp hîp sè liÖu tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. ViÖc x¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh còng xuÊt ph¸t tõ quan hÖ tÝnh gi¸ thµnh ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt nh thÕ nµo. 2. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh lµ mét ph¬ng ph¸p hoÆc hÖ thèng ph¬ng ph¸p sö dông sè liÖu chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó tÝnh to¸n tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cu¶ c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. ViÖc vËn dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh phô thuéc vµo mèi quan hÖ gi÷a ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - Mét ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt chØ liªn quan ®Õn mét ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh - Mét ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - NhiÒu ®èi tîng kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt liªn quan ®Õn mét ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh a. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh trùc tiÕp( Ph¬ng ph¸p gi¶n ®¬n) Theo ph¬ng ph¸p nµy gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh b»ng c¸ch c¨n cø trùc tiÕp vµo chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp ®îc( theo ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt) trong kú vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú, cuèi kú ®Ó tÝnh: Gi¸ thµnh s¶n phÈm = SPDD ®Çu kú + CPSX trong kú - SPDDcuèi kú Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, khÐp kÝn, mÆt hµng s¶n phÈm Ýt, khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, kú tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi kú b¸o c¸o nh c¸c doanh nghiÖp thuéc ngµnh c«ng nghiÖp khai th¸c, doanh nghiÖp ®iÖn, níc… b. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc: Ph¬ng ph¸p nµu ¸p dông thÝch hîp ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm cã quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt phøc t¹p kiÓu liªn tôc, tæ chøc s¶n xuÊt nhiÒu vµ æn ®Þnh, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, xen kÏ liªn tôc. Kú tÝnh gi¸ thµnh lµ ®Þnh kú hang th¸ng phï hîp víi kú b¸o c¸o, cã 2 trêng hîp: - §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh chØ lµ s¶n phÈm ë giai ®o¹n cuèi. - §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh võa lµ thµnh phÈm ë giai ®o¹n cuèi võa lµ s¶n phÈm ë tõng giai ®o¹n. * Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm: §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh trong trêng hîp nµy lµ nöa thµnh phÈm. Theo ph¬ng ¸n nµy, kÕ to¸n gi¸ thµnh c¨n cø vµo chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp tõng giai ®o¹n ®Ó tÝnh gi¸ thµnh ®¬n vÞ vµ gi¸ thµnh cña nöa thµnh phÈm lÇn lît tõ giai ®o¹n tríc kÕt chuyÓn sang giai ®o¹n sau cho ®Õn khi tÝnh ®îc tæng gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña thµnh phÈm ë giai ®o¹n cuèi. S¬ ®å tr×nh tù tÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh nöa thµnh phÈm: Giai ®o¹n 1 Chi phÝ NVL trùc tiÕp Giai ®o¹n 2 Giai ®o¹n N Nöa thµnh phÈm giai ®o¹n 1 chuyÓn sang Nöa thµnh phÈm giai ®o¹n n-1 chuyÓn sang 21
- Xem thêm -