Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty bình minh

  • Số trang: 75 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 24 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Lêi më ®Çu Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong bÊt kú doanh nghiÖp nµo còng lµ mét qu¸ tr×nh kÕt hîp vµ tiªu hao c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ®Ó thu hót ®îc s¶n phÈm. Tæng hîp toµn bé c¸c hao phÝ mµ doanh nghiÖp bá ra liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú t¹o nªn chØ tiªu chi phÝ s¶n xuÊt. Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp phô thuéc vµo viÖc doanh nghiÖp cã b¶o ®¶m tù bï ®¾p ®îc chi phÝ ®· bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh vµ b¶o ®¶m cã l·i hay kh«ng. V× vËy, viÖc h¹ch to¸n ®Çy ®ñ chÝnh x¸c, chi phÝ s¶n xuÊt vµo gi¸ thµnh cña s¶n phÈm lµ viÖc lµm cÊp thiÕt, kh¸ch quan vµ cã ý nghÜa rÊt quan träng, nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng. MÆt kh¸c, xÐt trªn gãc ®é vÜ m«, do c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ë níc ta cßn rÊt h¹n chÕ nªn tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt ®ang lµ nhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cña c«ng ty qu¶n lý kinh tÕ. NhiÖm vô c¬ b¶n cña kÕ to¸n lµ kh«ng nh÷ng ph¶i h¹ch to¸n ®Çy ®ñ chi phÝ s¶n xuÊt, mµ cßn ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó kiÓm so¸t chÆt chÏ viÖc thùc hiÖn tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt, phôc vô tèt cho viÖc h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, ®¸p øng yªu cÇu cña chÕ ®é h¹ch to¸n kinh doanh. §ång thêi cung cÊp th«ng tin h÷u Ých, kÞp thêi cho viÖc ra quyÕt ®Þnh. §Ó gi¶i quyÕt ®îc vÊn ®Ò ®ã, ph¶i hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. C«ng viÖc nµy kh«ng nh÷ng mang ý nghÜa vÒ mÆt lý luËn, mµ cßn mang ý nghÜa thùc tiÔn to lín cÊp b¸ch trong qu¸ tr×nh ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ë níc ta nãi chung vµ C«ng ty B×nh Minh nãi riªng. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò, cïng sù gióp ®ì tËn t×nh cña c« gi¸o NguyÔn ThÞ Quý, trong thêi gian thùc tËp em ®· m¹nh d¹n chän ®Ò tµi: “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Bình Minh” lµm b¸o c¸o thùc tËp. KÕt cÊu cña chuyªn ®Ò tèt nghiÖp ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, gåm 3 phÇn chÝnh: 47 Ch¬ng I: C¸c vÊn ®Ò chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Ch¬ng II: Thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng ty B×nh Minh. Ch¬ng III: NhËn xÐt vµ kiÕn nghÞ vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty B×nh Minh. Víi kiÕn thøc vµ tr×nh ®é cã h¹n, cha cã ®iÒu kiÖn tiÕp xóc nhiÒu víi tÕ nªn chuyªn ®Ò tèt nghiÖp nµy sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt nhÊt ®Þnh. KÝnh mong sù th«ng c¶m vµ nhËn ®îc ý kiÕn ®ãng gãp cña thÇy c« vµ c¸c anh chÞ trong phßng kÕ to¸n c«ng ty B×nh Minh ®Ó chuyªn ®Ò ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù híng dÉn tËn t×nh cña c« gi¸o nguyÔn ThÞ Quý cïng c¸c anh chÞ trong phßng kÕ to¸n c«ng ty B×nh Minh trong qu¸ tr×nh häc tËp nghiªn cøu ®· gióp ®ì em hoµn thiÖn chuyªn ®Ò nµy. Hµ néi, th¸ng 8 n¨m 2003 48 Ch¬ng I c¸c vÊn ®Ò chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1 §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt cña ngµnh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, viÖc tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n, vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p kü thuËt h¹chto¸n ®Æc biÖt ®ÆcbiÖt lµ vËn dông ph¬ng ph¸p kÕ to¸n tËp hîp, ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt, vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong ph¹m vi ngµnh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp b¾t nguån tõ nh÷ng ®Æc ®iÓm cña quy tr×nh c«ng nghÖ kü thuËt vµ tæ chøc s¶n xuÊt tõ tÝnh ®a d¹ng vµ khèi lîng s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra, nãi c¸ch kh¸c lµ b¾t nguån tõ lo¹i h×nh s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. ViÖc nghiªn cøu lo¹i h×nh s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp sÏ gióp cho viÖc tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp ®îc hîp lý, vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p kü thuËt h¹ch to¸n ®îc ®óng ®¾n. vµ do ®ã ph¸t huy ®îc chøc n¨ng, vai trß vµ vÞ trÝ cña kÕ to¸n trong c«ng t¸c kÕ to¸n qu¶n lý kinh tÕ, qu¶n lý doanh nghiÖp nãi Chung vµ qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm nãi riªng. Tõ ngµnh kinh tÕ cÊp I sÏ ®îc ph©n chia thµnh ngµnh kinh tÕ cÊp II, cÊp III cã lo¹i h×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ, ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt s¶n phÈm, ®Þnh kú s¶n xuÊt vµ sù lÆp l¹i cña s¶n phÈm s¶n xuÊt ra kh¸c nhau. §Ó nghiªn cøu c¸c lo¹i h×nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i s¶n xuÊt c«ng nghiÖp theo nh÷ng tiªu thøc kh¸c nhau nh: ph©n lo¹i theo lo¹i h×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ph©n lo¹i theo tÝnh chÊt cña quy û×nh c«ng nghÖ, ph©n lo¹i theo ph¬ng ph¸p s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ sù lÆp l¹i cña s¶n phÈm s¶n xuÊt ra. 1.2 Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ c¸c c¸ch ph©n loai CPSX chñ yÕu. 1.2.1 Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt. CPSX lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng, lao ®éng vËt ho¸ vµ c¸c chiphÝ cÇn thiÕt kh¸c mµ doanh nghiÖp chi ra ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi k×. 49 1.2.2 C¸c c¸ch ph©n lo¹i CPSX chñ yÕu. 1.2.2.1 Ph©n lo¹i CPSX theo tÝnh chÊt kinh tÕ (yÕu tè chi phÝ). Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, nh÷ng kho¶n chi phÝ cã chung tÝnh chÊt (néi dung) kinh tÕ ®îc xÕp chung vµo mét yÕu tè, kh«ng kÓ chi phÝ ®ã ph¸t sinh ë ®Þa ®iÓm nµo dïng vµo môc ®Ých g× trong s¶n xuÊt kinh doanh. . Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh ë ViÖt Nam, toµn bé chi phÝ ®îc chia htµnh n¨m yÕu tè: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô,... sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh trong k× b¸o c¸o. - Chi phÝ nh©n c«ng: C¸c chi phÝ tr¶ cho ngêi lao ®éng (thêng xuyªn hay t¹m thêi) vÒ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n phô cÊp, trî cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng trong k× b¸o c¸o, vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng (BHXH, KPC§, BHYT) - Chi phÝ khÊu hao TSC§: Bao gåm chi phÝ khÊu hao toµn bé TSC§ cña doanh nghiÖp ph¶i trÝch trong kú b¸o c¸o. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi:Bao gåm c¸c chi phÝ vÒ nhËn cung cÊpdÞch vô tõ c¸c ®¬n vÞ kh¸c phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp k× b¸o c¸o nh: ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, vÖ sinh vµ c¸c dÞch vô kh¸c. - Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: Bao gåm c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cha ph¶n ¸nh ë c¸c chØ tiªu trªn, ®· chi b»ng tiÒn trong k× b¸o c¸o nh: tiÕp kh¸ch, héi häp, thuª qu¶ng c¸o. 1.2.2.2 Ph©n lo¹i CPSX theo c«ng dông kinh tÕ chi phÝ( kho¶n môc chi phÝ ). Nh÷ng CPSX cã cïng môc ®Ých, c«ng dông ®îc s¾p xÕp vµo mét kho¶n chi phÝ, kh«ng ph©n biÖt néi dung kinh tÕ cña chi phÝ. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, CPSX ë ViÖt Nam bao gåm ba kho¶n môc chi phÝ: -Kho¶n môc chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: lµ toµn bé chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh, phô, nhiªn liÖu,... tham gia trùc tiÕp vµo viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dÞch vô. 50 - Kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: gåm tiÒn l¬ng, phô cÊp l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ( BHXH, BHYT, KPC§) cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt ra s¶n phÈm. - Kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung: lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong bé phËn s¶n xuÊt (ph©n xëng, ®éi), ngoµi 2 kho¶n môc trªn CPSXC bao gåm: + Chi phÝ NVL: gåm nh÷ng chi phÝ vËt liÖu dïng chung cho ph©n xëng, nh: vËt liÖu dïng chung ®Ó söa ch÷a, b¶o dìng TSC§ vËt liÖu v¨n phßng ph©n xëng. + Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng: gåm c¸c kho¶n tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n trî cÊp l¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý ph©n xëng, ®éi, bé ph©n s¶n xuÊt. + Chi phÝ khÊu hao TSC§: gåm toµn bé sè tiÒn trÝch khÊu hao TSC§ dïng trong ph©n xëng nh m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, vËt truyÒn dÉn, nhµ xëng. + Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: gåm c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho ho¹t ®éng cña ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt nh chi phÝ söa ch÷a TSC§ thuª ngoµi, chi phÝ ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i, c¸c kho¶n chi mua vµ sö dông c¸c tµi liÖu kü thuËt, b»mg s¸ng chÕ, nh·n hiÖu th¬ng m¹i... + Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn: gåm c¸c chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn ngoµi c¸c chi phÝ ®· kÓ trªn phôc vô cho ho¹t ®éng cña ph©n xëng. 1.2.2.3 Ph©nlo¹i CPSX theo mèi quan hÖ gi÷a CPSX vµ khèi lîng s¶n phÈm, lao vô s¶n xuÊt trong k×. Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy toµn bé CPSX chia lµm 2 lo¹i: - Chi phÝ cè dÞnh (biÕn phÝ): lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng thay ®æi vÒ tæng sè khi cã sù thay ®æi vÒ khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong møc ®ä nhÊt ®Þnh nh chi phÝ khÊu hao TSC§ theo ph¬ng ph¸p b×nh qu©n, chi phÝ ®iÖn th¾p s¸ng. - Chi phÝ biÕn ®æi (biÕn phÝ): lµ nh÷ng chi phÝ cã sù thay ®æi vÒ lîng t¬ng quan tØ lÖ thuËn víi khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt trong k× nh CPNVLTT, CPNCTT. 51 C¸ch ph©n lo¹i nµy, cã ý nghÜa rÊt quan träng ®èi víi kÕ to¸n qu¶n trÞ trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch t×nh h×nh tiÕt kiÖm chi phÝ, x¸c ®Þnh ph¬ng híng n©ng cao hiÖu qu¶ chi phÝ. 1.3 ý nghÜa cña c«ng t¸c qu¶n lý CPSX trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. - C«ng t¸c qu¶n lý CPSX cã t¸c dông ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn dù to¸n CPSX, lµm c¨n cø ®Ó lËp b¸o c¸o CPSX theo yÕu tè, lËp kÕ hoach cung øng vËt t, tiÒn vèn, sö dông lao ®éng... ho k× sau. - C«ng t¸c qu¶n lý CPSX gãp phÇn cung cung cÊp sè liÖu cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm, ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh, lµm tµi lÖu tham kh¶o ®Ó lËp ®Þnh møc CPSX vµ lËp kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm cho kú sau. - C«ng t¸c qu¶n lý CPSX cã t¸c dông lín trong c«ng t¸c qu¶n trÞ kinh doanh, ph©n tÝch ®iÓm hoµ vèn vµ phôc vô cho viÖc ra quyÕt ®Þnh cÇn thiÕt ®Ó h¹ gÝ thµnh s¶n phÈm, t¨ng hiÖu qu¶ kinh doanh. 1.4 Gi¸ thµnh s¶n phÈm, ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.4.1 Gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét chØ tiªu kinh tÕ tæng hîp, ph¶n ¸nh chÊt lîng s¶n xuÊt, lµ c¨n cø quan träng ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ b¸n vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt. 1.4.2 Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.4.2.1 Ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm theo têi gian vµ c¬ së sè liÖu tÝnh gi¸ thµnh. Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, gi¸ thµnh s¶n phÈm chia lµm 3 lo¹i: - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: lµ gi¸ thµnh tÝnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt, dùa trªn c¸c ®Þnh møc vµ dù to¸n chi phÝ trong kú kÕ ho¹ch. ChØ tiªu nµy x¸c ®Þnh møc ®é chi phÝ giíi h¹n ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp trong kú kÕ ho¹ch. 52 - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: lµ gi¸ thµnh còng ®îc tÝnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt s¶n phÈm. Tuy nhiªn, kh¸c víi gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc b×nh qu©n tiªn tiÕn vµ kh«ng biÕn ®æi trong suèt c¶ kú kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc l¹i ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh t¹i tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong kú kÕ ho¹ch (thêng lµ ngµy ®Çu th¸ng), nªn gi¸ thµnh ®Þnh møc lu«n thay ®æi phï hîp víi sù thay ®æi cña c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh thùc tÕ: gi¸ thµnh thùc tÕ lµ chØ tiªu ®îc x¸c ®Þnh sau khi kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, trªn c¬ së c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, kÓ c¶ chi vît hoÆc ngoµi ®Þnh møc, kÕ ho¹ch (thiÖt h¹i, hao hôt trong s¶n xuÊt,...). 1.4.2.2 Ph©n lo¹i gi¸ thµnh theo ph¹m vi tÝnh to¸n. Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, gi¸ thµnh s¶n phÈm chia lµm 2 lo¹i - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ thµnh c«ng xëng): bao gåm CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC tÝnh cho s¶n phÈm, c«ng viÖc hoµn thµnh. - Gi¸ thµnh toµn bé: bao gåm gi¸ thµnh s¶n xuÊt, CPBH vµ CPQLDN tÝnh cho s¶n phÈm ®ã.. 1.5 §èi tîng tËp hîp CPSX, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.5.1 §èi tîng tËp hîp CPSX. ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ thùc chÊt lµ n¬i ph¸t sinh chi phÝ vµ ®èi tîng chÞu chi phÝ. V× vËy, khi x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tríc hÕt ph¶i c¨n cø vµo môc ®Ých sö dông cña chi phÝ. Sau ®ã, c¨n cø vµo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ. X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®óng vµ phï hîp víi ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng, yªu cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc tæ chøc kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tõ viÖc tæ chøc h¹ch to¸n ban ®Çu ®Õn viÖc tæ chøc tæng hîp sè liÖu ghi chÐp trªn tµi kho¶n, sæ chi tiÕt,... 1.5.2 §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. 53 §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh phÈm lµ s¶n phÈm, b¸n thµnh phÈm, dÞch vô, lao vô hoµn thµnh ®ßi hái ph¶i tÝnh gi¸ thµnh. §èi tîng ®ã, cã thÓ lµ s¶n phÈm cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hay ®ang trªn d©y chuyÒn s¶n xuÊt tuú theo yªu cÇu cña h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé vµ tiªu thô s¶n phÈm. §èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh gièng nhau ë b¶n chÊt chung, chóng ®Òu lµ ph¹m vi giíi h¹n ®Ó tËp hîp chi phÝ theo ®ã vµ cïng phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, ph©n tÝch vµ kiÓm tra chi phÝ vµ gi¸ thµnh. Nhng, chóng còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau: - X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ lµ x¸c ®Þnh ph¹m vi (n¬i) ph¸t sinh chi phÝ ®Ó tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh trong kú. - X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cã liªn quan ®Õn kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt (thµnh phÈm vµ dÞch vô hoµn thµnh). - Mét ®èi tîng tËp hîp chi phÝ cã thÓ cã nhiÒu ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Tuy nhiªn, ë nhiÒu trêng hîp ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ phï hîp víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Do ®ã, ®Ó ph©n biÖn ®îc ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ngay c¶ khi chóng ®ång nhÊt lµ mét cÇn dùa vµo nh÷ng c¨n cø ®· nªu trªn. ViÖc x¸c ®Þnh râ mèi quan hÖ vµ sù kh¸c nhau gi÷a ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ vÊn ®Ò mang tÝnh ®Þnh híng cho tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. §ång thêi, thÓ hiÖn ®îc môc ®Ých vµ ph¹m vi tiÕn hµnh hai giai ®o¹n cña c«ng t¸c nªu trªn. 1.6 NhiÖm vô kÕ to¸n CPSX vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. - C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ, ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®inh ®èi tîng tËp hîp CPSX vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. - Tæ chøc tËp hîp vµ ph©n bæ tõng lo¹i CPSX theo ®óng ®èi tîng tËp hîp CPSX vµ b»ng ph¬ng ph¸p rhÝch hîp. Cung cÊp kÞp thêi nh÷ng sè liÖu, th«ng tin tæng hîp vÒ c¸c kho¶n chi phÝ, yÕu tè chi phÝ ®É quy ®Þnh, x¸c ®Þnh ®óng ®¾n trÞ gi¸ cña s¶n phÈm dë dang cuèi k×. 54 - VËn dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp ®Ó tÝnh to¸n gi¸ thµnh vµ gia sthµnh ®¬n vÞ cña c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh theo ®óng kho¶n môc quy ®Þnh vµ ®óng k× tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®· x¸c ®Þnh. - §Þnh k× cung cÊp c¸c b¸o c¸o vÒ CPSX vµ gi¸ thµnh cho c¸c cÊp qu¶n lý doanh nghiÖp, tiÕn hµnh ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc vµ dù to¸n chi phÝ, ph©n tÝch thùc hiÖn kÕ h«¹ch gi¸ thµnh vµ kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh. Ph¸t hiÖn kh¶ n¨ng tiÒm tµng, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p ®Ó h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, h¹ chi phÝ. 1.7 Ph¬ng ph¸p vµ tr×nh tù h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. 1.7.1 Tµi kho¶n kÕ to¸n chñ yÕu sö dông. TK621, TK622, TK627, TK154 (TK631) 1-/ H¹ch to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ( TK621) Chi phÝ vÒ NVLTT trong doanh nghiÖp lµ nh÷ng chi phÝ c¬ b¶n bao gåm c¸c chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh, b¸n thµnh phÈm mua ngoµi, vËt liÖu phô,... ®îc xuÊt dïng trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm. - Chi phÝ vÒ nguyªn vËt liÖu chÝnh cã thÓ ph©n bæ theo hÖ sè, tû lÖ víi ®Þnh møc tiªu hao hoÆc tû lÖ víi träng lîng s¶n phÈm. - Chi phÝ vËt liÖu phô cã thÓ ph©n bæ tû lÖ víi ®Þnh møc tiªu hao, tû lÖ víi nguyªn vËt liÖu chÝnh. Chi phÝ thùc tÕ NVLTT trong kú ®îc x¸c ®Þnh: = - §Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ NVLTT kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 621 - “Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp”. Theo ph¬ng ph¸p nµy, néi dung ph¶n ¸nh cña TK 621 nh sau:  Bªn Nî: - TrÞ gi¸ nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp cho s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn lao vô, dÞch vô.  Bªn Cã: - Gi¸ trÞ NVL sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹i kho. 55 - KÕt chuyÓn chi phÝ NVL vµo bªn Nî TK 154 - “Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang”.  TK 621 kh«ng cã sè d cuèi kú. Cã thÓ kh¸i qu¸t tr×nh tù h¹ch to¸n nh sau: 2-/ H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (TK622) Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp bao gåm tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp, tiÒn b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn lao vô, dÞch vô. Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp chñ yÕu tÝnh b»ng ph¬ng ph¸p trùc tiÕp vµo gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm. NÕu ph¶i ph©n bæ cho nhiÒu lo¹i s¶n phÈm th× cã thÓ theo tiªu thøc: ®Þnh møc tiÒn l¬ng cña tõng lo¹i s¶n phÈm, theo hÖ sè tû lÖ víi khèi lîng s¶n phÈm mçi lo¹i,... C¸c chi phÝ BHXH, BHYT, KPC§ ®îc tÝnh trùc tiÕp theo tû lÖ trÝch quy ®Þnh cña Bé Tµi chÝnh. §Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ NCTT, kÕ to¸n sö dông TK 622 - “Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp”. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ. Néi dung ph¶n ¸nh nh sau:  Bªn Nî: - Chi phÝ NCTT s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô, lao vô.  Bªn Cã: - KÕt chuyÓn chi phÝ NCTT vµo tµi kho¶n gi¸ thµnh (TK 154 theo ph¬ng ph¸p KKTX  TK 622 kh«ng cã sè d cuèi kú. 3-/ H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung (TK627) Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt cßn l¹i ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm sau chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. §©y lµ nh÷ng chi phÝ trong ph¹m vi ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sö dông TK 627 “Chi phÝ s¶n xuÊt chung”, më chi tiÕt theo tõng ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, dÞch vô. Néi dung cña TK 627 ph¶n ¸nh: 56  Bªn Nî: - Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú.  Bªn Cã: - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt vµo bªn Nî TK 154 (KKTX) - C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung.  Tµi kho¶n 627 kh«ng cã sè d cuèi kú. Tµi kho¶n 627 gåm c¸c tiÓu kho¶n sau: + TK 627.1 - Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng ph¶n ¸nh chi phÝ vÒ l¬ng chÝnh, l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp ph¶i tr¶ cho nh©n viªn ph©n xëng (qu¶n ®èc, phã qu¶n ®èc, thñ kho, b¶o vÖ cña ph©n xëng,...) vµ c¸c kho¶n ®ãng gãp cho c¸c quÜ BHXH, BHYT, KPC§ tÝnh theo tØ lÖ víi tiÒn l¬ng ph¸t sinh. + TK 627.2 - Chi phÝ vËt liÖu bao gåm c¸c kho¶n chi phÝ vÒ vËt liÖu xuÊt dïng chung cho ph©n xëng nh xuÊt söa ch÷a, b¶o dìng m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ cöa, kho tµng, c¸c chi phÝ vËt liÖu cho qu¶n lý ph©n xëng,... + TK 627.3 - Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt lµ nh÷ng chi phÝ vÒ c«ng cô dông cô xuÊt dïng trong ph©n xëng. + TK 627.4 - Chi phÝ khÊu hao TSC§ ph¶n ¸nh chi phÝ khÊu hao TSC§ thuéc c¸c ph©n xëng nh: m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ cöa, kho tµng,... + TK 627.7 - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi bao gåm nh÷ng chi phÝ dÞch vô thuª ngoµi phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c ph©n xëng, bé phËn nh: chi phÝ söa ch÷a TSC§, chi phÝ ®iÖn, níc, ®iÖn tho¹i,... + TK 627.8 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ cßn l¹i ngoµi c¸c kho¶n chi phÝ kÓ trªn nh: chi phÝ héi nghÞ, lÔ t©n, tiÕp kh¸ch, giao dÞch,... cña ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt. Ngoµi ra, tuú yªu cÇu qu¶n lý cña tõng doanh nghiÖp, tõng ngµnh, TK 627 cã thÓ më thªm mét sè tiÓu kho¶n kh¸c ®Ó ph¶n ¸nh mét sè néi dung hoÆc yÕu tè chi phÝ. Cã thÓ kh¸i qu¸t tr×nh tù h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung theo s¬ ®å sau: 1.7.2. S¬ ®å kÕ to¸n tæng hîp toµn doanh nghiÖp. 1.7.2.1 Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn (KKTX) 57 Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn lµ ph¬ng ph¸p theo dâi vµ ph¶n ¸nh thêng xuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån vËt t, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n. Nã thêng ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp cã qui m« lín, thêng tiÕn hµnh tõ hai ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trë lªn hay s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau víi gi¸ trÞ s¶n phÈm lín. §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p KKTX, kÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 154 - “Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang”. TK 154 ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi, néi dung ph¶n ¸nh nh sau:  Bªn Nî: TËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú.  Bªn Cã: - C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô ®· hoµn thµnh.  D Nî: Chi phÝ thùc tÕ cña s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô dë dang, cha hoµn thµnh. Cã thÓ kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh h¹ch to¸n qua s¬ ®å sau: S¬ ®å h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt toµn doanh nghiÖp (Theo ph¬ng ph¸p KKTX) TK 621 TK 154 (1) TK 152,138,821 (4) TK 155 TK 622 (2) (5a) TK 157 (5) TK 627 (5b) TK 632 (3) (5c) 58 (1) : KÕt chuyÓn chi phÝ NVLTT (2) : KÕt chuyÓn chi phÝ NCTT (3) : KÕt chuyÓn chi phÝ SXC (4) : C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ - VËt liÖu kh«ng dïng hÕt nhËp kho, phÕ liÖu thu håi (TK 152) - S¶n phÈm, vËt t thiÕu hôt, bÊt thêng trong s¶n xuÊt (TK 821, 138). (5) : Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm, lao vô: - (5a) : S¶n phÈm hoµn thµnh nhËp kho - (5b) : S¶n phÈm hoµn thµnh xuÊt göi b¸n - (5c) : S¶n phÈm hoµn thµnh xuÊt b¸n th¼ng. 1.7.2.2 Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú (KK§K) Nh÷ng ®¬n vÞ ®îc sö dông ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ nh÷ng ®¬n vÞ cã quy m« s¶n xuÊt kinh doanh nhá, kh«ng ®ång thêi tiÕn hµnh tõ hai ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trë lªn. Kh¸c víi doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p KKTX ®Ó ®¸nh gi¸ hµng tån kho, trong c¸c doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p KK§K c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh liªn quan ®Õn hµng tån kho th× kh«ng ®îc ghi sæ liªn tôc. Bëi vËy, cuèi kú doanh nghiÖp ph¶i tiÕn hµnh kiÓm kª tÊt c¶ c¸c lo¹i nguyªn liÖu, thµnh phÈm trong kho vµ t¹i c¸c ph©n xëng cïng víi c¸c s¶n phÈm dë dang ®Ó x¸c ®Þnh chi phÝ cña s¶n phÈm hoµn thµnh. V× thÕ, viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp còng cã sù kh¸c biÖt nhÊt ®Þnh. Theo ph¬ng ph¸p nµy, kÕ to¸n sö dông TK 631 - “Gi¸ thµnh s¶n xuÊt”. TK 631 còng ®îc më chi tiÕt theo ®èi tîng. Néi dung ph¶n ¸nh:  Bªn Nî: - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú. - CPSX ph¸t sinh trong kú liªn quan tíi chÕ t¹o s¶n phÈm.  Bªn Cã: - KÕt chuyÓn gi¸ thµnh s¶n phÈm dë dang cuèi kú vµo TK 154. - Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô hoµn thµnh.  TK 631 cuèi kú kh«ng cã sè d. 59 Cã thÓ kh¸i qu¸t tr×nh tù h¹ch to¸n theo s¬ ®å sau: S¬ ®å h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt toµn doanh nghiÖp (Theo ph¬ng ph¸p KK§K) TK 154 TK 631 (1) TK 154 (3) TK 622,621,627 TK 632 (2) (4) (1) : KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú. (2) : KÕt chuyÓn chi phÝ NVLTT, NCTT, SXC. (3) : KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. (4) : Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm hoµn thµnh. Nh vËy, dï ¸p dông ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn hay kiÓm kª ®Þnh kú, gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Òu ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh tËp hîp c¸c kho¶n chi phÝ (nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung) vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Bëi vËy, ®Ó cã th«ng tin gi¸ thµnh chÝnh x¸c, ph¶i h¹ch to¸n c¸c chi phÝ ph¸t sinh theo tõng kho¶n môc vµ tÝnh to¸n ®óng ®¾n gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Chi tiÕt tr×nh tù h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, dï theo ph¬ng ph¸p KKTX hay KK§K ®Òu tiÕn hµnh nh sau: 1.8 C¸c ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. S¶n phÈm dë dang lµ nh÷ng s¶n phÈm cha kÕt thóc giai ®o¹n chÕ biÕn, cßn ®ang n»m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm doanh nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. C«ng viÖc nµy ®îc thùc hiÖn nh nhau trong c¶ hai trêng hîp kª khai thêng xuyªn vµ kiÓm kª ®Þnh kú. 60 Tuú theo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt, quy tr×nh c«ng nghÖ vµ tÝnh chÊt cña s¶n phÈm, doanh nghiÖp cã thÓ ¸p dông mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang sau: 1.8.1 §anh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo s¶n lîng s¶n phÈm hoµn thµnh t¬ng ®¬ng: Theo ph¬ng ph¸p nµy, c¨n cø vµo sè lîng vµ møc ®é hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang ®Ó quy ®æi s¶n phÈm dë dang thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh t¬ng ®¬ng. Tiªu chuÈn ®Ó quy ®æi thêng ®îc sö dông lµ giê c«ng ®Þnh møc hoÆc tiÒn l¬ng ®Þnh møc. Sè SP hoµn thµnh t¬ng ®¬ng Møc ®é hoµn thµnh Sè SP lµm dë = * Ph¬ng ph¸p nµy, chØ nªn ¸p dông ®Ó tÝnh c¸c chi phÝ chÕ biÕn cßn chi phÝ NVLTT ph¶i tÝnh b»ng c¸ch trùc tiÕp dùa trªn c¬ së chi phÝ thùc tÕ hoÆc chi phÝ ®Þnh møc. 1.8.2 §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ NVLTT Theo ph¬ng ph¸p nµy, th× gi¸ trÞ cña s¶n phÈm dë dang chØ tÝnh cho chi phÝ NVLTT. Cßn nh÷ng chi phÝ kh¸c ph¸t sinh trong kú ®Òu tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Ph¬ng ph¸p nµy ®¬n gi¶n, nhng møc ®é chÝnh x¸c thÊp, chØ ¸p dông ë nh÷ng doanh nghiÖp mµ chi phÝ NVLTT chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ trÞ SPLD cuèi kú CPNVL tån ®Çu kú + CPNVL ph¸t sinh trong kú = Sè SP hoµn thµnh trong kú + Sè SPLD cuèi kú Sè x lîng SPLD 1.8.3 §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo CPSX ®Þnh møc. Theo ph¬ng ph¸p nµy th× chi phÝ NVLTT vµ chi phÝ NCTT tÝnh vµo s¶n phÈm dë dang dùa theo c¸c ®Þnh møc tiªu hao nguyªn vËt liÖu, tiÒn l¬ng cña ®¬n vÞ s¶n phÈm. C¸c chi phÝ kh¸c tÝnh vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang dùa trªn c¬ së tû 61 lÖ quy ®Þnh so víi kho¶n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp hoÆc dùa theo ®Þnh møc chi phÝ kÕ ho¹ch. Chi phÝ SPDD cuèi kú = Khèi lîng SPDD cuèi kú x §Þnh møc chi phÝ Theo ph¬ng ph¸p nµy, viÖc tÝnh to¸n ®¬n gi¶n nhng kh«ng ®¶m b¶o chÝnh x¸c. V× vËy, chØ ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy ë nh÷ng doanh nghiÖp mµ s¶n phÈm cã møc ®é kh¸ ®ång ®Òu gi÷a c¸c th¸ng. Tuy nhiªn, mçi ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cã u ®iÓm, nhîc ®iÓm vµ ®iÒu kiÖn ¸p dông kh¸c nhau. Khi tæ chøc vËn dông vµo doanh nghiÖp th× cÇn xem xÐt, lùa chän ph¬ng ph¸p nµo phï hîp víi ®Æc ®iÓm, yªu cÇu cô thÓ cña tõng doanh nghiÖp. 1.9 C¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ øng dông trong c¸c doanh nghiÖp. 1.9.1 C¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét ph¬ng ph¸p hoÆc hÖ thèng ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®¬n vÞ s¶n phÈm, nã mang tÝnh thuÇn tuý kü thuËt tÝnh to¸n chi phÝ cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. Cô thÓ: 1.9.1.1 Ph¬ng ph¸p tÝnh trùc tiÕp (ph¬ng ph¸p gi¶n ®¬n). Ph¬ng ph¸p nµy, ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp cã ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, kú tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi kú b¸o c¸o, quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, æn ®Þnh. Do ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh vµ ®èi tîng tËp hîp chi phÝ phï hîp víi nhau, nªn dùa vµo sè liÖu chi phÝ ®· tËp hîp trong kú vµ chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú ®¸nh gi¸ ®îc, kÕ to¸n sÏ tÝnh gi¸ thµnh theo c«ng thøc sau: Tæng gi¸ thµnh SP Gi¸ thµnh ®¬n vÞ SP = SP lµm dë cuèi kú + CPSX trong kú - SP lµm dë cuèi kú Tæng gi¸ thµnh = Khèi lîng SP hoµn thµnh 62 1.9.1.2 Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ: Ph¬ng ph¸p nµy, ¸p dông víi c¸c doanh nghiÖp mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm ®îc thùc hiÖn ë nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt, nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ, ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¸c bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm hoÆc giai ®o¹n c«ng nghÖ hay bé phËn s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tËp hîp theo tõng ®èi tîng, ®Õn kú tÝnh gi¸ thµnh tiÕn hµnh ph©n bæ cho s¶n phÈm dë dang vµ s¶n phÈm hoµn thµnh. Sau ®ã, tæng céng chi phÝ cña c¸c ph©n xëng cho s¶n phÈm hoµn thµnh ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Gi¸ thµnh SP hoµn thµnh CP PX1 ph©n = bæ cho SP hoµn thµnh CP PX2 ph©n + bæ cho SP hoµn thµnh CP PXn ph©n + ….+ bæ cho SP hoµn thµnh Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ ®îc ¸p dông phæ biÕn trong c¸c doanh nghiÖp khai th¸c, dÖt nhuém, c¬ khÝ, chÕ t¹o, may mÆc,... 1.9.1.3 Ph¬ng ph¸p hÖ sè. Ph¬ng ph¸p hÖ sè ®îc ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm cïng sö dông c¸c yÕu tè hao phÝ, nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu cÊp lo¹i, thø h¹ng s¶n phÈm vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc mµ ph¶i tËp hîp chung cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, ph¶i c¨n cø vµo ®Þnh møc tiªu chuÈn kü thuËt ®Ó x¸c ®Þnh hÖ sè gi¸ thµnh cho tõng cÊp, lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô. Trong ®ã, lÊy mét lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô lµm chuÈn cã hÖ sè gi¸ thµnh b»ng 1 ®Ó tÝnh gi¸ thµnh cho c¸c cÊp, lo¹i s¶n phÈm. Tríc hÕt, c¨n cø khèi lîng s¶n phÈm thùc tÕ hoµn thµnh cña tõng cÊp, lo¹i vµ hÖ sè gi¸ thµnh t¬ng ®¬ng ®Ó quy ®æi ra khèi lîng s¶n phÈm tiªu chuÈn theo c«ng thøc: QH =  (Qi. Hi) 63 Trong ®ã: QH : lµ tæng khèi lîng s¶n phÈm quy ®æi Qi : lµ khèi lîng thùc tÕ s¶n phÈm lo¹i i Hi : lµ hÖ sè gi¸ thµnh s¶n phÈm lo¹i i Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ ®îc x¸c ®Þnh cho tõng cÊp, lo¹i s¶n phÈm nh sau: Zi = D®k + C - Dck Trong ®ã: Zi : lµ tæng gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm i C : lµ tæng chi phÝ thùc tÕ trong kú cña ®èi tîng tËp hîp chi phÝ D®k, Dck lµ chi phÝ SPDD ®Çu kú, cuèi kú cña ®èi tîng tËp hîp chi phÝ. 1.9.1.4 Ph¬ng ph¸p tû lÖ. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cã quy c¸ch, phÈm chÊt kh¸c nhau, nh: may mÆc, dÖt kim, ®ãng giÇy, c¬ khÝ chÕ t¹o (dông cô, phô tïng,...) ®Ó gi¶m bít khèi lîng h¹ch to¸n, kÕ to¸n thêng tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i. C¨n cø vµo tû lÖ chi phÝ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ víi chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc), kÕ to¸n sÏ tÝnh ra gi¸ thµnh ®¬n vÞ vµ tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm tõng lo¹i. Tû lÖ gi¸ thµnh Tæng gi¸ thµnh thùc tÕ = Tæng gi¸ thµnh hoµn thµnh Tõ ®ã, tÝnh ®îc gi¸ thµnh thùc tÕ cña lo¹i s¶n phÈm theo c«ng thøc: Gi¸ thµnh thùc tÕ lo¹i SP i Gi¸ thµnh kÕ = ho¹ch ®¬n vÞ SP i S¶n lîng x thùc tÕ SP i Tû lÖ gi¸ x thµnh 1.9.1.5 Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô. 64 §èi víi doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, bªn c¹nh c¸c s¶n phÈm chÝnh thu ®îc cßn cã thÓ thu ®îc nh÷ng s¶n phÈm phô (c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn, ®êng, rîu, bia, m× ¨n liÒn,...) ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm chÝnh, kÕ to¸n ph¶i lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô khái tæng chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. Gi¸ trÞ s¶n phÈm phô cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh theo nhiÒu ph¬ng ph¸p, nh: gi¸ cã thÓ sö dông ®îc, gi¸ íc tÝnh, gi¸ kÕ ho¹ch, gi¸ nguyªn liÖu ban ®Çu,... 1.9.1.6 Ph¬ng ph¸p liªn hîp lµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh b»ng c¸ch kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau: ph¬ng ph¸p trùc tiÕp víi ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ; ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ víi ph¬ng ph¸p tû lÖ,... 1.9..2 øng dông c¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gÝa thµnh trong c¸c loai h×nh doanh nghiÖp 1.9.2.1Doanh nghiÖp s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: Doanh nghiÖp s¶n xuÊt gi¶n ®¬n thêng lµ nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt mét hoÆc mét sè Ýt mÆt hµng víi khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, s¶n phÈm dë dang kh«ng cã hoÆc kh«ng ®¸ng kÓ nh c¸c doanh nghiÖp khai th¸c than, quÆng, h¶i s¶n; c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®iÖn, níc,... Do sè lîng mÆt hµng Ýt nªn viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tiÕn hµnh theo s¶n phÈm, mçi mÆt hµng s¶n xuÊt ®îc më mét sæ (hoÆc thÎ) h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. C«ng viÖc tÝnh gi¸ thµnh thêng ®îc tiÕn hµnh vµo cuèi th¸ng theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc ph¬ng ph¸p liªn hîp. 1.9.2.2 Doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng. §èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo c¸c ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng, kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®¬n. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n ®Æt hµng. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ¸p dông tuú theo tÝnh chÊt vµ sè lîng s¶n phÈm cña tõng ®¬n nh: ph¬ng ph¸p trùc tiÕp, ph¬ng ph¸p hÖ sè, ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ hay ph¬ng ph¸p liªn hîp,... ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ë c¸c doanh nghiÖp nµy chØ tiÕn hµnh khi ®¬n ®Æt hµng hoµn thµnh nªn kú tÝnh gi¸ thµnh thêng kh«ng nhÊt trÝ víi b¸o c¸o. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng ®Õn kú b¸o c¸o cha hoµn thµnh th× toµn bé chØ ®îc tËp hîp 65 theo ®¬n ®ã ®Òu coi lµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú chuyÓn sang kú sau. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng ®· hoµn thµnh th× tæng chi phÝ ®· tËp hîp ®îc theo ®¬n ®Æt hµng ®ã chÝnh lµ tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm cña ®¬n, gi¸ thµnh ®¬n vÞ sÏ ®îc tÝnh b»ng c¸ch lÊy tæng gi¸ thµnh chia cho sè lîng s¶n phÈm cña ®¬n. Tuy nhiªn, trong mét sè trêng hîp cÇn thiÕt, theo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý cÇn x¸c ®Þnh khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh trong kú th× ®èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng míi hoµn thµnh mét phÇn, viÖc x¸c ®Þnh s¶n phÈm dë dang cña ®¬n ®ã cã thÓ dùa vµo gi¸ thµnh kÕ ho¹ch (hay ®Þnh møc) hoÆc theo møc ®é hoµn thµnh cña ®¬n. 1.9.2.3 Doanh nghiÖp ¸p dông hÖ thèng h¹ch to¸n ®Þnh møc. Trªn c¬ së hÖ thèng ®Þnh møc tiªu hao lao ®éng, vËt t hiÖn hµnh vµ dù to¸n vÒ chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ thµnh ®Þnh møc cña tõng lo¹i s¶n phÈm. §ång thêi, h¹ch to¸n riªng c¸c thay ®æi, c¸c chªnh lÖch so víi ®Þnh møc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ph©n tÝch toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú thµnh ba lo¹i: theo ®Þnh møc, chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc vµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc. Tõ ®ã, tiÕn hµnh x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm b»ng c¸ch: Gi¸ thµnh thùc tÕ SP = Gi¸ thµnh ®Þnh møc SP + Chªnh lÖch do ± thay ®æi ®Þnh møc Chªnh lÖch so víi ®Þnh møc Gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc tÝnh to¸n trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc tiªn tiÕn hiÖn hµnh ngµy ®Çu kú. Tuú theo tÝnh chÊt qui tr×ng c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm mµ ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc kh¸c nhau. C¸c thay ®æi ®Þnh møc lµ sù t¨ng hoÆc gi¶m c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt ra mét ®¬n vÞ s¶n phÈm do kÕt qu¶ cña viÖc ¸p dông c¸c ®Þnh møc míi kinh tÕ vµ tiÕt kiÖm h¬n thay cho c¸c ®Þnh møc cò ®· lçi thêi. ViÖc thay ®æi ®Þnh møc ®îc tiÕn hµnh vµo ngµy ®Çu th¸ng ®Ó thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn ®Þnh møc còng nh kiÓm tra viÖc thi hµnh ®Þnh møc. 66
- Xem thêm -