Kc153 thực trạng và một số giải pháp phát triển khu vực kt tư nhân

  • Số trang: 34 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

§Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Lêi nãi ®Çu Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, thùc hiÖn ®êng lèi ®æi míi, kinh tÕ t nh©n gåm kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t b¶n t nh©n ®· ph¸t triÓn réng kh¾p c¶ níc gãp phÇn quan träng vµo ph¸t triÓn kinh tÕ, huy ®éng c¸c nguån lùc vµo s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o thªm nhiÒu viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n t¨ng tÝch luü, gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ - x· héi. Tuy vËy, kinh tÕ t nh©n hiÖn nay ë níc ta cßn nhiÒu h¹n chÕ, yÕu kÐm: quy m«, vèn Ýt, c«ng nghÖ l¹c hËu, tr×nh ®é qu¶n lý thÊp, søc c¹nh tranh yÕu… NghÞ quyÕt §¹i héi IX cña §¶ng ®· x¸c ®Þnh: "Thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ kinh doanh theo ph¸p luËt ®Òu lµ bé phËn cÊu thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, cïng ph¸t triÓn l©u dµi, hîp t¸c vµ c¹nh tranh lµnh m¹nh, trong ®ã kinh tÕ nhµ níc gi÷ vai trß chñ ®¹o, kinh tÕ nhµ níc cïng víi kinh tÕ tËp thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cña nÒn kinh tÕ quèc d©n". Chän ®Ò tµi: "TiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t nh©n" em muèn gãp thªm tiÕng nãi nhá cña m×nh vµo viÖc nhËn thøc ®óng vai trß vµ sù cÇn thiÕt cña viÖc thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n ë ViÖt Nam hiÖn nay. Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¸m ¬n thÇy gi¸o ®· gióp ®ì em trong viÖc hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Hµ Néi, ngµy 20 th¸ng 12 n¨m 2003 1 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam PhÇn I Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n ë ViÖt Nam ®Õn nh÷ng n¨m ®Çu cña thêi kú ®æi míi I. Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n ViÖt Nam Kinh tÕ t nh©n trªn thùc tÕ cã søc sèng m·nh liÖt vµ ®· cã nhiÒu ®ãng gãp cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt níc, nhng cã thêi kú do nhËn thøc sai lÇm, nãng véi ®· coi kinh tÕ t nh©n lµ ®èi tîng ph¶i c¶i t¹o kh«ng ®îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn, kh«ng ®îc ph¸p luËt b¶o vÖ. Nh÷ng ngêi ho¹t ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ nµy cã ®Þa vÞ chÝnh trÞ thÊp kÐm. S¶n xuÊt kinh doanh cña hä bÞ trãi buéc, k×m h·m, chÌn Ðp. Ngay trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã, kinh tÕ t nh©n c¸ thÓ vÉn tån t¹i vµ ngµy cµng kh¼ng ®Þnh thÕ ®øng cña m×nh. N«ng nghiÖp lµ n¬i cã phong trµo hîp t¸c ho¸ m¹nh nhÊt, triÖt ®Ó nhÊt, nhng lu«n lu«n tån t¹i kinh tÕ c¸ thÓ. Trong c«ng nghiÖp, lao ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ t nh©n ë miÒn B¾c tríc ngµy gi¶i phãng miÒn Nam vÉn thêng xuyªn chiÕm mét tû träng lao ®éng trªn 15% víi kho¶ng 50-80 ngh×n ngêi. Khi gi¶i phãng miÒn Nam sè ngêi ho¹t ®éng trong thµnh phÇn kinh tÕ nµy rÊt lín. 1. Kinh tÕ t nh©n thêi kú phôc håi kinh tÕ 1955-1957 Sau 9 n¨m kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, th¸ng 7-1954 hoµ b×nh lËp l¹i trªn miÒn B¾c, nÒn kinh tÕ ®øng tríc nh÷ng hËu qu¶ nÆng nÒ do chiÕn tranh ®Ó l¹i, Bé ChÝnh trÞ Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng ®· häp vµo th¸ng 9-1954 ®Ò ra kÕ ho¹ch 3 n¨m (1955-1957) tËp trung kh«i phôc kinh tÕ, hµn g¾n vÕt th¬ng chiÕn tranh, tiÕp tôc hoµn thµnh c¶i c¸ch ruéng ®Êt, t¹o c¬ së v÷ng ch¾c ®a miÒn B¾c tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi. Th¾ng lîi cña cuéc c¶i c¸ch ruéng ®Êt lµ ®· chia 81 v¹n ha ruéng vµ 74 ngh×n con tr©u bß cho 2,1 triÖu hé n«ng d©n. Thñ tiªu chÕ ®é së h÷u phong kiÕn vÒ ruéng ®Êt, xo¸ bá ph¬ng thøc bãc lét ®Þa t« vµ quan hÖ chñ ®Êt vµ t¸ ®iÒn. N«ng d©n thùc hiÖn ®îc m¬ íc vÒ lµm chñ ruéng ®Êt, ®· tÝch cùc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn m¶nh ruéng cña m×nh ®em l¹i hiÖu qu¶ sö dông ®Êt ®ai tèt. Song song víi viÖc chia ruéng ®Êt cho n«ng d©n , th¸ng 5-1955 ChÝnh phñ ®· ban hµnh 8 chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch s¶n xuÊt bao gåm: (1) B¶o ®¶m quyÒn së h÷u ruéng ®Êt (2) B¶o hé tµi s¶n n«ng d©n vµ c¸c tÇng líp kh¸c. 2 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam (3) KhuyÕn khÝch khai hoang, phôc ho¸ b»ng miÔn gi¶m thuÕ 3 n¨m cho ruéng ®Êt khai hoang. Kh«ng ph¶i ®ãng thuÕ phÇn t¨ng vô, t¨ng n¨ng suÊt. (4) Tù do thuª mín nh©n c«ng, thuª mín tr©u bß, vay vµ cho vay; (5) KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn tæ ®æi c«ng; (6) KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn nghÒ phô vµ nghÒ thñ c«ng trong n«ng d©n vµ n«ng th«n; (7) B¶o hé vµ khuyÕn khÝch, khen thëng nh÷ng hé n«ng d©n lµm ¨n giái; (8) Nghiªm cÊm ph¸ ho¹i s¶n xuÊt; Thêi kú nµy lùc lîng kinh tÕ ngoµi quèc doanh cßn nhá, kinh tÕ hîp t¸c cha ph¸t triÓn, tham gia lùc lîng s¶n xuÊt, ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi chñ yÕu lµ kinh tÕ t nh©n, kinh tÕ c¸ thÓ. Nhê cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®óng ®¾n, sau ba n¨m kh«i phôc vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp nhÑ, ®ång thêi cñng cè vµ kh«i phôc c¸c c¬ së c«ng nghiÖp nÆng cÇn thiÕt…, c¸c ngµnh vµ c¸c lÜnh vùc kinh tÕ - x· héi miÒn B¾c ®Òu ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ quan träng. N«ng nghiÖp: 85% diÖn tÝch hoang ho¸ ®îc ®a vµo sö dông; gi¸ trÞ tæng s¶n lîng n«ng nghiÖp n¨m 1957 t¨ng 16,7% so víi n¨m 1955; trong ®ã trång trät t¨ng 14,7%, ch¨n nu«i t¨ng 27,7%. S¶n lîng l¬ng thùc quy thãc tõ 3.759 ngh×n tÊn n¨m 1955 lªn 4.293 ngh×n tÊn, n¨m 1957. S¶n lîng hÇu hÕt c¸c lo¹i c©y c«ng nghiÖp ®Òu t¨ng kh¸ so víi n¨m 1955. B«ng ®¹t 5,6 ngh×n tÊn, t¨ng 0,6%; chÌ bóp kh« 2,9 ngh×n tÊn, t¨ng 11,5%; §Ëu t¬ng 7,6 ngh×n tÊn, t¨ng 40,7%; l¹c 21,1 ngh×n Ên, t¨ng 75,8%; mÝa 422 ngh×n tÊn, t¨ng gÊp 2,4 lÇn; thuèc lµ 1,4 ngh×n tÊn, t¨ng gÊp 2,3 lÇn; ®ay 4,9 ngh×n tÊn t¨ng gÊp 5,4 lÇn. §µn tr©u tõ 1.052 ngh×n con t¨ng lªn 1.237 ngh×n con. C«ng nghiÖp ®¹t tèc ®é t¨ng b×nh qu©n n¨m lµ 64,1%. Trong ®ã c«ng nghiÖp trung ¬ng t¨ng 171,2%; c«ng nghiÖp ®Þa ph¬ng t¨ng 50,4%; c«ng nghiÖp s¶n xuÊt t liÖu s¶n xuÊt t¨ng 53,4%, c«ng nghiÖp s¶n xuÊt t liÖu tiªu dïng t¨ng 67,7%. Thµnh c«ng cña thêi kú kh«i phôc kinh tÕ (1955 - 1957) kh«ng nh÷ng ®em l¹i nhiÒu biÕn ®æi s©u s¾c trong ®êi sèng kinh tÕ x· héi miÒn B¾c mµ cßn ®Ó l¹i nhiÒu bµi häc quý gi¸ ®ã lµ: - §Æt n«ng nghiÖp, n«ng th«n vµo ®óng vÞ trÝ, g¾n ®îc søc lao ®éng víi t liÖu s¶n xuÊt c¬ b¶n cña n«ng d©n lµ ruéng ®Êt. 3 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam - Ph¸t huy ®îc søc m¹nh tæng hîp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Lóc nµy kinh tÕ quèc doanh chiÕm tû träng nhá bÐ, nhng nh¬ ph¸t triÓn ®îc vai trß cña kinh tÕ t nh©n trªn c¬ së chÝnh s¸ch cña Nhµ níc nªn nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ®óng híng v¬Ý tèc ®é cao. 2. Kinh tÕ t nh©n thêi kú c¶i t¹o x· héi nÒn kinh tÕ (1958 - 1960) vµ tíi n¨m 1976. Trªn cã së th¾ng lîi cña kú kh«i phôc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ (1955 - 1957), miÒn B¾c bíc vµo thùc hiÖn kÕ ho¹ch 3 n¨m c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoai quèc doanh. Th¸ng 4 - 1958 Quèc héi th«ng qua kÕ ho¹ch 3 n¨m ph¸t triÓn vµ c¶i t¹o kinh tÕ, ph¸t triÓn v¨n ho¸ (1958 - 1960). Néi dung chñ yÕu cña c«ng cuéc c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®Æt ra trong thêi kú nµy lµ biÕn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn thµnh nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa. Nªn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa gåm hai h×nh thøc së h÷u chñ yÕu lµ quèc doanh vµ tËp thÓ. Kinh tÕ c¸ thÓ vµ kinh tÕ t b¶n t doanh lµ ®èi tîng trùc tiÕp cña c«ng cuéc c¶i t¹o nµy. Néi dung ®a n«ng d©n vµo hîp t¸c x· coi lµ kh©u chÝnh. C¶i t¹o ®èi víi c¸c hé c¸ thÓ trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, th¬ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, x©y dùng vµ c¸c ngµnh kh¸c còng rÊt khÈn tr¬ng. §èi víi c«ng th¬ng nghiÖp t b¶n t doanh víi môc tiªu nhanh chãng xo¸ bá thµnh phÇn kinh tÕ nµy ®îc tiÕn hµnh b»ng chÝnh s¸ch chuéc l¹i (tr¶ dÇn) vµ ¸p dông h×nh thøc c«ng t hîp doanh. KÕt qu¶ ®Õn n¨m 1960 ®· cã: 40,4 ngh×n hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, chiÕm 85,5% tæng sè hé n«ng d©n vµ 68,1% tæng dienÑ tÝch canh t¸c; 2.760 hîp t¸c x· tiÓu thñ c«ng nghiÖp, 267 tæ s¶n xuÊt vµ 285 hîp t¸c x· nghÒ muèi. TÝnh chung ®Õn n¨m 1960 sè x· viªn hîp t¸c x· chuyªn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lªn 72 ngh×n ngêi. VÒ th¬ng nghiÖp ®· cã 65% trong sè 185 ngh×n tiÓu th¬ng tham gia hîp t¸c x·. Hîp t¸c x· mua b¸n ®· ®îc thµnh lËp ë hÇu hÕt c¸c x· phêng miÒn B¾c. §Õn cuèi n¨m 1960 ®· c¶i t¹o xong toµn bé 729 hé t b¶n c«ng nghiÖp, trong ®ã 661 hé theo h×nh thøc c«ng t hîp doanh vµ 68 hé theo h×nh thøc xÝ nghiÖp hîp t¸c x·. Toµn bé lùc lîng vËn t¶i c¬ giíi t nh©n gåm 1.602 «t« vµ 132 ph¬ng tiÖn vËn t¶i thuû ®· chuyÓn thµnh 31 xÝ nghiÖp c«ng t hîp doanh víi tæng são 2.610 c«ng nh©n. 4 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Nh vËy miÒn B¾c ®Õn cuèi n¨m 1960 ®· hoµn thµnh c¶i t¹o kinh tÕ ngoµi quèc doanh díi h×nh thøc hîp t¸c x· vµ c«ng t hîp doanh, hoÆc c¸c ®¹i lý, kinh tiªu cña kinh tÕ nhµ níc. Tuy nhiªn kinh tÕ t nh©n vÉn tån t¹i díi h×nh thøc kinh tÕ c¸ thÓ. Tû träng lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n tuy ®· gi¶m nhiÒu nhng vÉn cßn chiÕm gi÷ mét tû lÖ ®¸ng kÓ. N¨m 1960: 28,7%; n¨m 1970: 16,4%; n¨m 1975: 14,8%. Thêng xuyªn cã kho¶ng 50 -80 ngh×n ngêi lao ®éng trong khu vùc nµy. N¨m 1971: 71,5 ngh×n ngêi; n¨m 1974: 66,4 ngh×n ngêi; n¨m 1975: 64,3 ngh×n ngêi. Còng trong thêi gian nµy sè ngêi bu«n b¸n nhá vµ kinh doanh dÞch vô còng thêng xuyªn ë møc trªn díi 20 v¹n ngêi. N¨m 1960 : 20 v¹n ngêi; n¨m 1965: 16,2 v¹n ngêi; n¨m 1973: 19,4 v¹n ngêi; n¨m 1974: 20 v¹n ngêi; n¨m 1975: 19 v¹n ngêi. ë miÒn Nam, n¨m 1976 riªng ngµnh c«ng nghiÖp cã tíi 94.857 hé t nh©n, c¸ thÓ. Trong ®ã ngµnh chÕ biÕn l¬ng thùc vµ thùc phÈm 29.530 hé; dÖt 17.035 hé; vËt liÖu x©y dùng 5.964 hé; ho¸ chÊt 2.413 hé; c¬ khÝ 23.312 hé… Mét sè ®Þa ph¬ng cã sè hé t nh c¸ thÓ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lín nh thµnh phè Hå ChÝ Minh 31.922 hé; Qu¶ng Nam - §µ N½ng 10.466 hé; Phó yªn vµ Kh¸nh Hoµ 7.147 hé; Ninh ThuËn vµ B×nh ThuËn 7.904 hé; §ång Nai 6.142 hé; Qu¶ng Ng·i vµ B×nh §Þnh 5.925 hé. 3. Kinh tÕ t nh©n thêi kú 1976 - 1985 §Êt níc thèng nhÊt, c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt ®îc thùc hiÖn trªn ph¹m vi c¶ níc. KÕ ho¹ch 5 n¨m 1976 - 1980 ngoµi nhiÖm vô kh¾c phôc hËu qu¶ chiÕn tranh, tiÕn hµnh c¶i t¹o kinh tÕ miÒn Nam theo m« h×nh kinh tÕ miÒn B¾c. TiÕp tôc c¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®èi víi nh÷ng ngêi s¶n xuÊt ná ë miÒm B¾c, ®ång thêi triÓn khai m¹nh mÏ ë miÒn Nam. Nhng kinh tÕ t nh©n vÉn tån t¹i, trong c«ng nhgiÖp vÉn cã trªn díi 60 v¹n ngêi s¶n xuÊt c¸ thÓ n¨m 1980: 50,3 v¹n; n¨m 1981: 55,1 v¹n; n¨m 1982: 60,8 v¹n; n¨m 1983: 66,6 v¹n; n¨m 1984: 64 v¹n; n¨m 1985: 59,3 v¹n. Sè lao ®éng ho¹t ®éng táng kinh tÕ t nh©n hµng n¨m vÉn chiÕm trªn 20% tæng sè lao ®éng ngµnh c«ng nghiÖp; n¨m 1980: 22,3%; n¨m 1984: 26%; n¨m 1985: 23%; n¨m 1986: 23,2%. Gi¸ trÞ s¶n lîng c«ng nghiÖp do khu vùc kinh tÕ t nh©n t¹o ra hµng n¨m chiÕm trªn díi 15% gi¸ trÞ s¶n lîng toµn ngµnh c«ng nghiÖp. 5 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Sè lîng kinh doanh th¬ng nghiÖp nh÷ng n¨m 1980 còng ë møc 60 v¹n. N¨m 1980: 63,7 v¹n; n¨m 1985: 63,7 v¹n; n¨m 1986: 56,8 v¹n. Sè ngêi kinh doanh th¬ng nghiÖp nh÷ng n¨m 1980 còng ë møc 60 v¹n. N¨m 1980: 63,7 v¹n; n¨m 1985: 63,7 v¹n; n¨m 1986: 56,8 v¹n. Nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy søc sèng cña kinh tÕ c¸ thÓ rÊt bÒn bØ, sù hiÖn diÖn cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy trong suèt thêi gian dµi nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan, cÇn ph¶i biÕt sö dông mÆt tÝch cùc cña nã lµm cho dana giµu, níc m¹nh. II. Bíc khëi ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n. 1. Bíc chuyÓn biÕn vÒ nhËn thøc thùc tiÔn. C«ng cuéc c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt vÒ x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt ®¹t kÕt qu¶ kh«ng cao. Thªm vµo ®ã nh÷ng nam 1977 - 1978 n«ng nghiÖp bÞ thiªn tai nÆng, n¨m 1979 x¶y ra chiÕn tranh biªn giíi T©y Nam vµ phÝa B¾c, lµm cho bøc tranh kinh tÕ ®Êt níc ngµy cµng xÊu ®i. Tríc t×nh h×nh trªn, Héi nghÞ Ban ChÊp hµnh Trung ¬ng lÇn thø 6 kho¸ IV häp th¸ng 9 - 1979 ®a ra NghÞ quyÕt vÒ t×nh h×nh vµ nhiÖm vô cÊp b¸ch. NghÞ quyÕt lµ bíc chuyÓn biÕn ®Çu tiªn cã ý nghÜa lín ®èi víi viÖc ®a nÒn kinh tÕ tõng bíc tho¸t ra khái c¬ chÕ qu¶n lý kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é, më ®êng cho nh÷ng c¶i c¸ch kinh tÕ trong nh÷ng n¨m sau nµy. 2. KÕt qu¶ ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t nh©n nh÷ng n¨m ®Çu thêi kú ®æi míi. Nhê cã chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ t nh©n ®îc thõa nhËn vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, ®ãng gãp tÝch cùc vµo ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt níc. Trong c«ng nghiÖp, t nh©n ®· ®Çu t thªm tiÒn vèn ®Ó më réng c¸c c¬ së hiÖn cã, hoÆc x©y dùng thªm c¬ së míi. N¨m 1988 khu vùc nµy ®Çu t thªm 80 tû ®ång, thµnh lËp thªm 17.000 c¬ së, trong ®ã cã 46 xÝ nghiÖp t nh©n; 1.100 c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ h¬n 15.000 hé c¸ thÓ. N¨m 1989 sè vèn ®Çu t t¨ng thªm 102 tû ®ång, sè xÝ nghiÖp t nh©n t¨ng gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1988 (tõ 318 xÝ nghiÖp t¨ng lªn 1.284 xÝ nghiÖp); hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸ thÓ tõ 31,85 v¹n lªn 33,33 v¹n, t¨ng 4,6%. Trong hai n¨m 1990 - 1991 sè vèn t¨ng thªm mçi n¨m kho¶ng 100 tû ®ång. N¨m 1989 thµnh phÇn kinh tÕ t nh©n thu hót thªm 39,5 ngh×n lao ®éng. N¨m 1991 so víi n¨m 1990 t¨ng thªm 4.000 c¬ së vµ lao ®éng t¨ng thªm 10 ngh×n ngêi. 6 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Gi¸ trÞ tæng s¶n lîng thµnh phÇn kinh tÕ nµy n¨m 1989 t¨ng thªm 34,5% so víi n¨m 1998, trong ®ã xÝ nghiÖp t doanh t¨ng 51,9%; hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸c thÓ t¨ng 34, 0%. Tû träng gi¸ trÞ s¶n lîng c«ng nghiÖp khu vùc t nh©n, c¸ thÓ chiÕm trong gi¸ trÞ tæng s¶n lîng toµn ngµnh c«ng nghiÖp t¨ng kh¸ ®Òu ®Æn: n¨m 1986: 15,6%; n¨m 1987: 25,69%; n¨m 1998: 19,6%; n¨m 1989: 27,2%; n¨m 1990: 26,5%. Trong th¬ng nghiÖp, lao ®éng cña thµnh phÇn kinh tÕ t nh©n ph¸t triÓn nhanh chãng: N¨m 1968: 56,79 v¹n ngêi; n¨m 1987: 64 v¹n ngêi; n¨m 1988: 71,89 v¹n ngêi; n¨m 1989: 79,3 v¹n ngêi; n¨m 1990: 81,1 v¹n ngêi. Ngoµi ra cßn cã lùc lîng th¬ng nghiÖp kh«ng chuyªn tham gia ho¹t ®éng, n¨m 1990 cã kho¶ng 16 v¹n ngêi. III. Ph¹m vi kinh tÕ t nh©n 1. C¸c lÜnh vùc kinh tÕ t nh©n ViÖt Nam hiÖn cã c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: - Kinh tÕ nhµ níc - Kinh tÕ tËp thÓ - Kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ - Kinh tÕ t b¶n t nh©n - Kinh tÕ t b¶n nhµ níc - Kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi - NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø nam Ban chÊp hµnh Trung ¬ng (kho¸ IX) vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, ®Ò cËp ®Õn kinh tÕ t nh©n bao gåm hai thµnh phÇn kinh tÕ lµ kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t b¶n t nh©n. Kinh tÕ t nh©n ho¹t ®éng díi h×nh thøc hé kinh doanh c¸ thÓ vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t nh©n. Kinh tÕ t nh©n tham gia vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, th¬ng nghiÖp vµ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c. 2. C¸c lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t nh©n Lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t nh©n rÊt ®a d¹ng, phæ biÕn nhÊt lµ hé c¸ thÓ, tiÓu chñ; lo¹i h×nh c«ng ty hiÖn nay chñ yÕu lµ doanh nghiÖp nhá vµ vµ díi h×nh thøc: c«ng ty t nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh. 7 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Trong khu vùc kinh tÕ t nh©n, hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè lîng ®«ng ®¶o, sö dông nhiÒu lao ®éng x· héi, huy ®éng nhiÒu vèn ®Çu t, ®ãng gãp tû träng lín vµo GDP. Hé kinh doanh c¸ thÓ cã tiÒn ®Ò, lµ bíc tËp dît vµ tÝch luü cho bíc ph¸t triÓn cao h¬n vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh lµ h×nh thøc doanh nghiÖp t nh©n. C¸c doanh nghiÖp t nh©n ®· gãp phÇn s¶n xuÊt hµng ho¸ cã chÊt lîng cao, tham gia tÝch cùc vµo xuÊt khÈu hµng ho¸, nhÊt lµ n«ng s¶n hµng ho¸, gióp n«ng d©n tiªu thô mét khèi lîng hµng ho¸ n«ng s¶n. Sù ho¹t ®éng s«i ®éng cña doanh nghiÖp t nh©n ®· thóc ®Èy n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ. C¸c chñ t nh©n hÇu hÕt lµ c¸c doanh nghiÖp trëng thµnh trong chÕ ®é míi, nhiÒu ngêi trong sè hä lµ c¸n bé ®¶ng viªn, ®· tõng tham gia trong c¸c c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ níc vµ cã mét sè ®· tr¶i qua thêi kú tham gia lùc lîng vò trang, cã nguyÖn väng muèn ®em tµi n¨ng, trÝ tuÖ cña m×nh vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc, lµm giµu cho tæ quèc. 8 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam PhÇn II Nh÷ng vÊn ®Ò cña khu vùc kinh tÕ t nh©n hiÖn nay I. Thùc tr¹ng kinh tÕ t nh©n Trong nh÷ng n¨m qua kinh tÕ t nh©n t¨ng nhanh vÒ sè lîng, vèn kinh doanh, thu hót lao ®éng, nhÊt lµ lo¹i h×nh doanh nghiÖp, c«ng ty. Kinh tÕ t nh©n ph¸t triÓn réng kh¾p trong c¸c ngµnh nghÒ mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt lµ trong lÜnh vùc th¬ng m¹i, dÞch vô, x© dùng, tiÕp ®Õn lµ c«ng nghiªp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp. Kinh tÕ t nh©n ph¸t triÓn réng r·i trong c¶ níc, nhng tËp trung cao ë c¸c ®« thÞ, nh÷ng ®Þa ph¬ng cã nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi, ®îc chÝnh quyÒn quan t©m khuyÕn khÝch, hç trî. 1. T×nh h×nh t¨ng trëng doanh nghiÖp Trong giai ®o¹n 1996-2000, sè lîng ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh ho¹t ®éng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n t¨ng lªn ®¸ng kÓ, sè hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng 6,02%, sè doanh nghiÖp t¨ng 45,61%, nhng kh«ng ®Òu qua c¸c n¨m (sè hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 1997 gi¶m, sè doanh nghiÖp n¨m 1998 gi¶m vµ t¨ng m¹nh tõ n¨m 2000 khi cã LuËt doanh nghiÖp). Trong c¬ cÊu c¸c h×nh thøc tæ chøc kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t nh©n, c¸c hé c¸ thÓ chiÕm sè lîng rÊt lín, ®Õn cuèi n¨m 2000 cã 2.137.731 hé vµ 29.548 doanh nghiÖp. Trong c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp, doanh nghiÖp t nh©n chiÕm sè lîng lín nhÊt, tiÕp ®Õn lµ c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, sau ®ã lµ c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh chiÕm sè lîng kh«ng ®¸ng kÓ. 1.1. §èi víi hé kinh doanh c¸ thÓ Hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè lîng lín, ph¸t triÓn réng r·i nhiÒu n¨m nay. Sè hé kinh doanh c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp tõ 1.498.611 hé n¨m 1992 t¨ng lªn 2.016.259 hé n¨m 1996. Tèc ®é t¨ng b×nh qu©n 7,68%/n¨m, mçi n¨m t¨ng b×nh qu©n 129.412 hé. Tõ n¨m 1996 ®Õn n¨m 2000 sè lîng hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng chËm, ®Õn n¨m 2000 míi cã 2.137.731 hé, b×nh qu©n t¨ng 1,47%/n¨m, mçi n¨m t¨ng 30.300 hé c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp. Hé n«ng nghiÖp ngoµi hîp t¸c x· n¨m 2000 cã 7.656.165 hé. Tæng céng n¨m 2000 cã 9.793.787 hé kinh doanh c¸ thÓ. 9 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Quy m« cña hé kinh doanh c¸ thÓ nãi chung rÊt nhá, sö dông lao ®éng trong gia ®×nh lµ chÝnh, trung b×nh mçi hé cã 1-2 lao ®éng. Vèn kinh doanh Ýt. Ngo¹i lÖ, qua kh¶o s¸t thùc tÕ ë c¸c thµnh phè lín, cã nhiÒu hé kinh doanh c¸ thÓ thuª ®Õn hµng chôc thËm chÝ hµng tr¨m lao ®éng nh c¬ së §øc Ph¸t (c¬ së lµm b¸nh ngät ë thµnh phè Hå ChÝ Minh) thuª tíi 900 lao ®éng. 1.2. §èi víi doanh nghiÖp t nh©n * §¨ng ký doanh nghiÖp Doanh nghiÖp t nh©n thùc hiÖn ®¨ng ký kinh doanh tõ khi cã LuËt c«ng ty vµ LuËt doanh nghiÖp t nh©n t¨ng rÊt nhanh. TÝnh chung thêi kú 1991-2000, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng b×nh qu©n lµ 96,24%/n¨m. Tõ 132 doanh nghiÖp n¨m 1991 ®Õn hÕt n¨m 1996 cã 30.897 doanh nghiÖp ®¨ng ký doanh nghiÖp. C¸c n¨m 1997-1999 sè lîng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh gi¶m. Tõ n¨m 2000 ®Õn nay khi LuËt doanh nghiÖp ®îc thùc hiÖn, sè lîng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng rÊt nhanh. Sau 2 n¨m thùc hiÖn LuËt doanh nghiÖp ®Õn ngµy 31-12-2001 c¶ níc ®· cã 35-440 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký ho¹t ®éng. N¨m 2000 cã 14.400 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 250% so víi n¨m 1999. N¨m 2001 cã 21.040 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 140% so víi n¨m 2000. NÕu tÝnh tõ khi LuËt doanh nghiÖp cã hiÖu lùc thi hµnh ®Õn th¸ng 4.2002 c¶ níc ®· cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp. Nh vËy c¶ níc cã kho¶ng 97.900 doanh nghiÖp. 10 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam B¶ng 1: Doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh tõ 1991 ®Õn hÕt 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 §¬n vÞ: doanh nghiÖp N¨m Tæng sè 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 9 th¸ng 2001 Tæng sè 132 7.241 7.183 7.460 5.729 5.522 3.760 3.121 4.615 14.438 9.946 T¨ng sè n¨m tríc (%) 3112,87 84,22 -5,52 -23,21 -3,91 -17 47,86 212,84 - Doanh nghiÖp t nh©n 76 3.034 5.516 5.493 3.731 3.679 2.617 1.998 2.038 6.468 4.589 C«ng ty TNHH C«ng ty cæ phÇn C«ng ty hîp danh 49 1.144 2.256 1.943 1.864 1.801 1.117 1.044 2.361 7.244 4.912 7 63 41 24 34 42 26 79 216 726 445 3 - 39.239 25.835 1.703 3 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26-11-2001. * VÒ sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng TÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000, c¶ níc cã 56.834 doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh, nhng sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng lµ 29-548 doanh nghiÖp (51,99%), c¸c doanh nghiÖp cha ho¹t ®éng 9.581 doanh nghiÖp (16,85%), sè doanh nghiÖp gi¶i thÓ chuyÓn sang lo¹i h×nh thøc kh¸c 18.887 doanh nghiÖp (24,44%), doanh nghiÖp cha t×m thÊy lµ 3.818 doanh nghiÖp (6,72%). Sè lîng doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng tËp trung cao ë ngµnh th¬ng m¹i, dÞch vô: 17.506 doanh nghiÖp chiÕm 59,3%; c«ng nghiÖp 6.979 doanh nghiÖp chiÕm 23,6%; c¸c ngµnh kh¸c 5.034 doanh nghiÖp chiÕm 17,05% (sè liÖu ®Õn ngµy 31-12-2000) (xem b¶ng 2). B¶ng 2: Sè lîng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh khu vùc kinh tÕ t nh©n ®ang ho¹t ®éng C¬ së kinh doanh Hé c¸ thÓ Tû träng trong hé - C«ng nghiÖp §¬n vÞ N¨m 1996 Hé 2.016.529 % 100 hé 616.855 N¨m 1997 1.949.836 100 608.250 11 N¨m 1998 1981.306 100 583.352 N¨m 1999 1.981.306 100 583.352 N¨m 2000 2.054.178 100 608.314 N¨m 2001/1996 (%) 145,61 100 104,69 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Tû träng trong hé - Th¬ng m¹i, dÞch vô Tû träng trong hé - C¸c ngµnh kh¸c Tû träng trong hé Doanh nghiÖp cña nh©n Tû träng trong DN - C«ng nghiÖp Tû träng trong DN - Th¬ng m¹i DV Tû träng trong DN - Ngµnh kh¸c Tû träng trong DN % hé % hé % t DN % DN % DN % DN % 30,6 1.102.619 54,7 296.785 14,7 20.272 31,2 1.022.385 52,4 319.201 16,4 21.032 29,4 1.058.385 52,4 319.201 16,4 21.032 29,4 1.058.542 53,5 339.412 17,1 20.578 29,6 1.088.606 100,61 53,0 357.258 128,92 17,4 22.767 145,61 100 5.832 30,6 12.695 54,7 1.745 14,7 100 6.073 31,2 13.010 52,5 1.949 16,3 100 6.073 31,2 13.010 52,5 1.949 17,1 100 5.927 29,4 12.494 53,5 2.157 17,3 100 6.049 29,6 14.234 53,1 2.484 17,9 100 119,66 138,67 288,48 2. Vèn ®Çu t cña kinh tÕ t nh©n 2.1. Vèn cña hé kinh doanh c¸ thÓ Tæng vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña c¸c hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 2000 lµ 29.267 tû ®ång t¨ng 12,93% so víi n¨m 1999. Vèn ®Çu t cña hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 2000 chiÕm 81,54% trong tæng sè vèn ®Çu t cña khu vùc kinh tÕ t nh©n vµ chiÕm 19,82% vèn ®Çu t x· héi. B¶ng 3: Vèn ®Çu t ph¸t triÓn toµn x· héi n¨m 1999-2000 §¬n vÞ: doanh nghiÖp TT 1 2 ChØ tiªu §¬n vÞ Tæng sè vèn ®Çu t ph¸t triÓn x· héi Khu vùc kinh tÕ t nh©n Trong tæng sè toµn x· héi - Doanh nghiÖp cña t nh©n + Tû träng trong toµn x· héi + Tû träng trong khu vùc t nh©n - Hé kinh doanh c¸ thÓ + Tû träng trong toµn x· héi + Tû träng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n Tû ®ång Tû ®ång % Tû ®ång % % Tû ®ång % % N¨m 1999 131.171 31.542 24.05 5.628 4,29 17,84 25.914 19,76 82,16 N¨m 2000 147.633 35.894 24,31 6.627 4,49 18,46 29.267 19,82 81,54 T¨ng so 12,5 13,8 17,7 12,93 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26-11-2001. Tæng vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 63.668 tû ®ång, chiÕm 36,61% trong tæng sè vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t nh©n (tÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000). 2.2. Vèn cña doanh nghiÖp t nh©n. 12 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Vèn cña doanh nghiÖp t¨ng nhanh c¶ vÒ vèn ®¨ng ký kinh doanh, tæng vèn thùc tÕ sö dông vèn ®Çu t ph¸t triÓn. Trong vèn ®¨ng ký cña c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn tõ n¨m 1991 ®Õn hÕt th¸ng 9 - 2001 ®¹t 50.795, 142 tû ®ång; n¨m 2000 t¨ng 87,5 lÇn so víi n¨m 1991. Trong ®ã doanh nghiÖp t nh©n ®¨ng ký 11.470,175 tû ®ång chiÕm 22,58%; c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ®¨ng ký 29.064,160 tû ®ång chiÕm 57, 22%; c«ng ty cæ phÇn ®¨ng ký 10.260,770 tû ®ång, chiÕm 20,20% (xem b¶ng 5). B¶ng 4: Vèn ®¨ng ký thµnh phÇn doanh nghiÖp qua c¸c n¨m. §¬n vÞ: TriÖu ®ång N¨m Tæng vèn ®¨ng ký Doanh nghiÖp t nh©n C«ng ty TNHH C«ng ty cæ phÇn C«ng ty hîp doanh 1991 158.155 24.095 52.560 81.500 - 1992 2.786.123 97.307 1.700.887 987.829 - 1993 4.288.556 1.375.187 2.304.943 608.426 - 1994 3.29.799 1.121.712 1.770.485 406.602 - 1995 3.070.176 953.985 1.916.507 199.684 - 1996 3.050.100 910.727 1.734.220 405.153 - 1997 2.548.098 701.667 1.563.862 282.569 - 1998 2769.731 652.858 1.479.724 637.149 - 1999 5.483.098 877.744 2.898.925 1.706.429 - 2000 13.831.465 2.813.544 7.985.190 3.032.731 - 9h/2001 9.510.841 1.941.349 5.656.857 1.912.635 - Tæng 50.795.142 11.470.175 29.064.160 10.260.770 - Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, ban kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26 - 11 -2001. TÝnh tõ khi cã luËt doanh nghiÖp ®Õn hÕt th¸ng 4 -2002 c¶ níc cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp víi tæng sè vèn ®¨ng ký t¬ng ®¬ng 3,6 tû USD. Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp còng t¨ng nhanh. N¨m 2000 lµ 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,46% so víi n¨m 1999; trong ®ã cña c«ng ty 13 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n t¨ng 40%, doanh nghiÖp t nh©n t¨ng 37,64%, c«ng ty cæ phÇn t¨ng 36,7% (xem b¶ng 6). N¨m 2000 khu vùc kinh tÕ t nh©n ®· ®Çu t mau 20,3% cæ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ níc ®· cæ phÇn ho¸. B¶ng 5: Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp §¬n vÞ: Tû ®ång TT Nguån vèn N¨m 1999 N¨m 2000 T¨ng so n¨m tríc % Tæng sè 79.493,2 110.71,9 38,46 1 Doanh nghiÖp t nh©n 11.828,2 16.281,1 37,64 2 C«ng ty TNHH 37.426,6 52.426,8 40 3 C«ng ty cæ phÇn 30.230,76 41.353,6 36,79 4 C«ng ty hîp doanh 7,3 10,3 41,09 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26 - 11 - 2001. Tæng vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t nh©n t¨ng c¶ vÒ lîng vèn vµ tû träng trong tæng vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t nh©n vµ cña toµn x· héi. Tæng vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t¨ng tõ 5.628 tû ®ång n¨m 1999 lªn 6.627 tû ®ång n¨m 2000; t¨ng 17,7%; tû träng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n t¨ng tõ 17,84% n¨m 1999 lªn 18,46% n¨m 2000; tû träng trong tæng vèn ®Çu t toµn x· héi tõ 4.29% n¨m 1999 lªn 4,49% n¨m 2000 (xem b¶ng 5). N¨m 2000, tæng sè vèn sö dông cña c¸c doanh nghiÖp. 3. VÒ lao ®éng cña khu vùc kinh tÕ t nh©n. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay sè lao ®éng lµm viÖc táng khu vùc kinh tÕ t nh©n phi n«ng nghiÖp trong c¸c n¨m ®Òu t¨ng trõ n¨m 1997. So víi tæng sè lao ®éng toµn x· héi th× khu vùc nµy chiÕm tû lÖ kho¶ng 11% qua c¸c n¨m, riªng n¨m 2000 lµ 12% (xem b¶ng 6). N¨m 2000, lao ®éng táng khu vùc kinh tÕ t nh©n, kÓ c¶ khu vùc n«ng nghiÖp lµ 21.017.326 ngêi, chiÕm 65,3% lao ®éng cã viÖc lµm thêng xuyªn trong c¶ níc. Trong c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, sè lao ®éng khu vùc kinh tÕ t nh©n n¨m 2000 lµ 4.643.844 lao ®éng, t¨ng 20,12% so víi n¨m 1996; b×nh qu©n 14 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam mçi n¨m t¨ng 194.670 lao ®éng, t¨ng 4,75% n¨m. Trong 4 n¨m tõ 1997 ®Õn n¨m 2000 riªng khu vùc nµy thu hót thªm 997.019 lao ®éng, gÊp 6,6 lÇn so víi khu vùc kinh tÕ nhµ níc. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay, lao ®éng trong c«ng nghiÖp t¨ng nhiÒu h¬n ngµnh th¬ng m¹i, dÞch vô. N¨m 2000 so víi n¨m 1996 lao ®éng trong c«ng nghiÖp thªm ®îc 363.442 ngêi, t¨ng 20,68%; trong khi lao ®éng th¬ng m¹i, dÞch vô thªm ®îc 271.476 ngêi. Lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t nh©n t¨ng nhanh h¬n ë hé kinh doanh c¸ thÓ; n¨m 2000 so víi n¨m 1996, lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t¨ng 114,02%;l lao ®éng c«ng nghiÖp ë hé kinh doanh c¸ thÓ chØ t¨ng ®îc 6,4% (xem b¶ng 6). B¶ng 6: Lao ®éng khu vùc kinh tÕ t nh©n TT ChØ tiªu 1 1.1 1.2 1.3 2 2.1 2.2 2.3 3 3.1 3.2 3.3 Tæng sè lao ®éng Tû träng so víi tæng sè lao ®éng x· héi C«ng nghiÖp TT trong khu vùc t nh©n Th¬ng m¹i, dÞch vô C¸c ngµnh kh¸c TT trong khu vùc t nh©n Lao ®éng trong doanh nghiÖp C«ng nghiÖp TT träng trong doanh nghiÖp Th¬ng m¹i, dÞch vô TT träng trong doanh nghiÖp C¸c ngµnh kh¸c TT träng trong doanh nghiÖp Lao ®éng trong hé kinh doanh c¸ thÓ C«ng nghiÖp Tû träng trong hé Th¬ng m¹i, dÞch vô Tû träng trong hé C¸c ngµnh kh¸c Tû träng trong hé §¬n vÞ Ngêi % N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m 2000 1996 1997 1998 1999 3.865.163 3.66.825 3.816.942 4.097.455 4.643.844 11,2 10,3 10,3 10,9 2.121.228 Ngêi % Ngêi % Ngêi Ngêi Ngêi % Ngêi % Ngêi % Ngêi 1.757.786 45,48 1.592.574 41,2 514.803 354.328 233.078 65,78 65,78 17,03 60.314 17,03 3.510.835 Ngêi % Ngêi % Ngêi % 1.524.708 1.403.205 1.350.152 1.464.013 1.622.381 43,43 42.9 39.93 41,15 42,67 1.531.638 1.388.701 1.455.351 1.501.636 1.584.391 43,63 42,45 43,04 42,21 41,67 45.489 479.214 575.532 592.273 595.285 12,94 14,65 17,03 16,64 15,66 1.655.862 45,16 1.451.751 559.212 15,25 396.705 252.657 63,85 63,85 20,22 79.998 20,22 3.271.120 1.623.971 42,54 1.517.821 39,77 675.150 17,69 435.907 273.819 62,81 62,81 22,86 99.618 3.381.035 1.786.509 45,68 43,61 1.7535.824 1.598.356 37,38 39,00 786.792 712.590 16,94 17,39 841.787 539.533 498.847 322.496 59,26 59,77 59,26 59,77 22,75 22,3 191.507 120.317 22,75 3.557.922 3.802.057 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26-11-2001. 4. T¨ng trëng s¶n xuÊt kinh doanh (GDP) khu vùc kinh tÕ t nh©n 15 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Tæng s¶n phÈm trong níc cña khu vùc kinh tÕ t nh©n t¨ng trëng liªn tôc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. N¨m 1996 GDP khu vùc kinh tÕ t nh©n ®¹t 68.518 tû ®ång, ®Õn n¨m 2000 lªn 86.929 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m. T¬ng øng GDP cña hé kinh doanh c¸ thÓ tõ 52.169 tû ®ång n¨m 1996 lªn 66.142 tû ®ång n¨m 2000, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m; cña doanh nghiÖp tõ 14.780 tû ®ång lªn 20.787 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7,1%/n¨m. Tèc ®é t¨ng trëng GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n xÊp xØ tèc ®é t¨ng GDP toµn bé nÒn kinh tÕ (xem b¶ng). 16 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam B¶ng 7: Tèc ®é t¨ng GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n giai ®o¹n 19962000 ChØ tiªu GDP toµn quèc T¨ng so n¨m tríc Khu vùc t nh©n T¨ng so n¨m tríc - Hé kinh doanh c¸ thÓ T¨ng so n¨m tríc - Doanh nghiÖp T¨ng so n¨m tríc §¬n vÞ Tû ®ång % Tû ®ång % Tû ®ång % DN % N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m BQ 5 1996 1997 1998 1999 2000 n¨m 213.833 231.264 244.596 256.272 273.582 9,3 8,2 5,8 4,8 6,8 65.518 74.167 78.775 81.455 86.826 6,9 10,6 8,2 6,2 3,4 6,7 52.169 58.812 60.423 62.205 66.142 7,0 10,6 8,9 6,4 2,9 6,3 16.349 17.355 18.352 19.250 20.787 10,6 6,1 5,7 4,9 8,0 7,0 7,1 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26-11-2001. N¨m 2000 khuvùc kinh tÕ t nh©n chiÕm 42,3% GDP c¶ níc. Trong ®ã GDP khu vùc kinh tÕ t nh©n phi n«ng nghiÖp b»ng 63,6% GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n vµ b»ng 26,87% GDP c¶ níc. Trong ngµnh n«ng nghiÖp, n¨m 2000 GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n chiÕm 15,4% GDP toµn quèc vµ chiÕm 63,2% cña n«ng nghiÖp nãi chung. Trong ®ã kinh tÕ hé gia ®×nh chiÕm 98% GDP kinh tÕ t nh©n trong n«ng nghiÖp. II. Vai trß cña khu vùc kinh tÕ t nh©n Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t nh©n thêi gian qua kh¬i dËy mét bé phËn tiÒm n¨ng cña ®Êt níc cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Nguån tiÒm n¨ng nµy lµ trÝ tuÖ, kinh nghiÖm, kh¶ n¨ng kinh doanh, quan hÖ x· héi, tiÒn vèn, søc lao ®éng cña con ngêi; tµi nguyªn, th«ng tin vµ c¸c nguån lùc kh¸c. Nh÷ng nguån lùc nµy chñ yÕu lµ trong níc, nhng còng cã mét sè kh«ng Ýt c¸ nh©n sö dông vèn cña gia ®×nh ë níc ngoµi göi vÒ. Khu vùc kinh tÕ t nh©n ®· ®ãng gãp quan träng vµo t¨ng trëng GDP, huy ®äng vèn trong x· héi, t¹o ®îc nhiÒu viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng thu ng©n s¸ch cho nhµ níc, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, t¸c ®éng tÝch cùc tíi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, x· héi. 1. §ãng gãp vµo t¨ng trëng cña tæng s¶n phÈm trong níc (GDP) 17 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam Tæng s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t nh©n nh×n chung lµ t¨ng æn ®Þnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. NhÞp ®é t¨ng trëng n¨m 1997 lµ 12,89%, n¨m 1998 lµ 12,74%, n¨m 1999: 7,5%, n¨m 2000: 12,55% vµ chiÕm tû träng t¬ng ®èi æn ®Þnh trong GDP, tuy n¨m 2000 cã gi¶m chót Ýt so víi n¨m 1996 (tõ 28,48 % n¨m 1996 cßn 26,7% n¨m 2000). Tû träng GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n trong tæng GDP gi¶m ®i chót Ýt do sù tham gia vµ ®ãng gãp cu¶ khu vùc cã vèn ®Çu t níc ngoµi (FDI). B¶ng 8: §ãng gãp GDP cña khu vùc kinh tÕ t nh©n ChØ tiªu §¬n vÞ Tæng GDP toµn quèc 1. Khu vùc t nh©n % trong GDP toµn quèc 2. Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû träng hé trong GDP Tû träng hé trong khu vùc kinh tÕ t nh©n 2.1. C«ng nghiÖp Tû träng trong hé 2.2. Th¬ng m¹i dÞch vô Tû träng trong hé 2.3. C¸c ngµnh kh¸c Tû träng trong hé 3. Doanh nghiÖp cña t nh©n Tû träng trong GDP Tû träng trong khu vùc t nh©n 3.1. C«ng nghiÖp Tû träng trong doanh nghiÖp 3.2. Th¬ng m¹i dÞch vô Tû träng trong doanh nghiÖp 3.3. C¸c ngµnh kh¸c Tû träng trong doanh nghiÖp Tû ® % Tû ® % % N¨m N¨m N¨m N¨m N¨m 1996 1997 1998 1999 2000 272.036 313.623 361.017 399.943 444.140 77.481 87.475 98.625 106.029 119.337 28,48 27,89 27,32 26,51 26,87 57.879 65.555 73.321 78.054 87.604 21,28 20,9 20,31 19,52 19,72 74,7 74,94 74,34 73,62 73,41 Tû ® % Tû ® % tû® % % Tû ® % Tû ® % Tû ® % 9.261 16,00 17.381 30,03 31.237 53,97 19.602 7,21 25,3 4.609 23,51 7.565 38,59 7.428 37,9 10.658 16,25 19.728 30,09 35.169 53,66 21.920 6,99 25,06 5.278 24,08 8.564 39,07 8.078 36,85 11.804 26,1 22.878 31,2 38.639 52,7 25.304 7,01 25,66 6.367 25,16 10.238 40,46 8.699 34,38 12.662 16,22 24.865 31,86 40.527 51,92 27.975 6,99 26,38 7.179 25,66 11.203 40,05 9.593 34,29 15.491 17,68 27.393 31,27 44.720 51,05 31.733 7,14 26,59 8.626 27,18 12.397 39,07 10.710 33,75 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph¬ng híng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t nh©n, Ban Kinh tÕ Trung ¬ng, ngµy 26-11-2001. 2. §ãng gãp vµ huy ®éng c¸c nguån vèn trong x· héi, nép ng©n s¸ch cho nhµ níc Trong 10 n¨m gÇn ®©y, vèn ®Çu t cña khu vùc t nh©n t¨ng nhanh, chiÕm tû lÖ cao trong tæng vèn ®Çu t toµn x· héi. N¨m 1999 tæng vèn ®Çu t khu vùc 18 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam kinh tÕ t nh©n ®¹t 31.542 tû ®ång chiÕm 24,05%; n¨m 2000 ®¹t 35.894 tû ®ång, t¨ng 13,8% so víi n¨m 1999, chiÕm 24,31% tæng vèn ®Çu t toµn x· héi. N¨m 2000 vèn ®Çu t cña hé kinh doanh c¸ thÓ ®¹t 29.267 tû ®ßng, chiÕm 19,82% tæng vèn ®Çu t toµn x· héi; vèn ®Çu t ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp t nh©n ®¹t 6.627 tû ®ång, chiÕm 4,49% tæng vèn ®Çu t toµn x· héi. Tæng vèn sö dông thùc tÕ cña khu vùc kinh tÕ t nh©n t¨ng nhanh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp t nh©n n¨m 1999 lµ 79.493 tû ®ång, n¨m 2000 lµ 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,5% (cha cã sè liÖu x¸c ®Þnh nguån vèn cña hé kinh doanh c¸ thÓ). C¸c ®Þa ph¬ng t¨ng m¹nh vèn sö dông thùc tÕ cña doanh nghiÖp lµ Hµ Néi tõ 10.164 tû ®ång (n¨m 1999) t¨ng lªn 16.573 tû ®ång (n¨m 2000), t¨ng 63,05%; t¬ng øng ë thµnh phè Hå ChÝ Minh tõ 36.954 tû ®ång t¨ng lªn 52.353 tû ®ång, t¨ng 41,67%. §ãng gãp vµo ng©n s¸ch nhµ níc cña khu vùc kinh tÕ t nh©n ngµy cµng t¨ng. N¨m 2000 nép ®îc 5.900 tû ®ång, íc tÝnh chiÕm 7,3% tæng thu ng©n s¸ch, t¨ng 12,5% so víi n¨m 1999; n¨m 2001 dù kiÕn nép 6.370 tû ®ång, t¨ng 7,96%. 3. Khu vùc kinh tÕ t nh©n t¹o viÖc lµm vµ gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo Thêi ®iÓm 31-12-2000 sè lîng lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n lµ 4.643.844 ngêi chiÕm 12% tæng sè lao ®éng x· héi, b»ng 1,36 lÇn tæng sè viÖc lµm trong khu vùc kinh tÕ nhµ níc. Lao ®éng cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 3.802.057 ngêi, cña c¸c doanh nghiÖp t nh©n lµ 841.787 ngêi. Trong 5 n¨m 1996 -2000 lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t nh©n t¨ng thªm 778.681 ngêi (t¨ng 20,4%). Trong ®ã sè lao ®éng táng c¸c doanh nghiÖp t nh©n t¨ng thªm 487.4259 ngêi ( t¨ng 137,57%); sè lao ®éng ë hé kinh doanh c¸ thÓ t¨mg thªm 292.222 ngêi (t¨ng 8,92%). Sè lao ®éng qua thùc tÕ kh¶o s¸t ë hé kinh doanh c¸c thÓ lín h¬n nhiÒu so víi sè ®¨ng ký v× nhiÒu hé gia ®×nh chñ yÕu sö dông lao ®éng trong dßng hä, lao ®éng mang tÝnh thêi vô vµ lao ®éng n«ng nhµn kh«ng thÓ hiÖn trong b¸o c¸o thèng kª. ViÖc t¹o ra nhiÒu chç lµm viÖc míi ®· gãp phÇn thu hót nhiÒu lao ®éng táng x· héi, nhÊt lµ sè ngêi trÎ tuæi hµng n¨m ®Õn tuæi lao ®éng cha cã viÖc lµm, gi¶i quyÕt sè d«i d tõ c¸c c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ níc do tinh gi¶n biªn chÕ vµ gi¶i thÓ. 19 §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 4. Khu vùc kinh tÕ t nh©n gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ ®æi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ - x· héi, thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t nh©n ®· ®Æt ra nh÷ng yªu cÇu míi thóc ®Èy hoµn thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ thÞ trêng ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa. §· xuÊt hiÖn nhiÒu doanh nh©n kinh doanh thµnh ®¹t, ®a doanh nghiÖp cña m×nh ph¸t triÓn, c¶i thiÖn ®îc ®êi sèng ngêi lao ®éng, ®ãng gãp ngµy cµng nhiÒu cho x· héi, ®îc x· héi t«n vinh. Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t nh©n gãp phÇn thu hót ®îc ngµy cµng nhiÒu lao ®éng ë n«ng th«n vµo c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, nhÊt lµ c«ng nghiÖp ®· gióp chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ tõng ®Þa ph¬ng, gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®Êt níc. Tr×nh ®é s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t nh©n ngµy cµng tiÕn bé h¬n, sè lîng hµng ho¸ tham gia xuÊt khÈu ngµy cµng t¨ng. NhiÒu s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t nh©n ®îc xuÊt khÈu uû th¸c qua doanh nghiÖp nhµ níc vµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi. Khu vùc kinh tÕ t nh©n cßn tham gia nhiÒu c«ng ®o¹n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu. XuÊt khÈu trùc tiÕp cña khu vùac kinh tÕ t nh©n ®Õn nay ®· t¨ng kh¸, 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 ®¹t 2.189.330.000 USD, trong ®ã c¸c c«ng ty cæ phÇn ®¹t 361.759.990 USD, c«ng ty t nh©n ®¹t 211.900.000 USD (sè liÖu cña tæng côc H¶i quan). III. Nh÷ng khã kh¨n, h¹n chÕ trong s¶n xuÊt kinh doanh khu vùc kinh tÕ t nh©n 1. Khã kh¨n vÒ vèn, h¹n chÕ vÒ tÝn dông C¸c hé kinh doanh c¸ thÓ vµ doanh nghiÖp t nh©n nãi chung ®Òu rÊt thiÕu vèn s¶n xuÊt. §Õn cuèi n¨m 2000 vèn ®¨ng ký kinh doanh khi míi thµnh lËp cña c¸c doanh nghiÖp t nh©n b×nh qu©n chØ trªn díi 1 tû ®ång. Sè vèn ho¹t ®éng kinh doanh b×nh qu©n lµ 3,8 tû ®ång mét doanh nghiÖp. Theo b¸o c¸o cña c¸c ®Þa ph¬ng ®Òu cho r»ng khu vùc kinh tÕ t nh©n thiÕu vèn ph¶i ®i vay ë thÞ trêng kh«ng chÝnh thøc víi l·i suÊt cao vµ thêi h¹n ng¾n, rÊt khã tiÕp cËn víi c¸c nguån vèn tÝn dông cña c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i, nhÊt lµ nguån vèn u ®·i cña Nhµ níc. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do c¸c doanh nghiÖp t nh©n cßn non trÎ, nªn tµi s¶n s½n cã cßn Ýt, kh«ng ®ñ thÕ chÊp cho c¸c kho¶n vay mµ kh«ng cÇn thÕ chÊp; nhiÒu doanh nghiÖp t nh©n cha biÕt lËp dù ¸n ®Çu t, h¬n n÷a thêng bÞ c¸c tæ chøc tÝn dông cho lµ c¸c kh¸ch hµng nhá, víi kiÓu ho¹t ®éng t¹m thêi, cã thÓ kh«ng b¸o c¸o ®óng t×nh h×nh kinh 20
- Xem thêm -