Hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh kiểm toán afc việt nam – chi nhánh cần thơ

  • Số trang: 129 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 14 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AFC VIỆT NAM – CHI NHÁNH CẦN THƠ Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: ĐẶNG THỊ ÁNH DƯƠNG HUỲNH THANH TUẤN MSSV: 4093952 Lớp: Kế toán – Kiểm toán K35 Cần Thơ – 05/2013 LỜI CẢM TẠ  Trải qua quá trình học tập, nghiên cứu tại Trường Đại học Cần Thơ từ tháng 09/2009 đến nay, em đã tích luỹ cho riêng bản thân cơ bản khối kiến thức chuyên ngành kế toán kiểm toán. Tuy nhiên, để đạt được kết quả đó thật sự là nhờ công sức rất lớn của Quý thầy cô ở sự giảng dạy nhiệt tình, tâm huyết, tất cả vì sinh viên – thế hệ tương lai của Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và nguồn nhân lực của đất nước Việt Nam nói chung. Ngoài ra, em còn được hun đúc, rèn luyện phẩm chất đạo đức bởi vì mỗi thầy cô giáo của trường là một tấm gương đạo đức đáng để em noi theo, đạo đức là giá trị cơ bản nhất của nền văn minh nhân loại. Trước tiên, em xin gởi lời cám ơn chân thành nhất đến Ban Giám hiệu Trường Đại học Cần Thơ, Ban lãnh đạo Khoa Kinh tế - Quản trị Kinh doanh và toàn thể Quý thầy, cô của trường mà đặc biệt là cô Đặng Thị Ánh Dương, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, đã hỗ trợ và giúp đỡ hết lòng để giúp em hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tiếp đến, em cũng xin gởi lời cảm ơn nhiệt thành đến Ban Giám đốc, các anh chị kiểm toán viên, trợ lý kiểm toán và tất cả nhân viên của Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ, đã tạo điều kiện cho em thực tập tại đơn vị và có thể nói đây là niềm vinh hạnh rất lớn đối với cá nhân em. Hơn thế nữa, được thực tập tại Công ty là cơ hội tốt để em vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế công tác kiểm toán và học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu, kiến thức mới góp phần nâng cao năng lực chuyên môn. Gần 4 tháng thực tập tại đơn vị, chỉ với thời gian ngắn ngủi nhưng em đã nhận được sự chỉ bảo, sẽ chia và hướng dẫn bằng hết khả năng từ phía các anh, chị trong Công ty. Mặc dù đã có nhiều cố gắng song đề tài nghiên cứu không thể tránh khỏi những thiếu sót thuộc nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Vì vậy, em kính mong nhận được sự góp ý quý báu của Quý thầy, cô cũng như các anh chị kiểm toán nhằm giúp cho luận văn tốt nghiệp của em hoàn thiện hơn. Em xin trân trọng cám ơn! Cần Thơ, ngày 10 tháng 05 năm 2013 Huỳnh Thanh Tuấn ii LỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan rằng đề tài này do chính bản thân tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Cần Thơ, ngày 10 tháng 05 năm 2013 Sinh viên thực hiện Huỳnh Thanh Tuấn iii NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Cần Thơ, ngày … tháng … năm … Giám đốc (Ký tên, đóng dấu) iv BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Họ và tên cán bộ hướng dẫn: ĐẶNG THỊ ÁNH DƯƠNG  Học vị: Cử nhân  Chuyên ngành: Kiểm toán  Cơ quan công tác: Bộ môn Kế toán Kiểm toán, Khoa Kinh tế & QTKD.  Tên sinh viên: HUỲNH THANH TUẤN MSSV: 4093952  Lớp: Kế toán – Kiểm toán (Khoá 35)  Tên đề tài: Hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ  NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 2. Hình thức trình bày: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 5. Nội dung và kết quả đạt được (Theo mục tiêu nghiên cứu): .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 6. Các nhận xét khác: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 7. Kết luận (Ghi rõ mức độ đồng ý hay không đồng ý nội dung đề tài và các yêu cầu chỉnh sửa,…): .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Cần Thơ, ngày … tháng … năm … Cán bộ Hướng dẫn v BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Họ và tên người nhận xét: ..................................................................................  Học vị: ...............................................................................................................  Chuyên ngành: ...................................................................................................  Nhiệm vụ trong Hội đồng: Cán bộ phản biện  Cơ quan công tác: ..............................................................................................  Tên sinh viên: HUỲNH THANH TUẤN MSSV: 4093952  Lớp: Kế toán – Kiểm toán (Khoá 35)  Tên đề tài: Hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ  NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 2. Hình thức trình bày: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 5. Nội dung và kết quả đạt được (Theo mục tiêu nghiên cứu): .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 6. Các nhận xét khác: .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. 7. Kết luận (Ghi rõ mức độ đồng ý hay không đồng ý nội dung đề tài và các yêu cầu chỉnh sửa,…): .............................................................................................................................. .............................................................................................................................. Cần Thơ, ngày … tháng … năm … Cán bộ Phản biện vi MỤC LỤC Trang CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ........................................................................... 1 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ................................................................... 1 1.1.1. Sự cần thiết của đề tài ............................................................................ 1 1.1.2. Căn cứ khoa học và thực tiễn ................................................................. 2 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ....................................................................... 2 1.2.1. Mục tiêu chung ...................................................................................... 2 1.2.2. Mục tiêu cụ thể ...................................................................................... 2 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU .......................................................................... 3 1.3.1. Không gian ............................................................................................ 3 1.3.2. Thời gian ............................................................................................... 3 1.3.3. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................ 3 1.4. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU........................................................................... 3 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................... 6 2.1. PHƯƠNG PHÁP LUẬN ............................................................................ 6 2.1.1. Khái niệm quy trình phân tích ................................................................ 6 2.1.2. Vai trò quy trình phân tích ..................................................................... 6 2.1.3. Nội dung của quy trình phân tích ........................................................... 7 2.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quy trình phân tích ..................................... 8 2.1.5. Phân loại phương pháp phân tích ......................................................... 10 2.1.6. Các chỉ số tài chính quan trọng sử dụng trong kiểm toán ..................... 11 2.1.7. Các thủ tục phân tích trong từng giai đoạn kiểm toán ........................... 13 2.1.8. Điều tra các yếu tố bất thường ............................................................. 16 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................ 16 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu ............................................................... 16 2.2.2. Phương pháp phân tích số liệu ............................................................. 16 CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AFC VIỆT NAM - CHI NHÁNH CẦN THƠ ......................................................... 18 3.1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN ......................................... 18 3.1.1. Thông tin chung về Công ty AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ ...... 18 vii 3.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển ........................................................... 18 3.2. CƠ CẤU TỔ CHỨC ................................................................................. 21 3.2.1. Sơ đồ tổ chức ....................................................................................... 21 3.2.2. Chức năng, nhiệm vụ ........................................................................... 21 3.3. NGÀNH NGHỀ KINH DOANH .............................................................. 22 3.3.1. Dịch vụ kiểm toán ................................................................................ 23 3.3.2. Dịch vụ thuế ........................................................................................ 23 3.3.3. Dịch vụ tư vấn ..................................................................................... 23 3.4. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH .......................................... 24 3.4.1. Đặc điểm khách hàng ........................................................................... 24 3.4.2. Tình hình kinh doanh của Công ty kiểm toán AFC .............................. 24 3.4.3. Định hướng phát triển .......................................................................... 26 3.5. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH ÁP DỤNG TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN AFC ............................... 27 3.5.1. Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty kiểm toán AFC ...... 27 3.5.2. Quy trình phân tích trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty kiểm toán AFC ....................................................................................................... 30 CHƯƠNG 4: ÁP DỤNG QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRONG THỰC TẾ KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY TNHH XUẤT KHẨU THANH HẢI ........................... 38 4.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY TNHH XUẤT KHẨU THANH HẢI ................................................................................................... 38 4.1.1. Đặc điểm, hình thức hoạt động ............................................................ 38 4.1.2. Hệ thống tổ chức kế toán ..................................................................... 39 4.1.3. Cơ cấu tổ chức ..................................................................................... 41 4.2. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRONG THỰC TẾ KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH XUẤT KHẨU THANH HẢI ............................................ 41 4.2.1. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán ........................................................ 41 4.2.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán ............................................................. 65 4.2.3. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán ........................................................... 89 4.3. SO SÁNH QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CỦA CÔNG TY VỚI CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN VIỆT NAM SỐ 520 ....................................................... 95 viii 4.3.1. Giống nhau .......................................................................................... 95 4.3.2. Khác nhau............................................................................................ 96 4.4. SO SÁNH QUY TRÌNH PHÂN TÍCH THỰC TẾ VỚI QUY TRÌNH PHÂN TÍCH MẪU CỦA CÔNG TY.............................................................. 97 CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN AFC ........................................................... 98 5.1. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ ......................................................................... 99 5.1.1. Ưu điểm............................................................................................... 99 5.1.2. Nhược điểm ....................................................................................... 101 5.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN ................................................................... 103 5.2.1. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán ...................................................... 103 5.2.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán ........................................................... 106 5.2.3. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán ......................................................... 107 CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ........................................... 108 6.1. KẾT LUẬN ............................................................................................. 108 6.2. KIẾN NGHỊ ............................................................................................ 109 6.2.1. Đối với các công ty kiểm toán tại Việt Nam hiện nay ........................ 109 6.2.2. Đối với Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam và cơ quan khác .... 110 TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 112 PHỤ LỤC ..................................................................................................... 113 ix DANH MỤC BIỂU BẢNG Trang Bảng 3.1: So sánh biến động KQKD của công ty giai đoạn 2010 – 2012 ........... 24 Bảng 4.1: Phân tích biến động các khoản mục trên Bảng cân đối kế toán trước kiểm toán .......................................................................................................... 43 Bảng 4.2: Phân tích biến động các khoản mục trên Báo cáo kết quả HĐKD trước kiểm toán .......................................................................................................... 50 Bảng 4.3: Tổng hợp các chỉ số tài chính tổng quát trong phân tích ban đầu ....... 55 Bảng 4.4: Xác lập mức trọng yếu kế hoạch kiểm toán ....................................... 62 Bảng 4.5: Mức trọng yếu áp dụng khi thực hiện kiểm toán ................................ 63 Bảng 4.6: Xác định vùng kiểm toán quan trọng ................................................. 64 Bảng 4.7: Phân tích biến động số dư khoản mục tiền và tương đương tiền ........ 65 Bảng 4.8: Phân tích biến động các khoản phải thu ............................................. 67 Bảng 4.9: Phân tích biến động số dư hàng tồn kho ............................................ 69 Bảng 4.10: Phân tích các chỉ số hàng tồn kho .................................................... 71 Bảng 4.11: Phân tích biến động số dư các khoản nợ phải trả ............................. 72 Bảng 4.12: Phân tích biến động khoản mục doanh thu ....................................... 75 Bảng 4.13: Phân tích biến động kim ngạch xuất khẩu theo thị trường ................ 76 Bảng 4.14: Phân tích biến động lãi gộp, tỷ lệ lãi gộp ......................................... 79 Bảng 4.15: So sánh doanh thu theo từng tháng .................................................. 80 Bảng 4.16: Phân tích biến động khoản mục chi phí ........................................... 82 Bảng 4.17: So sánh chi phí phát sinh theo từng tháng ........................................ 86 Bảng 4.18: Ước tính chi phí lãi vay ................................................................... 88 Bảng 4.19: Phân tích biến động các khoản mục trên Bảng cân đối kế toán sau kiểm toán .......................................................................................................... 90 Bảng 4.20: Phân tích biến động các khoản mục trên Báo cáo kết quả HĐKD sau kiểm toán .......................................................................................................... 93 x DANH MỤC HÌNH Trang Hình 3.1: Cơ cấu tổ chức Công ty AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ........... 21 Hình 4.1: Cơ cấu tổ chức Công ty Thanh Hải .................................................... 41 xi DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT (1) Tiếng Việt BCTC Báo cáo tài chính KQKD Kết quả kinh doanh BH Bán hàng KSNB Kiểm soát nội bộ BTC Bộ tài chính KTV Kiểm toán viên CCDV Cung cấp dịch vụ PT Phải thu CĐKT Cân đối kế toán QLDN Quản lý doanh nghiệp CP Chi phí TGNH Tiền gửi ngân hàng DT Doanh thu TK Tài khoản GVHB Giá vốn hàng bán TNDN Thu nhập doanh nghiệp HĐKD Hoạt động kinh doanh TNHH Trách nhiệm hữu hạn HĐTC Hoạt động tài chính TT Thông tư KM Khoản mục (2) Tiếng Anh PM Planning Materiality Trọng yếu tổng thể P/E Price – earning ratio Hệ số giá trên thu nhập một cổ phần M/B Market to book ratio Hệ số giá thị trường trên giá ghi sổ ROA Return on Assets Lợi nhuận ròng trên tổng tài sản ROE Return on Equity Lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu ROS Return on Sales Lợi nhuận trên doanh thu TE Tolerable Error Trọng yếu khoản mục VSA Vietnamese Standards on Auditing Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam xii Luận văn tốt nghiệp CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1.1. Sự cần thiết của đề tài Ngày nay, hoạt động kiểm toán có nhiều thay đổi và chất lượng dịch vụ kiểm toán đang là vấn đề được các nhà đầu tư quan tâm hàng đầu. Bởi lẽ, trước sự sụp đổ của hàng loạt các tập đoàn lớn vẫn để lại dư âm với khoản nợ khổng lồ như Ngân hàng đầu tư Lehman Brothers ở Mỹ mang theo khoản nợ đến 691 tỷ đô la Mỹ (USD), Tập đoàn Daewoo với khoản nợ 82 tỷ USD  thống kê của Chính phủ Hàn Quốc. Nguyên nhân sâu xa của thực trạng chính là do thủ thuật “gian lận tài chính” của các đại gia tầm cỡ này và giải pháp nào được đặt ra cho vấn đề nổi cộm này? Do đó, có thể nói đây mới chính là vai trò thực thụ của kiểm toán thể hiện ở “chất lượng kiểm toán” trong việc loại trừ các gian lận, sai sót trên Báo cáo tài chính (BCTC). Trước thách thức đó, việc nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán là rất cần thiết. Thủ tục phân tích là một kỹ thuật quan trọng giúp kiểm toán viên (KTV) khai thác bằng chứng kiểm toán nhanh chóng và hiệu quả. Đặc biệt, thủ tục phân tích giúp KTV phân tích vùng BCTC, xác định vùng kiểm toán quan trọng và khu vực rủi ro để tập trung xoáy sâu hơn vào những khoản mục, chi tiết khoản mục nhằm phát hiện gian lận trước các sự che đậy tinh xảo của nhà quản lý. Với những ưu điểm trên, việc thiết lập và sử dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán là một sự lựa chọn ưu tiên nhằm nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả kiểm toán. Theo thông tin từ Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) thì Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam là một trong số ít công ty danh tiếng hàng đầu tại Việt Nam. Vì thế, tôi chọn Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ (gọi tắt là Công ty kiểm toán AFC) làm cơ quan thực tập với mong muốn tìm hiểu về các thủ tục phân tích áp dụng trong kiểm toán cũng như góp phần để hoàn thiện quy trình phân tích này. Do xuất phát từ thực tiễn nêu trên nên tôi quyết định chọn đề tài: “Hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” làm đề tài luận văn tốt nghiệp. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 1 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp 1.1.2. Căn cứ khoa học và thực tiễn Đề tài nghiên cứu được thực hiện dựa trên các tài liệu phong phú, đa dạng liên quan đến hoạt động kiểm toán như: - Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 520 (VSA 520) “Quy trình phân tích” và các Chuẩn mực kiểm toán khác có liên quan như VSA 200 “Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán BCTC”, VSA 320 “Tính trọng yếu trong kiểm toán”, VSA 330 “Thủ tục kiểm toán trên cơ sở đánh giá rủi ro”,... và Tài liệu hướng dẫn thực hiện Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 520. - Số liệu thu thập được trong quá trình kiểm toán cho công ty khách hàng của Công ty kiểm toán AFC. 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.2.1. Mục tiêu chung Thực hiện đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” nhằm tìm hiểu các thủ tục phân tích được áp dụng trong hoạt động kiểm toán tại Công ty kiểm toán AFC; đồng thời tác giả sẽ đưa ra nhận xét về ưu điểm và nhược điểm của các thủ tục phân tích này. Từ đó, đề ra các giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện quy trình phân tích tại Công ty, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả kiểm toán của đơn vị. 1.2.2. Mục tiêu cụ thể Với mục tiêu chung ở trên, đề tài nghiên cứu có các mục tiêu cụ thể đáp ứng mục tiêu chung như sau: - Tìm hiểu khái quát các thủ tục phân tích cơ bản được áp dụng chung trong từng giai đoạn của quy trình kiểm toán BCTC tại Công ty kiểm toán AFC. - Phân tích các thủ tục phân tích được áp dụng trong kiểm toán BCTC cho khách hàng của Công ty theo từng giai đoạn của quy trình kiểm toán ở một số khoản mục tiêu biểu được nêu cụ thể ở “Đối tượng nghiên cứu” (xem trang 3). - Nhận xét ưu và nhược điểm của quy trình phân tích được áp dụng tại Công ty kiểm toán AFC thông qua so sánh thực tế áp dụng trong kiểm toán với chương trình kiểm toán mẫu của Công ty và VSA 520; sau đó tìm hiểu nguyên nhân của sự bất cập và đề xuất giải pháp góp phần hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty kiểm toán AFC. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 2 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.3.1. Không gian Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ. Đồng thời, đề tài cũng được thực hiện tại Công ty TNHH Xuất khẩu Thanh Hải (được gọi tắt là Công ty Thanh Hải) là công ty khách hàng của Công ty kiểm toán AFC thông qua thực tế đi kiểm toán. 1.3.2. Thời gian - Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 01/2013 đến tháng 04/2013. - Thời gian lấy số liệu: Số liệu được lấy từ thực tế đi kiểm toán BCTC cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2012 và số liệu của Hồ sơ kiểm toán năm trước (năm 2011) của Công ty TNHH Xuất khẩu Thanh Hải do Công ty kiểm toán AFC thực hiện. 1.3.3. Đối tượng nghiên cứu Do bị giới hạn về thời gian nên nội dung của đề tài nghiên cứu chỉ tập trung vào các thủ tục phân tích được áp dụng ở một số khoản mục tiêu biểu, bao gồm: Khoản mục tiền, Nợ phải thu, Hàng tồn kho, Nợ phải trả, Doanh thu và Chi phí trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính cho Công ty Thanh Hải được thực hiện bởi Công ty TNHH Kiểm toán AFC Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ. 1.4. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tham khảo qua một số đề tài nghiên cứu sau: (1) Lê Thị Kim Hằng (2009). Áp dụng thủ tục phân tích trong quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty Kiểm toán và Dịch vụ tin học – AISC, Kiểm toán K31, Đại học Cần Thơ: Đề tài trình bày khá chi tiết về các thủ tục phân tích áp dụng trong từng giai đoạn của quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính trên phần lớn khoản mục như: Tiền, nợ phải thu, tài sản cố định, hàng tồn kho, nợ phải trả, nguồn vốn, doanh thu, chi phí. Tuy nhiên, đề tài này có những hạn chế ở các phương diện như: Thứ nhất, do làm nhiều khoản mục nên phương pháp phân tích số liệu của đề tài chưa có chiều sâu phân tích; thứ hai là bài nghiên cứu không có phần nhận xét, so sánh về hướng dẫn thực hiện thủ tục phân tích với thực tế áp dụng trong kiểm toán BCTC tại công ty khách hàng giống và khác nhau ở điểm nào. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 3 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp (2) Nguyễn Thị Thanh Tuyền (2009). Đánh giá thủ tục phân tích được áp dụng trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Mỹ – AA, Kiểm toán K31, Đại học Cần Thơ: Tác giả đã đi sâu phân tích các thủ tục phân tích được áp dụng tại Công ty TNHH Kiểm toán Mỹ. Ngoài ra, đề tài cũng đã thực hiện so sánh giữa thủ tục phân tích áp dụng tại Công ty với lý thuyết của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 520. Dựa trên quy trình phân tích thực tế tại Công ty AA, tác giả đã đánh giá ưu điểm và hạn chế của quy trình này. Song đề tài có nhược điểm là các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình phân tích chưa bám sát vào các nhược điểm và chưa thích hợp. Chẳng hạn, tác giả đề xuất giải pháp là “thiết kế chương trình thủ tục phân tích cơ bản trên máy tính” với mục đích là chương trình sẽ tự động tính toán các tỷ số và so sánh các biến động bằng cách chỉ cần nhập số liệu của BCTC vào hệ thống; nhưng thiết nghĩ thì thời gian tiết kiệm được sẽ bằng không vì tốn thời gian nhập liệu BCTC, hạn chế nữa là chương trình phần mềm chỉ có thể so sánh biến động nhưng không cách nào hoàn hảo đến mức có thể tìm hiểu và giải thích nguyên nhân thực tế của sự biến động đó để phục vụ cho kết luận của KTV và cuối cùng việc này cũng lại cần đến các kiểm toán viên. (3) Trần Anh Thông (2011). Tìm hiểu Chuẩn mực kiểm toán VSA 520 “Quy trình phân tích” và việc áp dụng thủ tục phân tích tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn A&C, Kiểm toán 2 K33, Đại học Cần Thơ: Đề tài nghiên cứu được tác giả trình bày về các thủ tục phân tích được áp dụng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn A&C; đồng thời thông qua đó người viết đã nhận xét và đánh giá ưu – nhược điểm của quy trình phân tích theo từng giai đoạn kiểm toán đang áp dụng tại Công ty. Từ đó, tác giả cũng đã đề xuất, kiến nghị các giải pháp hữu hiệu với mục tiêu để hoàn thiện quy trình phân tích trong kiểm toán Báo cáo tài chính cho Công ty. Cũng tương tự như hai đề tài nghiên cứu ở phía trên, bên cạnh những mặt đạt được thì đề tài cũng vấp phải những hạn chế; cụ thể, tác giả chưa thực sự đứng ở góc độ là người nghiên cứu mà mới chỉ đơn thuần dừng lại với vai trò của một kiểm toán viên. Bởi vì, đề tài chưa được giải thích rõ, cụ thể hoá bằng các nguyên nhân, dẫn chứng thực tế cho các phần nhận xét, phân tích và đánh giá của chính tác giả về các thủ tục phân tích ở các giai đoạn của quy trình kiểm toán. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 4 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp Trên đây là các đề tài có cùng nội dung nghiên cứu về các thủ tục phân tích trong kiểm toán mà tác giả nghiên cứu, tham khảo trước và trong khi thực hiện viết đề tài nghiên cứu này. Qua phần lược khảo tài liệu, nhận định chung được nhìn thấy rõ đó là hầu như trong quá trình nghiên cứu và thực hiện các đề tài nghiên cứu trước đây thì mỗi đề tài đều mắc phải những hạn chế nhất định như đã được đề cập ở từng đề tài nghiên cứu cụ thể của từng tác giả ở trên đây. Với vấn đề được đặt ra là đến thời điểm hiện nay thì chưa có đề tài kiểm toán nào nghiên cứu đầy đủ về các thủ tục phân tích áp dụng trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty kiểm toán đang thực tập tốt nghiệp. Do đó, tác giả muốn viết một đề tài nghiên cứu về quy trình phân tích áp dụng tại một công ty kiểm toán mà cụ thể là Công ty kiểm toán AFC với tiêu chí hoàn thiện hơn nhằm khắc phục những hạn chế của các đề tài nghiên cứu trước vừa được người viết nêu bật ở trên. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 5 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. PHƯƠNG PHÁP LUẬN 2.1.1. Khái niệm quy trình phân tích Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 520 định nghĩa: “Quy trình phân tích là việc phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra những xu hướng, biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâu thuẫn với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị đã dự kiến”. Thủ tục phân tích chính là quá trình đánh giá thông tin tài chính bằng việc phân tích mối quan hệ tương quan hợp lý giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính nhằm phát hiện các mối quan hệ và các biến động bất thường, từ đó tìm hiểu và giải thích nguyên nhân của các biến động này. Như vậy, thủ tục phân tích chỉ sử dụng để đánh giá sự hợp lý, do đó không sử dụng để đánh giá sự chính xác của các chỉ tiêu. Thủ tục phân tích không chỉ để tìm hiểu tình hình kinh doanh của khách hàng mà còn dùng để phát hiện ra những số liệu có khả năng bị sai lệch. 2.1.2. Vai trò quy trình phân tích Quy trình phân tích được KTV sử dụng trong các giai đoạn khác nhau của quá trình kiểm toán nên nó đóng vai trò quan trọng ở các khía cạnh sau: - Trong giai đoạn lập kế hoạch: Thủ tục phân tích là kỹ thuật giúp KTV nhận dạng những khoản mục bất thường, đồng thời hỗ trợ cho họ trong việc xác định nội dung, phạm vi và thời gian của các thủ tục kiểm toán khác. - Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán: Thủ tục phân tích đóng vai trò định hướng giúp KTV hiểu rõ hơn về tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng, phát hiện những biến động bất thường; qua đó giúp KTV dự đoán về những khu vực có rủi ro cao, cung cấp bằng chứng về sự hợp lý của những khoản mục trên báo cáo tài chính và các thông tin tài chính riêng biệt. - Trong giai đoạn hoàn thành kiểm toán: KTV sử dụng thủ tục phân tích nhằm xem xét tổng quát lần cuối về toàn bộ số liệu đã được kiểm toán nhằm củng cố thêm cho kết luận đã được đưa ra hay giúp KTV nhận thấy những vấn đề cần phải tiến hành thêm các thủ tục kiểm toán cần thiết khác để có thể đi đến kết luận cuối cùng. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 6 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp Do đó, thủ tục phân tích được đánh giá là thủ tục kiểm toán có hiệu quả cao vì thời gian ít, chi phí thấp, mà có thể cung cấp các bằng chứng về sự đồng bộ, hợp lý trong cấu trúc các số liệu kế toán. Ngoài ra, thủ tục phân tích là phương pháp cần thực hiện để hạn chế rủi ro, giảm bớt khối lượng công việc kiểm toán. 2.1.3. Nội dung của quy trình phân tích Thủ tục phân tích được áp dụng với các khoản mục gồm số lượng lớn các nghiệp vụ và có thể dự đoán được theo thời gian, cụ thể gồm các công việc: - So sánh giữa các thông tin tài chính trong kỳ này với thông tin tương ứng của kỳ trước: KTV có thể so sánh số dư hoặc số phát sinh tài khoản giữa các kỳ để phát hiện các biến động bất thường hay những tài khoản có thể bị sai lệch. - So sánh giữa số liệu thực tế với số liệu kế hoạch, dự toán: Việc điều tra các sai biệt lớn giữa số liệu thực tế và kế hoạch của đơn vị được kiểm toán có thể cho thấy những sai lệch trong báo cáo tài chính, hoặc các biến động lớn trong tình hình sản xuất kinh doanh của khách hàng. - So sánh các chỉ tiêu của đơn vị với chỉ tiêu bình quân của ngành: Về nguyên tắc, giữa một số chỉ tiêu của đơn vị và chỉ tiêu bình quân ngành có mối quan hệ tương đồng trong một phạm vi nhất định. Việc nghiên cứu những khác biệt lớn giữa các chỉ tiêu của đơn vị và chỉ tiêu bình quân ngành có thể sẽ cho biết các sai lệch hoặc giúp kiểm toán viên hiểu biết sâu sắc hơn về hoạt động của đơn vị. Tuy nhiên, khi áp dụng phương pháp này cần chú ý sự khác biệt về quy mô và việc áp dụng chính sách kế toán giữa các đơn vị. - Nghiên cứu mối quan hệ giữa các thông tin tài chính trong kỳ: Với phương pháp này, KTV có thể dựa trên mối quan hệ bản chất giữa các số dư, các khoản mục trên báo cáo tài chính để đánh giá mức độ hợp lý giữa những số liệu. Kiểm toán viên cũng có thể ước tính số dư hay số phát sinh của tài khoản thông qua mối quan hệ giữa chúng với các tài khoản khác. - Nghiên cứu mối quan hệ giữa dữ liệu tài chính và phi tài chính: Các thông tin phi tài chính là những dữ liệu kinh tế, kỹ thuật do các hệ thống hạch toán nghiệp vụ, thống kê,... cung cấp. Giữa các thông tin này và thông tin tài chính có những quan hệ nhất định, nên KTV có thể phát hiện được những sai sót dựa trên mối quan hệ hợp lý giữa chúng với nhau. Khi sử dụng những thông tin phi tài chính, KTV cũng cần chú ý kiểm tra độ chính xác của những thông tin này. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 7 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn Luận văn tốt nghiệp 2.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quy trình phân tích 2.1.4.1. Bản chất của cơ sở dẫn liệu Khi thiết kế và thực hiện các thủ tục phân tích cơ bản một cách độc lập hoặc kết hợp với kiểm tra chi tiết như là các thử nghiệm cơ bản theo đoạn 18 Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 330, kiểm toán viên phải: “Xác định sự phù hợp của các thủ tục phân tích cơ bản cụ thể đối với các cơ sở dẫn liệu nhất định, trong đó có tính đến các rủi ro có sai sót trọng yếu đã được đánh giá và các kiểm tra chi tiết (nếu có) đối với các cơ sở dẫn liệu”. Thủ tục phân tích có thể có hiệu quả hơn các thủ tục khác đối với cơ sở dẫn liệu này nhưng lại kém hiệu quả hơn đối với một cơ sở dẫn liệu khác. Chẳng hạn, đối với cơ sở dẫn liệu “sự đầy đủ” thì thủ tục phân tích tỏ ra có hiệu quả hơn các thử nghiệm chi tiết, còn đối với cơ sở dẫn liệu “sự tồn tại và phát sinh” thì ngược lại, các thử nghiệm chi tiết sẽ mang lại hiệu quả trội hơn. 2.1.4.2. Bản chất khoản mục kiểm toán Trong Báo cáo tài chính, các khoản mục trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh xem ra có hiệu quả khi áp dụng thủ tục phân tích hơn là các khoản mục trên Bảng cân đối kế toán. Bởi vì: - Các khoản mục trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả trực tiếp từ hoạt động kinh doanh trong kỳ nên có thể có những ước tính dễ dàng hơn. - Riêng các khoản mục trên Bảng cân đối kế toán chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố mà trong đó có cả phương pháp hạch toán của kế toán nên kiểm toán viên khó ước đoán hơn. 2.1.4.3. Mức trọng yếu của khoản mục “Thủ tục phân tích là nguồn bằng chứng quan trọng về một cơ sở dẫn liệu của báo cáo tài chính. Nó chứng minh một cách hữu hiệu giá trị của khoản mục đang được ghi nhận. Tuy nhiên, nếu rủi ro ở mức trọng yếu, thủ tục này nên được tiến hành cùng với các thủ tục có liên quan khác” theo Tài liệu hướng dẫn thực hiện VSA 520. Đối với những khoản mục không trọng yếu, nếu xét thấy thủ tục phân tích đã đủ đảm bảo mức độ tin cậy thì kiểm toán viên có thể không cần bổ sung thêm các thử nghiệm chi tiết. Tuy nhiên, vấn đề này còn tùy thuộc vào sự xét đoán mang tính chất nghiệp vụ của kiểm toán viên. GVHD: Đặng Thị Ánh Dương 8 SVTH: Huỳnh Thanh Tuấn
- Xem thêm -