Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục thuế gtgt trong kiểm toán bctc do công ty tnhh tư vấn kế toán và kiểm toán việt nam thực hiện

  • Số trang: 73 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 9 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24721 tài liệu

Mô tả:

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA KẾ TOÁN ~~~~~~*~~~~~~ CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CHUYÊN NGÀNH Đề tài : HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC THUẾ GTGT TRONG KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH TƢ VẤN KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN VIỆT NAM THỰC HIỆN Giảng viên hướng dẫn : PGS. TS. NGÔ TRÍ TUỆ Sinh viên thực hiện : NGUYỄN MẠNH HOÀNG MSSV : CQ481018 Chuyên ngành : KIỂM TOÁN Khoá : 48 HÀ NỘI - 2010 Chuyên đề thực tập chuyên ngành 1 LỜI NÓI ĐẦU Hiện nay, Việt Nam đang là một trong những nước hàng đầu về thu hút đầu tư trên thế giới và có tốc độ tăng trưởng đứng thứ hai Đông Nam Á. Hơn bao giờ hết, vấn đề minh bạch trong hoạt động kinh doanh trở thành một yếu tố quyết định để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế. Cùng với sự tăng trưởng phát triển kinh tế, quyền và nghĩa vụ nộp thuế là hoạt động không thể thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Chính vì vậy, hoạt động kiểm toán ngày nay đang phát huy vai trò quan trọng của mình là trong sạch hóa bộ máy kinh tế của các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, trong đó có việc đảm bảo quyền và nghĩa vụ nộp thuế của doanh nghiệp. Công ty TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam AVA là một trong những công ty cung cấp dịch vụ kiểm toán có chất lượng, là doanh nghiệp kiểm toán được chấp thuận kiểm toán cho tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết và tổ chức kinh doanh chứng khoán năm 2009. Trong quá trình thực tập ở công ty, em đã tham gia thực hiện kiểm toán phần hành thuế cho một số doanh ngiệp và nhận thấy vai trò đặc biệt quan trọng của việc hoàn thiện kiểm toán phần hành này. Vì vậy, em đã mạnh dạn chọn đề tài: “Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Tƣ vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện”. Chuyên đề thực tập được chia thành 3 phần chính : Chƣơng I : Đặc điểm khoản mục thuế GTGT có ảnh hƣởng đến kiểm toán BCTC tại công TNHH Tƣ vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam Chƣơng II : Thực trạng áp dụng quy trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC do công ty TNHH Tƣ vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện Chƣơng III : Nhận xét và những kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC do công ty TNHH Tƣ vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể ban lãnh đạo công ty đã tạo điều kiện trong việc cung cấp các tài liệu của công ty cũng như các anh chị trong phòng nghiệp vụ 2 đã nhiệt tình chỉ bảo trong thời gian làm việc tại công ty. Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới giáo viên hướng dẫn PGS.TS Ngô Trí Tuệ đã tận tình giúp đỡ giúp em hoàn thành báo cáo này. Hà Nội, tháng 05 năm 2010. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 2 CHƢƠNG I: ĐẶC ĐIỂM KHOẢN MỤC THUẾ GTGT CÓ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY TNHH TƢ VẤN KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN VIỆT NAM 1.1 Bản chất khoản mục thuế GTGT Lịch sử phát triển của xã hội loài người cho thấy sự xuất hiện của Thuế gắn liền với nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và chức năng điều hành quản lý kinh tế xã hội của Nhà nước.Thuế là công cụ của Nhà nước để quản lý và điều tiết kinh tế vĩ mô, mỗi sự thiết lập hay thay đổi trong Luật thuế sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển của nền kinh tế. Trên góc độ pháp lý : Thuế là nghĩa vụ pháp lý của các tổ chức và cá nhân phải chuyển một phần tài sản, thu nhập thuộc quyền sở sở hữu của mình vào ngân sách Nhà nước. Trên góc độ tài chính : Thuế là khoản chuyển giao thu nhập bắt buộc của các cá nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn quy định trong pháp luật về Thuế nhằm sử dụng cho mục đích công cộng. Như vậy, Thuế là khoản đóng góp bắt buộc được Nhà nước quy định thành Luật để mọi công dân ở trong diện nộp Thuế nộp vào ngân sách Nhà nước dùng chi tiêu cho việc công ích. Cùng với sự phát triển của các lĩnh vực kinh doanh khác nhau, Nhà nước đã chi tiết hóa Thuế nhằm phát huy được vai trò của Thuế trong điều tiết, quản lý kinh tế vĩ mô và tạo nguồn thu cho các hoạt động phúc lợi xã hội, từ đó hình thành thuế GTGT, thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế môn bài, thuế nhà đất, thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân,… Sự xuất hiện và điều tiết của từng loại Thuế trong từng giai đoạn phát triển phụ thuộc vào chính sách của mỗi quốc gia. Thuế GTGT xuất hiện ở nước ta từ năm 1997 để thay thế cho thuế doanh thu trước đây. Việc ra đời của thuế GTGT ở Việt Nam là một bước cải thiện đáng kể hệ thống chính sách Thuế của Nhà nước trong điều kiện nền kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập với các nước trong khu vực và quốc tế. Theo luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 thì: “Thuế GTGT là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng”. Bản chất của thuế giá trị gia tăng có thể được khái quát như sau : Thứ nhất, thuế GTGT là loại Thuế gián thu, đối tượng nộp thuế và đối tượng chịu thuế là khác nhau. Đối tượng nộp thuế GTGT là người sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch vụ còn đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng cuối cùng hàng hóa dịch vụ. Thứ hai, thuế GTGT được thu ở tất cả các giai đoạn của quá trình sản xuất. Thuế GTGT chỉ được tính trên phần giá trị tăng thêm ở mỗi giai đoạn sản xuất kinh Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 3 doanh. Tổng số thuế mà người tiêu dùng cuối cùng phải chịu bằng tổng số thuế ở mỗi giai đoạn. Thứ ba, thuế GTGT mang tính lãnh thổ rõ rệt. Luật thuế GTGT quy định đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ được tiêu dùng trong lãnh thổ Việt Nam. 1.2 Những quy định hiện hành đối với thuế GTGT Từ khi ra đời đến nay, thuế GTGT đã trải qua nhiều lần thay đổi, bổ sung, ngày càng hoàn thiện và phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Một số văn bản pháp quy hiện hành liên quan đến thuế GTGT bao gồm :  Luật thuế GTGT 13/2008/QH12 ban hành ngày 03/06/2008.  Thông tư số 30/2008/TT- BTC ban hành ngày 16/04/2008 quy định chi tiết thi hành luật thuế GTGT và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế GTGT.  Nghị định của Chính phủ số 123/2008/NĐ- CP ban hành ngày 08/12/2008 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế GTGT.  Thông tư 129/2008/TT-BTC ban hành ngày 26/12/2008 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế GTGT và hướng dẫn thi hành Nghị định số 123/2008/NĐ- CP của Chính phủ. Theo đó, các quy định về thuế GTGT được hướng dẫn cụ thể và chi tiết như sau : Đối tƣợng chịu thuế Đối tượng chịu thuế GTGT là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam( bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ mua của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài), trừ các đối tượng không chịu thuế ( đã được quy định trong luật thuế GTGT và hướng dẫn trong nghị định và thông tư ban hành kèm theo). Đối tƣợng nộp thuế Đối tượng nộp thuế GTGT là tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT ở Việt Nam, không phân biệt ngành nghề, hình thức tổ chức kinh doanh và tổ chức tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa chịu thuế GTGT. Như vậy, xét trong mối quan hệ giữa Nhà nước, người chịu thuế và người nộp thuế thì người nộp thuế đóng vai trò trung gian thu thuế hộ Nhà nước và nộp thuế hộ người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ cuối cùng và NSNN. Căn cứ tính thuế GTGT Căn cứ để tính thuế GTGT là giá tính thuế và mức thuế suất  Giá tính thuế GTGT : Đối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra giá tính thuế GTGT là giá bán chưa có thuế GTGT. Đối với hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, giá tính thuế là giá bán đã có thuế tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa có thuế GTGT. Đối với hàng hóa nhập khẩu là giá nhập tại cửa khẩu cộng (+) thuế nhập khẩu (nếu có) cộng (+) thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có). Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để tiêu dùng nội bộ, biếu tặng, ….giá tính thuế là giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 4 Đối với hàng hóa bán theo phương thức trả góp, trả chậm là giá tính theo giá bán trả một lần chưa có thuế GTGT của hàng hóa đó, không bao gồm khoản lãi trả góp, lãi trả chậm. Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt là giá trị công trình, hạng mục công trình hay phần công việc thực hiện bàn giao chưa có thuế GTGT. Trường hợp xây dựng, lắp đặt không bao thầu NVL, máy móc, thiết bị thì giá tính thuế GTGT là giá trị xây dựng, lắp đặt không bao gồm giá trị NVL và máy móc, thiết bị.  Mức thuế suất : Hiện nay theo quy định hiện hành thì ở Việt Nam có 3 mức thuế suất khác nhau là 0%, 5% và 10% được áp dụng cho những nhóm hàng hóa dịch vụ thuộc diện chịu thuế GTGT khác nhau : Mức thuế suất 0% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu, hoạt động xây dựng, lắp đặt công trình của doanh nghiệp chế xuất, vận tải quốc tế, hàng hóa, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế GTGT khi xuất khẩu. Thuế suất 5% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cần được ưu đãi về thuế suất như phân bón, nước sạch, thiết bị y tế… Thuế suất 10% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ nằm ngoài 2 mức thuế suất trên. Phƣơng pháp tính thuế GTGT Có hai phương pháp tính thuế GTGT là tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.  Phương pháp khấu trừ Phương pháp này được sử dụng phổ biến trong hầu hết các doanh nghiệp. Đối tượng áp dụng phương pháp này là các cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ và đăng kí nộp thuế theo phương pháp khấu trừ thuế. Cụ thể : Số thuế GTGT phải nộp = Số thuế GTGT đầu ra x Số thuế GTGT đầu vào đƣợc khấu trừ x Thuế suất thuế GTGT của hàng hóa dịch vụ đó Trong đó : Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế của hàng hóa và dịch vụ chịu thuế Tổng số thuế GTGT trên hóa đơn của hàng hóa dịch Thuế GTGT đầu vụ dùng cho sản xuất kinh doanh, hàng hóa dịch vụ vào đƣợc khấu trừ = chịu thuế GTGT (hoặc chứng từ nộp thuế GTGT của hàng nhập khẩu) Cơ sở kinh doanh thuộc đối tượng tính thuế theo phương pháp khấu trừ khi bán hàng hóa, dịch vụ phải tính và thu thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ bán ra. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 5 Theo luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 ngày 03/06/2008, để doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào phải đáp ứng được các điều kiện sau : Một là, đơn vị phải có hóa đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ hoặc chứng từ nộp thuế GTGT của hàng nhập khẩu. Hai là, đơn vị phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào có hóa đơn hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên. Ba là, đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu cần có hợp đồng ký kết với bên nước ngoài về việc bán, gia công hàng hóa, cung ứng dịch vụ; hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ; chứng từ thanh toán qua ngân hàng, hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu. Việc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu dưới hình thức thanh toán bù trừ giữa hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu với hàng hóa dịch vụ nhập khẩu, trả nợ thay Nhà nước được coi là thanh toán qua ngân hàng.  Phương pháp trực tiếp Theo phương pháp trực tiếp thì số thuế GTGT phải nộp được tính như sau : Thuế GTGT phải nộp = GTGT của hàng hóa, dịch vụ chịu x thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ Giá thanh toán Giá thanh toán của hàng hóa, x của hàng hóa dịch dịch vụ mua vào tƣơng ứng vụ bán ra = Thuế suất thuế GTGT của hàng hóa dịch vụ đó Giá thanh toán của hàng hóa, dịch vụ bán ra là giá thực tế bên ghi trên hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ bao gồm cả thuế GTGT và các khoản phụ thu, phí thu thêm mà bên bán được hưởng, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu đươc tiền. Giá thanh toán của hàng hóa, dịch vụ mua vào được xác định bằng giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc nhập khầu đã có thuế GTGT dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT bán ra tương ứng. Đối tượng áp dụng phương pháp trực tiếp đối với thuế GTGT bao gồm : a) Cơ sở kinh doanh, cá nhân, hộ kinh doanh, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. b) Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam không theo Luật Đầu tư và các tổ chức khác không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. c) Hoạt động kinh doanh mua, bán vàng, bạc, đá quý. 1.3 Đặc điểm hạch toán thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ 1.3.1 Chứng từ, sổ sách và tài khoản sử dụng a. Chứng từ : Chứng từ sử dụng để hạch toán, kê khai thuế GTGT là hóa đơn GTGT. Hóa đơn GTGT do Bộ Tài chính phát hành (được cấp bởi cơ quan Thuế) phải có đầy đủ mã số thuế, chủng loại hàng hóa, số lượng, số tiền chưa Thuế, số thuế GTGT và Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 6 tổng giá thanh toán. Đối với các hóa đơn có giá trị dưới 100.000 VNĐ, đơn vị phải lập bảng kê hàng bán lẻ để làm căn cứ tính thuế. b. Tài khoản : Theo chế độ kế toán hiện này, để theo dõi các nghiệp vụ phát sinh liên quan tới thuế GTGT, kế toán đơn vị kinh doanh sử dụng 2 tài khoản sau đây : Tài khoản 133 - Thuế GTGT được khấu trừ. TK này dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, đã khấu trừ và còn được khấu trừ của DN. TK 133 chỉ áp dụng đối với DN thuộc đối tượng nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế, không áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT.Tài khoản 133 - Thuế GTGT được khấu trừ, có 2 tài khoản cấp 2:  TK 1331 – Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ.  TK 1332 – Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ. Tài khoản 3331 – Thuế GTGT phải nộp. TK 3331 phản ánh số thuế GTGT đầu ra phải nộp cho hàng hóa, trong nước và hàng hóa xuất khẩu. Tài khoản này được sử dụng cho cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp. TK3331- Thuế GTGT phải nộp, được chi tiết thành :  TK 33311 – Thuế GTGT đầu ra phải nộp khi bán sản phẩm, hàng hóa; cung cấp dịch vụ.  TK 33312 – Thuế GTGT của hàng nhập khẩu. c. Sổ sách : Kế toán sử dụng các sổ sách kế toán sau trong việc hạch toán và ghi sổ kế toán đối với khoản mục thuế GTGT : i. Sổ chi tiết thuế GTGT :  Sổ chi tiết thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra;  Sổ chi tiết thuế GTGT được hoàn lại;  Sổ chi tiết thuế GTGT được miễn giảm; ii. Sổ tổng hợp thuế GTGT : Tùy vào hình thức ghi sổ kế toán DN áp dụng, sổ tổng hợp sẽ bao gồm Nhật kí chung, Chứng từ ghi sổ, Nhật kí sổ cái, Nhật kí chứng từ,…kết hợp với theo dõi tổng hợp trên sổ Cái TK 133 và TK 3331. iii. BCTC : Vào cuối niên độ kế toán, số dư TK thuế GTGT sẽ được phản ánh trên TK 133 ở bên Tài sản và TK 3331 ở bên Nguồn vốn trên Bảng cân đối kế toán. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 7 1.3.2 Quy trình hạch toán thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ Sơ đồ 1.1 : Quy trình hạch toán thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ TK 111,112,331… TK 151,152,156,211… TK 111,112,131… TK 511,512,515,3387… (1) (2) TK 133 (1) TK 3331 (2 ) (6) (3) (4) TK 711 (5 ) Chú giải : Quan hệ đối ứng (1) Mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh (2) Cung cấp hàng hóa, dịch vụ và ghi nhận doanh thu (3) Mua hàng trả lại, được giảm giá (4) Nộp thuế GTGT vào NSNN, hàng bán trả lại, giảm giá hàng bán,… (5) Thuế GTGT được miễn giảm (6) Kết chuyển thuế GTGT được khấu trừ vào thuế GTGT đầu ra và thuế GTGT hàng nhập khẩu. 1.4 Kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC 1.4.1 Vai trò thuế GTGT trong nền kinh tế Thuế GTGT nói riêng hay Thuế nói chung luôn được là vấn đề quan tâm hàng đầu đối với chính sách phát triển của Nhà nước vì nó gắn liền với quyền lợi và nghĩa vụ của toàn xã hội. Thuế GTGT là một bộ phận quan trọng trong hệ thống thuế của Nhà nước, do đó để nghiên cứu những vấn đề liên quan đến thuế GTGT, chúng ta cần hiểu vai trò của nó đối với toàn bộ nền kinh tế xã hội. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 8 Thứ nhất, thuế GTGT là một nguồn thu chủ yếu của NSNN. Thuế nói chung và thuế GTGT nói riêng là công cụ hữu hiệu bậc nhất trong việc phân phối, điều tiết lợi tức quốc dân, góp phần tăng nguồn thu NSNN, giảm bội chi, ổn định trật tự xã hội và dự trữ tài chính cho Nhà nước nhằm phát triển kinh tế lâu dài. Thứ hai, thuế là công cụ quản lý và điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Thuế GTGT có khả năng điều tiết sản xuất và tiêu dùng cao, nó là công cụ quản lý hướng dẫn và khuyến khích phát triển sản xuất, giảm nguy cơ lạm phát, nâng đỡ những hoạt động sản xuất kinh doanh có lợi theo đường lối chính sách phát triển của Nhà nước, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, thuế GTGT có tác dụng khuyến khích và thúc đẩy xuất khẩu, tạo sự bình đẳng giữa hàng hóa trong và ngoài nước. Tiếp đó, thuế GTGT góp phần bảo đảm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế và công bằng xã hội. Hệ thống thuế GTGT được áp dụng thống nhất giữa các ngành nghề, các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư, do đó, đảm bảo được sự bình đẳng và công bằng trong xã hội. Tất cả các cá nhân và tổ chức đều có nghĩa vụ đóng thuế theo quy định của pháp luật. Cuối cùng, thuế GTGT là loại thuế gián thu, cho phép Nhà nước có thể kiểm soát quá trình kê khai, nộp, kiểm tra và thu thuế một cách có hiệu quả. Thuế GTGT khuyến khích các doanh nghiệp tự kê khai và nộp thuế, hạn chế việc đánh trùng thuế, giảm chi phí quản lý cho cơ quan Thuế. Đây cũng là một loại thuế tiên tiến do nó khuyến khích các DN xây dựng hệ thống chứng từ hóa đơn đầy đủ, tạo điều kiện cho việc kiểm tra, giảm sát, điều chỉnh của cơ quan chức năng. 1.4.2 Những sai phạm có khả năng xảy ra đối với khoản mục thuế GTGT Việc nhận diện những sai phạm có thể xảy ra giúp KTV đánh giá rủi ro tiềm tàng đối với khoản mục thuế GTGT, đồng thời tập trung vào những vấn đề trọng yếu, nhiều khả năng xảy ra sai sót. a. Đối với khoản mục thuế GTGT đầu vào được khấu trừ - Hạch toán không đúng thuế suất thuế GTGT. - Ghi chép, trình bày, thanh toán thuế chậm hơn so với hạn quy định trong luật thuế. - Ghi nhận thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với hóa đơn thông thường, hóa đơn khống. - Ghi nhận thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với hóa đơn GTGT không hợp lệ: không ghi mã số thuế, không ghi giá chưa thuế, không ghi tổng giá thanh toán… hoặc hóa đơn không theo quy định của Bộ Tài chính và cơ quan thuế, hóa đơn đã hết hạn khấu trừ. - Với những trường hợp hàng bán bị giảm giá, hàng bán bị trả lại, kế toán không hạch toán giảm thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. - Với những hàng hóa dịch vụ sử dụng để sản xuất hàng hóa dịch vụ không chịu thuế GTGT hoặc không sử dụng cho sản xuất thì số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ mà phải hạch toán chi phí nhưng kế toán vẫn ghi tăng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 9 - Khấu trừ giữa thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với số thuế phải nộp giữa các chi nhánh khi lập báo cáo tài chính hợp nhất không chính xác. - Sự khác nhau về số liệu giữa các tờ khai thuế và Báo cáo thuế GTGT không giải thích được nguyên nhân. - Tính toán không chính xác giữa thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế GTGT đầu ra, không hạch toán rõ ràng các mức thuế suất, không thể phân thành các mức thuế suất cụ thế. b. Đối với thuế GTGT đầu ra phải nộp - Kiểm soát, quản lý và ghi nhận thuế GTGT đầu ra không phù hợp với luật định: không phát hành hóa đơn khi bán hàng, áp dụng sai thuế suất, tính toán sai giá tính thuế,… - Không hạch toán tách biệt giữa hàng hóa dịch vụ không chịu thuế và hàng hóa dịch vụ áp dụng mức thuế suất 0%. - Những chứng từ, tài liệu như hóa đơn, hợp đồng, phiếu thu,… và các tài liệu đặc thù cho những giao dịch kinh tế như hợp đồng thuế tài sản, hợp đồng xây dựng, hợp đồng xuất nhập khẩu… không phù hợp với luật định - Khi phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu, thuế GTGT đầu ra được ghi giảm khi chưa có các chứng từ cần thiết như : biên bản thỏa thuận hàng bán bị trả lại, hóa đơn xuất lại hàng hóa,… Trên góc độ kiểm toán, yêu cầu đặt ra hiện nay là cần đảm bảo khoản mục thuế GTGT được trình bày trên BCTC một cách trung thực, hợp lý, phán ánh đúng số thuế GTGT phải nộp của DN. Vì thế, để đảm bảo có thể đưa ra kết luận khách quan và phát hiện những sai sót trọng yếu, KTV cần thường xuyên cập nhật văn bản pháp luật về thuế GTGT, nắm vững quy trình hạch toán kế toán, đồng thời, phối hợp chặt chẽ với KTV phần hành khác trong quá trình làm việc tại đơn vị khách thể kiểm toán. 1.4.3 Mục tiêu kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC “ Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán BCTC là giúp cho KTV và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành hoặc được chấp nhận, có tuân thủ pháp luật liên quan và phản ánh trung thực và hợp lý trên các khia cạnh trọng yếu không ” (VSA 200 - Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán BCTC). Mục tiêu kiểm toán BCTC còn giúp cho đơn vị được kiểm toán thấy rõ những tồn tại, sai sót để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính. Để đạt được mục tiêu tổng quát trên đối với mỗi phần hành, KTV cần cụ thể hóa mục tiêu tổng quát thành các mục tiêu đối với từng cơ sở dẫn liệu trên quan hệ trách nhiệm giữa chủ thể và khách thể kiểm toán trong việc thực hiện yêu cầu trung thực, hợp lý và hợp pháp đối với các khoản mục trên BCTC. Chính vì thế, là một khoản mục quan trọng trên BCTC, kiểm toán thuế GTGT đòi hỏi phải có những mục tiêu đặc thù. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 10 Dưới đây là những mục tiêu đặc thù đối với khoản mục thuế GTGT : Biểu 1.1 : Mục tiêu kiểm toán khoản mục thuế GTGT Cơ sở dẫn liệu Mục tiêu kiểm toán cụ thể đối với khoản mục thuế GTGT Tất cả các nghiệp vụ liên quan đến thuế GTGT được ghi sổ đều Hiện hữu và phát sinh phát sinh trong thực tế và có chứng từ chứng minh kèm theo. Mọi nghiệp vụ liên quan đến thuế GTGT phát sinh trong thực tế đều được phản ánh đầy đủ trên sổ sách kế toán. Đẩy đủ (Trọn vẹn) Quyền và nghĩa vụ Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế GTGT đầu ra phải nộp được tách biệt rõ ràng. Tuân thủ Việc tính toán, kê khai và hạch toán thuế GTGT phải tuân thủ theo Luật thuế GTGT hiện hành. Đo lƣờng và tính giá Thuế GTGT được khấu trừ, thuế GTGT phải nộp trên sổ sách phải được tính toán đúng theo mức thuế suất, giá tính thuế theo quy định hiện hành. Các nghiệp vụ liên quan tới thuế GTGT phải được phân loại và Phân loại và trình bày trình bày đúng đắn trên sổ sách kế toán và hệ thống BCTC. 1.4.4 Quy trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT Quy trình kiểm toán thuế GTGT được tiến hành tuân theo quy trình chung của cuộc kiểm toán BCTC bao gồm 3 giai đoạn : Lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán. a. Lập kế hoạch kiểm toán Lập kế hoạch kiểm toán là bước đầu tiên của mỗi cuộc kiểm toán nhưng có tính chất định hướng cho toàn bộ cuộc kiểm toán. Trên góc độ kiểm toán thuế, bước này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nó giúp cho kiểm toán viên nắm bắt được với đặc thù như vậy sẽ chịu những loại thuế gì, mức thuế suất ra sao, doanh nghiệp có nằm trong đối tượng được miễn giảm thuế hay không, doanh nghiệp thực hiện tính thuế theo phương pháp nào...Để làm được điều này, kiểm toán viên cần thu thập những biên bản trao đổi thông tin giữa khách hàng với cơ quan thuế, biên bản quyết toán thuế, và biên bản của thanh tra thuế, những văn bản này sẽ giúp kiểm toán viên khoanh vùng được rủ ro, đánh giá được việc quản lý thuế của khách hàng và định hướng được cách thức sẽ kiểm tra. Ngoài ra, điều này còn đồng nghĩa với việc kiểm toán viên phải nắm bắt được những quy định trong các văn bản pháp lý hiện hành liên quan tới khoản mục kiểm toán. Đối với khoản mục thuế nói chung, cách tiếp cận của kiểm toán viên thường là kiểm tả chi tiết vì các doanh nghiệp thường có xu hướng tối thiểu hóa lượng thuế phải nộp cho Nhà nước. Tuy nhiên, với khoản mục thuế GTGT, các thử nghiệm kiểm soát được sử dụng vì nó còn liên quan trực tiếp đến quy trình bán hàng và mua hàng, nên tất yếu đòi hỏi tự thân mỗi phải duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ đối với việc tính và kê khai thuế GTGT để có thể ngăn chặn, phát hiện được các gian lận và Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 11 sai sót về thuế GTGT. Hệ thống đó bao gồm từ khâu quản lý hóa đơn GTGT đầu vào, lập hóa đơn GTGT đầu ra đến việc kê khai tính và nộp thuế GTGT. Tiếp theo, KTV thực hiện đánh giá tính trọng yếu và rủi ro của khoản mục thuế GTGT. “Trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV phải đánh giá mức độ trọng yếu để ước tính mức độ sai sót của BCTC có thể chấp nhận được, xác định phạm vi của cuộc kiểm toán và đánh giá ảnh hưởng của các sai sót lên BCTC để từ đó xác định bản chất, thời gian và phạm vi các thử nghiệm kiểm toán.” – Giáo trình Kiểm toán tài chính, ĐHKTQD. Việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu là một việc mang tính chất xét đoán nghề nghiệp của KTV, vì thế, ước lượng ban đầu về tính trọng yếu đối với các khoản mục kế toán nói chung hay khoản mục thuế GTGT nói riêng không cố định mà có thể thay đổi trong suốt cuộc kiểm toán. Trên cơ sở mức trọng yếu được xác định cho toàn bộ BCTC và phân bổ cho khoản mục thuế GTGT, KTV cần đánh giá khả năng xảy ra sai sót trọng yếu ở mức toàn bộ BCTC cũng như đối với khoản mục thuế GTGT để phục vụ cho việc thiết kế các thủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình kiểm toán cho khoản mục này. Đánh giá rủi ro – rủi ro kiểm soát và rủi ro tiềm tàng - đối với các sai phạm trọng yếu bao gồm cả gian lận và sai sót là công việc không thể thiếu trong bước lập kế hoạch kiểm toán. Theo đó, KTV sẽ xác định tài khoản có số dư lớn để thực hiện kiểm toán, đồng thời xác định rủi ro tiềm tàng. Như đã nói ở trên, vì doanh nghiệp thường có xu hướng tối thiểu hóa khoản thuế phải nộp nên rủi ro tiềm tàng đối với khoản mục thuế thường được đánh giá ở mức trung bình. Sau khi hiểu được hệ thống kế toán và kiểm toán nội bộ, KTV phải thực hiện đánh giá rủi ro ban đầu về rủi ro kiểm soát theo các cơ sở dẫn liệu cho số dư của khoản mục thuế GTGT. Việc đánh giá rủi ro kiểm soát được thực hiện sau khi KTV có được sự hiểu biết nhất định về hệ thống KSNB của khách hàng. Công việc cuối cùng trong giai đoạn lập kế hoạch là thiết kế chương trình kiểm toán nhằm dự kiến chi tiết về các công việc kiểm toán cần thực hiện, thời gian hoàn thành và sự phân công lao động giữa các KTV cũng như dự kiến về tư liệu, thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập phục vụ cho công việc kiểm toán thuế GTGT. Đối với phần hành kiểm toán thuế, thường có nhu cầu phối hợp với bộ phận tư vấn thuế để giải quyết những tình huống thuế phức tạp phát hiện được trong cuộc kiểm toán. b. Thực hiện kiểm toán  Thực hiện thử nghiệm kiểm soát Thử nghiệm kiểm soát sẽ bao gồm việc thực hiện việc đánh giá hệ thống KSNB trên 3 mặt : có tồn tại hay không, có hiệu quả hay không và có được duy trì liên tục hay không. Kết thúc giai đoạn này, KTV sẽ đưa ra đánh giá về rủi ro kiểm soát. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 12 Biểu 1.2 : Khảo sát kiểm soát chủ yếu đối với khoản mục thuế GTGT Mục tiêu kiểm soát nội bộ Tính tuân thủ Thủ tục khảo sát kiểm soát - Kiểm tra biên bản quyết toán thuế của các năm gần nhất, kiểm tra các phần giảm trừ khai báo, tăng lượng phải nộp, thuế GTGT được khấu trừ, thuế GTGT không được khấu trừ, thuế GTGT hoàn lại. - Phỏng vấn kế toán thuế về chính sách thuế áp dụng so sánh với chính sách thuế hiện hành. - Kiểm tra việc phê chuẩn có đúng thẩm quyền hay không, đồng thời, KTV kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của các chứng từ, biên bản liên quan đến thuế GTGT. Tính đấy đủ - Kiểm tra các chứng từ nghi vấn và các chứng từ có quá trình kiểm soát nội bộ yếu kém về số tiền và cách tính toán. Tính đầy đủ - Kiểm tra việc đánh số liên tục của các hóa đơn GTGT , các chứng từ nộp thuế, hoàn thuế… Tính hiện hữu Tính chính xác Tính trình bày - Kiểm tra so sánh ngày tháng trên giấy tờ sổ sách kế toán với ngày tháng phát sinh nghiệp vụ thuế GTGT. - Kiểm tra dấu hiệu kiểm soát nội bộ đối với các chứng từ như chữ ký, dấu của người có thẩm quyền của đơn vị. - Khảo sát mẫu một số sơ đồ tài khoản cho một số nghiệp vụ phức tạp. - Kiểm tra sự vi phạm quy chế kiểm soát nội bộ về việc ghi sổ đúng phương pháp và đúng sự phân loại một số chứng từ nghi vấn. - Kiểm tra đối chiếu các nghiệp vụ cơ bản, số liệu tổng quát. - Kiểm tra sự vi phạm quy chế kiểm soát.  Thực hiện thủ tục kiểm tra chi tiết Thủ tục kiểm tra chi tiết đối với phần hành thuế bao gồm 2 thủ tục chính là thủ tục phân tích và trắc nghiệm trực tiếp số dư. * Thủ tục phân tích: Bao gồm phân tích xu hướng và phân tích tỉ suất.  Phân tích xu hướng : thực chất là sự so sánh số dư khoản mục thuế GTGT qua các thời kì (tháng, quý, năm) từ đó tìm ra sự biến động và giải thích nguyên nhân  Phân tích tỷ suất : các tỷ suất thường sử dụng là tỷ suất thuế GTGT phải nộp trên doanh thu, tỷ lệ thuế GTGT đầu vào với các khoản chi phí mua vào tương ứng...đồng thời liên hệ với các chỉ tiêu về hàng tồn kho, doanh thu, chi phí để có tìm ra nguyên nhân của sự thay đổi các tỷ suất. * Trắc nghiệm trực tiếp số dư : Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 13 Giai đoạn này, KTV tiến hành kiểm tra soát xét chi tiết đối với khoản mục thuế GTGT, bước công việc này gồm một số thủ tục sau : - Kiểm tra xem xét số dư đầu kỳ của thuế GTGT bằng cách đối chiếu số dư thuế GTGT đầu kỳ phản ánh trên BCTC có thống nhất với số dư của báo cáo tài chính đã được kiểm toán năm trước hay không. - Sau đó, xem xét số dư cuối kì và phát sinh tăng giảm trong kì của khoản mục thuế GTGT trên bảng cân đối phát sinh và bảng cân đối kế toán có đồng nhất với sổ cái hay không. - Đối với thuế GTGT được khấu trừ và phải nộp kiểm toán viên cần phải thực hiện tính toán lại để kiểm tra tính hợp lý dựa trên doanh thu hàng hóa dịch vụ bán ra và chi phí hàng hóa dịch vụ mua vào từ đó so sánh với số thuế kê khai của doanh nghiệp để xác định việc kê khai tính thuế đã được thực hiện đầy đủ chưa? Nếu có chênh lệch cần tìm ra nguyên nhân - Đối chiếu lượng thuế phải nộp hàng tháng với số liệu trên tờ khai thuế GTGT hàng tháng và với biên bản quyết toán thuế. - Kiểm tra chi tiết sổ sách, chứng từ nộp tiền thuế GTGT vào NSNN (Phiếu chi tiền mặt, Phiếu thu của Kho bạc Nhà nước, giấy báo nợ của ngân hàng) - Xem xét lượng thuế còn phải nộp (hoặc sẽ được khấu trừ ) cuối kì có khớp với số phải nộp và đã nộp trong kì hay không. - Chọn mẫu hóa đơn chứng từ các nghiệp vụ hạnh toán thuế GTGT để kiểm tra chi tiết Đối với từng mẫu chọn, kiểm toán viên sẽ xem xét hàng hóa mua (bán ra) chịu mức thuế suất nào, có chứng từ kế toán đầy đủ cho việc ghi nhận hay không. Trong đó, kiểm toán viên cần đặc biệt lưu ý tới những hàng hóa có mức thuế suất thấp (0% hoặc 5%) đối chiếu với danh mục các hàng hóa này trong luật và quy định hiện hành của Nhà nước. Nếu hàng hóa được miễn thuế thì cần có chứng từ phê chuẩn của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Nếu hàng xuất khẩu (hoặc nhập khẩu) thì bên cạnh hóa đơn cần phải có đầy đủ hồ sơ và chứng từ đi kèm như : hợp đồng, phiếu xuất kho (với hàng bán ra), tờ khai hải quan, vận đơn. Khi kiểm tra, KTV cũng cần lưu ý tới sự phê chuẩn trên chứng từ, tính hợp pháp hợp lệ của chứng từ. Đặc biệt với khoản mục thuế GTGT thì sự phê chuẩn và mã số thuế của khách hàng, của nhà cung cấp là rất quan trọng vì nếu các yếu tố đó không đầy đủ hoặc chính xác thì có thể dẫn đến khả năng thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ khi cơ quan thuế kiểm tra. c. Kết thúc kiểm toán Kiểm toán viên sẽ tập hợp những phát hiện trong suốt quá trình kiểm toán trong đó bao gồm các bút toán điều chỉnh, các lưu ý với hệ thống kiểm soát nội bộ để làm cơ sở lập báo cáo kiểm toán. Ngoài ra, KTV cần soát xét các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ cũng như khả năng hoạt động liên tục của khách hàng để kiểm tra các ảnh hưởng có thể đến các khoản mục được kiểm toán. Bên cạnh đó, kết quả kiểm toán cần được liên hệ với kết quả kiểm toán các khoản mục liên quan nhằm tạo tính hợp lý của kết quả kiểm toán chung. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 14 CHƢƠNG II : THỰC TRẠNG ÁP DỤNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC THUẾ GTGT TRONG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH TƢ VẤN KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN VIỆT NAM 2.1 Quy trình chung về kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC thực hiện tại công ty kiểm toán AVA Quy trình kiểm toán BCTC được lưu trong hồ sơ kiểm toán tại công ty kiểm toán AVA, theo đó, quy trình kiểm toán đối với phần hành thuế GTGT là sự cụ thể hóa của quy trình kiểm toán BCTC và tuân theo các bước công việc sau : 2.1.1 Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán Bƣớc 1 : Đánh giá khách hàng và chấp nhận hợp đồng Trước khi tiến hành kiểm toán khoản mục thuế GTGT, KTV cần thực hiện đánh giá và chấp nhận khách hàng mới, hoặc tiếp tục thực hiện kiểm toán đối với đối tác cũ. Bước công việc này giúp BGĐ công ty nắm được sơ bộ những thông tin về khách hàng như : lịch sử hình thành, ngành nghề kinh doanh, doanh thu các năm, kết quả kiểm toán các năm trước,… qua đó đánh giả khả năng thực hiện hợp đồng kiểm toán và đề nghị mức giá phí phù hợp. Bƣớc 2 : Hình thành kế hoạch kiểm toán sơ bộ Sau khi chấp nhận hợp đồng, BGĐ sẽ thỏa thuận với khách hàng về phạm vi, các điều khoản của cuộc kiểm toán, lịch trình công việc, các nguồn lực cần thiết (đặc biệt là nhân lực thực hiện) cho cuộc kiểm toán dựa trên quy mô, bản chất hoạt động kinh doanh và mức độ phức tạp của cuộc kiểm toán. Đối với khoản mục thuế GTGT, trưởng nhóm kiểm toán sẽ chỉ định một KTV có kinh nghiệm, am hiểu về luật thuế cũng như ngành nghề kinh doanh của khách hàng thực hiện. Bƣớc 3 : Thu thập thông tin về khách hàng a. Đánh giá hệ thống KSNB của khách hàng Công ty AVA thực hiện tìm hiểu về hệ thống KSNB của khách hàng thông qua bảng câu hỏi kết hợp phỏng vấn và quan sát hoạt động tại đơn vị khách hàng. Đối với kiểm toán thuế GTGT, KTV tiến hành phỏng vấn BGĐ, kế toán trưởng, kế toán thuế GTGT về các thủ tục mà họ thiết lập đối với khoản mục thuế đồng thời quan sát quá trình thực hiện kế toán từ khâu tiếp nhận hóa đơn, ghi sổ và kê khai. Đồng thời, KTV mô tả lại các thủ tục kiểm soát của khách hàng trên giấy tờ làm việc (GTLV) và đánh giá hệ thống KSNB. Nội dung của của việc đánh giá hệ thống KSNB đối với phần hành thuế GTGT bao gồm :  Thiết kế quy chế kiếm soát và thiết kế bộ máy KSNB. Từ bảng câu hỏi và bảng mô tả hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế GTGT, KTV nhận diện các quy chế kiếm soát mà khách hàng thiết lập đồng thời đánh giá về tính đầy đủ của các quy chế kiểm soát cần thiết đối với khoản mục thuế GTGT. Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 15 Đánh giá hiệu quả và tính liên tục của các quy chế kiếm soát. KTV đánh giá tính hiệu quả của các quy chế đó trong việc ngăn ngừa và phát hiện các sai sót trọng yêu và tính liên tục của các thủ tục đó. b. Thủ tục phân tích soát xét sơ bộ Thủ tục phân tích soát xét sơ bộ được thực hiện nhằm thu thập hiểu biết về nội dung BCTC nói chung và khoản mục thuế GTGT nói riêng, những biến động lơn về hoạt động kinh doanh và kế toán thuế GTGT. Căn cứ vào kết quả thu được, KTV xác định rủi ro tiềm tàng đối với thuế GTGT và có định hường cho việc thực hiện kiểm toán thuế GTGT các công việc tiếp theo. Đối với khoản mục thuế GTGT, KTV thực hiện so sánh số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, thuế GTGT phải nộp giữa các kỳ kế toán theo số tuyệt đối và số tương đối. Tiếp đó, KTV xem xét xu hướng thay đổi của các khoản mục thuế GTGT trong mối quan hệ với xu hướng thay đổi của các khoản mục liên quan như Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, Chi phí mua hàng, Hàng tồn kho,… Bƣớc 4 : Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro Mục đích của việc đánh giá rủi ro kiểm toán là để xác định mức rủi ro phát hiện làm cơ sở cho lập kế hoạch các thử nghiệm kiểm toán sẽ áp dụng. Thông qua việc đánh giá rủi ro kiểm toán, nhóm kiểm toán sẽ thiết kế chương trình kiểm toán phù hợp với yếu kém đã phát hiện. Tại AVA, công việc này chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và thực tế tình hình cụ thể tại đơn vị kiểm toán mà trưởng đoàn kiểm toán sẽ đưa ra mức trọng yếu hợp lý cho toàn bộ BCTC, sau đó phân bổ ước lượng ban đầu cho các khoản mục trên BCTC. Nhằm hạn chế tổi đa rủi ro có thể xảy ra đối với bản thân công ty, trong hầu hết các cuộc kiểm toán, BGĐ luôn ấn định mức rủi ro kiểm toán mong muốn ở mức thấp (thường là mức 5%) nhằm đạt được độ tin cậy cao (khoảng 95%).  Bƣớc 5 : Thiết kế chương trình kiểm toán Đây là bước cuối cùng trong khâu lập kế hoạch kiểm toán. Căn cứ vào mức trọng yếu xác định cho khoản mục thuế, rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát, KTV sẽ xác định phương pháp kiểm toán sẽ được áp dụng đối với khoản mụ thuế GTGT. a. Thiết kế thử nghiệm kiểm soát Nếu hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế được KTV đánh giá là có hiệu quả, AVA thiết kế các thử nghiệm kiểm soát dựa vào hệ thống kiểm soát của khách hàng. KTV thực hiện phỏng vấn kế toán trưởng và kế toán thuế về quy trình thực hiện phần hành thuế GTGT, quan sát trình tự thực hiện từ khi tiếp nhận hóa đơn đến khi lập bảng kê khai và quyết toán thuế GTGT, thu thập biên bản đối chiếu thuế GTGT, chọn mẫu đối chiếu tờ khai thuế GTGT với sổ sách. b. Thiết kế thử nghiệm cơ bản AVA xây dựng mẫu chương trình kiểm toán thuế chung và thủ tục kiểm toán khoản mục thuế GTGT với khách hàng. Tùy thuộc vào đánh giá về hệ thống KSNB đối với khoản mục thuế GTGT mà KTV sẽ có sự điều chỉnh phù hợp với đặc điểm Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 16 khách hàng. KTV sẽ tăng số lượng các thủ tục kiểm tra chi tiết, số lượng mẫu chọn và quy mô mẫu nếu hệ thống KSNB được đánh giá là kém hiệu quả (hoặc không tồn tại) tương ứng mức rủi ro kiểm soát ở mức độ cao và ngược lại. 2.1.2 Thực hiện kiểm toán Trong giai đoạn này, KTV sẽ thực hiện các trắc nghiệm được thiết kế trong chương trình kiểm toán để thu thập các bằng chứng kiểm toán thuế GTGT. a. Thực hiện thử nghiệm kiểm soát KTV thực hiện các thủ tục được thiết kế nhằm đánh giá các quy chế kiểm soát tại đơn vị khách hàng có được thiết kế đẩy đủ và thực sự hữu hiệu trong việc ngăn ngừa, phát hiện, sửa chữa đối với các sai phạm về việc hạch toán, kê khai, quyết toán thuế và nộp thuế GTGT. Bên cạnh đó, KTV cũng phải thu thập các bằng chứng chứng minh các quy chế kiểm soát được khách hàng tuân thủ và thực hiện thường xuyên hay không. Từ đó, KTV đưa ra đánh giá lại về mức độ rủi ro kiểm soát đối với khoản mục thuế GTGT của khách hàng. b. Thực hiện thủ tục phân tích AVA thực hiện thủ tục phân tích để ước lượng số thuế GTGT đầu ra. Việc phân tích được thực hiện như sau : Đầu tiên, KTV xây dựng mô hình dự đoán số dư thuế GTGT đầu ra trên hai biến là doanh thu và thuế suất thuế GTGT. Thuế GTGT đầu ra = ( Doanh thu từng loại x Thuế suất từng loại) + ( thu nhập khác x Thuế suất từng loại) Kế đến, công việc của KTV là xem xét tính độc lập và tin cậy của dữ liệu tài chính được sử dụng trong mô hình bằng cách xem xét sự phân cách trách nhiệm kế toán thuế và kế toán bán hàng. Tiếp theo, KTV tiến hành ước tính giá trị thuế GTGT và so sánh số ước tính với sổ sách kế toán, các tài liệu liên quan. Cuối cùng, KTV thực hiện phân tích nguyên nhân chênh lệch. Khi có chênh lệch, KTV sẽ phỏng vấn BGĐ, kế toán trưởng và kế toán thuế để điều tra tính chất và nguyên nhân, từ đó,đưa ra quyết định có tăng cường các thủ tục kiểm tra chi tiết hay không. c. Thực hiện thủ tục kiểm tra chi tiết. Trong bước này, KTV sẽ thu thập bằng chứng kiểm toán về sai phạm trọng yếu trong các CSDL: quyền và nghĩa vụ, tính hiện hữu, đầy đủ, tính chính xác, phân loại và trình bày, chính xác số học. Việc xác định quy mô và kích thước mẫu để thực hiện căn cứ vào mức rủi ro kiểm soát đánh giá lại và kết quả thủ tục phân tích được thực hiện. Nếu rủi ro kiểm Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 17 soát được đánh giá thấp và thủ tục phân tích ở trên có chênh lệch đã được giải thích hợp lý thì thủ tục kiểm tra chi tiết sẽ được xét giảm bớt số lượng và ngược lại. Nội dung kiểm tra chi tiết bao gồm :  Lập bảng tổng hợp chi tiết thuế GTGT theo số Dư đầu kì, phát sinh trong kì, số dư cuối kì TK 133, 3331.  Thực hiện đối chiếu số dư đầu kì của thuế GTGT đầu vào, số dư cuối kì của thuế GTGT đầu ra được phán ánh trên BCTC với số dư cuối kì của hai khoản mục này trên BCTC năm trước.  Đối chiếu số dư cuối kì và phát sinh tăng giảm trong kì của khoản mục thuế GTGT trên bảng CĐPS và bảng CĐKT có đồng nhất với số dư trên Sổ Cái.  Lập bảng tổng hợp thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra với tờ khai thuế. Tìm hiểu nguyên nhân chênh lệch (nếu có).  Đối chiếu ngày phát hành hóa đơn và ngày kê khai thuế GTGT để kiểm tra các hóa đơn đã hết hạn kê khai.  Tính toán lại thuế GTGT đầu ra và so sánh với số thuế kế khai của doanh nghiệp, đồng thời tìm hiểu rõ nguyên nhân.  Tình toán lại số thuế GTGT còn phải nộp ( hoặc số thuế còn được khấu trừ) căn cứ vào số thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra trên tờ khai và đối chiếu với số còn phải nộp(còn được khấu trừ ) trên tờ khai.  Kiểm tra chi tiết sổ sách, chứng từ nộp tiền thuế GTGT vào NSNN ( phiếu Chi tiền mặt, phiếu Thu của Kho bạc, giấy báo Nợ của ngân hàng…)  Chọn mẫu các tháng có phát sinh hay biến động lớn để kiểm tra chi tiết hóa đơn về mã số thuế, tên công ty, chữ ký phê chuẩn, con dấu,… và các chứng từ liên quan.  KTV cần lưu ý tới những hàng hóa có mức thuế suất thấp ( 0% và 5% ) đối chiếu với danh mục hàng hóa này theo quy định về thuế hiện hành. Nếu hàng hóa được miễn thuế cần có chứng từ phê chuẩn của cơ quan có thẩm quyền. Nếu hàng hóa xuất khẩu ( hoặc nhập khẩu), bên cạnh hóa đơn, cần phải có đầy đủ hồ sơ và chứng từ liên quan như : hợp đồng, tờ khai hải quan, vận đơn… 2.2 Thực trạng áp dụng quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán tại hai khách hàng của công ty TNHH Tƣ vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam Mặc dù mới thành lập, AVA hiện đang là một trong những công ty kinh doanh dịch vụ kiểm toán có tiềm năng, biết khai thác thị trường, nâng cao chất lượng dịch vụ. Năm 2009, với doanh thu đạt trên 21 tỷ VND đã đưa AVA vươn lên đứng trong top 10 Doanh nghiệp Kiểm toán Việt Nam có tốc độ tăng doanh thu cao. Dù mới Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 18 thành lập chưa lâu nhưng AVA đã và đang khẳng định được vị thế của mình trong ngành kiểm toán của Việt Nam điều đó được thể hiện ở kết quả hoạt động của AVA, sự tín nhiệm của khách hàng dành cho công ty và doanh số hợp đồng kiểm toán tăng lên hàng năm được thực hiện bởi công ty. Để hiểu biết về thực tiễn kiểm toán khoản mục thuế GTGT, trong bài báo cáo chuyên đề thực tập của mình, tôi xin trình bày chi tiết các công việc mà KTV đã thực hiện khi tiến hành khoản mục thuế GTGT trong quá trình kiểm toán tại 2 đơn vị khách hàng điển hình của AVA. Qua đó, có thể nêu lên những đặc điểm nổi bật trong quy trình kiểm toán thuế GTGT tại công ty kiểm toán AVA mà khi trình bày về một khách hàng chúng ta sẽ không thể thấy được. 2.2.1 Quy trình kiểm toán khoản mục thuế GTGT trong kiểm toán BCTC của công ty A do công ty TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam thực hiện 2.2.1.1 Lập kế hoạch kiểm toán Công ty cổ phẩn A là khách hàng mới của AVA, đây là năm đầu tiên AVA tiến hành kiểm toán cho A. Vì thế, giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán đóng vai trò quan trọng và được thực hiện bởi KTV có kinh nghiệm. Cuộc kiểm toán được tiến hành trên cơ sở Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và Chuẩn mực kiểm toán Quốc tế. a. Đánh giá khách hàng và chấp nhận hợp đồng AVA thực hiện gửi thư chào hàng đến A – một công ty mà AVA dự kiến có khả năng thực hiện cung cấp dịch vụ kiểm toán. Công ty A, sau khi nhận được thư chào hàng, đã gửi thư mời kiểm toán đến AVA. AVA tiến hành gặp gỡ BGĐ khách hàng để trao đổi về những thông tin liên quan đến việc đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán cho A. Biểu 2.1: Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán khách hàng A STT Nội dung đánh giá Tham chiếu Có Không 1 Rủi ro kinh doanh và những vấn đề liên quan đã được xem xét  2 Mục tiêu kiểm toán trọng yếu và những vấn đề quan trọng trong báo cáo đã được xem xét  3 Phương pháp kiểm toán hệ thống được áp dụng cho khách hàng  4 Sự cần thiết của đồng kiểm soát/xem xét của PGĐ thứ hai  5 Kiểm toán trong môi trường tin học  Nguyễn Mạnh Hoàng Không áp dụng Kiểm toán 48A Chuyên đề thực tập chuyên ngành 19  6 Sự cần thiết của các chuyên gia 7 Sự quan tâm đến dịch vụ mà khách hàng mong đợi 8 Vấn đề quan trọng khác cần được xem xét (tham khảo)   ( Nguồn : Hồ sơ kiểm toán AVA ) b. Hình thành kế hoạch kiểm toán sơ bộ Sau khi chấp nhận cung cấp dịch vụ kiểm toán cho A, AVA tiến hành thỏa thuận với BGĐ của A về phạm vi, các điều khoản của cuộc kiểm toán cũng như lịch trình công việc và các nguồn lực cần thiết cho cuộc kiểm toán dựa trên quy mô, bản chất hoạt động kinh doanh, mức độ phức tạp của cuộc kiểm toán. Một số điểm cơ bản trong kế hoạch sơ bộ như sau :  Về phạm vi công việc : AVA thực hiện cung cấp dịch vụ kiểm toán BCTC cho kỳ kế toán năm 2009 cho A, không có yêu cầu đặc biệt trong việc cung cấp dịch vụ kiểm toán.  Về thời gian tiến hành: Cuộc kiểm toán bắt đầu từ 14/02/2010 đến ngày 22/02/2010.  Về bố trí nhân sự : A là khách hàng mới với quy mô tương đối lớn nên đoàn kiểm toán được bố trí gồm 5 người, cụ thể: 1 chủ nhiệm kiểm toán, 1 trưởng nhóm kiểm toán, 1KTV chính và 2 trợ lý kiểm toán. Đối với khoản mục thuế GTGT, chủ nhiệm kiểm toán kiểm toán chỉ định 1 KTV có 4 năm kinh nghiệm, am hiểu về luật thuế cũng như ngành nghề của doanh nghiệp thực hiện. c. Thu thập thông tin về khách hàng Biểu 2.2 : Thu thập thông tin về khách hàng A Khách hàng : công ty TNHH một thanh viên A Tham chiếu: O01 Niên độ : 1/1/2009-31/12/2009 Người thực hiện CTA 14/02/2010 Nội dung : Tìm hiểu thông tin khách hàng Người kiểm tra NST 22/02/2010 I. Thông tin chung về khách hàng A 1. Quá trình thành lập Công ty TNHH một thành viên A (sau đây gọi tắt là công ty A) được thành lập và hoạt động theo Giấy đăng ký kinh doanh số 4104000071 ngày 24 tháng 09 năm 2003 và đăng ký thay đổi lần thứ 4 ngày 24 tháng 11 năm 2005 cấp bởi Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh. Trụ sở chính : Số 22 Lý Tự Trọng, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Hoàng Kiểm toán 48A
- Xem thêm -