Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh kiểm toán kreston aca việt nam

  • Số trang: 73 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 19 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24838 tài liệu

Mô tả:

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang TÓM LƢỢC Trong chương 1, khoá luận tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận cơ bản về kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính. Đồng thời chương này cũng tiến hành phân tích bản chất, quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính trên góc độ của chuẩn mực kiểm toán, kế toán Việt Nam và quy trình chuẩn của Hội KTV hành nghề Việt Nam (VACPA). Những vấn đề lý luận ở chương 1 là cơ sở để xem xét đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu tại công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam. Trong chương 2, khoá luận có đưa ra những đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính của các công trình năm trước đánh giá tổng quan tình hình và các ảnh hưởng của nhân tố môi trường có tác động đến quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kreston ACA Việt Nam. Trên cơ sở lý luận đã có, khoá luận đi sau tìm hiểu thực trạng quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính của công ty thông qua việc nghiên cứu công việc kiểm toán doanh thu được các KTV của công ty thực hiện tại một đơn vị khách hàng. Chương 2 chính là cơ sở để khoá luận đưa ra các kết luận và giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kreston ACA. Trong chương 3, trên cơ sở thực trạng đã nêu ra ở chương 2, khoá luận đi vào đánh giá và đưa ra các kết luận về những kết quả đạt được cũng như những mặt hạn chế, tồn tại trong quy trình kiểm toán doanh thu tại công ty, từ đó đưa ra các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kreston ACA. u n i LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang LỜI CẢM ƠN Em xin kính gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong khoa Kế toán - Kiểm toán đã truyền tải cho em những kiến thức bổ ích trong suốt quá trình học tập tại trường. Đặc biệt, em xin trân trọng cảm ơn Giảng viên TS. Nguyễn Phú Giang – Khoa Kế toán-Kiểm toán đã tận tình hướng dẫn cho bài khóa luận được hoàn thiện hơn. Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn tới công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam đã giúp đỡ em, cung cấp thông tin, số liệu để giúp em hoàn thành khóa luận này. Tuy nhiên, việc xây dựng và hoàn thiện quy trình kiểm toán là một vấn đề có phạm vi lớn và nhiều nghiệp vụ phức tạp. Mặt khác, do những hiểu biết thực tế của em về lĩnh vực này còn hạn chế, dù rất cố gắng nhưng khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Vì vậy, em rất mong được ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy cô giáo, các anh chị và các bạn đọc quan tâm đến vấn đề này để khóa luận được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! u n ii LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang MỤC LỤC MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1 1.Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu .................................................................... 1 2.Mục đích nghiên cứu của đề tài............................................................................ 2 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài...................................................... 2 4. Kết cấu của Khóa luận ......................................................................................... 3 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP4 1.1 Cơ sở lý luận của kiểm toán doanh thu tại các công ty kiểm toán độc lập ....... 4 1.1.1 Một số khái niệm li n qu n đến kiểm toán doanh thu ................................... 4 1.1.1.1 Báo cáo tài chính ........................................................................................... 4 1.1.1.2 Doanh thu ..................................................................................................... 5 1.1.1.3. Phân loại doanh thu ..................................................................................... 5 1.1.1.4 Xác định doanh thu: ...................................................................................... 6 1.1.1.5 Điều kiện ghi nhận doanh thu: ..................................................................... 6 1.1.2 Các yêu cầu đối với kiểm toán doanh thu trong BCTC .................................. 7 1.1.2.1 Mục tiêu kiểm toán doanh thu ...................................................................... 7 1.1.2.2 Gian lận và sai sót ......................................................................................... 9 1.1.2.3 Trọng yếu và rủi ro ...................................................................................... 10 1.1.2.4 Phươn pháp kiểm toán .............................................................................. 12 1.1.2.5 Các s i sót thường gặp khi kiểm toán doanh thu ...................................... 12 1.1.2.6 Các yêu cầu đối với kiểm toán doanh thu. ................................................. 13 1.1.3. Các cơ sở dẫn liệu cần đáp ứng khi kiểm toán doanh thu .......................... 13 1.2 Nội dung nghiên cứu kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC tại các công ty kiểm toán độc lập ........................................................................................ 14 1.2.1 Quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC theo chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việt Nam (VSA)............................................................................. 14 1.2.1.1 Các chuẩn mực kế toán li n qu n đến doanh thu. .................................... 14 1.2.1.2 Các chuẩn mực kiểm toán li n qu n đến doanh thu. ................................ 15 1.2.2 Quy trình kiểm toán doanh thu trên BCTC theo quy trình kiểm toán mẫu của VACPA .............................................................................................................. 18 1.2.2.1 Mục tiêu ....................................................................................................... 18 1.2.2.2 Thủ tục ......................................................................................................... 18 Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI KRESTON ACA VIỆT NAM ................... 20 2.1 Tổng quan tình hình và ảnh hưởng nhân tố môi trườn đến quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC .................................................................. 20 u n iii LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang 2.1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC ở Việt Nam .................................................................................................... 20 2.1.2 Ảnh hưởng của nhân tố môi trườn đến quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BC C được thực hiện bởi Kreston ACA Việt Nam .................... 21 2.1.2.1 Ảnh hưởng của nhân tố môi trường bên ngoài ......................................... 21 2.1.2.2 Ảnh hưởng của nhân tố môi trường bên trong.......................................... 23 2.2 Thực trạng về kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC tại Kreston ACA24 2.2.1 Giới thiệu chung về công ty TNHH Kreston ACA Việt Nam ....................... 24 2.2.2 Thực trạng về kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC do Kreston ACA thực hiện .................................................................................................................. 26 2.2.2.1 Quy trình kiểm toán chung doanh thu trong kiểm toán BCTC do Kreston ACA thực hiện ......................................................................................................... 26 2.2.2.1.1 Lập kế hoạch kiểm toán ........................................................................... 26 2.2.2.1.2 Thực hiện kiểm toán................................................................................. 27 2.2.2.1.3 Kết thúc kiểm toán. ................................................................................... 34 2.2.2.2 Quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC tại công ty ABC do Kreston ACA Việt Nam thực hiện ........................................................................... 36 2.2.2.2.1 Lập kế hoạch kiểm toán ........................................................................... 36 2.2.2.2.2 Thực hiện kiểm toán................................................................................. 40 2.2.2.2.3 Kết thúc kiểm toán doanh thu .................................................................. 46 Chƣơng 3: CÁC KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN DOANH THU TRÊN BCTC TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI KRESTON ACA……….............................................................................................................. 49 3.1 Các kết luận và phát hiện qua nghiên cứu....................................................... 49 3.1.1 Những kết quả đã đạt được ............................................................................ 49 3.1.2 Những mặt hạn chế, tồn tại, nguyên nhân ................................................... 51 3.2 Các đề xuất, kiến nghị về quy trình kiểm toán doanh thu trên BCTC trong kiểm toán BCTC tại Kreston ACA .......................................................................... 52 3.2.1. ron i i đoạn lập kế hoạch kiểm toán ...................................................... 52 3.2.2. ron i i đoạn thực hiện kiểm toán doanh thu bán hàng ........................ 54 3.2.3. ron i i đoạn kết thúc kiểm toán doanh thu bán hàng ........................... 59 3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp ................................................................... 60 3.3.1. Về phí Nhà nước và các cơ qu n chức năn ............................................. 60 3.3.2. Về phía hiệp hội Nghề nghiệp ....................................................................... 61 3.3.3. Về phía doanh nghiệp kiểm toán .................................................................. 62 KẾT LUẬN ............................................................................................................. 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO u n iv LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU u n v LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BCTC : áo cáo tài chính. BCKT : Báo cáo kiểm toán. BTC : Bộ Tài chính. HTKSNB : Hệ thống kiểm soát nội bộ. KTV : Kiểm toán viên. PM : Mức độ trọng yếu trên Báo cáo tài chính. TNHH : Trách nhiệm hữu hạn. TK : Tài khoản. TE : Mức độ trọng yếu đối với khoản mục doanh thu. Threshold : Mức độ sai sót có thể chấp nhận được. (Ngưỡng sai sót có thể bỏ qua . VACPA : u n Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam. vi LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Báo cáo tài chính là hệ thống báo cáo được lập nhằm phản ánh tổng quát, toàn diện tình hình tài chính của doanh nghiệp. Tính trung thực, hợp lý của các thông tin tài chính được phản ánh trên báo cáo tài chính là cơ sở đầu tiên đảm bảo cho việc ra quyết định hợp lý của các đối tượng quan tâm. Và dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính đã ra đời như một nhu cầu tất yếu khách quan nhằm kiểm tra, xác nhận mức độ trung thực, hợp lý tin cậy của các thông tin được trình bày và công bố trên báo cáo tài chính với các tiêu chuẩn, chuẩn mực đã được thiết lập. Trong các loại hình kiểm toán báo cáo tài chính (theo chủ thể kiểm toán), kiểm toán độc lập báo cáo tài chính là hoạt động đặc trưng nhất của nền kinh tế thị trường. Cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, số lượng của các công ty kiểm toán ngày càng tăng, quy mô của từng công ty cũng không ngừng được mở rộng. Do vậy, việc đảm bảo và nâng cao chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính đã và đang được nhiều đối tượng quan tâm nhất là trong điều kiện bước đầu hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới. Đối tượng của kiểm toán báo cáo tài chính là các báo cáo tài chính, gồm Bảng cân đối kế toán, Kết quả hoạt động kinh doanh, Lưu chuyển tiền tệ và Thuyết minh báo cáo tài chính. Các báo cáo này chứa đựng những thông tin tài chính và thông tin phi tài chính, thông tin định lượng và thông tin không địnhh lượng, phản ánh tình hình tài chính, kết quả kinh doanh, tình hình, kết quả lưu chuyển tiền tệ và các thông tin cần thiết khác để người sử dụng báo cáo tài chính có thể phân tích, đánh giá đúng đắn tình hình và kết quả kinh doanh của đơn vị. Kiểm toán doanh thu bán hàng thường là công việc quan trọng, phức tạp, chiếm nhiều thời gian trong kiểm toán báo cáo tài chính. Trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp, doanh thu bán hàng thường là khoản mục có giá trị lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh, xác định nghĩa vụ phải nộp thuế thu nhập doang nghiệp. Những sai sót trên khoản mục này thường dẫn đến sai sót trọng yếu về kết quả hoạt động kinh doanh nên doanh thu bán hàng thường là khoản mục chứa nhiều rủi ro đối với kiểm toán viên. u n 1 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Do vậy, với mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp, việc nghiên cứu và hoàn thiện quy trình kiểm toán báo cáo tài chính nói chung và đặc biệt là hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng nói riêng là việc làm hết sức cần thiết đối với các công ty kiểm toán độc lập. Mặt khác, xuất phát từ thực trạng kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam đang còn có các hạn chế nên tác giả đã chọn đề tài “Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam” là cần thiết để góp phần phát triển dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính nói riêng và dịch vụ tài chính nói chung trong tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế. 2. Mục đích nghiên cứu của đề tài Mục đích chính của đề tài là hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam. Ðể thực hiện mục đích trên, luận văn tập trung vào các mục đích cụ thể sau: - Hệ thống hóa về mặt lý luận đối với quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán độc lập. - Nêu thực trạng cũng như hệ thống và phân tích có cơ sở khoa học trình tự, thủ tục các bước tiến hành kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam thực hiện. - Trên cơ sở khảo sát thực tế, nghiên cứu quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng trong thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Việt Anh, luận văn đi vào phân tích, đánh giá thực trạng kiểm toán doanh thu bán hàng, từ đó đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty Kiểm toán Việt Anh. 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài Ðề tài nghiên cứu về lý luận và thực tiễn quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam. Đề tài không nghiên cứu kiểm toán chu kỳ doanh thu bán u n 2 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính, không nghiên cứu các thủ tục và nguyên tắc cần tuân thủ khi kiểm toán doanh thu bán hàng trong môi trường tin học. Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tập trung vào quy trình kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng trong một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính (không nghiên cứu cho một cuộc kiểm toán doanh thu bán hàng độc lập, kết thúc không phải lập báo cáo kiểm toán) do Công ty Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam thực hiện, dựa trên cơ sở khảo sát tình hình kiểm toán báo cáo tài chính cùng với nghiên cứu quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng tại một số khách hàng được thực hiện bởi Công ty TNHH Kiểm toán Kreston ACA Việt Nam . 4. Kết cấu của Khóa luận Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được trình bày gồm 3 chương: Chƣơng 1: cơ sở lý luận về kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán độc lập. Chƣơng 2: Thực rạng quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán ACA Việt Nam. Chƣơng 3: các kết luận và đề xuất về quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty TNHH Kiểm toán ACA Việt Nam. u n 3 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN DOANH THU TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP 1.1 Cơ sở lý luận củ kiểm toán do nh thu tại các côn ty kiểm toán độc lập 1.1.1 Một số khái niệm li n qu n đến kiểm toán doanh thu 1.1.1.1 Báo cáo tài chính Theo VAS 21 “Trình bày áo cáo tài chính” – Ban hành và công bố theo Quyết định số 234/2003/QĐ- TC ngày 30 tháng 12 năm 2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính; mục đích của CTC: “ CTC phản ánh theo một cấu trúc chặt chẽ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp. Mục đích của BCTC là cung cấp các thông tin về tình hình tài chính tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế. BCTC phải cung cấp những thông tin của một doanh nghiệp về: a Tài sản; b Nợ phải trả; c Vốn chủ sở hữu; d Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ; đ Các luồng tiền. Các thông tin này cùng với các thông tin trình bày trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính giúp người sử dụng dự đoán được các luồng tiền trong tương lai và đặc biệt là thời điểm và mức độ chắc chắn của việc tạo ra các luồng tiền và các khoản tương đương tiền.” Cũng theo Chuẩn mực này, hệ thống BCTC của doanh nghiệp bao gồm: a) Bảng cân đối kế toán; b) Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; c) áo cáo lưu chuyển tiền tệ; d) Bản thuyết minh báo cáo tài chính. Như vậy, BCTC phản ánh một cách đầy đủ và chính xác tình hình tài chính cũng như kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp dù là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân hay bất cứ loại hình doanh nghiệp nào. u n 4 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Những thông tin này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của người sử dụng đó là các cơ quan nhà nước cơ liên quan, các nhà đầu tư… Do vậy, lập và trình bày BCTC một cách trung thực, hợp lý là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp 1.1.1.2 Doanh thu Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 - Doanh thu và thu nhập khác thì: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Thuật ngữ Doanh thu được sử dụng chỉ bao gồm tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu (Ví dụ: Đại lý thu hộ tiền bán hàng cho đơn vị gửu đại lý, thì doanh thu của người nhận đại lý chỉ là tiền hoa hồng đại lý được hưởng và hạch toán vào tài khoản 511 của bên đại lý). Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp nhưng không phải là doanh thu. 1.1.1.3. Phân loại doanh thu Căn cứ theo lĩnh vực hoạt động, doanh thu trong doanh nghiệp bao gồm: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu nội bộ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền đã thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và các nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản ph m, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài (nếu có). - Doanh thu nội bộ: là toàn bộ số tiền đã thu được hoặc sẽ thu được do bán hàng hóa, sản ph m, cung cấp dịch vụ tiêu dùng nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một doanh nghiệp. - Doanh thu hoạt động tài chính: bao gồm các khoản tiền lãi từ hoạt động cho vay, lãi tiền gửi, lãi bán hàng trả chậm, trả góp; cổ tức và lợi nhuận được chia; thu nhập từ hoạt động đầu tư mua bán chứng khoán ngắn hạn và dài hạn; chênh lệch do bán ngoại tệ, khoản lãi chênh lệch tỷ giá ngoại tệ; chênh lệch lãi chuyển nhượng vốn và các khoản thu nhập từ các hoạt động tài chính khác. u n 5 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang - Thu nhập khác: là các khoản thu từ hoạt động xảy ra không thường xuyên như nhượng bán, thanh lý tài sản cố định, tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng, nhận quà tặng, quà biếu… 1.1.1.4 Xác định doanh thu: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” việc xác định doanh thu phải tuân theo các quy định sau: - Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Doanh thu được xác định bằng giá trị hợplý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại. - Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không được nhận ngay thì doanh thu được xét bằng các quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được theo tỉ lệ lãi suất hiện hành, giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giá trị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai. - Khi hàng hoá hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy các thứ tương đương về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu và không được ghi nhận là doanh thu. - Doanh thu và chi phí liên quan đến cùng một giao dịch phải được ghi nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp và phải theo năm tài chính. - Doanh thu (kể cả doanh thu nội bộ) phải được theo dõi riêng biệt theo từng loại doanh thu nhằm phục vụ cho việc xác định đầy đủ chính xác kết quả kinh doanh theo yêu cầu quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh và lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Nếu trong kỳ kế toán phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại thì được hạch toán riêng biệt. Các khoản giảm trừ doanh thu được trừ vào doanh thu ghi nhận ban đầu để xác định doanh thu thuần làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh của kỳ kế toán . 1.1.1.5 Điều kiện ghi nhận doanh thu: a/ Doanh thu bán hàng: Theo chuẩn mực KTVN số 14 thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện sau: u n 6 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quỳên sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh thu đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. b/ Doanh thu từ các dịch vụ:Kết quả của giao dịch các dịch vụ được xác định khi thỏa mãn 4 điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch các dịch vụ đó. - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán. - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch các dịch vụ đó. Trường hợp giao dịch về các dịch vụ thực hiện trong kỳ kế toán thì việc xác định doanh thu của dịch vụ trong từng thời kỳ được thực hiện theo phương pháp tỉ lệ hoàn thành, theo phương pháp này, doanh thu được ghi nhận trong kỳ kế toán được xét theo tỉ lệ phần công việc đã hoàn thành. Như vậy khi hạch toán ghi nhận doanh thu phải xác định xem doanh thu từ nghiệp vụ bán hàng đó có thoả mãn những quy định về xác định và điều kiện ghi nhận doanh thu hay không. Chỉ khi những quy định và những điều kiện ghi nhận doanh thu được thoả mãn thì doanh thu mới được ghi nhận 1.1.2 Các yêu cầu đối với kiểm toán doanh thu trong BCTC 1.1.2.1 Mục tiêu kiểm toán doanh thu Chuẩn mực kiểm toán Việt nam số 200 “Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán CTC” , đoạn 11 xác định: “Mục tiêu của kiểm toán BCTC là giúp cho KTV và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận rằng BCTC có được lập trên cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận ) ,có tuân thủ pháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu hay không ?” u n 7 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Mục tiêu kiểm toán tài chính còn giúp cho đơn vị kiểm toán thấy được những tồn tại , sai sót để khắc phục nhằm nâng cao chất lượng thông tin của đơn vị. Đối với khoản mục doanh thu trên BCTC ,mục tiêu kiểm toán thường được hướng tới được thể hiện qua bảng dưới đây: Bảng 1.1: Các mục tiêu kiểm toán doanh thu Mục tiêu kiểm toán chung Mục tiêu kiểm toán doanh thu Mục tiêu hợp lý chung Doanh thu bán hàng đã ghi sổ là có căn cứ hợp lý Tính hiện hữu Doanh thu được ghi nhận thực tế đã phát sinh Tính trọn vẹn Doanh thu bán hàng được ghi sổ đầy đủ Quyền và nghĩa vụ Hàng hóa tiêu thụ thuộc quyền sở hữu của đơn vị Chính xác số học Các nghiệp vụ bán hàng được ghi vào sổ tổng hợp chi tiết thích hợp, tính tóan và cộng dồn chính xác. Phân loại và trình bày Doanh thu bán hàng được phân loại đúng đắn Định giá Doanh thu bán hàng được định giá đúng đắn Kịp thời Doanh thu bán hàng được ghi sổ đúng kỳ Mục tiêu hợp lý chung bao hàm việc xem xét, đánh giá tổng số tìên ghi trên khoản mục doanh thu trên cơ sở cam kết chung về trách nhiệm của nhà quản lý và thông tin thu được qua khảo sát thực tế ở khách thể kiểm toán trong quan hệ với việc lựa chọn các mục tiêu chung khác. Nếu KTV không nhận thấy mục tiêu hợp lý chung đã đạt được thì tất yếu phải dùng đến các mục tiêu chung khác bao gồm: Mục tiêu hiện hữu: Doanh thu được ghi nhận là thực sự đã phát sinh và đã hoàn thành tương ứng với số tiền mà khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Hàng hóa được chấp nhận vận chuyển bán cho khách hàng là có thật, không tồn tại các khoản doanh thu ghi nhận mà khách hàng không tồn tại hoặc có tồn tại nhưng chưa chấp nhận mua hàng. Mục tiêu trọn vẹn: Mọi nghiệp vụ bán hàng và ghi nhận doanh thu đều đã được ghi sổ, doanh nghiệp không bỏ ngoài sổ bất kỳ một khoản doanh thu nào khi nó đã thỏa mãn các tiêu chuẩn để ghi nhận doanh thu. Mục tiêu quyền và nghĩa vụ: Hàng hóa đã bán thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp không phải là hàng hóa ký gửi đại lý, tài sản nhận hộ, giữ hộ. Đồng thời u n 8 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang doanh thu ghi nhận cũng phải thuộc sở hữu của doanh nghiệp tương ứng với trách nhiệm vật chất mà doanh nghiệp phải thực hiện với khách hàng. Mục tiêu chính xác số học: Các nghiệp ghi vào sổ tổng hợp, chi tiết thích hợp và khớp đúng số tổng hợp .Doanh thu, giảm giá, chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại đều được tính toán chính xác dựa trên số lượng và đơn giá cụ thể của từng nghiệp vụ bán hàng. Mục tiêu phân loại và trình bày: Các nghiệp vụ bán hàng được phân loại thích hợp, sử dụng các TK chi tiết để hạch toán doanh thu, phân loại đúng doanh thu tiêu thụ ra bên ngoài và doanh thu nội bộ, giữa giảm giá và chiết khấu thương mại. Các mục tiêu trong kiểm toán khoản mục doanh thu phải được cụ thể hóa theo công việc tương ứng với mỗi mục tiêu của kiểm toán nội bộ nói riêng và hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung. 1.1.2.2 Gian lận và sai sót a) Gian lận Theo VSA 240 “Gian lận và sai sót” ban hành theo quyết định số 143/2001/QĐ- TC ngày 21 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính định nghĩa: Gian lận là những hành vi cố ý làm sai lệch thông tin kinh tế, tài chính do một hay nhiều người trong Hội đồng quản trị, an Giám đốc, các nhân viên hoặc bên thứ ba thực hiện, làm ảnh hưởng đến BCTC. Gian lận có thể biểu hiện dưới các dạng như: - Xuyên tạc, làm giả chứng từ, tài liệu liên quan đến BCTC; - Sửa đổi chứng từ, tài liệu kế toán làm sai lệch BCTC; - Biển thủ tài sản; - Che dấu hoặc cố ý bỏ sót các thông tin, tài liệu hoặc nghiệp vụ kinh tế làm sai lệch BCTC; - Ghi chép các nghiệp vụ kinh tế không đúng sự thật; - Cố ý áp dụng sai các chuẩn mực, nguyên tắc, phương pháp và chế độ kế toán, chính sách tài chính; - Cố ý tính toán sai về số học. b) Sai sót: Sai sót là những lỗi không cố ý có ảnh hưởng đến CTC, như: u n 9 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang - Lỗi tính toán về mặt số học hoặc ghi chép sai; - Bỏ sót hoặc hiểu sai, làm sai các khoản mục, các nghiệp vụ kinh tế; - Áp dụng sai các chuẩn mực, nguyên tắc, phương pháp và chế độ kế toán, chính sách tài chính nhưng không cố ý. Như vậy, gian lận và sai sót đều là sai phạm. Tuy nhiên về mặt bản chất, gian lận và sai sót có nhiều điểm khác nhau. Gian lận là hành vi cố ý lừa dối, giấu diếm, xuyên tạc sự thật với mục đích tư lợi. Còn sai sót là lỗi không cố ý, thường được hiểu là sự nhầm lẫn, bỏ sót hoặc do yếu kém về năng lực nên gây ra sai phạm. Gian lận và sai sót đều làm lệch lạc thông tin, phản ánh sai thực tế tình hình tài chính của doanh nghiệp. Xét về tính trọng yếu của sai phạm, hành vi gian lận luôn luôn được coi là nghiêm trọng, còn đối với sai sót thì phải tùy thuộc vào quy mô và tính chất của sai phạm. 1.1.2.3 Trọng yếu và rủi ro a) Trọng yếu Trọng yếu là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của một thông tin (một số liệu kế toán trong CTC. Thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu tính chính xác của thông tin đó sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử dụng BCTC. Mức trọng yếu tùy thuộc vào tầm quan trọng và tính chất của thông tin hay của sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Mức trọng yếu là một ngưỡng, một điểm chia cắt chứ không phải là nội dung của thông tin cần phải có. Tính trọng yếu của thông tin phải xem xét cả trên phương diện định lượng và định tính. Trọng yếu là khái niệm về độ lớn hay là bản chất của gian lận (kể các bỏ sót các thông tin tài chính kế toán) hoặc đơn lẻ hoặc từng nhóm mà trong một bối cảnh cụ thể nếu dựa vào các thông tin đó để xét đoán thì sẽ đưa ra các kết luận sai lầm. Trọng yếu khi xét đoán là đứng trên quan điểm của người sử dụng thông tin. b) Rủi ro kiểm toán (Audit Risk – AR) Rủi ro kiểm toán (AR) là rủi ro do kiểm toán viên và công ty kiểm toán đưa ra ý kiến nhận xét không thích hợp khi CTC đã được kiểm toán còn có những sai sót trọng yếu. (Theo VSA 400 “Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ” . u n 10 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Rủi ro kiểm toán bao gồm ba bộ phận: rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện. - Rủi ro tiềm tàng (Inherent Risk – IR) Rủi ro tiềm tàng (IR) là rủi ro tiềm ẩn, vốn có do khả năng từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong BCTC chứa đựng sai sót trọng yếu khi tính riêng rẽ hay tính gộp, mặc dù có hay không có HTKSN . (Theo VSA 400 “Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ” . Mức độ IR phụ thuộc vào đặc điểm tình hình kinh doanh của khách thể kiểm toán, loại hình kinh doanh và cả năng lực của nhân viên của khách thể kiểm toán. KTV không tạo ra và cũng không kiểm soát IR mà chỉ có thể đánh giá chúng. - Rủi ro kiểm soát (Control Risk – CR) Rủi ro kiểm soát (CR) là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong BCTC khi tính riêng rẽ hay tính gộp mà hệ thống kế toán và HTKSN không ngăn ngừa hết hoặc không phát hiện và sửa chữa kịp thời. (Theo VSA 400 “Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ” . Rủi ro kiểm soát tồn tại do những hạn chế có hữu của HTKSNB. Khi kiểm toán, KTV chỉ có thể đánh giá hệ thống kiểm soát của đơn vị được kiểm toán, trên cơ sở kết quả đánh giá HTKSN , KTV ước tính rủi ro kiểm soát. - Rủi ro phát hiện (Detection Risk – DR) Rủi ro phát hiện là rủi ro xảy ra các sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng khoản mục trong BCTC khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp mà trong quá trình kiểm toán, KTV và công ty kiểm toán không phát hiện được. (Theo VSA 400 “Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ” . Ngược lại với rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát, KTV và công ty kiểm toán phải có trách nhiệm thực hiện các thủ tục thu thập các bằng chứng kiểm toán nhằm quản lý và kiểm soát đối với rủi ro phát hiện. Rủi ro phát hiện liên quan đến trách nhiệm của KTV và công ty kiểm toán. Rủi ro phát hiện phụ thuộc vào việc lập và thực hiện kế hoạch kiểm toán và năng lực nghề nghiệp của KTV. Mối quan hệ giữa các loại rủi ro: quan hệ giữa các loại rủi ro được thể hiện qua mô hình: AR = IR x CR x DR u n 11 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang Với mô hình này, KTV có thể sử dụng để điều chỉnh rủi ro phát hiện dựa trên các loại rủi ro khác đã được đánh giá nhằm đạt được rủi ro kiểm toán (AR) ở mức thấp như mong muốn. 1.1.2.4 Phươn pháp kiểm toán Phương pháp kiểm toán là các biện pháp, cách thức, thủ pháp được sử dụng trong công tác kiểm toán nhằm thực hiện mục đích kiểm toán đã đề ra. (Giáo trình Kiểm toán căn bản – Đại học Thương Mại). Phương pháp kiểm toán bao gồm hai loại: phương pháp kiểm toán cơ bản và phương pháp kiểm toán tuân thủ. - Phương pháp kiểm toán cơ bản: là phương pháp được thiết kế, sử dụng nhằm mục đích thu thập các bằng chứng về sự hoàn chỉnh, chính xác và hiệu lực của các dữ liệu do hệ thống kế toán xử lý. Đặc trưng của phương pháp này là mọi kiểm nghiệm của KTV đều dựa vào số liệu do hệ thống kế toán cung cấp. Do vậy phương pháp kiểm toán cơ bản còn được gọi là các bước kiểm nghiệm dựa vào số liệu. - Phương pháp kiểm toán tuân thủ: là những nhiệm vụ kiểm toán được thiết lập để thu thập các bằng chứng nhằm đảm bảo hợp lý rằng HTKSN mà KTV định dựa vào để kiểm toán là HTKSNB có hiệu lực. Đặc trưng của phương pháp này là cá thử nghiệm và kiểm tra đều dựa vào quy chế kiểm soát trong HTKSNB của doanh nghiệp. 1.1.2.5 Các s i sót thường gặp khi kiểm toán doanh thu a) Doanh thu phản ánh trên sổ sách ,báo cáo kế toán cao hơn doanh thu thực tế Trường hợp này được biểu hiện cụ thể là doanh nghiệp đã hạch toán vào doanh thu những khoản thu chưa đủ các yếu tố xác định là doanh thu như quy định hoặc số doanh thu đã phản ánh trên sổ sách báo cáo kế toán cao hơn so với doanh thu trên các chứng từ kế toán .Chẳng hạn - Người mua đã ứng trước nhưng doanh nghiệp chưa xuất hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho người mua . - Người mua đã ứng tiền, doanh nghiệp đã xuất hàng hoặc cung cấp dịch vụ nhưng các thủ tục mua bán, cung cấp dịch vụ nhưng chưa hoàn thành và người mua chưa chấp nhận thanh toán. u n 12 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang - Số liệu đã tính toán và ghi sổ sai làm tăng doanh thu so với số liệu phản ánh trên chứng từ kế toán b) Doanh thu phản ánh trên sổ sách kế toán , báo cáo kế toán thấp hơn so với doanh thu thực tế Trường hợp này được biểu hiện cụ thể là doanh nghiệp chưa hạch toán vào doanh thu hết các khoản thu đã đủ điều kiện để xác định là doanh thu như quy định hoặc số doanh thu đã phản ánh trên sổ sách , báo cáo kế toán thấp hơn so với doanh thu trên các chứng từ kế toán, chẳng han: Doanh nghiệp đã làm thủ tục bán hàng và cung cấp dịch vụ cho khách hàng , khách hàng đã trả tiền hoặc đã thực hiện các thủ tục chấp nhận thanh toán nhưng đơn vị chưa hạch toán hoặc đã hạch toán nhầm vào các tài khoản khác - Các khoản thu hoạt động tài chính đã thu được nhưng đơn vị chưa hạch toán hoặc đã hạch toán nhầm vào các tài khoản khác. - Số liệu đã tính toán và ghi sổ sai làm giảm doanh thu so với số liệu phản ánh trên chứng từ kế toán. 1.1.2.6 Các yêu cầu đối với kiểm toán doanh thu. Việc kiểm toán doanh thu phải đạt được những yêu cầu sau: - Thu nhập bằng chứng chứng minh việc hoạch toán doanh thu và hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp đã đảm bảo cho việc hạch toán doanh thu là trung thực, hợp lý và đúng quy định của Nhà nước. - Thu thập đủ bằng chứng chứng minh mọi nghiệp vụ phát sinh về doanh thu đã hạch toán phản ánh đầy đủ trong sổ kế toán - Thu thập đủ bằng chứng chứng minh mọi nghiệp vụ phát sinh về doanh thu đã hạch toán và được phân loại chính xác, đã được tính toán đúng đắn và có thực. 1.1.3. Các cơ sở dẫn liệu cần đáp ứn khi kiểm toán do nh thu - Hiện hữu: các khoản doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được phản ánh trên BCTC phải tồn tại thực tế tại thời điểm lập báo cáo. Doanh thu được ghi nhận thực sự đã phát sinh và hoàn thành tương ứng với số tiền khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Hàng hóa được chấp nhận vận chuyển bán cho khách hàng là có thật, không tồn tại các khoản doanh thu đã ghi nhận nhưng không tồn tại trong thực tế hoặc tồn tại nhưng khách hàng chưa chấp nhận mua hàng. u n 13 LỚP K45D8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Phú Giang - Quyền và nghĩa vụ: hàng hóa đã bán thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp không phải là hàng hóa ký gửi đại lý, tài sản nhận hộ, giữ hộ. - Phát sinh: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận trên sổ sách kế toán, phản ánh trên BCTC là thực tế phát sinh và được phê chuẩn đầy đủ. - Đầy đủ: mọi nghiệp vụ bán hàng, cung cấp dịch vụ và ghi nhận doanh thu phát sinh trong kỳ đều được phản ánh, theo dõi đầy đủ trên sổ sách kế toán, không bỏ sót bất kỳ khoản doanh thu nào khi đã thỏa mãn các tiêu chuẩn ghi nhận doanh thu. - Đánh giá: các khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được hạch toán trên sổ sách đều được xác định theo đúng nguyên tắc và chế độ kế toán hiện hành, được tính toán đúng đắn, không có sai sót. - Chính xác: doanh thu phải được ghi nhận đúng kỳ theo nguyên tắc cơ sở dồn tích, phân loại theo đúng khoản mục, chính xác về mặt số học. - Trình bày và công bố: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kỳ đã được tính toán, tổng hợp đầy đủ, chính xác và trình bày trên BCTC phù hợp với quy định, nhất quán với số liệu trên sổ sách kế toán. 1.2 Nội dun n hi n cứu kiểm toán do nh thu tron kiểm toán BC C tại các côn ty kiểm toán độc lập 1.2.1 Quy trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC theo chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việt Nam (VSA) 1.2.1.1 Các chuẩn mực kế toán li n qu n đến do nh thu. Trong hệ thống 26 chuẩn mực kế toán có một số chuẩn mực liên quan đến doanh thu như sau: Chuẩn mực chung (VAS 01): - Nguyên tắc phù hợp: Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải phù hợp với nhau. Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. Chi phí tương ứng với doanh thu gồm chi phí của kỳ tạo ra doanh thu và chi phí của các kỳ trước hoặc chi phí phải trả nhưng liên quan đến doanh thu của kỳ đó. - doanh thu và thu nhập khác: Doanh thu phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và thường bao gồm: Doanh thu u n 14 LỚP K45D8
- Xem thêm -