Hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu - công cụ dụng cụ tại công ty cổ phần xây dựng số 4 thăng long

  • Số trang: 97 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 22 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu X©y dùng c¬ b¶n (XDCB) lµ mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt ®éc lËp, cã chøc n¨ng t¸i s¶n xuÊt tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) cho tÊt c¶ c¸c ngµnh trong nÒn kinh tÕ quèc d©n (KTQD), nã t¹o nªn c¬ së vËt chÊt cho x· héi, t¨ng tiÒm lùc kinh tÕ vµ quèc phßng cña ®Êt n-íc. V× vËy mét bé phËn lín cña thu nhËp quèc d©n nãi chung vµ tÝch luü nãi riªng cïng víi vèn ®Çu t- tõ n-íc ngoµi ®-îc sö dông trong lÜnh vùc ®Çu t­ XDCB. Bªn c¹nh ®ã ®Çu t­ XDCB lu«n l¯ mét “lç hæng” lín l¯m thÊt tho¸t nguån vèn ®Çu t­ cña Nh¯ n-íc. V× vËy, qu¶n lý vèn ®Çu t- XDCB ®ang lµ mét vÊn ®Ò cÊp b¸ch nhÊt trong giai ®o¹n hiÖn nay. Tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n, mét bé phËn cÊu thµnh quan träng cña hÖ thèng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ, tµi chÝnh cã vai trß tÝch cùc trong viÖc qu¶n lý, ®iÒu hµnh vµ kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. Quy m« s¶n xuÊt x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn th× yªu cÇu vµ ph¹m vi c«ng t¸c kÕ to¸n ngµy cµng më réng, vai trß vµ vÞ trÝ cña c«ng t¸c kinh tÕ ngµy cµng cao. Víi sù ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, cña nÒn kinh tÕ më ®· buéc c¸c doanh nghiÖp mµ ®Æc biÖt lµ c¸c doanh nghiÖp XDCB ph¶i t×m ra con ®-êng ®óng ®¾n vµ ph-¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh (SXKD) tèi -u ®Ó cã thÓ ®øng v÷ng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, dµnh lîi nhuËn tèi ®a, c¬ chÕ h¹ch to¸n ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp XBCB ph¶i trang tr¶i ®-îc c¸c chi phÝ bá ra vµ cã l·i. MÆt kh¸c, c¸c c«ng tr×nh XDCB hiÖn nay ®ang tæ chøc theo ph-¬ng thøc ®Êu thÇu. Do vËy, gi¸ trÞ dù to¸n ®-îc tÝnh to¸n mét c¸ch chÝnh x¸c vµ s¸t xao. §iÒu nµy kh«ng cho phÐp c¸c doanh nghiÖp XDCB cã thÓ sö dông l·ng phÝ vèn ®Çu t-. §¸p øng c¸c yªu cÇu trªn, c¸c doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ph¶i tÝnh to¸n ®-îc c¸c chi phÝ s¶n xuÊt bá ra mét c¸ch chÝnh x¸c, ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi. H¹ch to¸n chÝnh x¸c chi phÝ lµ c¬ së ®Ó tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ gi¸ thµnh. Tõ ®ã gióp cho doanh nghiÖp t×m mäi c¸ch h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt tíi møc tèi ®a, h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm – biÖn ph¸p tèt nhÊt ®Ó t¨ng lîi nhuËn. Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vËt chÊt, kho¶n môc chi phÝ nguyªn vËt liÖu (NVL) chiÕm mét tû träng lín trong toµn bé chi phÝ cña doanh nghiÖp, chØ cÇn mét biÕn ®éng nhá vÒ chi phÝ NVL còng lµm ¶nh h-ëng ®¸ng kÓ ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm, ¶nh h-ëng ®Õn thu nhËp cña doanh nghiÖp. V× vËy, bªn c¹nh vÊn ®Ò träng t©m lµ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh, th× tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n NVL còng lµ mét vÊn ®Ò ®¸ng ®-îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay. 1 ë C«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 4 Th¨ng Long víi ®Æc ®iÓm l-îng NVL sö dông vµo c¸c c«ng tr×nh l¹i kh¸ lín th× vÊn ®Ò tiÕt kiÖm triÖt ®Ó cã thÓ coi lµ biÖn ph¸p h÷u hiÖu nhÊt ®Ó gi¶m gi¸ thµnh, t¨ng lîi nhuËn cho C«ng ty. V× vËy ®iÒu tÊt yÕu lµ C«ng ty ph¶i quan t©m ®Õn kh©u h¹ch to¸n chi phÝ NVL. Trong thêi gian thùc tËp, nhËn ®-îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña l·nh ®¹o C«ng ty, ®Æc biÖt lµ c¸c ®ång chÝ trong phßng kÕ to¸n C«ng ty, em ®· ®-îc lµm quen vµ t×m hiÓu c«ng t¸c thùc tÕ t¹i C«ng ty. Em nhËn thÊy kÕ to¸n vËt liÖu trong C«ng ty gi÷ vai trß ®Æc biÖt quan träng vµ cã nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ®-îc quan t©m. V× vËy em ®· ®i s©u t×m hiÓu vÒ phÇn thùc hµnh kÕ to¸n vËt liÖu vµ c«ng cô dông cô trong ph¹m vi b¯i viÕt n¯y, em xin tr×nh b¯y ®Ò t¯i: “Hoµn thiÖn kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô t¹i C«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 4 Th¨ng Long”. KÕt cÊu ®Ò tµi gåm 3 phÇn lín sau: PhÇn I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô trong c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p. PhÇn II: Thùc tr¹ng kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô ë C«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 4 Th¨ng Long. PhÇn III: NhËn xÐt vÒ kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô t¹i c«ng ty cæ phÇn x©y dùng sè 4 Th¨ng long vµ mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô t¹i C«ng ty. 2 PhÇn thø I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô trong c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p 1.1. kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô trong doanh nghiÖp x©y l¾p. 1.1.1. VÞ trÝ cña vËt liÖu- c«ng cô, dông cô ®èi víi qu¸ tr×nh x©y l¾p. Nguyªn vËt liÖu lµ mét bé phËn träng yÕu cña t- liÖu s¶n xuÊt, nguyªn vËt liÖu lµ ®èi t-îng cña lao ®éng ®· qua sù t¸c ®éng cña con ng-êi. Trong ®ã vËt liÖu lµ nh÷ng nguyªn liÖu ®· tr¶i qua chÕ biÕn. VËt liÖu ®-îc chia thµnh vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô vµ nguyªn liÖu gäi t¾t lµ nguyªn vËt liÖu. ViÖc ph©n chia nguyªn liÖu thµnh vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô kh«ng ph¶i dùa vµo ®Æc tÝnh vËt lý, ho¸ häc hoÆc khèi l-îng tiªu hao mµ lµ sù tham gia cña chóng vµo cÊu thµnh s¶n phÈm. Kh¸c víi vËt liÖu, c«ng cô dông cô lµ nh÷ng t- liÖu lao ®éng kh«ng cã ®ñ tiªu chuÈn quy ®Þnh vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông cña tµi s¶n cè ®Þnh. Trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y dùng c«ng tr×nh, chi phÝ s¶n xuÊt cho ngµnh x©y l¾p g¾n liÒn víi viÖc sö dông nguyªn nhiªn vËt liÖu, m¸y mãc vµ thiÕt bÞ thi c«ng vµ trong qu¸ tr×nh ®ã vËt liÖu lµ mét trong ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh lªn s¶n phÈm c«ng tr×nh. Trong qu¸ tr×nh tham gia vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vËt liÖu bÞ tiªu hao toµn bé vµ chuyÓn gi¸ trÞ mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Trong doanh nghiÖp x©y l¾p chi phÝ vÒ vËt liÖu th-êng chiÕm tû träng lín tõ 65%- 70% trong tæng gÝa trÞ c«ng tr×nh. Do vËy viÖc cung cÊp nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô kÞp thêi hay kh«ng cã ¶nh h-ëng to lín ®Õn viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch s¶n xuÊt (tiÕn ®é thi c«ng x©y dùng) cña doanh nghiÖp, viÖc cung cÊp nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô cßn cÇn quan t©m ®Õn chÊt l-îng, chÊt l-îng c¸c c«ng tr×nh phô thuéc trùc tiÕp vµo chÊt l-îng cña vËt liÖu mµ chÊt l-îng c«ng tr×nh lµ mét ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó doanh nghiÖp cã uy tÝn vµ tån t¹i trªn thÞ tr-êng. Trong c¬ chÕ thÞ tr-êng hiÖn nay viÖc cung cÊp vËt liÖu cßn cÇn ®¶m b¶o gi¸ c¶ hîp lý t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶. Bªn c¹nh ®ã, c«ng cô dông cô tham gia vµo nhiÒu chu kú s¶n xuÊt kinh doanh mµ vÉn gi÷ nguyªn ®-îc h×nh th¸i vËt chÊt ban ®Çu, gi¸ trÞ th× dÞch chuyÓn mét 3 lÇn hoÆc dÞch chuyÓn dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Song do gi¸ trÞ nhá, thêi gian sö dông ng¾n nªn cã thÓ ®-îc mua s¾m, dù tr÷ b»ng nguån vèn l-u ®éng cña doanh nghiÖp nh- ®èi víi nguyªn vËt liÖu. Nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô cã vÞ trÝ hÕt søc quan träng ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, nÕu thiÕu nguyªn vËt liÖu c«ng cô dông cô th× kh«ng thÓ tiÕn hµnh ®-îc c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt nãi chung vµ qóa tr×nh thi c«ng x©y l¾p nãi riªng. Trong qóa tr×nh thi c«ng x©y dùng c«ng tr×nh, th«ng qua c«ng t¸c kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu c«ng cô, dông cô tõ ®ã cã thÓ ®¸nh gi¸ nh÷ng kho¶n chi phÝ ch-a hîp lý, l·ng phÝ hay tiÕt kiÖm. Bëi vËy cÇn tËp trung qu¶n lý chÆt chÏ vËt liÖu, c«ng cô dông cô ë tÊt c¶ c¸c kh©u: thu mua, b¶o qu¶n, dù tr÷ vµ sö dông vËt liÖu, c«ng cô dông cô nh»m h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm trong chõng mùc nhÊt ®Þnh, gi¶m møc tiªu hao vËt liÖu, c«ng cô dông cô trong s¶n xuÊt cßn lµ c¬ së ®Ó t¨ng thªm s¶n phÈm cho x· héi. Cã thÓ nãi r»ng vËt liÖu c«ng cô dông cô gi÷ vÞ trÝ quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®-îc trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p. 1.1.2. §Æc ®iÓm, yªu cÇu qu¶n lý nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô trong doanh nghiÖp x©y l¾p. X©y dùng c¬ b¶n lµ mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt mang tÝnh chÊt c«ng nghiÖp, s¶n phÈm cña ngµnh x©y dùng lµ nh÷ng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cã quy m« lín, kÕt cÊu phøc t¹p vµ th-êng cè ®Þnh ë n¬i s¶n xuÊt (thi c«ng) cßn c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c ®Òu ph¶i di chuyÓn theo ®Þa ®iÓm x©y dùng. Tõ ®Æc ®iÓm riªng cña ngµnh x©y dùng lµm cho c«ng t¸c qu¶n lý, sö dông vËt liÖu, c«ng cô dông cô phøc t¹p v× chÞu ¶nh h-ëng lín cña m«i tr-êng bªn ngoµi nªn cÇn x©y dùng ®Þnh møc cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn thi c«ng thùc tÕ. Qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô dông cô lµ yÕu tè kh¸ch quan cña mäi nÒn s¶n xuÊt x· héi. Tuy nhiªn do tr×nh ®é s¶n xuÊt kh¸c nhau nªn ph¹m vi møc ®é vµ ph-¬ng ph¸p qu¶n lý còng kh¸c nhau. HiÖn nay nÒn s¶n xuÊt ngµy cµng më réng vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së tho¶ m·n kh«ng ngõng nhu cÇu vËt chÊt vµ v¨n hãa cña mäi tÇng líp trong x· héi. ViÖc sö dông vËt liÖu c«ng cô dông cô mét c¸ch hîp lý, cã kÕ ho¹ch ngµy cµng ®-îc coi träng. C«ng t¸c qu¶n lý vËt liÖu c«ng cô dông cô lµ nhiÖm vô cña tÊt c¶ mäi ng-êi nh»m t¨ng hiÖu qu¶ kinh tÕ cao mµ hao phÝ l¹i thÊp nhÊt. C«ng 4 viÖc h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô dông cô ¶nh h-ëng vµ quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc h¹ch to¸n gi¸ thµnh, cho nªn ®Ó ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña viÖc h¹ch to¸n gi¸ thµnh th× tr-íc hÕt còng ph¶i h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô dông cô chÝnh x¸c. §Ó lµm tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n vËt liÖu, c«ng cô dông cô trªn ®ßi hái chóng ta ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ ë mäi kh©u tõ thu mua, b¶o qu¶n tíi kh©u dù tr÷ vµ sö dông. Trong kh©u thu mua vËt liÖu, c«ng cô dông cô ph¶i ®-îc qu¶n lý vÒ khèi l-îng, quy c¸ch, chñng lo¹i, gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua, thùc hiÖn kÕ ho¹ch mua theo ®óng tiÕn ®é, thêi gian phï hîp víi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Bé phËn kÕ to¸n - tµi chÝnh cÇn cã quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n ngay tõ ®Çu trong viÖc lùa chän nguån vËt t-, ®Þa ®iÓm giao hµng, thêi h¹n cung cÊp, ph-¬ng tiÖn vËn chuyÓn vµ nhÊt lµ vÒ gi¸ mua, c-íc phÝ vËn chuyÓn, bèc dì… cÇn ph¶i dù to¸n nh÷ng biÕn ®éng vÒ cung cÇu vµ gi¸ c¶ vËt t- trªn thÞ tr-êng ®Ó ®Ò ra biÖn ph¸p thÝch øng. §ång thêi th«ng qua thanh to¸n kÕ to¸n vËt liÖu cÇn kiÓm tra l¹i gi¸ mua vËt liÖu, c«ng cô dông cô, c¸c chi phÝ vËn chuyÓn vµ t×nh h×nh thùc hiÖn hîp ®ång cña ng-êi b¸n vËt t-, ng-êi vËn chuyÓn. ViÖc tæ chøc tæ kho tµng, bÕn b·i thùc hiÖn ®óng chÕ ®é b¶o qu¶n ®èi víi tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô tr¸nh h- háng, mÊt m¸t, hao hôt, ®¶m b¶o an toµn còng lµ mét trong c¸c yªu cÇu qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô dông cô. Trong kh©u dù tr÷ ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh ®-îc møc dù tr÷ tèi ®a, tèi thiÓu ®Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p ®-îc b×nh th-êng, kh«ng bÞ ngõng trÖ, gi¸n ®o¹n do viÖc cung øng vËt t- kh«ng kÞp thêi hoÆc g©y ø ®éng vèn do dù tr÷ qu¸ nhiÒu. Sö dông hîp lý, tiÕt kiÖm trªn c¬ së ®Þnh møc tiªu hao vµ dù to¸n chi phÝ cã ý nghÜa quan träng trong viÖc h¹ thÊp chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm nh»m t¨ng lîi nhuËn, t¨ng tÝch luü cho doanh nghiÖp . Do vËy trong kh©u sö dông cÇn ph¶i tæ chøc tèt viÖc ghi chÐp, ph¶n ¸nh t×nh h×nh xuÊt vËt liÖu, c«ng cô dông cô ®óng trong s¶n xuÊt kinh doanh. §Þnh kú tiÕn hµnh viÖc ph©n tÝch t×nh h×nh sö dông vËt liÖu, c«ng cô dông cô còng lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ vËt liÖu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm nh»m t×m ra nguyªn nh©n dÉn ®Õn t¨ng hoÆc gi¶m chi phÝ vËt liÖu cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm, khuyÕn khÝch viÖc ph¸t huy s¸ng kiÕn c¶i tiÕn, sö dông tiÕt kiÖm vËt liÖu, c«ng cô dông cô, tËn dông phÕ liÖu… Tãm l¹i, qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô dông cô tõ kh©u thu mua, b¶o qu¶n, dù tr÷, sö dông vËt liÖu lµ mét trong nh÷ng néi dung quan träng cña c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp lu«n ®-îc c¸c nhµ qu¶n lý quan t©m. 5 1.1.3. NhiÖm vô kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô ë c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p: KÕ to¸n lµ c«ng cô phôc vô viÖc qu¶n lý kinh tÕ v× thÕ ®Ó ®¸p øng mét c¸ch khoa häc, hîp lý xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô, tõ yªu cÇu qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô dông cô, tõ chøc n¨ng cña kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô dông cô trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cÇn thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô sau: + Tæ chøc ghi chÐp, ph¶n ¸nh tæng hîp sè liÖu vÒ t×nh h×nh thu mua, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n, t×nh h×nh nhËp, xuÊt vµ tån kho vËt liÖu. TÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ vËt liÖu ®· thu mua vµ nhËp kho, kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch thu mua vËt liÖu t- vÒ c¸c mÆt: sè l-îng, chñng lo¹i, gi¸ c¶, thêi h¹n nh»m ®¶m b¶o cung cÊp kÞp thêi, ®Çy ®ñ, ®óng chñng lo¹i cho qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p. + ¸p dông ®óng ®¾n c¸c ph-¬ng ph¸p vÒ kü thuËt h¹ch to¸n vËt liÖu, h-íng dÉn, kiÓm tra c¸c bé phËn, ®¬n vÞ trong doanh nghiÖp thùc hiÖn ®Çy ®ñ chÕ ®é h¹ch to¸n ban ®Çu vÒ vËt liÖu (lËp chøng tõ, lu©n chuyÓn chøng tõ) më chÕ ®é ®óng ph-¬ng ph¸p quy ®Þnh nh»m ®¶m b¶o sö dông thèng nhÊt trong c«ng t¸c kÕ to¸n, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c«ng t¸c l·nh ®¹o, chØ ®¹o c«ng t¸c kÕ to¸n trong ph¹m vi ngµnh kinh tÕ vµ toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. + KiÓm tra viÖc chÊp hµnh chÕ ®é b¶o qu¶n, dù tr÷ vµ sö dông vËt t- ph¸t hiÖn ng¨n ngõa vµ ®Ò xuÊt nh÷ng biÖn ph¸p xö lý vËt t- thõa, thiÕu, ø ®äng hoÆc mÊt phÈm chÊt. TÝnh to¸n, x¸c ®Þnh chÝnh x¸c sè l-îng vµ gi¸ trÞ vËt t- thùc tÕ ®-a vµo sö dông vµ ®· tiªu hao trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. 1.2. Ph©n lo¹i vµ ®¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô: 1.2.1. Ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô: Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu - c«ng cô dông cô bao gåm rÊt nhiÒu lo¹i kh¸c nhau, ®Æc biÖt lµ trong ngµnh x©y dùng c¬ b¶n víi néi dung kinh tÕ vµ tÝnh n¨ng lý ho¸ häc kh¸c nhau. §Ó cã thÓ qu¶n lý chÆt chÏ vµ tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt tíi tõng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô phôc vô cho kÕ ho¹ch qu¶n trÞ … cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô. 6 Tr-íc hÕt ®èi víi vËt liÖu, c¨n cø vµo néi dung kinh tÕ, vai trß cña chóng trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p, c¨n cø vµo yªu cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp th× nguyªn vËt liÖu ®-îc chia thµnh c¸c lo¹i sau: + Nguyªn vËt liÖu chÝnh: Lµ ®èi t-îng lao ®éng chñ yÕu trong doanh nghiÖp x©y l¾p, lµ c¬ së vËt chÊt cÊu thµnh lªn thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. Trong ngµnh x©y dùng c¬ b¶n cßn ph¶i ph©n biÖt vËt liÖu x©y dùng, vËt kÕt cÊu vµ thiÕt bÞ x©y dùng. C¸c lo¹i v©y liÖu nµy ®Òu lµ c¬ së vËt chÊt chñ yÕu h×nh thµnh lªn s¶n phÈm cña ®¬n vÞ x©y dùng, c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh x©y dùng nh-ng chóng cã sù kh¸c nhau. VËt liÖu x©y dùng lµ s¶n phÈm cña ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn ®-îc sö dông trong ®¬n vÞ x©y dùng ®Ó t¹o lªn s¶n phÈm nh- h¹ng môc c«ng tr×nh, c«ng tr×nh x©y dùng nh- g¹ch, ngãi, xi m¨ng, s¾t, thÐp… VËt kÕt cÊu lµ nh÷ng bé phËn cña c«ng tr×nh x©y dùng mµ ®¬n vÞ x©y dùng s¶n xuÊt hoÆc mua cña ®¬n vÞ kh¸c ®Ó l¾p vµo s¶n phÈm x©y dùng cña ®¬n vÞ x©y dùng s¶n xuÊt hoÆc mua cña ®¬n vÞ kh¸c ®Ó l¾p vµo s¶n phÈm x©y dùng cña ®¬n vÞ m×nh nh- thiÕt bÞ vÖ sinh, th«ng giã, truyÒn h¬i Êm, hÖ thèng thu l«i… + VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng cÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. VËt liÖu phô chØ t¸c dông phô trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm: Lµm t¨ng chÊt l-îng vËt liÖu chÝnh vµ s¶n phÈm, phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, phôc vô thi c«ng, cho nhu cÇu c«ng nghÖ kü thuËt bao gãi s¶n phÈm. Trong ngµnh x©y dùng c¬ b¶n gåm: s¬n, dÇu, mì…phôc vô cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. + Nhiªn liÖu: VÒ thùc thÓ lµ mét lo¹i vËt liÖu phô, nh-ng cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt l-îng trong qóa tr×nh thi c«ng, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qóa tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm cã thÓ diÔn ra b×nh th-êng. Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, khÝ, r¾n nh-: x¨ng, dÇu, than cñi, h¬i ®èt dïng ®Ó phôc vô cho c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm, cho c¸c ph-¬ng tiÖn m¸y mãc, thiÕt bÞ ho¹t ®éng. + Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng lo¹i vËt t-, s¶n phÈm dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ, ph-¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô dông cô s¶n xuÊt… + ThiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Bao gåm c¶ thiÕt bÞ cÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, c«ng cô, khÝ cô vµ vËt kÕt cÊu dïng ®Ó l¾p ®Æt vµo c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n. 7 + PhÕ liÖu: Lµ c¸c lo¹i vËt liÖu lo¹i ra trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p nhgç, s¾t, thÐp vôn hoÆc phÕ liÖu thu håi trong qu¸ tr×nh thanh lý tµi s¶n cè ®Þnh. Tuú thuéc vµo yªu qu¶n lý vµ c«ng ty kÕ to¸n chi tiÕt cña tõng doanh nghiÖp mµ trong tõng lo¹i vËt liÖu nªu trªn l¹i ®-îc chia thµnh tõng nhãm, tõng thø mét c¸ch chi tiÕt h¬n b»ng c¸ch lËp sæ danh ®iÓm vËt liÖu. Trong ®ã mçi lo¹i, nhãm, thø vËt liÖu ®-îc sö dông mét ký hiÖu riªng b»ng hÖ thèng c¸c ch÷ sè thËp ph©n ®Ó thay thÕ tªn gäi, nh·n hiÖu, quy c¸ch cña vËt liÖu. Ký hiÖu ®ã ®-îc gäi lµ sæ danh ®iÓm vËt liÖu vµ ®-îc sö dông thèng nhÊt trong ph¹m vi doanh nghiÖp. - §èi víi c«ng cô dông cô trong c¸c doanh nghiÖp bao gåm c¸c lo¹i dông cô g¸ l¾p chuyªn dïng cho s¶n xuÊt, dông cô ®å nghÒ, dông cô qu¶n lý, b¶o hé lao ®éng, l¸n tr¹i t¹m thêi - ®Ó phôc vô c«ng t¸c kÕ to¸n toµn bé c«ng cô dông cô ®-îc chia thµnh: - C«ng cô dông cô - Bao b× lu©n chuyÓn - §å dïng cho thuª T-¬ng tù nh- ®èi víi vËt liÖu trong tõng lo¹i c«ng cô dông cô còng cÇn ph¶i chia thµnh tõng nhãm, thø chi tiÕt h¬n tuú theo yªu cÇu, tr×nh ®é qu¶n lý vµ c«ng t¸c kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. ViÖc ph©n lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô nh- trªn gióp cho kÕ to¸n tæ chøc c¸c tµi kho¶n cÊp 1, cÊp 2, ph¶n ¸nh t×nh h×nh hiÖn cã vµ sù biÕn ®éng cña c¸c lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô ®ã trong qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p cña doanh nghiÖp. Tõ ®ã cã biÖn ph¸p thÝch hîp trong viÖc tæ chøc qu¶n lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c lo¹i vËt, c«ng cô dông cô. 1.2.2. §¸nh gi¸ qu¸ tr×nh thi c«ng x©y l¾p: Do ®Æc ®iÓm cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô cã nhiÒu thø, th-êng xuyªn biÕn ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh vµ yÒu cÇu cña c«ng t¸c kÕ to¸n vËt liÖu, c«ng cô dông cô ph¶i ph¶n ¸nh kÞp thêi hµng ngµy t×nh h×nh biÕn ®éng vµ hiÖn cã cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô nªn trong c«ng t¸c kÕ to¸n cÇn thiÕt ph¶i ®¸nh gi¸ vËt liÖu, c«ng cô dông cô 1.2.2.1. Gi¸ thùc tÕ nguyªnvËt liÖu, c«ng cô dông cô nhËp kho. Tuú theo nguån nhËp mµ gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô ®-îc x¸c ®Þnh nh- sau: 8 + §èi víi vËt liÖu, c«ng cô dông cô mua ngoµi th× gi¸ thùc tÕ nhËp kho: Gi¸ thùc tÕ; nhËp kho = Gi¸ mua ghi; trªn ho¸ ®¬n C¸c kho¶n thuÕ nhËp khÈu;thuÕ kh¸c (nÕu cã) Chi phÝ mua thùc tÕ; (Chi phÝ vËn chuyÓn bèc xÕp) + + - C¸c kho¶n chiÕt khÊu;gi¶m gi¸ (nÕu cã) + §èi víi vËt liÖu, c«ng cô dông cô do doanh nghiÖp tù gia c«ng chª biÕn: Gi¸ thùc tÕ; nhËp kho = Gi¸ thùc tÕ; xuÊt kho + Chi phÝ gia c«ng; chÕ biÕn + §èi víi c«ng cô dông cô thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn: Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu; xuÊt thuª chÕ biÕn = Chi phÝ vËn chuyÓn bèc dì; ®Õn n¬i thuª chÕ biÕn Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ; gia c«ng chÕ biÕn + + + §èi víi tr-êng hîp ®¬n vÞ kh¸c gãp vèn liªn doanh b»ng vËt liÖu, c«ng cô dông cô th× gi¸ thùc tÕ vËt liÖu c«ng cô dông cô nhËn vèn gãp liªn doanh lµ gi¸ do héi ®ång liªn doanh ®¸nh gi¸ vµ c«ng nhËn. + §èi víi phÕ liÖu, phÕ phÈm thu håi ®-îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ -íc tÝnh. 1.2.2.2. Gi¸ thùc tÕ nguyªnvËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho. VËt liÖu, c«ng cô dông cô ®-îc thu mua vµ nhËp kho th-êng xuyªn tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau, do ®ã gi¸ thùc tÕ cña tõng lÇn, ®ît nhËp kho kh«ng hoµn toµn gièng nhau. Khi xuÊt kho kÕ to¸n ph¶i tÝnh to¸n x¸c ®Þnh ®-îc gi¸ thùc tÕ xuÊt kho cho tõng nhu cÇu, ®èi t-îng sö dông kh¸c nhau. Theo ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thùc tÕ xuÊt kho ®· ®¨ng ký ¸p dông vµ ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt qu¸n trong niªn ®é kÕ to¸n. §Ó tÝnh gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c ph-¬ng phap sau: + Ph-¬ng ph¸p tÝnh theo ®¬n gi¸ thùc tÕ b×nh qu©n tån ®Çu kú: Theo ph-¬ng ph¸p nµy gi¸ thùc tÕ vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho ®-îc tÝnh trªn c¬ së sè liÖu vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt dïng vµ ®¬n gi¸ b×nh qu©n vËt liÖu, c«ng cô dông cô tån ®Çu kú. Gi¸ thùc tÕ xuÊt kho = Sè §¬n gi¸ b×nh qu©n vËt liÖu; CCDC tån ®Çu kú l-îng xuÊt kho x §¬n gi¸ b×nh qu©n vËt liÖu; CCDC tån ®Çu kú = Lỗi! 9 + Ph-¬ng ph¸p tÝnh theo ®¬n gi¸ b×nh qu©n tån ®Çu kú vµ nhËp trong kú: vÒ c¬ b¶n ph-¬ng ph¸p nµy gièng ph-¬ng ph¸p trªn nh-ng ®¬n gi¸ vËt liÖu ®-îc tÝnh b×nh qu©n cho c¶ sè tån ®Çu kú nhËp trong kú. Gi¸ thùc tÕ xuÊt kho = Sè l-îng xuÊt kho x §¬n gi¸ b×nh qu©n §¬n gi¸ b×nh qu©n = Lỗi! + Ph-¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ thùc tÕ ®Ých danh: Ph-¬ng ph¸p nµy th-êng ®-îc ¸p dông ®èi víi c¸c lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô cã gi¸ trÞ cao, c¸c lo¹i vËt t- ®Æc chñng. Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho ®-îc c¨n cø vµo ®¬n gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô nhËp kho theo tõng l«, tõng lÇn nhËp vµ sè l-îng xuÊt kho theo tõng lÇn. + Ph-¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ thùc tÕ nhËp tr-íc - xuÊt tr-íc: Theo ph-¬ng ph¸p nµy ph¶i x¸c ®Þnh ®-îc ®¬n gi¸ nhËp kho thùc tÕ cña tõng lÇn nhËp. Sau ®ã c¨n cø vµo sè l-îng xuÊt kho tÝnh gi¸ thùc tÕ xuÊt kho theo nguyªn t¾c vµ tÝnh theo gi¸ thùc tÕ nhËp tr-íc ®èi víi l-îng xuÊt kho thuéc lÇn nhËp tr-íc. Sè cßn l¹i (tæng sè xuÊt kho - sè xuÊt thuéc lÇn nhËp tr-íc) ®-îc tÝnh theo ®¬n gi¸ thùc tÕ c¸c lÇn nhËp sau. Nh- vËy gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô tån cuèi kú chÝnh lµ gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu nhËp kho thuéc c¸c lÇn mua vµo sau cïng. + Ph-¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ thùc tÕ nhËp sau - xuÊt tr-íc: Ta còng ph¶i x¸c ®Þnh ®¬n gi¸ thùc tÕ cña tõng lÇn nhËp nh-ng khi xuÊt sÏ c¨n cø vµo sè l-îng xuÊt vµ ®¬n gi¸ thùc tÕ nhËp kho lÇn cuèi. Sau ®ã míi lÇn l-ît ®Õn c¸c lÇn nhËp tr-íc ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ xuÊt kho. Nh- vËy gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô tån kho cuèi kú l¹i lµ gi¸ thùc tÕ vËt liÖu, c«ng cô dông cô tÝnh theo ®¬n gi¸ cña c¸c lÇn nhËp ®Çu kú. 1.2.3. §¸nh gi¸ nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô theo gi¸ h¹ch to¸n. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã quy m« lín, khèi l-îng, chñng lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô nhiÒu, t×nh h×nh xuÊt diÔn ra th-êng xuyªn. ViÖc x¸c ®Þnh gi¸ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô hµng ngµy rÊt khã kh¨n vµ ngay c¶ trong tr-êng hîp cã thÓ x¸c ®Þnh ®-îc hµng ngµy ®èi víi tõng lÇn nhËp, ®ît nhËp nh-ng qu¸ tèn kÐm nhiÒu chi phÝ kh«ng hiÖu qu¶ cho c«ng t¸c kÕ to¸n, cã thÓ sö dông gi¸ h¹ch to¸n ®Ó h¹ch to¸n t×nh h×nh nhËp, xuÊt hµng ngµy. Gi¸ h¹ch to¸n lµ lo¹i gi¸ æn ®Þnh ®-îc sö dông thèng nhÊt trong doanh nghiÖp, trong thêi 10 gian dµi cã thÓ lµ gi¸ kÕ ho¹ch cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô. Nh- vËy hµng ngµy sö dông gi¸ h¹ch to¸n ®Ó ghi sæ chi tiÕt gi¸ vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt. Cuèi kú ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ h¹ch to¸n theo gi¸ thùc tÕ ®Ó cã sè liÖu ghi vµo c¸c tµi kho¶n, sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ b¸o c¸o kÕ to¸n. ViÖc ®iÒu chØnh gi¸ h¹ch to¸n theo gi¸ thùc tÕ tiÕn hµnh nh- sau: Tr-íc hÕt x©y dùng hÖ sè gi÷a gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô (H) H = Lỗi! Sau ®ã tÝnh gi¸ thùc tÕ xuÊt kho, c¨n cø vµo gi¸ h¹ch to¸n xuÊt kho vµ hÖ sè gi¸: Gi¸ thùc tÕ vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho = gi¸ h¹ch to¸n xuÊt kho x hÖ sè gi¸. Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm, yªu cÇu vÒ tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp mµ trong c¸c ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ vËt liÖu, c«ng cô dông cô xuÊt kho ®¬n gi¸ thùc tÕ hoÆc hÖ sè gi¸ (trong tr-êng hîp sö dông gi¸ h¹ch to¸n) cã thÓ tÝnh riªng cho tõng thø, nhãm hoÆc c¶ lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô. Tõng c¸ch ®¸nh gi¸ vµ ph-¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thùc tÕ xuÊt kho ®èi víi vËt liÖu c«ng cô dông cô cã néi dung, -u nh-îc ®iÓm vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn ¸p dông phï hîp nhÊt ®Þnh, do vËy doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh, kh¶ n¨ng, tr×nh ®é nghiÖp vô cña c¸n bé kÕ to¸n. 1.3. KÕ to¸n chi tiÕt nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô: VËt liÖu, c«ng cô dông cô lµ mét trong nh÷ng ®èi t-îng kÕ to¸n, c¸c lo¹i tµi s¶n cÇn ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt kh«ng chØ vÒ mÆt gi¸ trÞ mµ c¶ hiÖn vËt, kh«ng chØ theo tõng kho mµ ph¶i chi tiÕt theo tõng lo¹i, nhãm, thø…vµ ph¶i ®-îc tiÕn hµnh ®ång thêi ë c¶ kho vµ phßng kÕ to¸n trªn cïng c¬ së c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt kho. C¸c doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc hÖ thèng chøng tõ, më c¸c sæ kÕ to¸n chi tiÕt vÒ lùa chän, vËn dông ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô, dông cô cho phï hîp nh»m t¨ng c-êng c«ng t¸c qu¶n lý tµi s¶n nãi chung, c«ng t¸c qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nãi riªng. 11 1.3.1 Chøng tõ sö dông: Theo chÕ ®é chøng tõ kÕ to¸n quy ®Þnh ban hµnh theo QuyÕt ®Þnh 1141/ TC/Q§/C§ kÕ to¸n nguyªn vËt liÖu - c«ng cô dông cô ngµy 1/11/1995 cña Bé tr-ëng Bé tµi chÝnh, c¸c chøng tõ kÕ to¸n vÒ vËt liÖu, c«ng cô dông cô bao gåm: - PhiÕu nhËp kho (01 - VT) - PhiÕu xuÊt kho (02 - VT) - PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé (03 - VT) - Biªn b¶n kiÓm kª vËt t-, s¶n phÈm, hµng ho¸ (08 - VT) - Ho¸ ®¬n kiªm phiÕu xuÊt kho (02 - BH) - Ho¸ ®¬n c-íc phÝ vËn chuyÓn (03 - BH) Ngoµi c¸c chøng tõ b¾t buéc sö dông thÊp nhÊt theo Quy ®Þnh cña Nhµ n-íc c¸c doanh nghiÖp cã thÓ sö dông thªm c¸c chøng tõ kÕ to¸n h-íng dÉn nh-: PhiÕu xuÊt vËt t- theo h¹n møc (04 - VT), Biªn b¶n kiÓm nghiÖm vËt t- (05 - VT) phiÕu b¸o vËt t- cßn l¹i cuèi kú (07 - VT)…Tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm t×nh h×nh cô thÓ cña tõng doanh nghiÖp thuéc c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng thµnh phÇn kinh tÕ, t×nh h×nh së h÷u kh¸c nhau. §èi víi c¸c chøng tõ thèng nhÊt b¾t buéc ph¶i lËp kÞp thêi, ®Çy ®ñ theo ®óng quy ®Þnh vÒ mÉu biÓu, néi dung ph-¬ng ph¸p lËp. Ng-êi lËp chøng tõ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ tÝnh hîp lý, hîp ph¸p cña c¸c chøng tõ vÒ c¸c nghiÖp vô kinh tÕ tµi chÝnh ph¸t sinh. Mäi chøng tõ kÕ to¸n vÒ vËt liÖu, c«ng cô dông cô ph¶i ®-îc tæ chøc lu©n chuyÓn theo tr×nh tù vµ thêi gian hîp lý, do ®ã kÕ to¸n tr-ëng quy ®Þnh phôc vô cho viÖc ph¶n ¸nh, ghi chÐp vµ tæng hîp sè liÖu kÞp thêi cña c¸c bé phËn, c¸ nh©n cã liªn quan. 1.3.2. C¸c ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô: Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt, viÖc qu¶n lý vËt liÖu, c«ng cô dông cô do nhiÒu bé phËn tham gia. Song viÖc qu¶n lý t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô hµng ngµy ®-îc thùc hiÖn chñ yÕu ë bé phËn kho vµ phßng kÕ to¸n doanh nghiÖp. Trªn c¬ së c¸c chøng tõ kÕ to¸n vÒ nhËp, xuÊt vËt liÖu thñ kho vµ kÕ to¸n vËt liÖu ph¶i tiÕn hµnh h¹ch to¸n kÞp thêi, t×nh h×nh 12 nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô hµng ngµy theo tõng lo¹i vËt liÖu. Sù liªn hÖ vµ phèi hîp víi nhau trong viÖc ghi chÐp vµ thÎ kho, còng nh- viÖc kiÓm tra ®èi chiÕu sè liÖu gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n ®· h×nh thµnh nªn ph-¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n. HiÖn nay trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, viÖc h¹ch to¸n vËt liÖu gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n cã thÓ thùc hiÖn theo c¸c ph-¬ng ph¸p sau: - Ph-¬ng ph¸p thÎ song song - Ph-¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu l-u chuyÓn - Ph-¬ng ph¸p sæ sè dMäi ph-¬ng ph¸p ®Òu cã nh÷ng nh-îc ®iÓm riªng. Trong viÖc h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n cÇn cã sù nghiªn cøu, lùa chän ph-¬ng ph¸p thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña doanh nghiÖp. Vµ nh- vËy cÇn thiÕt ph¶i n¾m v÷ng néi dung, -u nh-îc ®iÓm vµ ®iÒu kiÖn ¸p dông cña mçi ph-¬ng ph¸p ®ã. 1.3.2.1. Ph-¬ng ph¸p thÎ song song - ë kho: ViÖc ghi chÐp t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån khho hµng ngµy do thñ kho tiÕn hµnh trªn thÎ kho vµ chØ ghi theo sè l-îng. Khi nhËn c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt vËt liÖu, c«ng cô dông cô, thñ kho ph¶i triÓm tra tÝnh hîp lý, hîp ph¸p cña chøng tõ råi tiÕn hµnh ghi chÐp sè thùc nhËp, thùc xuÊt vµo chøng tõ thÎ kho. Cuèi ngµy tÝnh ra sè tån kho ghi vµo thÎ kho. §Þnh kú thñ kho göi (hoÆc kÕ to¸n xuèng kho nhËn) c¸c chøng tõ xuÊt, nhËp ®· ®-îc ph©n lo¹i theo tõn thø vËn liÖu, c«ng cô dông cô cho phßng kÕ to¸n. - ë phßng kÕ to¸n: KÕ to¸n sö dông sæ (thÎ) kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô ®Ó ghi chÐp t×nh h×nh xuÊt, nhËp, tån kho theo chØ tiªu hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ. VÒ c¬ b¶n, sæ (thÎ) kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô cã kÕt cÊu gièng nh- thÎ kho nh-ng cã thªm c¸c cét ®Ó ghi chÐp theo chØ tiªu gi¸ trÞ. Cuèi th¸ng kÕ to¸n céng sæ chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô vµ kiÓm tra ®èi chiÕu víi thÎ kho. Ngoµi ra ®Ó cã sè liÖu ®èi chiÕu, triÓm tra víi kÕ to¸n tæng hîp sè liÖu kÕ to¸n chi tiÕt tõ c¸c sæ chi tiÕt vµo b¶ng. Tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho vËt liÖu, c«ng cô dông cô theo tõng nhãm, lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô. Cã thÓ kh¸i qu¸t, néi dung, tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô theo ph-¬ng ph¸p thÎ song song theo s¬ ®å sau: 13 KÕ to¸n chi tiÕt NVL, CCDC theo ph-¬ng ph¸p thÎ song song ThÎ kho (1) Chøng tõ nhËp (1) Chøng tõ xuÊt (3) Sæ kÕ to¸n chi tiÕt (2) (2) (4) B¶ng kª tæng hîp N - X - T Ghi chó: : Ghi hµng th¸ng : Ghi cuèi th¸ng : §èi chiÕu kiÓm tra §¬n vÞ.......... Tªn kho...... TC/Q§ MÉu sè : 06 - VT Ban hµnh theo Q§ 1141 – Ngµy 1/11/1995 cña Bé tµi chÝnh THÎ KHO Ngµy lËp thÎ: .................. Tê sè: ................. Tªn, nh·n hiÖu , quy c¸ch vËt t-............... §¬n vÞ tÝnh:........................ M· sè: .............................. Chøng tõ STT NT A B DiÔn gi¶i Ngµy nhËp, xuÊt C D Sè l-îng NhËp XuÊt Tån 1 2 3 Ký x¸c nhËn cña kÕ to¸n 4 14 Víi t- c¸ch kiÓm tra, ®èi chiÕu nh- trªn, ph-¬ng ph¸p thÎ song song cã -u ®iÓm: ghi chÐp ®¬n gi¶n, dÔ kiÓm tra ®èi chiÕu, ph¸t hiÖn sai sãt trong viÖc ghi chÐp, qu¶n lý chÆt chÏ t×nh h×nh biÕn ®éng vÒ sè hiÖn cã cña tõng lo¹i vËt liÖu theo sè liÖu vµ gi¸ trÞ cña chóng. Tuy nhiªn theo ph-¬ng ph¸p thÎ song song cã nh-îc ®iÓm lín lµ viÖc ghi chÐp gi÷a thñ kho vµ phßng kÕ to¸n cÇn trïng lÆp vÒ chØ tiªu sè l-îng, khèi l-îng c«ng viÖc ghi chÐp qu¸ lín nÕu chñng lo¹i vËt t- nhiÒu vµ t×nh h×nh nhËp, xuÊt diÔn ra th-êng xuyªn hµng ngµy. H¬n n÷a viÖc kiÓm tra ®èi chiÕu chñ yÕu tiÕn hµnh vµo cuèi th¸ng, do vËy h¹n chÕ chøc n¨ng cña kÕ to¸n. 1.3.2.2. Ph-¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn: - ë kho: ViÖc ghi chÐp ë kho cña thñ kho còng ®-îc thùc hiÖn trªn thÎ kho gièng nh- ph-¬ng ph¸p thÎ song song. - ë phßng kÕ to¸n: KÕ to¸n më sæ ®èi chieuÐ lu©n chuyÓn ®Ó ghi chÐp t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån kho cña tõng thø vËt liÖu, c«ng cô dông cô ë tõng kho dïng c¶ n¨m nh-ng mçi th¸ng chØ ghi mét lÇn vµo cuèi th¸ng. §Ó cã sè liÖu ghi vµo sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn, kÕ to¸n ph¶i lËp b¶ng kª nhËp, b¶ng kª xuÊt trªn c¬ së c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt ®Þnh kú thñ kho göi lªn. Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn còng ®-îc theo dâi vµ vÒ chØ tiªu gi¸ trÞ. Cuèi th¸ng tiÕn hµnh kiÓm tra ®èi chiÕu sè liÖu gi÷a sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn víi thÎ kho vµ sè liÖu kÕ to¸n tæng hîp. Néi dung vµ tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt NVL, CCDC theo s¬ ®å sau: (1) ThÎ kho Chøng tõ nhËp (4) (2) (1) Chøng tõ xuÊt (2) B¶ng kª nhËp Sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn B¶ng kª xuÊt Ghi chó: : Ghi hµng th¸ng : Ghi cuèi th¸ng : §èi chiÕu kiÓm tra 15 Ph-¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn cã -u ®iÓm lµ gi¶m ®-îc khèi l-îng ghi chÐp cña kÕ to¸n do chØ ghi mét kú vµo cuèi th¸ng, nh-ng cã nh-îc ®iÓm lµ viÖc ghi sæ vÉn cßn trïng lÆp (ë phßng kÕ to¸n vÉn theo dâi c¶ chØ tiªu hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ) c«ng viÖc kÕ to¸n dån vµo cuèi th¸ng, viÖc kiÓm tra ®èi chiÕu gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n chi tiÕn hµnh ®-îc vµo cuèi th¸ng do trong th¸ng kÕ to¸n kh«ng ghi sæ. T¸c dông cña kÕ to¸n trong c«ng t¸c qu¶n lý bÞ h¹n chÕ. Víi nh÷ng doanh nghiÖp, -u nh-îc ®iÓm nªu trªn ph-¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn ®-îc ¸p dông thÝch hîp trong c¸c doanh nghiÖp cã khèi l-îng nghiÖp vô nhËp, xuÊt kh«ng nhiÒu, kh«ng bè trÝ riªng nh©n viªn kÕ to¸n vËt liÖu, do vËy kh«ng cã ®iÒu kiÖn ghi chÐp, theo dâi t×nh h×nh kÕ to¸n nhËp, xuÊt hµng ngµy. 1.3.2.3. Ph-¬ng ph¸p sæ sè d-: Néi dung ph-¬ng ph¸p sæ sè d- h¹ch to¸n chi tiÕt vËt liÖu gi÷a kho vµ phßng kiÕt kÕ nh- sau: - ë kho: Thñ kho còng lµ thÎ kho ®Ó ghi chÐp t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån kho, nh-ng cuèi th¸ng ph¶i ghi sæ tån kho ®· t¸ch trªn thÎ kho sang sæ sè dvµo cét sè l-îng. - ë phßng kÕ to¸n: KÕ to¸n më sæ sè d- theo tõng kho chung cho c¶ n¨m ®Ó ghi chÐp t×nh h×nh nhËp, xuÊt. Tõ c¸c b¶ng kª nhËp, b¶ng kª xuÊt kÕ to¸n lËp b¶ng luü kÕ nhËp, luü kÕ xuÊt råi tõ c¸c b¶ng luü kÕ lËp b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho theo tõng nhãm, lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông cô theo chØ tiªu gi¸ trÞ. Cuèi th¸ng khi nhËn sæ sè d- do thñ kho göi lªn, kÕ to¸n c¨n cø vµo sè tån cuèi th¸ng do thñ kho tÝnh ghi ë sæ sè d- vµ ®¬n gi¸ h¹ch to¸n tÝnh ra gi¸ trÞ tån kho ®Ó ghi vµo cét sè tiÒn tån kho trªn sæ sè d- vµ b¶ng kÕ tæng hîp nhËp, xuÊt tån (cét sè tiÒn) vµ sè liÖu kÕ to¸n tæng hîp. Néi dung, tr×nh tù kÕ to¸n chi tiÕt vËt liÖu, c«ng cô dông cô theo ph-¬ng ph¸p sæ sè d- ®-îc kh¸i qu¸t theo s¬ ®å sau: 16 KÕ to¸n chi tiÕt NVL, CCDC theo ph-¬ng ph¸p sæ sè dThÎ kho Chøng tõ nhËp (4) (2) Chøng tõ xuÊt (2) B¶ng kª nhËp Sæ sè d- B¶ng kª luü kÕ nhËp B¶ng kª xuÊt B¶ng kª luü kÕ xuÊt B¶ng kª tæng hîp N - X - T Ghi chó: : Ghi hµng th¸ng : Ghi cuèi th¸ng : §èi chiÕu kiÓm tra ¦u ®iÓm: Tr¸nh ®-îc sù ghi chÐp trïng lÆp gi÷a kho vµ phßng kÕ to¸n, gi¶m bít ®-îc khèi l-îng c«ng viÖc ghi sæ kÕ to¸n do chØ tiªu ghi sæ theo chØ tiªu gi¸ trÞ vµ theo nhãm, lo¹i vËt liÖu. C«ng viÖc kÕ to¸n tiÕn hµnh ®Òu trong th¸ng, t¹o ®iÒu kiÖn cung cÊp kÞp thêi tµi liÖu kÕ to¸n phôc vô c«ng t¸c l·nh ®¹o vµ qu¶n lý ë doanh nghiÖp, thùc hiÖn kiÓm tra, gi¸m s¸t th-êng xuyªn cña kÕ to¸n ®èi víi viÖc nhËp, xuÊt vËt liÖu hµng ngµy. Vµ ph-¬ng ph¸p nµy còng cã nh-îc ®iÓm: Do kÕ to¸n chØ ghi sæ theo chØ tiªu gi¸ trÞ, theo nhãm, lo¹i vËt liÖu nªn qua sè liÖu kÕ to¸n kh«ng thÓ kh«ng nhËn biÕt ®-îc sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng gi¶m vËt liÖu mµ ph¶i xem sè liÖu trªn thÎ kho. Ngoµi ra khi ®èi chiÕu, kiÓm tra sè liÖu ë sæ sè d- vµ b¶ng tæng hîp nhËp, xuÊt, tån kho nÕu kh«ng khíp ®óng th× viÖc kiÓm tra ®Ó ph¸t hiÖn sù nhÇm lÉn, sai sãt trong viÖc ghi sè sÏ cã nhiÒu khã kh¨n, phøc t¹p vµ tèn nhiÒu 17 c«ng søc. Ph-¬ng ph¸p sæ sè d- ®-îc ¸p dông thÝch hîp trong c¸c doanh nghiÖp cã khèi l-îng c¸c nghiÖp vô kinh tÕ (chøng tõ nhËp, xuÊt) vÒ nhËp, xuÊt vËt liÖu diÔn ra th-êng xuyªn, nhiÒu chñng lo¹i vËt liÖu vµ ®· x©y dùng ®-îc hÖ thèng danh ®iÓm vËt liÖu, dïng gi¸ h¹ch to¸n ®Ó h¹ch to¸n hµng ngµy t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån kho, yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý, tr×nh ®é c¸n bé kÕ to¸n cña doanh nghiÖp t-¬ng ®èi cao. 1.4. KÕ to¸n tæng hîp nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô: VËt liÖu lµ tµi s¶n lao ®éng, thuéc nhãm hµng tån kho cña doanh nghiÖp, cho nªn viÖc më c¸c tµi kho¶n tæng hîp ghi chÐp sæ kÕ to¸n vµ x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho, gi¸ trÞ ph-¬ng ph¸p kª khai th-êng xuyªn hay ph-¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. - Ph-¬ng ph¸p kª khai th-êng xuyªn hµng tån kho lµ ph-¬ng ph¸p ghi chÐp, ph¶n ¸nh th-êng xuyªn liªn tôc t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån kho c¸c lo¹i vËt liÖu, c«ng cô dông, thµnh phÈm, hµng ho¸… trªn c¸c tµi kho¶n vµ sæ kÕ to¸n tæng hîp khi cã c¸c chøng tõ nhËp, xuÊt hµng tån kho. Nh- vËy x¸c ®Þnh gi¸ trÞ thùc tÕ vËt liÖu xuÊt dïng ®-îc c¨n cø vµo c¸c chøng tõ xuÊt kho sau khi ®· ®-îc tËp hîp, ph©n lo¹i theo c¸c ®èi t-îng sö dông ®Ó ghi vµo tµi kho¶n vµ sæ kÕ to¸n. Ngoµi ra gi¸ trÞ vËt liÖu, c«ng cô dông cô tån kho trªn tµi kho¶n, sæ kÕ to¸n x¸c ®Þnh ë bÊt kú thêi ®iÓm nµo trong kú kiÓm tra. Ph-¬ng ph¸p kª khai th-êng xuyªn hµng tån kho ®-îc ¸p dông trong phÇn lín c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ c¸c doanh nghiÖp th-¬ng m¹i, kinh doanh nh÷ng mÆt hµng cã gi¸ trÞ lín nh- m¸y mãc, thiÕt bÞ, « t«… - Ph-¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho lµ ph-¬ng ph¸p kh«ng theo dâi th-êng xuyªn liªn tôc t×nh h×nh nhËp, xuÊt hµng tån kho trªn c¸c tµi kho¶n hµng tån kho, mµ chØ theo dâi ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Çu kú vµ cuèi kú c¨n cø vµo sè liÖu kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho. ViÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ vËt liÖu, c«ng cô dông công xuÊt dïng trªn tµi kho¶n kÕ to¸n tæng hîp kh«ng c¨n cø vµo chøng tõ xuÊt kho mµ l¹i c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt liÖu tån kho ®Þnh kú, mua (nhËp) trong kú vµ kÕt qu¶ kiÓm kª cuèi kú ®Ó tÝnh. ChÝnh v× vËy, trªn tµi kho¶n tæng hîp kh«ng thÓ hiÖn râ gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng cho tõng ®èi t-îng, c¸c nhu cÇu s¶n xuÊt kh¸c nhau: S¶n xuÊt hay phôc vô qu¶n lý s¶n xuÊt cho nhu cÇu b¸n hµng hay qu¶n lý doanh nghiÖp … H¬n n÷a trªn tµi kho¶n tæng hîp còng kh«ng thÓ biÕt ®-îc sè mÊt m¸t, h- háng, tham «…(nÕu cã), ph-¬ng ph¸p kiÓm 18 kª ®Þnh kú ®-îc quy ®Þnh ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã quy m« nhá. *. KÕ to¸n tæng hîp NVL, CCDC theo ph-¬ng ph¸p kª khai th-êng xuyªn 1.4.1. KÕ to¸n tæng hîp c¸c tr-êng hîp t¨ng NVL, CCDC: 1.4.1.1. Tµi kho¶n kÕ to¸n sö dông. Sù biÕn ®éng cña vËt liÖu trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt sau khi ph¶n ¸nh trªn chøng tõ kÕ to¸n sÏ ®-îc ph¶n ¸nh trùc tiÕp ë c¸c tµi kho¶n cÊp 1, cÊp 2 vÒ vËt liÖu. §©y lµ ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n ph©n lo¹i vËt liÖu ®Ó ph¶n ¸nh víi gi¸m ®èc mét c¸ch th-êng xuyªn, liªn tôc vµ cã hÖ thèng t×nh h×nh hiÖn cã vµ sù biÕn ®éng cña vËt liÖu, ®Ó tiÕn hµnh h¹ch to¸n kÕ to¸n sö dông c¸c tµi kho¶n : tµi kho¶n 152 "NVL" tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng gi¶m c¸c lo¹i nguyªn vËt liÖu theo gi¸ thùc tÕ. Tµi kho¶n 152 cã thÓ më thµnh tµi kho¶n cÊp 2 ®Ó kÕ to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn liÖu vËt liÖu phï hîp víi c¸ch ph©n lo¹i theo néi dung kinh tÕ vµ yªu cÇu kÕ to¸n gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp, bao gåm: Tµi kho¶n 1521 Nguyªn vËt liÖu chÝnh Tµi kho¶n 1522 Nguyªn vËt liÖu phô Tµi kho¶n 1523 Nhiªn liÖu Tµi kho¶n 1524 Phô tïng thay thÕ Tµi kho¶n 1525 VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n Tµi kho¶n 1528 V©t liÖu kh¸c Trong tõng tµi kho¶n cÊp 2 l¹i cã thÓ chi tiÕt thµnh c¸c tµi kho¶n cÊp 3, cÊp 4…tíi tõng nhãm, thø …vËt liÖu tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶n lý tµi s¶n ë doanh nghiÖp. * Tµi kho¶n 153 "C«ng cô dông cô" tµi kho¶n 153 sö dông ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh hiÖn cã vµ sù biÕn ®éng t¨ng gi¶m lo¹i c«ng cô dông cô theo gi¸ thùc tÕ. Tµi kho¶n 153 "C«ng cô dông cô" cã 3 tµi kho¶n cÊp 2 Tµi kho¶n 1531 C«ng cô dông cô 19 Tµi kho¶n 1532 Bao b× lu©n chuyÓn Tµi kho¶n 1533 §å dïng cho thuª * Tµi kho¶n 151 "Hµng mua ®ang ®i ®-êng" tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i vËt t- hµng ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· mua, ®· chÊp nhËn thanh to¸n víi ng-êi b¸n, nh-ng ch-a vÒ nhËp kho doanh nghiÖp vµ t×nh h×nh hµng ®ang ®i ®-êng ®· vÒ nhËp kho. * Tµi kho¶n 331 "Ph¶i tr¶ ng-êi b¸n" ®-îc sö dông ®Ó ph¶n ¸nh quan hÖ thanh to¸n gi÷a doanh nghiÖp víi nh÷ng ng-êi b¸n, ng-êi nhËn thÇu vÒ c¸c kho¶n vËt t-, hµng ho¸, lao vô, dÞch vô theo hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt. Ngoµi c¸c tµi kho¶n trªn, kÕ to¸n tæng hîp t¨ng vËt liÖu, c«ng cô dông cô sö dông nhiÒu tµi kho¶n liªn quan kh¸c nh-: TK 111 (1), TK (112 (1), TK 141, TK 128, TK 222, TK 411, TK 627, TK 641 vµ TK 642. 1.4.1.2. Ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô chñ yÕu: VËt liÖu, c«ng cô dông cô trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt t¨ng do nhiÒu nguån kh¸c nhau: T¨ng do mua ngoµi, do tù chÕ hoÆc thuª ngoµi gia c«ng, t¨ng do nhËn vèn gãp cña c¸c ®¬n vÞ c¸ nh©n kh¸c… Trong mäi tr-êng, doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ thñ tôc kiÓm nhËn nhËp kho lËp c¸c chøng tõ theo ®óng quy ®Þnh. Trªn c¬ së c¸c chøng tõ nhËp, ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan kh¸c, kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh kÞp thêi c¸c néi dung cÊu thµnh nªn gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËt liÖu, c«ng cô dông cô nhËp kho vµo c¸c tµi kho¶n, sæ kÕ to¸n tæng hîp, ®ång thêi ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n víi ng-êi b¸n vµ c¸c ®èi t-îng kh¸c mét c¸ch kÞp thêi. Cuèi th¸ng tiÕn hµnh tæng hîp sè liÖu ®Ó kiÓm tra vµ ®èi chiÕu víi sè liÖu kÕ to¸n chi tiÕt. D-íi ®©y lµ c¸c ph-¬ng ph¸p kÕ to¸n nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu:  Ph-¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô t¨ng vËt liÖu trong c¸c doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT theo ph-¬ng ph¸p khÊu trõ. Bót to¸n 1 : Tr-êng hîp hµng vµ ho¸ ®¬n cïng vÒ: c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng, biªn b¶n kiÓm nhËn vµ phiÕu nhËp kho ghi: 20
- Xem thêm -