Đăng ký Đăng nhập
Trang chủ Hạch toán tiền lương và bảo hiểm xã hội...

Tài liệu Hạch toán tiền lương và bảo hiểm xã hội

.PDF
85
75
61

Mô tả:

Lêi nãi ®Çu Cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi, c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp ngµy cµng më réng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng kÐo theo sù thay ®æi vÒ ho¹t ®éng qu¶n lý vµ c¬ chÕ qu¶n lý kÕ to¸n lu«n lu«n tån t¹i g¾n liÒn víi qu¶n lý. Do vËy ngµy cµng cã nhiÒu c¶i tiÕn ®æi míi vÒ mäi mÆt. §Ó ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý ngµy cµng cao ®èi víi sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. Trong ®ã tiÒn l-¬ng ®-îc coi lµ hµng ®Çu cña chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi. Nã liªn quan trùc tiÕp ®Õn cuéc sèng lao ®éng. TiÒn l-¬ng t¸c ®éng ®Õn s¶n xuÊt kh«ng chØ tõ phÝa søc lao ®éng mµ nã cßn chi phèi t×nh c¶m, sù nhiÖt t×nh cña ng-êi lao ®éng. ChÝnh v× vËy mµ c«ng t¸c tæ chøc tiÒn l-¬ng trong c¸c doanh nghiÖp lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc quan träng, nã ®ßi hái ph¶i gi¶i quyÕt hµi hoµ gi÷a 3 lo¹i lîi Ých sau. Nhµ n-íc, c¸c doanh nghiÖp vµ ng-êi lao ®éng nh»m t¹o ra ®iÒu kiÖn thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Trong c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, tiÒn l-¬ng lµ mét ®ßn bÈy quan träng v× vËy cïng víi sù ®æi míi c¬ chÕ kinh tÕ hiÖn nay ®ßi hái tiÒn l-¬ng còng kh«ng ngõng ®æi míi sao cho phï hîp ®Ó thùc sù lµ ®ßn bÈy kinh tÕ m¹nh mÏ trong c¸c doanh nghiÖp. §æi míi c«ng t¸c tiÒn l-¬ng kh«ng chØ lµ yªu cÇu ®èi víi c¬ quan cÊp trªn mµ cßn lµ yªu cÇu cña tõng c¬ së s¶n xuÊt, cña tõng doanh nghiÖp. ViÖc chi tr¶ l-¬ng hîp lý cho ng-êi lao ®éng sÏ kÝch thÝch ng-êi lao ®éng quan t©m ®Õn s¶n xuÊt, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn s¶n xuÊt cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. Tæ chøc tèt c«ng t¸c h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng gióp cho doanh nghiÖp qu¶n lý tèt quü l-¬ng, b¶o ®¶m viÖc chi tr¶ l-¬ng vµ trî cÊp b¶o hiÓm x· héi ®óng nguyªn t¾c, ®óng chÕ ®é. V× vËy h¹ch to¸n kinh doanh trë thµnh mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt cã tÇm quan träng trong toµn bé nÒn s¶n xuÊt cña n-íc ta hiÖn nay nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp nãi riªng. ViÖc thanh to¸n lÊy thu bï chi cã l·i võa lµ ®éng lùc võa lµ môc tiªu cña c¸c nhµ s¶n xuÊt ®ßi hái ph¶i quan t©m tíi c¸c kh©u trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®Æc biÖt ®èi víi chi phÝ lao ®éng ph¶i ®-îc chó ý quan t©m nhiÒu nhÊt. Bëi v× nã lµ mét trong nh÷ng chi phÝ cÊu thµnh nªn gi¸ trÞ s¶n phÈm. ViÖc 1 sö dông lao ®éng hîp lý sÏ tiÕt kiÖm ®-îc chi phÝ lao ®éng sèng, gãp phÇn h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng doanh thu cho doanh nghiÖp, c¶i thiÖn n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, cñng cè tinh thÇn cho ng-êi lao ®éng. KÕt hîp gi÷a kiÕn thøc ®· häc ë nhµ tr-êng vµ qua thêi gian thùc tËp, vµ cïng víi sù h-íng dÉn cña c¸n bé phßng kÕ to¸n ë c«ng ty TNHH DÖt may Th¸i S¬n Hµ Néi em ®· m¹nh d¹n chän chuyªn ®Ò: H¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ b¶o hiÓm x· héi lµm ®Ò tµi nghiªn cøu. Néi dung chuyªn ®Ò gåm 3 ch-¬ng: Ch-¬ng I: C¬ së lý luËn chung vÒ tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp. Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng t¹i C«ng ty TNHH dÖt may Th¸i S¬n Hµ Néi. Ch-¬ng III: Mét sè ý kiÕn vµ kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng t¹i C«ng ty TNHH dÖt may Th¸i S¬n Hµ Néi. 2 Ch-¬ng I: C¬ së lý luËn chung vÒ tiÒn l-¬ng c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. I.1. Kh¸i niÖm, vai trß vµ chøc n¨ng cña tiÒn l-¬ng. I.1.1. Kh¸i niÖm vµ b¶n chÊt cña tiÒn l-¬ng. Lao ®éng lµ mét ho¹t ®éng ch©n tay vµ trÝ ãc cña con ng-êi nh»m biÕn ®æi t¸c ®éng mét c¸ch tù nhiªn thµnh nh÷ng vËt phÈm ®¸p øng cho nhu cÇu sinh ho¹t cña con ng-êi. Trong mäi chÕ ®é x· héi, viÖc s¸ng t¹o ra cña c¶i vËt chÊt ®Òu g¾n liÒn víi lao ®éng. Do vËy lao ®éng lµ cÇn thiÕt cho sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi, lµ yÕu tè c¬ b¶n nhÊt, quyÕt ®Þnh nhÊt trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. S¶n xuÊt dï d-íi h×nh thøc nµo th× ng-êi lao ®éng, t- liÖu s¶n xuÊt vµ ®èi t-îng lao ®éng ®Òu lµ nh÷ng nh©n tè kh«ng thÓ thiÕu ®Ó ®¶m b¶o tiÕn hµnh liªn tôc qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi nãi chung vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nãi riªng th× mét vÊn ®Ò thiÕt yÕu lµ ph¶i t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. V× vËy khi hä tham gia lao ®éng s¶n xuÊt ë c¸c doanh nghiÖp th× ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i tr¶ thï lao cho hä. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng th× viÖc tr¶ thï lao cho ng-êi lao ®éng ®-îc biÓu hiÖn b»ng th-íc ®o gi¸ trÞ vµ ®-îc gäi lµ tiÒn l-¬ng. Nh- vËy tiÒn l-¬ng lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña hao phÝ lao ®éng sèng cÇn thiÕt mµ doanh nghiÖp tr¶ cho ng-êi lao ®éng theo thêi gian, theo khèi l-îng c«ng viÖc mµ ng-êi lao ®éng ®· cèng hiÕn cho doanh nghiÑp. VÒ b¶n chÊt tiÒn l-¬ng lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ c¶ søc lao ®éng. MÆt kh¸c tiÒn l-¬ng cßn lµ ®ßn bÈy kinh tÕ ®Ó khuyÕn khÝch tinh thÇn lµm viÖc h¨ng h¸i cña ng-êi lao ®éng, kÝnh thÝch vµ t¹o mèi quan t©m cña ng-êi lao ®éng ®Õn kÕt qu¶ c«ng viÖc cña hä. Nãi c¸ch kh¸c tiÒn l-¬ng lµ mét nh©n tè thóc ®Èy t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. 3 I.1.2. Vai trß vµ chøc n¨ng cña tiÒn l-¬ng. TiÒn l-¬ng lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, nã g¾n liÒn víi lao ®éng vµ nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸. Trong ®iÒu kiÖ cßn tån t¹i nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ thu tiÒn l-¬ng cßn lµ mét yÕu tè cña chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh. TiÒn l-¬ng lµ nguån thu nhËp chñ yÕu cña ng-êi lao ®éng, c¸c doanh nghiÖp th-êng sö dông tiÒn l-¬ng lµm ®ßn bÈy ®Ó khuyÕ khÝch tinh thÇn tÝch cùc lao ®éng lµ nh©n tè thóc ®Èy ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. V× vËy tiÒn l-¬ng cã c¸c chøc n¨ng sau: I.1.2.1 Chøc n¨ng t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng. Cïng víi qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña c¶i v©t chÊt, søc lao ®éng còng cÇn ph¶i ®-îc t¸i t¹o. Trong c¸c h×nh th¸i kinh tÕ x· héi kh¸c nhau viÖc t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng cã sù kh¸c nhau. Sù kh¸c nhau nµy thÓ hiÖn bëi quan hÖ s¶n xuÊt thèng trÞ. Song nh×n chung qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng diÔn ra trong lÞch sö thÓ hiÖn râ sù tiÕn bé cña x· héi. Sù tiÕn bé nµy g¾n liÒn víi sù t¸c ®éng m¹nh mÏ vµ s©u s¾c cña nh÷ng thµnh tùu khoa häc - kü thuËt mµ nh©n lo¹i s¸ng t¹o ra. ChÝnh nã ®· lµm cho søc lao ®éng ®-îc t¸i s¶n xuÊt ngµy cµng t¨ng c¶ vÒ sè l-îng vµ c¶ vÒ chÊt l-îng. Qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng ®-îc thùc hiÖn bëi viÖc tr¶ c«ng cho ng-êi lao ®éng th«ng qua tiÒn l-¬ng. Søc lao ®éng lµ s¶n phÈm chñ yÕu cña x· héi, nã lu«n lu«n ®-îc hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn nhê th-êng xuyªn ®-îc duy tr× vµ kh«i phôc. Nh- vËy b¶n chÊt cña t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng nghÜa lµ ®¶m b¶o cho ng-êi lao ®éng cã mét sè l-îng tiÒn l-¬ng sinh ho¹t nhÊt ®Þnh ®Ó hä cã thÓ: - Duy tr× vµ ph¸t triÓn søc lao ®éng cña chÝnh m×nh. - S¶n xuÊt ra søc lao ®éng míi. - TÝch lòy kinh nghiÖm, n©ng cao tr×nh ®é ®Ó h×nh thµnh kü n¨ng lao ®éng, t¨ng c-êng chÊt l-îng lao ®éng. I.1.2.2. Chøc n¨ng lµ ®ßn bÈy kinh tÕ. C¸c M¸c ®· viÕt: "Mét t- t-ëng t¸ch rêi lîi Ých kinh tÕ th× nhÊt ®Þnh sÏ lµm nhôc nã". Thùc tÕ cho thÊy r»ng khi ®-îc tr¶ c«ng xøng ®¸ng th× ng-êi lao 4 ®éng sÏ lµm viÖc tÝch cùc, sÏ kh«ng ngõng hoµn thiÖn m×nh h¬n n÷a vµ ng-îc l¹i, nÕu ng-êi lao ®éng kh«ng ®-îc tr¶ l-¬ng xøng ®¸ng víi c«ng søc cña hä bá ra th× sÏ cã nh÷ng biÓu hiÖn tiªu cùc kh«ng thuËn lîi cho lîi Ých cña doanh nghiÖp. ThËm chÝ nã sÏ cã nh÷ng cuéc ®×nh c«ng x¶y ra, b¹o lo¹n g©y nªn x¸o trén vÒ chÝnh trÞ, mÊt æn ®Þnh x· héi. ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh th× tiÒn l-¬ng lµ mét b»ng chøng thÓ hiÖn gi¸ trÞ, ®Þa vÞ vµ uy tÝn cña ng-êi lao ®éng trong gia ®×nh, t¹i doanh nghiÖp còng nhngoµi x· héi. Do ®ã cÇn thùc hiÖn ®¸nh gi¸ ®óng n¨ng lùc vµ c«ng lao ®éng cña ng-êi lao ®éng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp, ®Ó tÝnh tiÒn l-¬ng trë thµnh c«ng cô qu¶n lý khuyÕn khÝch vËt chÊt vµ lµ ®éng lùc thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. I.1.2.3. Chøc n¨ng ®iÒu tiÕt lao ®éng. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch ph¸t triÓn c©n ®èi gi÷a c¸c ngµnh, nghÒ ë c¸c vïng trªn toµn quèc, nhµ n-íc th-êng th«ng qua hÖt thèng thang b¶ng l-¬ng, c¸c chÕ ®é phô cÊp cho tõng ngµnh nghÒ, tõng vïng ®Ó lµm c«ng cô ®iÒu tiÕt lao ®éng. Nhê ®ã tiÒn l-¬ng ®· gãp phÇn t¹o ra mét c¬ cÊu hîp lý t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn cña x· héi. I.1.2.4. Chøc n¨ng th-íc ®o hao phÝ lao ®éng x· héi. Khi tiÒn l-¬ng ®-îc tr¶ cho ng-êi lao ®éng ngang víi gi¸ trÞ søc lao ®éng mµ hä bá ra trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn c«ng viÖc th× x· héi cã thÓ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c hao phÝ lao ®éng cña toµn thÓ céng ®ång th«ng qua tæng quü l-¬ng cho toµn thÓ ng-êi lao ®éng. §iÒu nµy cã nghÜa trong c«ng t¸c thèng kª, gióp nhµ n-íc ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch ®iÒu chØnh møc l-¬ng tèi thiÓu ®Ó ®¶m b¶o hîp lý thùc tÕ lu«n phï hîp víi chÝnh s¸ch cña nhµ n-íc. I.1.2.5. Chøc n¨ng c«ng cô qu¶n lý nhµ n-íc. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ng-êi sö dông lao ®éng ®øng tr-íc hai søc Ðp lµ chi phÝ s¶n xuÊt vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt. Hä th-êng t×m mäi c¸ch cã thÓ ®Ó lµm gi¶m thiÓu chi phÝ trong ®ã cã tiÒn l-¬ng tr¶ cho ng-êi lao ®éng. 5 Bé luËt lao ®éng ra ®êi, trong ®ã cã chÕ ®é tiÒn l-¬ng, b¶o vÖ quyÒn lµm viÖc, lîi Ých vµ c¸c quyÒn kh¸c cña ng-êi lao ®éng ®ång thêi b¶o vÖ quyÒn lîi ng-êi lao ®éng vµ lîi Ých hîp ph¸p cña ng-êi lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn cho mèi quan hÖ lao ®éng ®-îc hµi hoµ vµ æn ®Þnh gãp phÇn ph¸t huy trÝ s¸ng t¹o vµ tµi n¨ng cña ng-êi lao ®éng nh»m ®¹t n¨ng suÊt, chÊt l-îng vµ tiÕn bé x· héi trong lao ®éng, s¶n xuÊt, dÞch vô, t¨ng hiÖu qu¶ sö dông vµ qu¶n lý lao ®éng. Víi c¸c chøc n¨ng trªn ta cã thÓ thÊy tiÒn l-¬ng ®ãng mét vai trß quan träng viÖc thóc ®Èy s¶n xuÊt vµ ph¸t triÓn ph¸t huy tÝnh chñ ®éng, s¸ng t¹o cña ng-êi lao ®éng, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ t¨ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. I.2. Môc ®Ých, nhiÖm vô cña kÕ to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. - Tæ chøc ghi chÐp, ph¶n ¸nh, tæng hîp c¸c sè liÖu vÒ sè l-îng lao ®éng, thêi gian vµ kÕt qu¶ lao ®éng. TÝnh l-¬ng vµ trÝch c¸c kho¶n theo l-¬ng, ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng ®óng ®èi t-îng sö dông lao ®éng. - H-íng dÉn, kiÓm tra c¸c nh©n viªn h¹ch to¸n ë c¸c bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c phßng ban thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c chøng tõ ghi chÐp ban ®Çu vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng, më sæ cÇn thiÕt vµ h¹ch to¸n nghiÖp vô lao ®éng tiÒn l-¬ng ®óng chÕ ®é, ®óng ph-¬ng ph¸p. - TÝnh to¸n ph©n bæ chÝnh x¸c ®èi t-îng chi phÝ tiÒn l-¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c bé phËn, ®¬n vÞ sö dông lao ®éng. - LËp c¸c b¸o c¸o vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng thuéc phÇn viÖc do m×nh phô tr¸ch. - §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n tÝch t×nh h×nh qu¶n lý, sö dông thêi gian lao ®éng, chi phÝ nh©n c«ng, n¨ng suÊt lao ®éng, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p nh»m khai th¸c sö dông triÖt ®Ó, cã hiÖu qu¶ mäi tiÒm n¨ng lao ®éng s½n cã trong doanh nghiÖp. I.3. Ph©n lo¹i tiÒn l-¬ng. Do cã nhiÒu h×nh thøc tiÒn l-¬ng víi tÝnh chÊt kh¸c nhau, chi tr¶ cho c¸c ®èi t-îng kh¸c nhau nªn cÇn ph©n lo¹i tiÒn l-¬ng theo tiªu thøc phï hîp. Trªn 6 thùc tÕ cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i tiÒn l-¬ng nh-: Ph©n lo¹i tiÒn l-¬ng theo c¸ch thøc tr¶ l-¬ng (l-¬ng s¶n phÈm, l-¬ng thêi gian), ph©n theo ®èi t-îng tr¶ l-¬ng (l-¬ng gi¸n tiÕp, l-¬ng trùc tiÕp), ph©n lo¹i theo chøc n¨ng lao ®éng tiÒn l-¬ng (l-¬ng s¶n xuÊt, l-¬ng b¸n hµng, l-¬ng qu¶n lý)… Mçi mét c¸ch ph©n lo¹i ®Òu cã nh÷ng t¸c dông nhÊt ®Þnh trong qu¶n lý. VÒ mÆt h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng ®-îc chia lµm hai lo¹i lµ: TiÒn l-¬ng chÝnh vµ tiÒn l-¬ng phô. - TiÒn l-¬ng chÝnh: Bé phËn tiÒn l-¬ng tr¶ cho ng-êi lao ®éng trong thêi gian thùc tÕ cã lµm viÖc, bao gåm c¶ tiÒn l-¬ng cÊp bËc, tiÒn th-ëng vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l-¬ng. TiÒn l-¬ng chÝnh cña c«ng nh©n s¶n xuÊt ®-îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm, cã quan hÖ trùc tiÕp víi khèi l-îng s¶n phÈm s¶n xuÊt vµ g¾n víi n¨ng suÊt lao ®éng. I.4. Nguyªn t¾c h¹ch to¸n. Trong chÕ ®é x· héi chñ nghÜa th× ph©n phèi theo lao ®éng lµ nguyªn t¾c c¬ b¶n nhÊt. - Trong ®iÒu kiÖn nh- nhau, lµm viÖc ngang nhau th× tr¶ c«ng ngang nhau, lao ®éng kh¸c nhau th× tr¶ c«ng còng kh¸c nhau. - Trong ®iÒu kiÖn kh¸c nhau. lao ®éng nh- nhau cã thÓ tr¶ c«ng kh¸c nhau, hoÆc lao ®éng kh¸c nhau cã thÓ tr¶ c«ng b»ng nhau. HiÖn viÖc tÝnh to¸n vµ thanh to¸n tiÒn l-¬ng tõ phÝa doanh ghiÖp, cho ng-êi lao ®éng chñ yÕu lµ ®-a vµo c¸c nghÞ ®Þnh vµ c¸c ®iÒu kho¶n, ®iÒu lÖ trong Bé luËt lao §éng cña n-íc Céng Hoµ X· Héi Chñ NghÜa ViÖt Nam ngµy 05/07/1994. §iÒu 55 trong Bé luËt lao ®éng cã quy ®Þnh: "TiÒn l-¬ng cña ng-êi lao ®éng do hai bªn tho¶ thuËn trong hîp ®ång lao ®éng vµ ®-îc tr¶ theo n¨ng suÊt lao ®éng, chÊt l-îng vµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc. Møc l-¬ng cña ng-êi lao ®ég kh«ng thÊp h¬n møc l-¬ng tèi thiÓu do nhµ n-íc quy ®Þnh". §iÒu 8 cña NghÞ ®Þnh 26/CP ngµy 23/05/1993 cña chÝnh phñ quy ®Þnh: - Lµm c«ng viÖc g×, chøc vô g× h-ëng l-¬ng theo c«ng viÖc ®ã th«ng qua hîp ®ång lao ®éng vµ tho¶ -íc lao ®éng tËp thÓ. §èi víi c«ng nh©n viªn trùc 7 tiÕp s¶n xuÊt kinh doanh, c¬ së ®Ó xÕp l-¬ng lµ tiªu chuÈn cÊp bËc kü thuËt, ®èi víi viªn chøc tiªu chuÈn lµ nghiÖp vô chuyªn m«n, ®èi víi qu¶n lý doanh nghiÖp lµ tiªu chuÈn xÕp h¹ng doanh nghiÖp theo ®é phøc t¹p vÒ qu¶n lý vµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. - ViÖc tr¶ l-¬ng ph¶i theo kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ doanh nghiÖp ph¶i b¶o ®¶m c¸c nghÜa vô ®èi víi nhµ n-íc kh«ng ®-îc thÊp h¬n quy ®Þnh hiÖn hµnh, nhµ n-íc kh«ng hç trî ng©n s¸ch ®Ó thùc hiÖn chÕ ®é tiÒn l-¬ng míi. TÊt c¶ c¸c quy ®Þnh trªn ®iÒu phôc vô cho viÖc: + §¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng vµ kh«ng ngõng n©ng cao ®åi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho ng-êi lao ®éng. + Lµm cho n¨ng suÊt lao ®éng kh«ng ngõng ®-îc n©ng cao. + §¶m b¶o tÝnh ®¬n gi¶n dÔ hiÓu. XÐt trong mèi liªn hÖ víi gi¸ thµnh s¶n phÈm, tiÒn l-¬ng lµ mét bé phËn quan träng cña chi phÝ, v× vËy viÖc thanh to¸n, ph©n bæ chÝnh x¸c tiÒn l-¬ng vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm, tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ vµ thanh to¸n kÞp thêi tiÒn l-¬ng cho ng-êi lao ®éng sÏ gãp phÇn hoµn thµnh kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, t¨ng tÝch luü vµ c¶i thiÖn ®êi sèng ng-êi lao ®éng. Nh×n chung, ë c¸c doanh nghiÖp do tån t¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, lîi nhuËn ®-îc coi lµ môc tiªu hµng ®Çu nªn viÖc tiÕt kiÖm ®-îc chi phÝ tiÒn l-¬ng lµ mét nhiÖm vô quan träng. Trong ®ã c¸ch thøc tr¶ l-¬ng ®-îc lùa chän sau khi nghiªn cøu thùc tÕ c¸c lo¹i c«ng viÖc trong doanh nghiÖp lµ biÖn ph¸p c¬ b¶n nhÊt, cã hiÖu qu¶ cao ®Ó tiÕt kiÖm kho¶n chi phÝ nµy. Th«ng th-êng trong doanh nghiÖp th× c¸c phÇn viÖc ph¸t sinh ®a d¹ng víi quy m« lín nhá kh¸c nhau. V× vËy c¸c h×nh thøc tr¶ l-¬ng hiÖn nay ®-îc c¸c doanh nghiÖp ¸p dông linh ho¹t, phï hîp víi mçi tr-êng hîp, hoµn c¶nh cô thÓ ®Ó cã ®-îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt. 8 I.5. H×nh thøc tr¶ l-¬ng, néi dung quü tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. I.5.1. C¸c h×nh thøc tr¶ l-¬ng. TiÒn l-¬ng lµ thu nhËp chÝnh cña ng-êi lao ®éng, do ®ã ph¶i ®¶m b¶o bï ®¾p søc lao ®éng cña ng-êi lao ®éng ®· bá ra vµ ®¸p øng ®-îc nhu cÇu thiÕt yÕu cña hä. Trong c¸c doanh nghiÖp ë mäi thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cã rÊt nhiÒ lo¹i lao ®éng kh¸c nhau, tÝnh chÊt vai trß cña tõng lo¹i lao ®éng ®èi víi mçi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh l¹i kh¸c nhau. V× thÕ mçi doanh nghiÖp ph¶i lùa chän h×nh thøc tr¶ l-¬ng nµo cho ng-êi lao ®éng sao cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm c«ng nghÖ, víi tr×nh ®é n¨ng lùc qu¶n lý cña m×nh. MÆt kh¸c viÖc lùa chän h×nh thøc tr¶ l-¬ng ®óng ®¾n cßn cã t¸c dông tho¶ m·n lîi Ých ng-êi lao ®éng, chÊp hµnh tèt kû luËt lao ®éng n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng gióp doanh nghiÖp tiÕt kiÖm ®-îc chi phÝ nh©n c«ng h¹ ®-îc gi¸ thµnh s¶n phÈm. Trong c¸c doanh nghiÖp ë n-íc ta hiÖn nay chñ yÕu ¸p dông h×nh thøc tr¶ l-¬ng sau: H×nh thøc tr¶ l-¬ng theo thêi gian. - H×nh thøc tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm. - H×nh thøc tr¶ l-¬ng kho¸n. I.5.1.1. H×nh thøc tr¶ l-¬ng theo thêi gian. H×nh thøc tr¶ l-¬ng theo thêi gian lµ thùc hiÖn viÖc tÝnh tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng theo thêi gian lµm viÖc thùc tÕ, theo ngµnh nghÒ vµ tr×nh ®é thµnh th¹o nghiÖp vô kü thuËt chuyªn m«n cña ng-êi lao ®éng. Tuú theo tÝnh chÊt lao ®éng kh¸c nhau, mçi ngµnh nghÒ cô thÓ cã mét th¸ng l-¬ng riªng. Trong mçi th¸ng l-¬ng l¹i tuú theo tr×nh ®é thµnh th¹o nghiÖp vô kü thuËt chuyªn m«n mµ chi lµm nhiÒu bËc l-¬ng, mçi bËc l-¬ng cã mét møc tiÒn l-¬ng nhÊt ®Þnh. TiÒn l-¬ng theo thêi gian cã thÓ tÝnh theo: Th¸ng, tuÇn, ngµy, giê. 9 a. L-¬ng th¸ng. TiÒn l-¬ng th¸ng lµ tiÒn l-¬ng tr¶ cè ®Þnh hµng th¸ng trªn c¬ së hîp ®ång lao ®éng. L-¬ng th¸ng th-êng ®-îc ¸p dông ®Ó tr¶ l-¬ng cho nh©n viªn lµm c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ, qu¶n lý hµnh chÝnh vµ c¸c nh©n viªn thuéc c¸c ngµnh ho¹t ®éng kh«ng cã tÝnh chÊt s¶n xuÊt. b. L-¬ng tuÇn: TiÒn l-¬ng tuÇn lµ tiÒn l-¬ng tr¶ cho 1 tuÇn lµm viÖc TiÒn l-¬ng tuÇn = Lỗi! L-¬ng tuÇn th-êng ®-îc ¸p dông tr¶ cho c¸c ®èi t-îng lao ®éng cã thêi gian lao ®éng kh«ng æn ®Þnh mang vµ mang tÝnh thêi vô. c. L-¬ng ngµy: TiÒn l-¬ng ngµy lµ tiÒn l-¬ng tr¶ cho mét ngµy lµm viÖc. TiÒn l-¬ng ngµy = Lỗi! L-¬ng ngµy th-êng ®-îc ¸p dông ®Ó tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng trong nh÷ng ngµy héi häp, häc tËp vµ lµm c¸c nghÜa vô kh¸c hoÆc cho ng-êi lao ®éng ng¾n h¹n. d. L-¬ng giê: TiÒn l-¬ng giê lµ tiÒn l-¬ng tr¶ cho 1 giê lµm viÖc TiÒn l-¬ng giê = Lỗi! L-¬ng giê ®-îc ¸p dông ®Ó tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng trùc tiÕp trong thêi gian lµm viÖc kh«ng h-ëng l-¬ng theo s¶n phÈm. I.5.1.2. H×nh thøc tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm. H×nh thøc nµy thùc hiÖn viÖc tÝnh tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng theo sè l-îng chÊt l-îng hoÆc c«ng viÖc hoµn thµnh. Tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn vµ t×nh h×nh cô thÓ ë tõng doanh nghiÖp mµ viÖc tÝnh tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm cã thÓ tiÕn hµnh tr¶ l-¬ng theo: S¶n phÈm trùc tiÕp kh«ng h¹n chÕ, cã h¹n chÕ, s¶n phÈm cã th-ëng vµ ph¹t, s¶n phÈm cã luü tiÕn. a. Tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp kh«ng h¹n chÕ: 10 Víi c¸c thøc nµy th× tiÒn l-¬ng tr¶ cho ng-êi lao ®éng ®-îc tÝnh trùc tiÕp theo sè l-îng s¶n phÈm hoµn thµnh ®óng quy c¸ch phÈm chÊt vµ ®¬n gi¸ tiÒn l-¬ng s¶n phÈm ®· quy ®Þnh, kh«ng cã bÊt cø mét h¹n chÕ nµo. §©y lµ h×nh thøc phæ biÕn ®-îc c¸c doanh nghiÖp sö dông ®Ó tÝnh l-¬ng ph¶i tr¶ cho ng-êi lao ®éng trùc tiÕp. b. Tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm gi¸n tiÕp. Theo c¸ch thøc nµy th× ®ã lµ tiÒn l-¬ng ph¶i tr¶ cho bé phËn lao ®éng tham gia mét c¸ch gi¸n tiÕp vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. H×nh thøc nµy th-êng ¸p dông ®Ó tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng gi¸n tiÕp. Tuy lao ®éng cña hä kh«ng trùc tiÕp t¹o ra s¶n phÈm nh-ng l¹i gi¸n tiÕp ¶nh h-ëng tíi n¨ng suÊt lao ®éng trùc tiÕp vµ hä lµ nh÷ng ng-êi lµm nhiÖm vô vËn chuyÓn nguyªn vËt liÖu, thµnh ph¶m, b¶o d-ìng m¸y mãc tiÕt bÞ… c. Tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm cã th-ëng, ph¹t: Theo h×nh thøc nµy ngoµi tiÒn l-¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp ng-êi lao ®éng cßn ®-îc th-ëng trong s¶n xuÊt nh- th-ëng vÒ chÊt l-îng s¶n phÈm tèt, n¨ng suÊt lao ®éng cao, tiÕt kiÖm vËt t-. Trong tr-êng hîp ng-êi lao ®éng lµm ra s¶n phÈm háng, v-ît qu¸ vËt t- trªn ®Þnh møc quy ®Þnh, kh«ng ®µm b¶o ®-îc ngµy c«ng quy ®Þnh th× cã thÓ ph¶i chi tiÒn ph¹t trõ vµo thu nhËp cña hä. H×nh thøc nµy ®-îc sö dông ®Ó khuyÕn khÝch ng-êi lao ®éng h¨ng say trong c«ng viÖc vµ cã ý thøc tr¸ch nhiÖm trong s¶n xuÊt. d. Tr¶ l-¬ng theo s¶n phÈm luü tiÕn. Theo h×nh thøc nµy ngoµi tiÒn l-¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp. Cßn c¨n cø vµo møc ®é hoµn thµnh v-ît ®Þnh møc lao ®éng, tÝnh thªm mét sè tiÒn l-¬ng theo tû lÖ luü tiÕn. Nh÷ng s¶n phÈm v-ît møc cµng cao th× suÊt luü tiÕn cµng lín. H×nh thøc nµy chØ ®-îc sö dông trong mét sè tr-êng hîp cÇn thiÕt, nh- khi cÇn hoµn thµnh gÊp mét ®¬n ®Æt hµng hoÆc tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng ë kh©u khã nhÊt, ®Ó ®Èy nhanh tèc ®é s¶n xuÊt ®¶m b¶o cho thùc hiÖn c«ng viÖc ®-îc ®ång bé. I.5.13. H×nh thøc tr¶ l-¬ng kho¸n: 11 §Çy lµ h×nh thøc tr¶ l-¬ng cho ng-êi lao ®éng theo khèi l-îng vµ chÊt l-îng c«ng viÖc mµ hä hoµn thµnh. Cã hai lo¹i kho¸n: Kho¸n c«ng viªc vµ kho¸n quü l-¬ng. a. Kho¸n c«ng viÖc: Doanh nghiÖp x¸c ®Þnh møc tiÒn l-¬ng tr¶ theo tõng c«ng viÖc mµ ng-êi lao ®éng ph¶i hoµn thµnh. H×nh thøc nµy ¸p dông cho nh÷ng c«ng viÖc lao ®éng gi¶n ®¬n, cã tÝnh chÊt ®ét xuÊt nh- bèc dì nguyªn vËt liÖu, hµng ho¸, söa ch÷a, nhµ cöa… b. H×nh thøc kho¸n quü l-¬ng: C¨n cø vµo khèi l-îng tõng c«ng viÖc, khèi l-îng s¶n phÈm vµ thêi gian cÇn thiÕt ®Ó hoµn thµnh mµ doanh nghiÖp tiÕn hµnh kho¸n quü l-¬ng. Ng-êi lao ®éng biÕt tr-íc sè tiÒn l-¬ng mµ hä sÏ nhËn sa khi hoµn thµnh c«ng viÖc trong thêi gian ®· ®-îc quy ®Þnh. H×nh thøc nµy ¸p dông, cho nh÷ng c«ng viÖc kh«ng thÓ ®Þnh møc cho tõng bé phËn c«ng viÖc hoÆc nh÷ng c«ng viÖc mµ xÐt ra giao kho¸n tõng c«ng viÖc chi tiÕt th× sÏ kh«ng lîi vÒ mÆt kinh tÕ. Th«ng th-êng lµ nh÷ng c«ng viÖc cÇn hoµ thµnh ®óng thêi h¹n. I.5.2. Néi dung quü l-¬ng. Quü tiÒn l-¬ng trong doanh nghiÖp lµ toµn bé tiÒn l-¬ng (kÓ c¶ c¸c kho¶n phô cÊp) mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶ cho tÊt c¶ c¸c lo¹i lao ®éng do doanh nghiÖp qu¶n lý vµ sö dông. Thµnh phÇn quü tiÒn l-¬ng bao gåm nhiÒu kho¶n nh-: l-¬ng thêi gian, l-¬ng s¶n phÈm, c¸c kho¶n phô cÊp, tiÒn th-ëng trong s¶n xuÊt. Ngoµi ra trong quü l-¬ng kÕ ho¹ch cßn ®-îc tÝnh c¶ kho¶n tiÒn chi trî cÊp BHXH cho c«ng nh©n viªn trong thêi gian nghØ æm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng. Th«ng qua t×nh h×nh biÕn ®éng cña quü tiÒn l-¬ng sÏ cho phÐp doanh nghiÖp ®¸nh gi¸ ®-îc t×nh h×nh sö dông lao ®éng vµ kÕt qu¶ lao ®éng, tõ ®ã cã biÖn ph¸p ®éng viªn c«ng nh©n viªn h¨ng h¸i lao ®éng nh»m n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. I.5.3. Néi dung c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. 12 I.5.3.1. Quü b¶o hiÓm x· héi. Theo kh¸i niÖm cña tæ chøc lao ®éng Quèc tÕ (ILO- International Labour Oganiztion): “ B°o hiÓm x± héi ®­îc hiÓu l¯ sù b°o vÖ cña x± héi ®èi víi c²c thµnh viªn cña m×nh th«ng qua mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p c«ng céng ®Ó chèng l¹i t×nh tr¹ng khã kh¨n vÒ tµi chÝnh do bÞ mÊt hoÆc gi¶m thu nhËp g©y ra bëi: èm ®au, mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng, tuæi giµ, tµn tËt…thªm vµo ®ã BHXH b¶o vÖ ch¨m sãc søc khoÎ, ch¨m sãc y tÕ cho céng ®ång vµ trî cÊp cho c¸c gia ®×nh khã kh¨n. Nh- vËy ngoµi tiÒn l-¬ng th× c«ng nh©n viªn cßn ®-îc trî cÊp x· héi. Kho¶n trî cÊp x· héi nµy chñ yÕu ®-îc chi tõ quü BHXH. Quü BHXH ®-îc h×nh thµnh chñ yÕu tõ sù ®ãng gãp cña ng-êi sö dông lao ®éng, ng-êi lao ®éng vµ m«t phÇn hç trî cña nhµ n-íc. Theo chÕ ®é hiÖn hµnh, quü BHXH ®-îc tÝnh theo tû lÖ 20% trªn tæng quü l-¬ng cÊp bËc vµ c¸c kho¶n phô cÊp th-êng xuyªn cña ng-êi lao ®éng thùc tÕ trong kú h¹ch to¸n. Trong ®ã ng-êi sö dông lao ®éng ph¶i nép 15% vµ ®-îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh, cßn l¹i lµ ng-êi lao ®ég nép 5% vµ trõ vµo tiÒn l-¬ng hµng th¸ng. Nhµ n-íc quy ®Þnh chÝnh s¸ch vÒ BHXH, nh»m tõng b-íc më réng vµ n©ng cao viÖc b¶o ®¶m vËt chÊt. Gãp phÇn æn ®Þnh ®êi sèng cho ng-êi lao ®éng vµ gia ®×nh cña hä trong c¸c tr-êng hîp ng-êi lao ®éng èm ®au, thai s¶n, hÕt tuæi lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp, mÊt viÖc lµm, bÞ tai n¹n lao ®éng, chÕt, gÆp rñi ro hoÆc c¸c khã kh¨n kh¸c. ë ViÖt Nam hiÖn nay nh÷ng ng-êi lao ®éng cã tham gia ®ãng BHXH, ®Òu cã quyÒn ®-îc h-ëng BHXH. §ãng BHXH b¾t buéc hay tù nguyÖn ®-îc ¸p dông ®èi víi tõng lo¹i ®èi t-îng vµ tõng lo¹i doanh nghiÖp ®Ó b¶o ®¶m cho ng-êi lao ®éng ®-îc h-ëng c¸c chÕ ®é BHXH thÝch hîp. Quü BHXH ®-îc qu¶n lý thèng nhÊt theo chÕ ®é tµi chÝnh cña nhµ n-íc, h¹ch to¸n ®éc lËp vµ ®-îc nhµ n-íc b¶o hé. I.5.3.2. Quü B¶o hiÓm y tÕ. 13 Quü b¶o hiÓm y tÕ ®-îc sö dông ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n tiÒn kh¸m, ch÷a bªnh, viÖn phÝ, thuèc thang… cho ng-êi lao ®éng trong thêi gian èm ®au, thai s¶n… Theo chÕ ®é hiÖn hµnh, c¸c doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn trÝch quü b¶o hiÓm y tÕ b»ng 3% trªn tæng sè thu nhËp t¹m tÝnh cña ng-êi lao ®éng. Trong ®ã doanh nghiÖp ph¶i chÞu 2% kho¶n nµy tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh, cßn l¹i 1% ng-êi lao ®éng ph¶i nép, kho¶n nµy trõ vµo tiÒn l-¬ng cña hä. Quü BHYT do nhµ n-íc tæ chøc. Giao cho c¬ quan BHYT thèng nhÊt qu¶n lý vµ chi tr¶ cho ng-êi lao ®éng, th«ng qua m¹ng l-íi y tÕ. Nh»m huy ®éng sù ®ãng gãp cña c¸ nh©n, tËp thÓ, céng ®ång x· héi ®Ó t¨ng c-êng chÊt l-îng trong viÖc kh¸m, ch÷a bÖnh. V× vËy khi tÝnh ®-îc møc trÝch b¶o hiÓm y tÕ c¸c doanh nghiÖp ph¶i nép toµn bé cho c¬ quan BHYT I.5.3.3. Kinh phÝ c«ng ®oµn: Kinh phÝ c«ng ®oµn lµ ng-êi tµi trî cho ho¹t ®éng c«ng ®oµn ë c¸c cÊp. Theo chÕ ®é hiÖn hµnh, kinh phÝ c«ng ®oµn ®-îc tÝnh theo tû lÖ 2% trªn tæng tiÒn l-¬ng thùc tÕ ph¶i tr¶ cho ng-êi lao ®éng, kÓ c¶ hîp ®ång lao ®éng cã thêi h¹n. Kho¶n chi phÝ nµy ®-îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp trong thêi kú h¹ch to¸n. Th«ng th-êng khi trÝch kinh phÝ c«ng ®oµn th× doanh nghiÖp ph¶i nép mét nöa cßn mét nöa ®Ó l¹i chi tiªu cho ho¹t ®éng c«ng ®oµn t¹i ®¬n vÞ. I.6. TiÒn th-ëng vµ vai trß cña tiÒn th-ëng. TiÒn th-ëng lµ nh÷ng kho¶n phô cÊp thªm ngoµi l-¬ng dµnh cho nh÷ng ng-êi cã c«ng, nh÷ng ng-êi v-ît møc n¨ng suÊt, c«ng viªc mµ c¬ quan dao phã. TiÒn th-ëng cã c¸c vai trß sau: - KhuyÕn khÝch ®éng viªn cho c¸n bé c«ng nh©n viªn cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm trong c«ng viÖc. - T¹o cho mèi tr-êng lµm viªc trong doanh nghiÖp c¸ tÝnh c¹nh tranh lÉn nhau, gi÷a c¸c c¸n bé c«ng nh©n viªn trong cïng mét tæ, nhãm, gi÷a c¸c thµnh viªn cña tæ nµy vµ tæ kh¸c. 14 - T¨ng kh¶ n¨ng s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. - T¨ng thÕ m¹nh søc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp m×nh víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c. II. C«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n chÝnh theo l-¬ng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. II.1. Kh¸i niÖm vÒ nguyªn t¾c h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. II.1.1. Kh¸i niÖm vÒ h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. H¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng lµ viÖc thu thËp chøng tõ cã liªn quan ®Ó tiÒn hµnh tÝnh to¸n vµ ph©n bæ chi phÝ tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng cho c¸c ®èi t-îng bé phËn sö dông søc lao ®éng. II.1.2. NguyÒn t¾c h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. TiÒn l-¬ng cã mét vai trß rÊt quan träng trong viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. Viªc h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo kh«ng ®-îc kÞp thêi vµ chÝnh x¸c sÏ lµm cho viÖc tÝnh to¸n gi¸ thµnh cã phÇn kh«ng ®-îc chÝnh x¸c. Tr-íc tÇm quan träng ®ã viÖc h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo nã ph¶i thùc hiÖn ®óng nguyªn t¾c sau. - Ph¶n ¸nh kÞp thêi chÝnh x¸c sè l-îng, sè l-îng thêi gian vµ kÕt qu¶ lao ®éng. - TÝnh to¸n vµ thanh to¸n ®óng ®¾n, kÞp thêi tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n thanh to¸n víi ng-êi lao ®éng. TÝnh ®óng vµ kÞp thêi c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶ thay ng-êi lao ®éng vµ ph©n bæ ®óng ®¾n chi phÝ nh©n c«ng vµo chi phÝ SXKD trong kú phï hîp víi tõng ®èi t-îng kinh doanh trong doanh nghiÖp. - Cung cÊp t«ng tin vÒ tiÒn l-¬ng, thanh to¸n l-¬ng ë doanh nghiÖp, gióp l·nh ®¹o ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý tèt lao ®éng, tiÒn l-¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng. 15 - Th«ng qua ghi chÐp kÕ to¸n mµ kiÓm tra viÖc tu©n thñ kÕ ho¹ch quü l-¬ng vµ kÕ ho¹ch lao ®éng, kiÓm tra viÖc tu©n chÕ ®é tiÒn l-¬ng, tu©n thñ c¸c ®Þnh møc lao ®éng vµ kû luËt vÒ thanh to¸n tiÒn l-¬ng víi ng-êi lao ®éng. - Tæ chøc ghi chÐp, ph¶n ¸nh, tæng hîp c¸c sè liÖu vÒ sè l-îng lao ®éng, thêi gian vµ kÕt qu¶ lao ®éng. TÝnh l-¬ng vµ trÝch c¸c kho¶n theo l-¬ng, ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng ®óng ®èi t-îng sö dông lao ®éng. - H-íng dÉn, kiÓm tra c¸c nh©n viªn h¹ch to¸n ë c¸c bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c phßng ban thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c chøng tõ nghi chÐp ban ®Çu vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng, më sæ cÇn thiÕt vµ h¹ch to¸n nghiÖp vô lao ®éng tiÒn l-¬ng ®óng chÕ ®é, ®óng ph-¬ng ph¸p. - TÝnh to¸n ph©n bæ chÝnh x¸c ®èi t-îng chi phÝ tiÒn l-¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l-¬ng vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c bé phËn, ®¬n vÞ sö dông lao ®éng. - LËp c¸c b¸o c¸o vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng thuéc phÇn viÖc do m×nh phô tr¸ch . - §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n tÝch t×nh h×nh qu¶n lý, sö dông thêi gian lao ®éng, chi phÝ nh©n c«ng, n¨ng suÊt lao ®éng, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p nh»m khai th¸c sö dông triÖt ®Ó, cã hiÖu qu¶ mäi tiÒm n¨ng lao ®éng s½n cã trong doanh nghiÖp. II.2. H¹ch to¸n lao ®éng. II.2.1. H¹ch to¸n sè l-îng vµ thêi gian lao ®éng. ViÖc qu¶n lý lao ®éng trong doanh nghiÖp ph¶i n¾m v÷ng nh÷ng chØ tiªu vÒ lao ®éng thùc tÕ t¹i doanh nghiÖp, sè ng-êi v¾ng mÆt ë tõng bé phÇn, tõng ca, tõng tæ s¶n xuÊt. §Ó kÞp thêi bè trÝ, sö dông lao ®éng hîp lý vµ ph¶i theo dâi t×nh h×nh chÊp hµnh lao ®éng, kû luËt lao ®éng vµ n¨ng suÊt lao ®éng cña tõng bé phËn. II.2.1.1. Theo dâi lao ®éng vµ thêi gian lao ®éng. §Ó theo dâi sè l-îng lao ®éng cã mÆt, ®Õn ®óng giê hoÆc ®Õn trÔ ng-êi ta sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p nh-: 16 - Dïng m¸y bÊm giê ®¨t ë cæng ra vµo cöa c¬ quan ®Ó kiÓm tra giê ®i lµm cña c«ng nh©n viªn. - BiÖn ph¸p bÊm thÎ mçi khi c«ng nh©n ®Õn lµm viÖc th× tr×nh thÎ cña m×nh cho ng-êi kiÓm tra vµ gi÷ thÎ. B¶ng chÊm c«ng. T¹i mçi bé phËn trong doanh nghiÖp sÏ sö dông mét b¶ng chÊm c«ng riªng cho bé phËn m×nh. Ng-êi phô tr¸ch bé phËn cã tr¸ch nhiÖm chÊm c«ng cho bé phËn m×nh qu¶n lý vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ bé phËn ®ã tr-íc ban gi¸m ®èc. II.2.1.2. H¹ch to¸n lµm thªm giê. §-îc ph¶n ¸nh trªn phiÕu b¸o lµm thªm giê, phiÕu nµy lµ chøng tõ x¸c nhËn giê c«ng, ®¬n gi¸ vµ sè tiÒn lµm thªm cña tõng giê c«ng cô thÓ ®-îc h-ëng vµ lµ c¬ së ®Ó tr¶ cho ng-êi lao ®éng. PhiÕu nµy do ng-êi lµm thªm giê lËp nªn vµ chuyÓn cho ng-êi cã tr¸ch nhiÖm kiÓm tra vµ ký duyÖt. II.2.1.3. H¹ch to¸n thêi gian nghØ viÖc èm ®au, thai s¶n… Khi nghØ èm ®au, thai s¶n…ph¶i cã chøng tõ phiÕu nghØ h-ëng b¶o hiÓm x· héi. PhiÕu nµu lµ chøng tõ x¸c nhËn sè ngµy nghØ h-ëng b¶o hiÓm, lµm c¨n cø tÝnh trî cÊp b¶o hiÓm x· héi tr¶ thay l-¬ng theo chÕ ®é quy ®Þnh. II.2.1.4. Tæng hîp t×nh h×nh sö dông lao ®éng. Nh©n viªn h¹ch to¸n ph©n x-ëng chÞu tr¸ch nhiÖm tæng hîp hµng ngµy, ®Þnh kú, hµng th¸ng sè liÖu vÒ t×nh h×nh sö dông lao ®éng. Bao gåm nh÷ng chØ tiªu. Thêi gian lµm viÖc, ngõng viÖc. Thêi gian v¾ng mÆt cña tõng tæ s¶n xuÊt. Hµng ngµy thu thËp sè liÖu tõ b¶ng chÊm c«ng, nh©n viªn h¹ch to¸n ph©n x­ëng ghi sè liÖu v¯o sæ “ sæ tæng hîp sö dông lao ®éng”. Tõ sæ n¯y lËp b²o c¸o sö dông thêi gian lao ®éng göi cho phßng kÕ to¸n vµ phßng tæ chøc lao ®éng tiÒn l-¬ng. Phßng tæ chøc lao ®éng tiÒn l-¬ng cã tr¸ch nhiÖm tæng hîp toµn doanh nghiÖp ®Ó lËp b¸o c¸o t×nh h×nh sö dông cã ph©n tÝch vµ ®Ò xuÊt biÖn ph¸p gi¶i quyÕt cho gi¸m ®èc. II.2.2. H¹ch to¸n kÕt qu¶ lao ®éng. 17 II.2.2.1. H¹ch to¸n kÕt qu¶ lao ®éng cña c¸c nh©n tè. Lµ ghi chÐp, tæng hîp sè l-îng, chÊt l-îng s¶n phÈm lµm ra cña tõng c¸ nh©n, tõng tæ s¶n xuÊt, tõng ph©n x-ëng s¶n xuÊt ®Ó cã c¨n cø tÝnh l-¬ng s¶n phÈm vµ theo dâi t×nh h×nh thùc hiÖn ®Þnh møc cña tõng ng-êi, tõng tæ. ViÖc h¹ch to¸n nµy sö dông "phiÕu x¸c nhËn s¶n phÈm hoÆc c«ng viÖc hoµn thµnh" vµ "hîp ®ång giao kho¸n". II.2.2.2. H¹ch to¸n kÕt qu¶ lao ®éng ë ph©n x-ëng. Nh©n viªn h¹ch to¸n ph©n x-ëng cã tr¸ch nhiÖm ghi chÐp, tæng hîp sè liÖu vÒ kÕt qu¶ lao ®éng hµng ngµy, ®Þnh kú vµ hµng th¸ng toµn ph©n x-ëng. Tïy theo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt, tÝnh chÊt hoÆc giê c«ng, s¶n l-îng cña tõng chi tiÕt, b¸n thµnh phÈm. Cuèi th¸ng nh©n viªn h¹ch to¸n cßn ph¶i tæng hîp kÕt qu¶ lao ®éng cña tõng ng-êi tõng tæ s¶n xuÊt göi cho kÕ to¸n tiÒn l-¬ng lµm c¨n cø tÝnh l-¬ng cho ng-êi lao ®éng. II.2.2.3. Tæng hîp kÕt qu¶ lao ®éng cña toµn doanh nghiÖp. Trªn c¬ së sè liÖu cña c¸c ph©n x-ëng, nh©n viªn kÕ to¸n tiÒn l-¬ng doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm tæng hîp ph©n tÝch t×nh h×nh lao ®éng tiÒn l-¬ng trong toµn doanh nghiÖp theo tõng yªu cÇu vÒ c«ng t¸c qu¶n lý. II.3. HÖ thèng chøng tõ vµ lu©n chuyÓn chøng tõ. Sæ s¸ch cña bé phËn lao ®éng tiÒn l-¬ng trong doanh nghiÖp ®-îc lËp trªn c¬ së c¸c chøng tõ ban ®Çu khi tuyÓn dông, n©ng bËc, th«i viÖc… mäi biÕn ®éng vÒ lao ®éng ®-îc ghi chÐp kÞp thêi vµo sæ s¸ch lao ®éng lµm c¨n cø cho viÖc tÝnh l-¬ng ph¶i tr¶ vµ c¸c chÕ ®é kh¸c cho ng-êi lao ®éng ®-îc kÞp thêi. Chøng tõ vÒ lao ®éng tiÒn l-¬ng bao gåm: MÉu 01 - L§TL: B¶ng chÊm c«ng MÉu 02 - L§TL: B¶ng thanh to¸n tiÒn l-¬ng MÉu 03 - L§TL: PhiÕu nghØ h-ëng b¶o hiÓm x· héi MÉu 04 - L§TL: B¶ng thanh to¸n b¶o hiÓm x· héi. MÉu 05 - L§TL: B¶ng thanh to¸n tiÒn th-ëng. MÉu 06 - L§TL: PhiÕu x¸c nhËn s¶n phÈm hoÆc c«ng viÖc hoµn thµnh 18 MÉu 07 - L§TL: PhiÕu b¸o lµm thªm giê MÉu 08 - L§TL: Hîp ®ång giao kho¸n s¶n phÈm MÉu 09 - L§TL: Biªn b¶n ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng Ngoµi ra cßn cã mét sè chøng tõ kh¸c cã liªn quan nh- b¶ng ph©n bæ tiÒn l-¬ng vµ BHXH, phiÕu chi tiÒn mÆt, b¶ng thanh to¸n c¸c kho¶n trî cÊp. II.4. KÕ to¸n tiÒn l-¬ng II.4.1. KÕ to¸n chi tiÕt tiÒn l-¬ng II.4.1.1. TÝnh l-¬ng vµ trî cÊp b¶o hiÓm x· héi. ViÖc tÝnh l-¬ng, trî cÊp BHXH vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng-êi lao ®éng ®-îc thùc hiÖn phßng kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Hµng th¸ng, c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu h¹ch to¸n vÒ thêi gian, kÕt qu¶ lao ®éng vµ chÝnh s¸ch x· héi vÒ lao ®éng, tiÒn l-¬ng, BHXH do Nhµ n-íc ban hµnh, kÕ to¸n tÝnh tiÒn l-¬ng, trî cÊp BHXH vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c cho ng-êi lao ®éng. C¨n cø vµo c¸c chøng tõ nh- "B¶ng chÊm c«ng", "phiÕu x¸c nhËn s¶n phÈm hoÆc c«ng viÖc hoµn thµnh", "Hîp ®ång giao kho¸n" kÕ to¸n tÝnh to¸n tiÒn l-¬ng thêi gian l-¬ng s¶n phÈm, tiÒn ¨n ca cho tõng ng-êi lao ®éng. C¨n cø vµo c¸c chøng tõ nh- "PhiÕu nghØ h-ëng BHXH", "Biªn b¶n ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng"… KÕ to¸n tÝnh trî cÊp BHXH ph¶i tr¶ CNV vµ ph¶n ¸nh vµo "B¶ng thanh to¸n BHXH". §èi víi c¸c kho¶n tiÌn th-ëng cña c«ng nh©n viªn, kÕ to¸n cÇn tÝnh to¸n vµ lËp b¶ng "thanh to¸n tiÒn th-ëng" ®Ó theo dâi vµ chi tr¶ ®óng quy ®Þnh. C¨n cø vµo "B¶ng thanh to¸n tiÒn l-¬ng" cña tõng bé phËn ®Ó chi tr¶, thanh to¸n tiÒn th-ëng cho c«ng nh©n viªn, ®ång thêi tæng hîp tiÒn l-¬ng ph¶i tr¶ trong kú theo tõng ®èi t-îng sö dông lao ®éng, tÝnh to¸n trÝch BHXH, BHYT, KPC§ theo tû lÖ qui ®Þnh. KÕt qu¶ tæng hîp, tÝnh to¸n ®-îc ph¶n ¸nh trong "B¶ng ph©n bæ tiÒn l-¬ng vµ BHXH" (MÉu sè 01/BPB). II.4.1.2. Thanh to¸n tiÒn l-¬ng. ViÖc tr¶ l-¬ng cho c«ng nh©n viªn ®-îc tiÕn hµnh cho hai kú trong th¸ng. 19 - Kú 1: T¹m øng l-¬ng cho c«ng nh©n viªn ®èi víi nh÷ng ng-êi cã tham gia lao ®éng trong th¸ng. - Kú 2: Sau khi tÝnh l-¬ng vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn trong th¸ng, doanh nghiÖp thanh to¸n nèt sè tiÒn cßn ®-îc lÜnh trong th¸ng ®ã cho c«ng nh©n viªn sau khi ®· trõ ®i c¸c kho¶n khÊu trõ. §Õn kú chi tr¶ l-¬ng vµ c¸c kho¶n thanh to¸n trùc tiÕp kh¸c, doanh nghiÖp ph¶i lËp giÊy xin rót tiÒn mÆt ë ng©n hµng vÒ quü ®Ó chi tr¶ l-¬ng. §ång thêi ph¶i lËp uû nhiÖm chi ®Ó chuyÓn sè tiÒn thuéc quü BHXH cho c¬ quan qu¶n lý quü BHXH. ViÖc chi tr¶ l-¬ng ë doanh nghiÖp do thñ quü thùc hiÖn, c¨n cø vµo c¸c "B¶ng thanh to¸n tiÒn l-¬ng", "B¶ng thanh to¸n BHXH" ®Ó chi tr¶ l-¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c cho c«ng nh©n viªn. C«ng nh©n viªn khi nhËn tiÒn ph¶i ký tªn vµo "B¶ng thanh to¸n l-¬ng". Trong th¸ng víi lý do nµo ®ã c«ng nh©n viªn ch-a nhËn l-¬ng, thñ quü ph¶i lËp danh s¸ch ghi chuyÓn hä, tªn, sè tiÒn cña hä tõ "B¶ng thanh to¸n tiÒn l-¬ng" sang "B¶ng kª thanh to¸n víi c«ng nh©n viªn ch-a nhËn l-¬ng". II.4.2. KÕ to¸n tæng hîp tiÒn l-¬ng. II.4.2.1. KÕt cÊu vµ tµi kho¶n sö dông. KÕ to¸n sö dông tµi kho¶n 334 - Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn. KÕt cÊu: Bªn nî: - Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn l-¬ng, th-ëng BHXH vµ c¸c kho¶n ®· tr¶, ®· øng tr-íc cho c«ng nh©n viªn. - C¸c kho¶n khÊu trõ vµo thu nhËp cña c«ng nh©n viªn. Bªn cã: - Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn l-¬ng, tiÒn th-ëng BHXH vµ c¸c kho¶n cßn ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn. Sè d- bªn cã: - Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn l-¬ng tiÒn th-ëng, BHXH vµ c¸c kho¶n kh¸c cßn ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn. Tr-êng hîp c¸ biÖt tµi kho¶n 334 cã thÓ cã sè d- bªn nî ph¶n ¸nh sè tiÒn ®· tr¶ qu¸ sè ph¶i vÒ tiÒn l-¬ng, tiÒn th-ëng vµ c¸c kho¶n kh¸c cßn ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn. II.4.2.2. Tr×nh tù vµ ph-¬ng ph¸p h¹ch to¸n tiÒn l-¬ng. 20
- Xem thêm -

Tài liệu liên quan