Hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất

  • Số trang: 65 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 15 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Môc lôc Trang Lêi më ®Çu PhÇn i: c¬ së lý luËn chung vÒ h¹ch to¸n kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt 3 I. Sù cÇn thiÕt cña hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất II. Kh¸i qu¸t chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 2. Gi¸ thµnh vµ ph©n lo¹i gÝa thµnh 3. Ph©n biÖt sù gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. 4. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 5. Tr×nh tù tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt 6. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh III. KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 1. NhiÖm vô kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm 2. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn. 3. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú VI. Sæ kÕ to¸n ¸p dông trong kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm. PhÇn ii. Thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé ii i. Giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ C«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña C«ng ty. 2. Chøc n¨ng, nhiÖm vô, môc tiªu ho¹t ®éng cña C«ng ty. 3. §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty. 4. Tæ chøc bé m¸y qu¶n lý vµ s¶n xuÊt, chøc n¨ng, nhiÖm vô c¸c phßng ban cña C«ng ty. II. §Æc ®iÓm tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n vµ c«ng t¸c kÕ to¸n cña C«ng ty. 1. §Æc ®iÓm tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n. 6 6 1 6 6 9 11 11 14 15 19 19 19 28 30 33 33 33 34 35 37 41 41 43 Chuyªn ®Ó thùc t¹p 2. Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i C«ng ty III. §Æc ®iÓm h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i C«ng ty. 1. §Æc ®iÓm ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ 2. Quy tr×nh vµ ph¬ng ph¸p x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt 3. §èi tîng tÝnh gi¸ vµ kú tÝnh gi¸ thµnh 4. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. 5. 'Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh . IV. Néi dung h¹ch to¸n chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty 1. H¹ch to¸n chi phÝ NVL trùc tiÕp 2. H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 3. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung 4. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt cho ph©n xëng vµ cho toµn C«ng ty. 5. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú 5. TÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty. 48 48 48 50 51 52 52 52 61 65 67 68 69 PhÇn iii. Ph¬ng híng hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. I. §¸nh gi¸ kh¸i qu¸t vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i C«ng ty c¬ khÝ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. 1. ¦u ®iÓm. 2. Nhîc ®iÓm. II. Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n ph©m ë C«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. 1. Sù cÇn thiÕt hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. 2. §Þnh híng vµ gi¶i ph¸p hoµn thiÖn. 71 * Lêi kÕt luËn 77 71 72 73 73 73 74 2 Chuyªn ®Ó thùc t¹p Lêi më ®Çu Trong c¬ chÕ thÞ trêng hiÖn nay, mét doanh nghiÖp muèn tån t¹i vµ ®øng v÷ng ph¶i cã søc c¹nh tranh, mµ c«ng cô s¾c bÐn cña nã chÝnh lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Cïng víi xu thÕ ph¸t triÓn chung cña ®Êt níc, ngµnh giao th«ng, x©y dùng vµ söa ch÷a ®ang lµ ngµnh cã tèc ®é ph¸t triÓn nhanh, t¹o ra nhiÒu c¬ së vËt chÊt kü thuËt quan träng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. §iÒu nµy ph¶i kÓ ®Õn sù gãp phÇn cña C«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II. HÇu hÕt c¸c c«ng tr×nh giao th«ng trong níc ®îc më réng, ®îc n©ng cÊp, c¸c biÓn b¸o, tÝn hiÖu giao th«ng ®îc l¾p ®Æt lµ do C«ng ty thùc thi tiÕn hµnh. §Ó lµm ®îc ®iÒu nµy, C«ng ty ®· kh«ng ngõng phÊn ®Êu, ho¹ch ®Þnh ra c¸c chiÕn lîc kinh doanh phï hîp víi tõng thêi kú ph¸t triÓn cña níc nhµ. Nhng ®iÒu nµy thËt kh«ng dÔ dµng. Bëi lµm sao ®Ó võa tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm mµ vÉn ®¹t hiÖu qu¶, chÊt lîng s¶n phÈm vµ c«ng tr×nh sö dông. §iÒu nµy tëng chõng nh rÊt cò nhng l¹i mang tÝnh l©u bÒn vµ h÷u hiÖu. Do ®ã c«ng t¸c tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã vai trß rÊt quan träng trong c¸c doanh nghiÖp, nã tËp hîp vµ cung cÊp th«ng tin cho chñ doanh nghiÖp ra c¸c quyÕt ®Þnh hîp lý nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. §ång thêi tõ ®ã lµ c¬ së cho biÕt sù dÞch chuyÓn cña tiÒn vèn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, cïng víi doanh thu cho phÐp dù tÝnh kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trong t¬ng lai. V× vËy, viÖc nghiªn cøu c¸c kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét ®ßi hái hÕt søc bøc thiÕt do thùc tÕ ®Æt ra. Trªn c¬ së ®ã, sÏ thùc hiÖn c¸c kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh cho hîp lý, ®ång thêi t×m c¸c biÖn ph¸p nh»m h¹ gi¸ thµnh. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng nµy em ®· m¹nh d¹n ®i s©u nghiªn cøu ®Ò tµi: "KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty C¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé II". Ngoµi phÇn më ®Çu vµ phÇn kÕt luËn, chuyªn ®Ò thùc tËp gåm ba phÇn chÝnh: 3 Chuyªn ®Ó thùc t¹p PhÇn I: c¬ s¬ lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt PhÇn ii: thùc tr¹ng c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé ii. PhÇn iii: Ph¬ng híng hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty c¬ khÝ vµ söa ch÷a c«ng tr×nh cÇu ®êng bé ii. PhÇn i c¬ së lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt. I. Sù cÇn thiÕt cña h¹ch to¸n chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt Khi ®i vµo kinh doanh bÊt cø mét lÜnh vùc ho¹t ®éng nµo, tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ®Òu mong muèn doanh nghiÖp cña m×nh sÏ thu hót ®îc nhiÒu vèn ®Çu t, ký kÕt ®îc nhiÒu hîp ®ång vµ ®em l¹i nhiÒu lîi nhuËn cho doanh nghiÖp, gãp phÇn ®¶m b¶o møc ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n mét c¸ch toµn diÖn, c©n ®èi vµ thèng nhÊt, tõ ®ã sÏ n©ng ®îc hiÖu qu¶ kinh doanh x· héi, t¨ng thu nhËp quèc d©n vµ ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña x· héi. Muèn vËy c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i t×m c¸ch t¨ng n¨ng suÊt, chÊt lîng s¶n phÈm, ®ång thêi lµm gi¶m chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng lîi nhu©n vµ kh«ng ngõng t¨ng tÝch luü cho doanh nghiÖp cã nh vËy míi ®¸p øng ®îc yªu cÇu æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng cho c¸n bé c«ng nh©n viªn. §Ó lµm ®îc ®iÒu nµy th× trong qu¸ tr×nh h¹ch to¸n cÇn ph¶i qu¶n lý chÆt chÏ, h¹ch to¸n chÝnh x¸c vµ ®Çy ®ñ chi phÝ bá ra ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. VÊn ®Ò nµy cã ý nghÜa v« cïng quan träng trong viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, gióp cho bé m¸y qu¶n lý cña ®¬n vÞ thêng xuyªn n¾m ®îc t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc hao phÝ vÒ lao ®éng, nguyªn liÖu vµ c¸c chi phÝ kh¸c cña ®¬n vÞ, n¾m ®îc t×nh h×nh l·ng phÝ vµ tæn thÊt trong qu¸ tr×nh chuÈn bÞ vµ tiÕn hµnh s¶n xuÊt còng nh t×nh h×nh thùc hiÖn gi¸ thµnh cña ®¬n vÞ. Ngoµi ra cßn gióp cho bé m¸y cña ®¬n vÞ n¾m ®îc nh÷ng mÆt tèt, nh÷ng mÆt cßn tån t¹i trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ, trªn c¬ së ®ã ®¸nh gi¸ ®îc hiÖu qu¶ kinh tÕ, kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh, t¨ng thªm thu nhËp. ChÝnh v× vËy, tæ chøc tèt c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã ý nghÜa hÕt søc quan träng ®èi víi viÖc t¨ng cêng vµ c¶i tiÕn c«ng t¸c qu¶n lý gi¸ thµnh nãi riªng vµ qu¶n lý ®¬n vÞ nãi chung. II. Kh¸i qu¸t chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm trong Doanh nghiÖp. 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. 1.1. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt. Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. NÒn s¶n xuÊt cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ ®ã lµ sù kÕt tinh cña 3 yÕu tè : t liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng, ®ång thêi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ còng chÝnh lµ qu¸ tr×nh tiªu hao c¸c yÕu tè trªn. 4 Chuyªn ®Ó thùc t¹p §Ó s¶n xuÊt ra hµng hãa th× ph¶i tiªu hao c¶ vÒ lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng. Do vËy cã thÓ kÕt luËn r»ng: chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i tiªu dïng trong mét kú ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm vµ thùc chÊt chi phÝ lµ sù dÞch chuûªn vèn, sù dÞch chuyÓn c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c kho¶n chi phÝ ®Òu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm mµ cßn cã nh÷ng kho¶n chi phÝ kh¸c cã tÝnh chÊt s¶n xuÊt nh chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Do ®ã chØ nh÷ng chi phÝ ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt míi ®îc coi lµ chi phÝ s¶n xuÊt. 1.2. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. ViÖc ph©n lo¹i chi phÝ ®îc Doanh nghiÖp ¸p dông tuú theo ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh doanh, qu¶n lý vµ tr×nh ®é nghiÖp vô cña m×nh sao cho hîp lý. Do ®ã ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh lµ viÖc s¾p xÕp chi phÝ s¶n xuÊt vµo tõng lo¹i, tõng nhãm kh¸c nhau theo nh÷ng ®Æc tÝnh nhÊt ®Þnh. * Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt theo yÕu tè chi phÝ Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, c¸c chi phÝ cã cïng néi dung, tÝnh chÊt kinh tÕ ®îc xÕp chung vµo mét yÕu tè, kh«ng kÓ ®Õn chi phÝ ph¸t sinh ë ®©u hay dïng vµo môc ®Ých g× trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Bao gåm : - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu nh: S¾t, thÐp, t«n. nh«m, s¬n, giÊy ph¶n quang... - Chi phÝ nhiªn liÖu, ®éng lùc mua ngoµi: X¨ng, dÇu, gas, « xy, b×nh khÝ... - Chi phÝ c«ng cô, dông cô nh: Que hµn, m¸y khoan... - Chi phÝ tiÒn l¬ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp, gi¸n tiÕp, lao ®éng thuª ngoµi, trÝch BHXH, BHYT, theo tû lÖ quy ®Þnh. - Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh lµ c¸c hao mßn cña c¸c lo¹i tµi s¶n trong doanh nghiÖp nh: Nhµ xëng lµm viÖc, m¸y mãc thiÕt bÞ thi c«ng, ph¬ng tiÖn vËn t¶i, thiÕt bÞ dông cô qu¶n lý. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: TiÒn ®iÖn, tiÒn níc, ®iÖn tho¹i... - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c. ViÖc ph©n lo¹i s¶n phÈm s¶n xuÊt theo yÕu tè chi phÝ cho biÕt kÕt cÊu, tû träng tõng yÕu tè s¶n xuÊt ®Ó ph©n tÝch, ®¸nh gÝa t×nh h×nh thùc hiÖn dù to¸n, lµ c¬ së ®Ó lËp kÕ ho¹ch: Cung øng vËt t, quü tiÒn l¬ng, vèn ®Ó gióp cho viÖc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n còng nh c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt mét c¸ch nhanh chãng vµ chÝnh x¸c. * Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ . C¨n cø vµo c¸c kho¶n môc chi phÝ kh¸c nhau nhng cã môc ®Ých vµ c«ng dông, kh«ng ph©n biÖt chi phÝ ®ã cã néi dung kinh tÕ ®Ó ph©n lo¹i. Cã 4 kho¶n môc chi phÝ sau: - Chi phÝ Nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Gåm toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu tham gia trùc tiÕp vµo s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô, dÞch vô. 5 Chuyªn ®Ó thùc t¹p - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Gåm toµn bé c¸c kho¶n thï lao ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt nh l¬ng, phô cÊp l¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng (BHXH, BHYT, KPC§) - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng: Bao gåm toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ doanh nghiÖp bá ra cã liªn quan tíi viÖc sö dông m¸y thi c«ng phôc vô cho viÖc vËn chuûªn, phôc vô c«ng tr×nh nh: tiÒn khÊu hao m¸y mãc thiÕt bÞ, tiÒn thuª m¸y, l¬ng c«ng nh©n ®iÒu khiÓn m¸y, chi phÝ vÒ nhiªn liÖu dïng cho m¸y thi c«ng... - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: lµ toµn bé chi phÝ ph¸t sinh trong ph©n xëng (trõ 3 lo¹i chi phÝ trªn) bao gåm tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cña nh©n viªn qu¶n lý ph©n xëng, chi phÝ khÊu hao, chi phÝ cho ®iÖn tho¹i, ®iÖn níc, vµ c¸c chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c V× vËy ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ cã t¸c dông phôc vô cho qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt theo ®Þnh møc, cung cÊp sè liÖu cho c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm , lËp kÕ ho¹ch gi¸ thµnh vµ ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt cho kú sau. * Ph©n lo¹i theo lÜnh vùc ho¹t ®éng gåm: - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh: lµ nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn hiÖn tr¹ng s¶n xuÊt vµ tiªu thô, qu¶n lý hµnh chÝnh, qu¶n trÞ kinh doanh. - Chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh: gåm nh÷ng chi phÝ ngoµi dù kiÕn cã thÓ do chñ quan hay kh¸ch quan dÉn tíi. - Chi phÝ bÊt thêng: Gåm nh÷ng chi phÝ ngoµi dù kiÕn cã thÓ do chñ quan hay kh¸ch quan mang l¹i. C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho viÖc ph©n ®Þnh chi phÝ ®îc chÝnh x¸c, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh, x¸c ®Þnh chi phÝ vµ kÕt qu¶ cu¶ tõng ho¹t ®éng kinh doanh ®óng ®¾n, gióp cho viÖc lËp B¸o c¸o tµi chÝnh nhanh, ®óng vµ kÞp thêi. * Ph©n lo¹i theo mèi quan hÖ chi phÝ vµ khèi lîng c«ng viÖc : Theo c¸ch ph©n lo¹i nay th× chi phÝ ®îc chia thµnh: Chi phÝ cè ®Þnh, chi phÝ biÕn ®æi vµ chi phÝ hçn hîp - Chi phÝ cè ®Þnh (chi phÝ bÊt biÕn): lµ lo¹i chi phÝ mµ tæng sè kh«ng thay ®æi khi cã sù thay ®æi vÒ khèi lîng ho¹t ®éng. - Chi phÝ biÕn ®æi (chi phÝ kh¶ biÕn, biÕn phÝ): lµ c¸c chi phÝ thay ®æi vÒ tæng sè tû lÖ víi sù thay ®æi cña møc ®é ho¹t ®éng. - Chi phÝ hçn hîp lµ chi phÝ mµ nã bao gåm c¶ ®Þnh phÝ vµ biÕn phÝ. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã ý nghÜa quan träng gióp nhµ qu¶n trÞ n¾m ®îc m« h×nh chi phÝ - khèi lîng - lîi nhuËn ®Ó x¸c ®Þnh ®iÓm hoµ vèn, nh»m ®a ra gi¶i ph¸p tèi u trong kinh doanh, n©ng cao hiÖu qña chi phÝ, lµm h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. * Ph©n lo¹i chi phÝ theo mèi quan hÖ chi phÝ víi ®èi tîng chÞu chi phÝ gåm: - Chi phÝ c¬ b¶n: lµ nh÷ng chi phÝ thuéc c¸c yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh kinh doanh nh chi phÝ vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ KHTSC§ dïng vµo s¶n xuÊt vµ nh÷ng chi phÝ trùc tiÕp kh¸c. - Chi phÝ qu¶n lý phôc vô: lµ nh÷ng chi phÝ cã tÝnh chÊt qu¶n lý, phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ. 6 Chuyªn ®Ó thùc t¹p Nh÷ng chi phÝ c¬ b¶n liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh th× h¹ch to¸n trùc tiÕp, cßn nh÷ng chi phÝ c¬ b¶n nµo liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh th× trùc tiÕp ph©n bæ c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh theo c¸c tiªu thøc thÝch hîp. Chi phÝ qu¶n lý phôc vô th× tËp hîp riªng theo kho¶n môc sau ®ã cuèi kú ph©n bæ mét lÇn cho c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ liªn quan theo tiªu thøc phï hîp. 2. GÝa thµnh vµ ph©n lo¹i gi¸ thµnh. 2.1. Kh¸i niÖm gi¸ thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt. Sù vËn ®éng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong doanh nghiÖp bao gåm 2 mÆt ®èi lËp nhau, nhng cã liªn quan mËt thiÕt h÷u c¬ víi nhau. Trong ®ã, mét mÆt lµ c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ®· chi ra, cßn mÆt kh¸c lµ kÕt qu¶ kinh doanh thu ®îc tõ nh÷ng s¶n phÈm ®· hoµn thµnh. VËy gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bo ra cã liªn quan tíi khèi lîng c«ng viÖc ®· hoµn thµnh . Gi¸ thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ toµn bé chi phÝ (ph¸t sinh trong kú, kú tríc chuyÓn sang, c¶ chi phÝ trÝch tríc) chi ra tÝnh b»ng tiÒn ®Ó hoµn thµnh mét khèi lîng s¶n phÈm nhÊt ®Þnh trong kú. §©y lµ mét c¨n cø quan träng ®Ó ®Þnh gi¸ b¸n vµ x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ kinh tÕ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. 2.2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh. Tuú theo c¸ch thøc ph©n lo¹i ph¹m vi tÝnh to¸n vµ gãc ®é xem xÐt mµ gi¸ thµnh ®îc ph©n theo nhiÒu lo¹i kh¸c nhau: * Ph©n theo thêi ®iÓm tÝnh vµ nguån sè liÖu ®Ó tÝnh gÝa thµnh gåm 3 lo¹i: - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: Lµ lo¹i gi¸ thµnh ®îc x¸c ®Þnh tríc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt kinh doanh trªn c¬ së gÝa thµnh thùc tÕ kú tríc vµ c¸c ®Þnh møc, c¸c dù to¸n chi phÝ cña kú kÕ ho¹ch. ChØ tiªu nµy x¸c ®Þnh møc ®é chi phÝ giíi h¹n ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp, lµ c¬ së ®Ó ph©n tÝch, ®¸nh gÝa t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh, kÕ ho¹ch h¹ gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Còng nh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh tríc khi tiÕn hµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm. Tuy nhiªn, kh¸c víi gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc chi phÝ hiÖn hµnh t¹i tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong kú kÕ ho¹ch (thêng lµ ®Çu th¸ng) nªn ®Þnh møc lu«n thay ®æi phï hîp víi sù thay ®æi c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm. Do vËy, cã thÓ nãi gi¸ thµnh ®Þnh møc lµ thíc ®o chÝnh x¸c c¸c chi phÝ cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra mét ®¬n vÞ s¶n phÈm trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh t¹i tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh. - Gi¸ thµnh thùc tÕ : Lµ gÝa thµnh ®îc x¸c ®Þnh sau khi ®· kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm trªn c¬ së c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, nã bao gåm c¶ chi phÝ kÕ ho¹ch, ®Þnh møc vµ nh÷ng chi phÝ ngoµi kÕ ho¹ch, nh chi phÝ s¶n phÈm háng, thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt. GÝa thµnh thùc tÕ lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn lîi nhuËn cña doanh nghiÖp. * Ph©n lo¹i theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ: Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, gi¸ thµnh s¶n xuÊt ®îc ph©n chia thµnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ thµnh c«ng xëng) vµ gi¸ thµnh tiªu thô (gi¸ thµnh toµn bé). 7 Chuyªn ®Ó thùc t¹p - GÝa thµnh s¶n xuÊt: Lµ gi¸ thµnh bao gåm toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ t¹o s¶n phÈm trong ph¹m vi ph©n xíng s¶n xuÊt. §ã lµ chi phÝ NVL trùc tiÕp, chi phÝ NCTT vµ chi phÝ SXC. - GÝa thµnh tiªu thô: Lµ gi¸ thµnh bao gåm toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t s×nh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm. Hay nãi kh¸c ®i, gi¸ thµnh tiªu thô b»ng gi¸ thµnh s¶n xuÊt céng víi chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ chi phÝ b¸n hµng. ChÝnh v× vËy, gÝa thµnh tiªu thô ®îc gäi lµ gÝa thµnh toµn bé hay gÝa thµnh ®Çy ®ñ. 3. Ph©n biÖt chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. MÆc dï gi÷a chi phÝ vµ gÝa thµnh cã mèi quan hÖ víi nhau nhng gi÷a chóng cßn cã ®iÓm kh¸c nhau vÒ ph¹m vi vµ néi dung. V× vËy, cÇn ph©n biÖt ph¹m vi vµ giíi h¹n cña chóng ®Ó øng dông tèt h¬n trong viÖc tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm. - Chi phÝ s¶n xuÊt chØ tÝnh nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong mét kú nhÊt ®Þnh (th¸ng, quý, n¨m) kh«ng tÝnh ®Õn nã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ®· hoµn thµnh. Cßn gi¸ thµnh liªn quan ®Õn c¶ chi phÝ cña kú tríc chuyÓn sang (chi phÝ dë dang ®Çu kú) vµ chi phÝ cña kú nµy chuûªn sang kú sau (chi phÝ dë dang cu«i kú). - Chi phÝ s¶n xuÊt g¾n liÒn víi khèi lîng chñng lo¹i s¶n phÈm s¶n xuÊt hoµn thµnh, trong khi ®ã gÝa thµnh l¹i liªn quan mËt thiÕt ®Õn khèi lîng vµ chñng lo¹i s¶n phÈm ®· hoµn thµnh. MÆc dï chi phÝ s¶n xuÊt vµ gÝa thµnh s¶n phÈm ®Òu tiªu hao c¸c yÕu tè vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸. Nhng chóng vÉn cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau: - VÒ mÆt chÊt: Chi phÝ kinh doanh lµ yÕu tè ®a hao phÝ trong qu¸ tr×nh kinh doanh nhng cha h¼n ®· hoµn thµnh. Cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng yÕu tè tiªu hao cho qu¸ tr×nh kinh doanh mét lîng s¶n phÈm dÞch vô ®· hoµn thµnh - VÒ mÆt lîng: Thêng vÒ mÆt lîng gi÷a chóng kh«ng cã sù thèng nhÊt víi nhau. Gi¸ thµnh s¶n phÈm cã thÓ bao gåm c¶ chi phÝ cña thêi kú tríc chuyÓn sang, chi phÝ ®a chi ra trong kú vµ lo¹i trõ chi phÝ chuyÓn sang kú sau. Nã ®îc biÓu hiÖn qua c«ng thøc sau: Trong ®ã: Z  Ddk  C  Dck Dck C D®k : Chi phÝ dë dang ®Çu kú : Chi phÝ ph¸t sinh trong kú : Chi phÝ dë dang cuèi kú Khi gÝa trÞ dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú b»ng nhau th× gÝa thµnh s¶n phÈm dÞch vô trïng khíp víi chi phi s¶n xuÊt. 8 Chuyªn ®Ó thùc t¹p 4. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. H¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm bao gåm hai giai ®o¹n liªn tôc kÕ tiÕp nhau vµ cã mèi quan hÖ víi nhau, giai ®o¹n ®Çu h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh trong kú theo tõng ®èi tîng, chÞu chi phÝ nh tõng ho¹t ®éng kinh doanh, tõng hîp ®ång kinh doanh... vµ ph©n tÝch c¸c chi phÝ ®ã theo yªu cÇu qu¶n lý cô thÓ nh theo kho¶n môc chi phÝ, theo yÕu tè chi phÝ... Giai ®o¹n hai lµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm theo tõng ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh trªn c¬ së sè liÖu cña chi phÝ ®· tËp hîp ®îc. X¸c ®Þnh ®óng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn chñ chèt ®Ó tÝnh gÝa thµnh ®îc chÝnh x¸c. 4.1. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh lµ ph¹m vi giíi h¹n ®Ó tËp hîp c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, cã thÓ lµ n¬i ph¸t sinh chi phÝ (ph©n xëng, bé phËn) hoÆc cã thÓ lµ ®èi tîng chÞu chi phÝ (s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng). ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ thùc chÊt lµ viÖc x¸c ®Þnh giíi h¹n tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh vµ ®èi tîng chÞu chi phÝ. Khi x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tríc hÕt lµ ph¶i c¨n cø vµo môc ®Ých sö dông, sau ®ã lµ c¨n cø vµo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ. X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ phï hîp víi yªu cÇu qu¶n lý doanh nghiÖp, cã ý nghÜa rÊt quan träng trong viÖc tæ chøc kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt tõ viÖc tæ chøc h¹ch to¸n ban ®Çu ®Õn viÖc tËp hîp sè liÖu ghi chÐp trªn tµi kho¶n, sæ chi tiÕt. 4.2. §èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã thÓ lµ s¶n phÈm, b¸n s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô hoµn thµnh, tuú theo yªu cÇu cña h¹ch to¸n vµ tiªu thô s¶n phÈm. 4.3. Mèi quan hÖ gi÷a ®èi tîng tËp hîp chi phÝ vµ ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm gièng nhau ë b¶n chÊt chung, chóng ®Òu lµ ph¹m vi giíi h¹n ®Ó tËp hîp chi phÝ, cïng phôc vô c«ng t¸c qu¶n lý, ph©n tÝch vµ kiÓm tra chi phÝ vµ gi¸ thµnh. Nhng chóng cã nhiÒu ®iÓm kh¸c nhau sau: - X¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ lµ x¸c ®Þnh ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ ®îc tËp hîp ph¸t sinh trong kú. Cßn x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh cã liªn quan ®Õn kÕt qu¶ s¶n xuÊt. - Mét ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ cã nhiÒu ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh. Tuy nhiªn, trong nhiÒu trêng hîp ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm còng lµ ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. Do ®ã ®Ó ph©n biÖt ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh ngay c¶ khi chóng ®ång nhÊt lµ mét, chóng ta cÇn c¨n cø vµo c¸c c¬ së sau :  C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt: - Víi s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ s¶n phÈm hay toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, hoÆc cã thÓ lµ mét nhãm s¶n phÈm, ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm lµ s¶n phÈm cuèi cïng. 9 Chuyªn ®Ó thùc t¹p - Víi s¶n xuÊt phøc t¹p, ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm, c¸c giai ®o¹n chÕ biÕn. Cßn ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm lµ s¶n phÈm ë bíc cuèi cïng hay b¸n thµnh phÈm ë tõng bíc chÕ t¹o.  C¨n cø vµo lo¹i h×nh s¶n xuÊt: - Víi s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ s¶n xuÊt hµng lo¹t nhá, ®èi tîng chi phÝ lµ ®¬n ®Æt hµng riªng biÖt, cßn ®èi tîng h¹ch to¸n gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n. - §èi víi s¶n xuÊt hµng lo¹t víi khèi lîng lín, tuú thuéc vµo quy tr×nh c«ng nghÖ lµ ®¬n gi¶n hay phøc t¹p mµ ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ lµ s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, chi tiÕt, nhãm chi tiÕt, giai ®o¹n c«ng nghÖ. Cßn ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh cã thÓ lµ s¶n phÈm cuèi cïng hay b¸n thµnh phÈm.  C¨n cø vµo yªu cÇu vµ tr×nh ®é qu¶n lý, tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh: - Víi tr×nh ®é cao, cã thÓ chi tiÕt ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë c¸c gãc ®é kh¸c nhau, ngîc l¹i nÕu tr×nh ®é thÊp th× ®èi tîng ®ã cã thÓ bÞ h¹n chÕ vµ thu hÑp l¹i. - ViÖc x¸c ®Þnh râ mèi quan hÖ vµ sù kh¸c nhau gi÷a ®èi tîng chi phÝ s¶n xuÊt vµ ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm lµ vÊn ®Ò mang tÝnh ®Þnh lîng cho tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm. §ång thêi thÓ hiÖn ®îc môc ®Ých vµ ph¹m vi tiÕn hµnh hai giai ®o¹n cña c«ng t¸c kÕ to¸n nªu trªn. * Kú tÝnh gi¸ thµnh: Lµ thêi kú mµ kÕ to¸n tÝnh gÝa thµnh cÇn ph¶i tÝnh ®îc gi¸ thµnh thùc tÕ cho s¶n phÈm hoµn thµnh. X¸c ®Þnh kú tÝnh gÝa thµnh thÝch hîp sÏ gióp cho viÖc tæ chøc, c«ng t¸c tÝnh gi¸ thµnh khoa häc hîp lý, ®¶m b¶o cung cÊp sè liÖu vÒ gi¸ thµnh thùc tÕ kÞp thêi, ph¸t huy ®îc chøc n¨ng Gi¸m ®èc t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh cña doanh nghiÖp. 5. Tr×nh tù tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt : a. Chi phÝ trùc tiÕp Chi phÝ trùc tiÕp lµ nh÷ng chi phÝ cã quan hÖ trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ riªng biÖt. Theo ph¬ng ph¸p nµy th× chi phÝ ph¸t sinh cho ®èi tîng nµo ®îc tËp hîp trùc tiÕp cho ®èi tîng ®ã. §Ó thùc hiÖn tèt ph¬ng ph¸p nµy ®ßi hái ph¶i tæ chøc viÖc ghi chÐp ban ®Çu (chøng tõ g«c) ph¶i theo ®óng ®èi tîng ®· x¸c ®Þnh. Trªn c¬ së ®ã kÕ to¸n tæng hîp sè liÖu tõ c¸c chøng tõ gèc theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ liªn quan vµ trùc tiÕp ghi vµo sæ kÕ to¸n (tµi kho¶n cÊp 1, tµi kho¶n cÊp 2, sæ chi tiÕt). Ph¬ng ph¸p nµy ®¶m b¶o tËp hîp chi phÝ theo ®óng ®èi tîng chÞu chi phÝ víi møc ®é chÝnh x¸c cao. b. Chi phÝ chung Chi phÝ chung lµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quan ®Õn nh÷ng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ mµ kh«ng ph©n biÖt riªng rÏ ngay tõ khi h¹ch to¸n ban ®Çu nh chi phÝ 10 Chuyªn ®Ó thùc t¹p ®iÖn níc, chi phÝ khÊu hao TSC§, chi phÝ trùc tiÕp kh¸c. C¸c chi phÝ nµy ph¸t sinh kh«ng thÓ tæ chøc ghi chÐp ban ®Çu riªng theo tõng ®èi tîng chÞu chi phÝ ®îc mµ kÕ to¸n ph¶i sö dông ph¬ng ph¸p gi¸n tiÕp hay cßn gäi lµ ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp. Sö dông ph¬ng ph¸p nµy kÕ to¸n vÉn tËp hîp ®îc chi phÝ cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý. Ph¬ng ph¸p nµy ®ßi hái ph¶i tæ chøc ghi chÐp ban ®Çu víi nh÷ng chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng theo tõng ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ, trªn c¬ së ®ã ®Ó tËp hîp sè liÖu theo tõng ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ. Sau ®ã chän tiªu chuÈn ph©n bæ hîp lý ®Ó tÝnh to¸n, ph©n bæ chi phÝ ®· tËp hîp cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Tiªu chuÈn ph©n bæ thÝch hîp lµ tiªu chuÈn cã quan hÖ kinh tÕ t¬ng quan tû lÖ thuËn víi chi phÝ cÇn ph©n bæ ®¶m b¶o cho viÖc ph©n bæ hîp lý, ®ång thêi tiªu chuÈn ®ã ®· cã thÓ tÝnh to¸n hoÆc thu thËp ®îc mét c¸ch dÔ dµng. V× vËy tuú theo tõng kho¶n môc chi phÝ cÇn ph©n bæ vµ ®iÒu kiÖn kh¸ch quan cô thÓ mµ chän tiªu chuÈn ®Ó ph©n bæ chi phÝ cho thÝch hîp, ®¶m b¶o cho chi phÝ ®ã ®îc ph©n bæ cho tõng ®èi tîng cã liªn quan mét c¸ch hîp lý vµ chÝnh x¸c nhÊt, l¹i ®¬n gi¶n ®îc thñ tôc tÝnh to¸n, ph©n bæ. C¸c bíc ph©n bæ nh sau: - Bíc 1: Tríc hÕt tÝnh hÖ sè ph©n bæ chi phÝ theo c«ng thøc: Tæng chi phÝ NVL tËp hîp cÇn ph©n bæ HÖ sè ph©n bæ = Tæng tiªu thøc ph©n bæ - Bíc 2: TÝnh chi phÝ ph©n bæ cho tõng ®èi tîng liªn quan theo c«ng thøc: Chi phÝ ph©n bæ HÖ sè Tiªu thøc ph©n bæ cho tõng ®èi tîng ph©n bæ cho tõng ®èi tîng 6. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh: Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ th«ng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh cña ®¬n vÞ s¶n phÈm, nã mang tÝnh thuÇn tuý kü thuËt tÝnh to¸n cho chi phÝ tõng ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh. Cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gÝa thµnh, tuú theo ®Æc ®iÓm cô thÓ cña doanh nghiÖp nh ®èi tîng tËp hîp chi phi vµ ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®· x¸c ®Þnh ®Ó ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh cho phï hîp, hoÆc ¸p dông kÕt hîp mét sè ph¬ng ph¸p kh¸c nhau. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh bao gåm: * Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp (ph¬ng ph¸p gi¶n ®¬n): Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp thuéc lo¹i h×nh s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, sè lîng mÆt hµng Ýt nhng s¶n xuÊt víi sè lîng lín. C¨n cø vµo sè liÖu chi phÝ ®· tËp hîp ®îc trong kú, chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú vµ cuèi kú x¸c ®Þnh ®îc, kÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh theo c«ng thøc: Tæng gÝa = CPSX dë dang + CPSX ph¸t sinh - CPSX dë dang thµnh SP ®Çu kú trong kú cuèi kú Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh 11 Chuyªn ®Ó thùc t¹p Gi¸ thµnh ®¬n vÞ = Sè lîng s¶n phÈm hoµn thµnh * Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ : Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc thùc hiÖn ë nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt, nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ nh c¸c doanh nghiÖp khai th¸c, dÖt nhuém, c¬ khÝ chÕ t¹o, may mÆc. ®èi tîng tËp hîp CPSX lµ c¸c bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm, giai ®o¹n c«ng nghÖ hay bé phËn s¶n xuÊt, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh lµ s¶n phÈm cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tÝnh nh sau: Tæng gi¸ CP bíc 1 CP bíc 2 CP bíc n thµnh SP hoµn = tÝnh cho + tÝnh cho + ... + tÝnh cho thµnh thµnh phÈm thµnh phÈm thµnh phÈm * Ph¬ng ph¸p hÖ sè: Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông t¹i nh÷ng doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng sö dông mét thø nguyªn liÖu vµ mét lîng lao ®éng nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu s¶n phÈm kh¸c nhau vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm mµ ph¶i tËp trung cho c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. §èi tîng h¹ch to¸n CPSX lµ nhãm s¶n phÈm, ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh lµ nh÷ng s¶n phÈm . Theo ph¬ng ph¸p nµy, tríc hÕt kÕ to¸n c¨n cø vµo ®Þnh møc tiªu chuÈn kü thuËt ®Ó x¸c ®Þnh hÖ sè gi¸ thµnh cho tõng lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô. Trong ®ã, lÊy mét lo¹i s¶n phÈm, dÞch vô lµm gèc cã hÖ sè gi¸ quy ®Þnh, tõ ®ã c¨n cø vµo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau nh sè lîng NVL tiªu hao, träng lîng s¶n phÈm tÝnh b»ng hÖ sè quy ®æi cho lo¹i s¶n phÈm cßn l¹i. Cuèi kú, c¨n cø vµo khèi lîng s¶n phÈm thùc tÕ hoµn thµnh cña tõng lo¹i s¶n phÈm, tæng chi phÝ liªn quan ®Õn c¸c lo¹i s¶n phÈm ®· tËp hîp vµ hÖ sè quy ®æi t¬ng ®¬ng kÕ to¸n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm gèc vµ gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm theo tr×nh tù nh sau: - Bíc 1: Quy ®æi s¶n phÈm c¸c lo¹i vÒ s¶n phÈm chuÈn theo mét hÖ sè quy ®inh nµo ®ã lµm tiªu thøc ph© bæ n Tæng s¶n lîng =  S¶n lîng SPi x HÖ sè quy ®æi quy ®æi i=1 SPi - Bíc 2: TÝnh gi¸ thµnh vµ gi¸ thµnh ®¬n vÞ cña s¶n phÈm gèc. TÝnh tæng gÝa thµnh ®¬n vÞ cña s¶n phÈm gèc. Tæng gÝa = CP s¶n phÈm dë + Tæng CPSX ph¸t - CP s¶n phÈm dë thµnh dang ®Çu kú sinh trong kú dang cuèi kú Tæng gi¸ thµnh Gi¸ thµnh s¶n phÈm = Sè lîng s¶n phÈm gèc - Bíc 3: TÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm tõng lo¹i: Gi¸ ®¬n vÞ s¶n = Gi¸ trÞ s¶n x HÖ sè quy ®æi cña phÈm lo¹i i phÈm gèc s¶n phÈm lo¹i i 12 Chuyªn ®Ó thùc t¹p * Ph¬ng ph¸p tû lÖ chi phÝ: Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cã quy c¸ch phÈm chÊt kh¸c nhau nh ¨n mÆc, dÖt kim, c¬ khÝ chÕ t¹o, ®Ó gi¶m bít khèi lîng h¹ch to¸n, kÕ to¸n thêng tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xu©t theo tõng nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i. C¨n cø vµo tû lÖ chi phÝ gi÷a CPSX thùc tÕ so víi CPSX kÕ ho¹ch (®Þnh møc), kÕ to¸n sÏ tÝnh gi¸ thµnh ®¬n vÞ, tæng thÓ tõng lo¹i. Tæng gÝa thµnh thùc tÕ cña c¸c lo¹i s¶n phÈm Tû lÖ gi¸ thµnh = Tæng gi¸ thµnh kÕ ho¹ch cña c¸c lo¹i s¶n phÈm Gi¸ thµnh thùc tÕ = Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch x Tû lÖ gÝa thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm i ®¬n vÞ s¶n phÈm i * Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ s¶n phÈm phô: §èi víi nh÷ng doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, bªn c¹nh s¶n phÈm chÝnh thu ®îc cßn cã thÓ thu ®îc nh÷ng s¶n phÈm phô. §Ó tÝnh gÝa trÞ s¶n phÈm chÝnh kÕ to¸n ph¶i lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô khái tæng CPSX s¶n phÈm. Gi¸ trÞ s¶n phÈm phô cã thÓ ®îc x¸c ®Þnh nhiÒu ph¬ng ph¸p nh gi¸ trÞ cã thÓ sö dông, gi¸ trÞ íc tÝnh, gi¸ theo kÕ ho¹ch, gi¸ NVL ban ®Çu. Sau khi tÝnh ®îc chi phÝ s¶n xuÊt cho s¶n phÈm phô  Tæng gi¸ thµnh cña s¶n phÈm chÝnh ®îc tÝnh nh sau: Tæng gÝa GÝa trÞ SP Tæng CPSX Gi¸ trÞ GÝa trÞ SP thµnh SP = chÝnh dë + ph¸t sinh SP phô chÝnh dd chÝnh dang ®Çu kú thu håi cuèi kú *Ph¬ng ph¸p liªn hîp: Lµ ph¬ng ph¸p tÝnh gÝa thµnh b»ng c¸ch kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p nh: kÕt hîp ph¬ng ph¸p trùc tiÕp víi ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ, víi ph¬ng ph¸p tû lÖ. Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp cã tæ chøc s¶n xuÊt, tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ vµ tÝnh chÊt s¶n phÈm lµm ra ®ßi hái ph¶i kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh doanh nghiÖp s¶n xuÊt c¬ khÝ ho¸ chÊt, may mÆc. Trªn c¬ së c¸c ph¬ng ph¸p gi¸ thµnh s¶n phÈm nãi trªn, kÕ to¸n cÇn lùa chän ®Ó ¸p dông sao cho phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña doanh nghiÖp nh ®Æc ®iÓm bé m¸y tæ chøc, ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt quy tr×nh c«ng nghÖ, ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ lùa chän. - §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt gØan ®¬n: Doanh nghiÖp chØ s¶n xuÊt mét hoÆc mét sè Ýt mÆt hµng víi khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, s¶n phÈm dë dang kh«ng cã hoÆc kh«ng ®¸ng kÓ nh doanh nghiÖp kh¹i th¸c than, h¶i s¶n. Th× viÖc h¹ch to¸n chi phÝ ®îc tiÕn hµnh vµo cuèi th¸ng theo ph¬ng thøc trùc tiÕp hay liªn hîp. - §èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng: §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ lµ c¸c ®¬n ®Æt hµng riªng biÖt, ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n, ph¬ng ph¸p tÝnh gÝa thµnh ¸p dông tuú theo tÝnh chÊt vµ sè lîng s¶n phÈm tõng ®¬n nh ph¬ng ph¸p hÖ sè, liªn hîp. ViÖc tÝnh gÝa thµnh chØ ¸p dông khi ®¬n ®Æt hµng hoµn thµnh nªn kú tÝnh gÝa thµnh kh«ng trïng víi kú b¸o c¸o. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Õn kú b¸o c¸o cha hoµn thµnh th× toµn bé chi phÝ tËp hîp theo ®¬n ®Òu coi lµ s¶n phÈm dë dang. Cßn nh÷ng ®¬n ®· hoµn thµnh th× tæng chi 13 Chuyªn ®Ó thùc t¹p phÝ ®· tËp hîp theo ®¬n ®ã chÝnh lµ tæng gÝa thµnh s¶n phÈm cña ®¬n, gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm b»ng tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm chia cho sè lîng s¶n phÈm cña ®¬n. Tuy nhiªn, trong mét sè trêng hîp cÇn thiÕt, theo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý cÇn x¸c ®Þnh khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh trong kú th× ®èi víi nh÷ng ®¬n míi hoµn thµnh mét phÇn hoÆc theo møc ®é hoµn thµnh cña ®¬n. - §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông hÖ thèng h¹ch to¸n ®Þnh møc th× gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tiªu hao vÒ lao ®éng, vËt t vµo ngµy ®Çu kú theo ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh phï hîp víi ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt. Trong kú kÕ to¸n h¹ch to¸n riªng c¸c thay ®æi, c¸c chªnh lÖch so víi ®Þnh møc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ph©n tÝch toµn bé chi phÝ ph¸t sinh thµnh 3 lo¹i: Theo ®Þnh møc chªnh lÖch so víi ®Þnh møc, chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc. Tõ ®ã tiÕn hµnh x¸c ®Þnh gÝa thµnh thùc tÕ s¶n phÈm: Gi¸ thµnh thùc = Gi¸ thµnh ®Þnh + Chªnh lÖch do + Chªnh lÖch víi tÕ s¶n phÈm møc s¶n phÈm thay ®æi ®Þnh møc ®Þnh møc - §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc, quy tr×nh c«ng nghÖ gåm nhiÒu bíc nèi tiÕp nhau theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh, mçi bíc t¹o ra mét b¸n thµnh phÈm vµ b¸n thµnh phÈm cña bíc tríc lµ ®èi tîng chÕ biÕn cña bíc sau. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n thÝch hîp lµ theo bíc chÕ biÕn (giai ®o¹n c«ng nghÖ), CPSX ®îc tËp hîp theo phÈm xëng sÏ ®îc ph©n bæ cho c¸c bíc tiÕp theo nh÷ng tiªu thøc thÝch hîp. Tuú theo tÝnh chÊt hµng ho¸ cña b¸n thµnh phÈm vµ yªu cÇu c«ng t¸c qu¶n lý, CPSX cã thÓ ®îc tËp hîp theo ph¬ng ¸n cã b¸n thµnh phÈm hay kh«ng cã b¸n thµnh phÈm. Ph¬ng ph¸p tÝnh gÝa thµnh thêng lµ ph¬ng ph¸p trùc tiÕp kÕt hîp víi ph¬ng ph¸p hÖ sè hay tæng céng chi phÝ. TÝnh gi¸ thµnh theo ph¬ng ¸n h¹ch to¸n cã b¸n thµnh phÈm: ¸p dông ë doanh nghiÖp cã yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé cao hoÆc b¸n thµnh phÈm s¶n xuÊt ë bíc cã thÓ dïng lµm thµnh phÈm b¸n ra ngoµi. Gi¸ thµnh ®îc tÝnh nh sau: GÝa thµnh b¸n thµnh = CPNVL + CP chÕ biÕn - Gi¸ trÞ SPDD phÈm bíc 1 chÝnh bíc 2 bíc 2 Gi¸ thµnh b¸n thµnh = Gi¸ thµnh b¸n + CP chÕ biÕn - Gi¸ trÞ SPDD phÈm bíc 2 TP bíc 1 bíc 2 bíc 2 Tæng gi¸ thµnh = Gi¸ thµnh b¸n + CP chÕ biÕn GÝa trÞ SPDD s¶n phÈm TP bíc n-1 bíc n bíc n TÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc theo ph¬ng ¸n kh«ng cã b¸n thµnh phÈm: ¸p dông ë nh÷ng doanh nghiÖp mµ yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé kh«ng cao hoÆc b¸n thµnh phÈm tõng bíc kh«ng b¸n ®îc ra ngoµi th× chi phÝ chÕ biÕn ph¸t sinh trong c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ ®îc tÝnh nhËp vµo gi¸ thµnh vµ ®îc kh¸i qu¸t nh sau: Tæng gi¸ thµnh = CP NVL + CP chÕ biÕn + CP chÕ biÕn +...+ CP chÕ biÕn SP hoµn thµnh chÝnh bíc 1 bíc 2 bíc n iii. kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. KÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ kh©u träng t©m trong toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh. H¹ch to¸n chi phÝ vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm chÝnh x¸c sÏ t¹o ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh ®óng ®¾n nh÷ng chi phÝ mµ ®¬n vÞ ®· chi ra trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh trªn c¬ 14 Chuyªn ®Ó thùc t¹p së ®ã tÝnh ®îc chÝnh x¸c kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña ®¬n vÞ gãp phÇn thóc ®Èy viÖc thùc hiÖn chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm ®Ó ngµy cµng thu hót ®îc nhiÒu kh¸ch hµng. 1. NhiÖm vô kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt C«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ vµ gÝa thµnh s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ nh÷ng chØ tiªu quan träng ®îc c¸c nhµ doanh nghiÖp quan t©m v× chóng g¾n lתn víi kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. TÝnh ®óng, tÝnh ®ñ chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ tiÒn ®Ò ®Ó tiÕn hµnh h¹ch to¸n kinh doanh, x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. MÆt kh¸c, th«ng qua sè liÖu do bé phËn kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cung cÊp ®Ó c¸c nhµ l·nh ®¹o doanh nghiÖp biÕt ®îc chi phÝ vµ gi¸ thµnh thùc tÕ cña tõng lo¹i ho¹t ®éng, tõng lo¹i dÞch vô còng nh toµn bé kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ®Ó ph©n tÝch t×nh h×nh sö dông lao ®éng, vËt t, tiÒn vèn cã hiÖu qu¶, tiÕt kiÖm hay l·ng phÝ, t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó tõ ®ã ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu kÞp thêi nh»m h¹ thÊp chi phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Tõ ®ã ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh phï hîp cho sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, yªu cÇu qu¶n trÞ doanh nghiÖp nh»m t¨ng cêng c«ng t¸c h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé doanh nghiÖp. 2. KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn. 2.1. H¹ch to¸n chi phÝ NVL trùc tiÕp: * Kh¸i niªm: Chi phÝ NVL TT bao gåm c¸c chi phÝ vÒ NVL chÝnh, NVL phô, nhiªn liÖu, b¸n thµnh phÈm mua ngoµi ®îc xuÊt dïng trùc tiÕp cho s¶n xuÊt s¶n phÈm. Chi phÝ NVLTT ph¶i ®îc xuÊt dïng trùc tiÕp vµo c¸c ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. Cßn trong trêng hîp vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, kh«ng thÓ h¹ch to¸n riªng ®îc th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp chi phÝ cho c¸c ®èi tîng liªn quan theo tiªu thøc thÝch hîp nh theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè, theo träng lîng s¶n phÈm. C«ng thøc ph©n bæ nh sau: CP vËt liÖu ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ = * tû lÖ ph©n bæ cho tõng ®èi tîng cña tõng ®èi tîng Tû lÖ (hay hÖ sè) Tæng CPNVL cÇn ph©n bæ ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tÊt c¶ c¸c ®èi tîng * Tµi kho¶n sö dông: TK 621 - Chi phÝ NVL TT Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt. Néi dung ph¶n ¸nh cña nã trong ®iÒu kiÖn doanh nghiÖp ¸p dông h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn - Bªn Nî: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ NVL xuÊt dïng trùc tiÕp cho s¶n xuÊt. - Bªn Cã: GÝa trÞ VL sö dông kh«ng hÕt nhËp tr¶ l¹i kho, KÕt chuyÓn chi phÝ NVLTT cho ®èi tîng tÝnh gÝa thµnh. - Sè D: Cuèi kú kh«ng cã sè d. 15 Chuyªn ®Ó thùc t¹p S¬ ®å 1.1 h¹ch to¸n Tæng hîp chi phi NVLTT: TK 152 TK 621 TK154 XuÊt kho vËt liÖu dïng trùc Kªt chuyÓn CPNVLTT tiÕp chÕ t¹o s¶n phÈm TK151, 111,112,331 mua sö dông trùc tiÕp cho chÕ t¹o s¶n phÈm TK 152 VËt liÖu dïng kh«ng hÕt nhËp kho TK 133 ThuÕ GTGT ®îc KT (nÕu cã) * Kh¸i niªm:Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp lµ nh÷ng kho¶n thï lao ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm hay c¸c lao vô dÞch vô nh tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô, c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng (phô cÊp khu vùc, ®éc h¹i, phô cÊp lµm ®ªm, thªm giê...) Ngoµi ra, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cßn bao gåm c¸c kho¶n ®ãng gãp cho c¸c quü BHXH, BHYT, KPC§ do chñ sö dông lao ®éng chÞu vµ ®îc tÝnh vµo chi phÝ kinh doanh theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh víi sè tiÒn l¬ng ph¸t sinh cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt. * Tµi kho¶n sö dông: TK 622 - Chi phÝ NCTT. - Bªn Nî: TËp hîp chi phÝ NCTT s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô trong kú. - Bªn Cã: KÕt chuûªn chi phÝ NCTT vµo c¸c tµi kho¶n tÝnh gi¸ thµnh. - TK 622 kh«ng cã sè d vµ ®îc më chi tiÕt cho tõng ®èi tîng. S¬ ®å 1.2 h¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: TK 334 TK 622 TK 154 TiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho CNTT s¶n xuÊt KÕt chuyÓn chi phÝ NCTT TK 338 C¸c kho¶n ®ãng gãp theo tû lÖ víi tiÒn l¬ng thùc tÕ cña NCTT ph¸t sinh (19% trÝch theo l¬ng) 16 Chuyªn ®Ó thùc t¹p 2.3. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung: * Kh¸i niÖm: Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt cßn l¹i ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm sau chi phÝ NVLTT, chi phÝ NCTT. §©y lµ c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp. Chi phÝ s¶n xuÊt chung bao gåm c¸c kho¶n : chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng, chi phÝ khÊu hao TSC§, chi phÝ dÞch vô mua ngoµi vµ chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn. * Tµi kho¶n sö dông: TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Bªn Nî: Chi phÝ s¶n xuÊt chung thùc tÕ ph¸t sinh trong kú. - Bªn Cã: C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ SXC, kÕt chuyÓn hay ph©n bæ chi phÝ SXC. - Sè D: cuèi kú kh«ng cã sè d, ®îc më chi tiÕt cho tõng ph©n xëng, tõng bé phËn s¶n xuÊt, dÞch vô vµ ®îc chi tiÕt thµnh c¸c TK cÊp 2 ®Ó ph¶n ¸nh néi dung chi tiÕt. 1. TK 6271: Chi phÝ nh©n viªn ph©n xëng 2. TK 6272: Chi phÝ vËt liÖu 3. TK 6273: Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 4. TK 6274: Chi phÝ KHTSC§ 5. TK 6277: Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi. 6. TK 6278: Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c Chi phÝ SXC cã liªn quan ®Õn nhiÒu lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô trong ph©n xëng nªn cÇn thiÕt ph¶i ph©n bæ kho¶n chi phÝ nµy cho tõng ®èi tîng theo tiªu thøc phï hîp. C¸c tiªu thøc ph©n bæ CPSXC thêng ®îc sö dông lµ: Ph©n bæ theo ®Þnh møc, theo giê lµm viÖc thùc tÕ cña c«ng nh©n s¶n xu©t, theo tiÒn l¬ng c«ng nh©n s¶n xuÊt. C«ng thøc ph©n bæ nh sau: Møc chi phÝ SXC Tæng CPSXC cÇn ph©n bæ x Tæng tiªu thøc ph©n bæ cho tõng Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña ph©n bæ cña tõng ®èi tîng tÊt c¶ c¸c ®èi tîng ®èi tîng 17 Chuyªn ®Ó thùc t¹p S¬ ®å 1.3 h¹ch to¸n chi phÝ SXC: TK 334, 338 TK 627 Chi phÝ nh©n viªn TK 152,153 TK 111, 112, 152 C¸c kho¶n ghi gi¶m CPSXC TK 154 Chi phÝ vËt liÖu,dông cô TK 142 335 Ph©n bæ (kÕt chuyÓn) chi phÝ SXC Chi phÝ theo dù to¸n TK 111, 112, 331 C¸c chi phÝ s¶n xuÊt kh¸c TK 154 Chi phÝ s¶n xuÊt phô 2.4. H¹ch to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ vµ chi phÝ tr¶ tríc, c¸c kho¶n thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt. a) H¹ch to¸n chi phÝ tr¶ tríc. * Kh¸i niÖm: Chi phÝ tr¶ tríc lµ c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh víi quy m« lín vµ cã liªn quan ®Õn nhiÒu kú kÕ to¸n. C¸c chi phÝ nµy sÏ ®îc tËp hîp l¹i råi ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh cña nhiÒu kú. * Tµi kho¶n sö dông : TK 142- Chi phÝ tr¶ tríc: - Bªn Nî: TËp hîp c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc ng¾n h¹n thùc tÕ ph¸t sinh - Bªn Cã: Ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc vµo chi phÝ kinh doanh - D Nî: Ph¶n ¸nh sè chi phÝ tr¶ tríc ng¾n h¹n cha ph©n bæ 18 Chuyªn ®Ó thùc t¹p TK 242 - Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n: dïng ®Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n cã liªn quan ®Õn tõ 2 niªn ®é kÕ to¸n trë lªn. - Bªn N¬: TËp hîp chi phÝ tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú. - Bªn Cã: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc ®· ph©n bæ vµo chi phÝ kinh doanh trong kú nµy - D Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ®· ph¸t sinh nhng cha ph©n bæ vµo chi phÝ kinh doanh. * Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n - Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 242,142 - TËp hîp chi phÝ tr¶ tríc Nî TK133 - ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ Cã TK 111, 112, 331, 153, 2413 - Gi¸ trÞ ®îc xuÊt dïng, c¸c chi phÝ tr¶ tríc thùc tÕ ph¸t sinh - §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc vµo chi phÝ kinh doanh Nî TK 627, 641,642, 635 - Ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng Cã TK 142, 242 - Ph©n bæ chi phÝ tr¶ tríc vµo chi phÝ SXKD trong kú. b) H¹ch to¸n chi phÝ ph¶i tr¶ (chi phÝ trÝch tríc) * Kh¸i niÖm: Chi phÝ ph¶i tr¶ lµ c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ cha ph¸t sinh vµ sÏ ph¸t sinh trong t¬ng lai víi quy m« lín vµ ¶nh hëng tíi nhiÒu kú kinh doanh . KÕ to¸n trÝch tríc vµo chi phÝ kú nµy ®Ó ®¶m b¶o sù phï hîp vÒ chi phÝ vµ gi¸ thµnh * Tµi kho¶n sö dông: TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ - Bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh - Bªn Cã: TrÝch tríc chi phÝ ph¶i tr¶ vµo chi phÝ cña kú h¹ch to¸n - D Cã: C¸c kho¶n ®· trÝch tríc nhng thùc tÕ cha ph¸t sinh * Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n. - §Þnh kú trÝch tríc c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ vµo chi phÝ cña kú h¹ch to¸n Nî TK 627, 641, 642, 622, 635 - TrÝch tríc chi phÝ cho c¸c ®èi tîng Cã TK 335 - TrÝch tríc chi phÝ ph¶i tr¶ ®a vµo chi phÝ kinh doanh - Khi chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 133- ThuÕ GTGT ®Çu vµo ®îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 111, 112, 152, 331, 334,... C¸c kho¶n ph¶i chi, ph¶i tr¶ - NÕu sè trÝch tríc theo kª ho¹ch lín h¬n thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 335 - Bæ sung kho¶n chªnh lÖch vµo chi phÝ 19 Chuyªn ®Ó thùc t¹p Cã TK 627, 641, 642, 622, 635 - Bæ sung kho¶n chªnh lÖch vµo chi phÝ - NÕu sè trÝch tríc theo kÕ ho¹ch nhá h¬n thùc tÕ ph¸t sinh Nî TK 622, 627, 641, 642 - Ghi t¨ng chi phÝ cho c¸c ®èi tîng Cã TK 335 - Xo¸ sæ kho¶n chªnh lÖch chi phÝ. c) H¹ch to¸n thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt H¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng. * Ph©n lo¹i s¶n phÈm háng theo tiªu chuÈn ®Þnh møc - S¶n phÈm háng trong ®Þnh møc: ThiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc sÏ ®îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh phÈm - S¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc: ThiÖt h¹i cña nh÷ng s¶n phÈm nµy kh«ng ®îc tÝnh vµo gi¸ thµnh cña chÝnh phÈm. * Ph¬ng ph¸p h¹ch tãan s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc - Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ cña s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc Nî TK 1381 -Chi tiÕt s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc Cã TK 154, 155, 157, 632 - Hµng b¸n råi, háng, tr¶ l¹i - C¸c chi phÝ vÒ s¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc Nî TK 1381 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng Cã TK 111, 112, 152, 334,...Chi phÝ söa ch÷a s¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc - Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu håi Nî TK 152 - Thu håi phÕ liÖu Nî TK 334, 1388 - C¸ nh©n båi thêng Cã TK 1381 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng - KÕt chuyÓn s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc. Nî TK 811 - S¶n phÈm háng tÝnh vµo chi phÝ kh¸c Cã TK 1381 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc  H¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt - Trêng hîp 1: Ngõng s¶n xuÊt trong kÕ ho¹ch hay ®· dù kiÕn tríc th× chi phÝ thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt sÏ ®îc theo dâi trªn TK 335 - Trêng hîp 2: Ngõng s¶n xuÊt ngoµi kÕ ho¹ch kÕ to¸n theo dâi t¬ng tù s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc 2.5. H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt: Cuèi kú c¸c chi phÝ ®Òu ®îc tËp hîp vµo bªn nî cña TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang 20
- Xem thêm -