Giáo dục kỹ năng giao tiếp cho học sinh lớp 4

  • Số trang: 13 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 23 |
  • Lượt tải: 0
nguyen-thanhbinh

Đã đăng 8358 tài liệu

Mô tả:

A. ĐẶT VẤN ĐỀ Tục ngữ Việt Nam có câu: “ Lời nói chẳng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau Giao tiếp có vị trí hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người. Giao tiếp là một quá trình quan trọng đối với mỗi cá nhân, nhóm, xã hội bao gồm tạo ra và hồi đáp lại thông điệp thích nghi với con người và môi trường. Giao tiếp còn là mối quan hệ qua lại giữa con người với con người. Vì vậy, giao tiếp là hoạt động rất cần thiết đối với mỗi người. Với học sinh hoạt động giao tiếp cũng vô cùng quan trọng vì nếu giao tiếp tốt sẽ giúp các em học tập tốt, xây dựng được các mối quan hệ thân thiện, tốt nhất, sẽ thể hiện được khả năng nhận thức, phép lịch sự của bản thân trong quá trình học tập và trong các hoạt động của một người học sinh. Ở nước ta, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học. Năm học 2012 - 2013 này, nội dung giáo dục kĩ năng sống đã được tích hợp trong một số môn học và hoạt động giáo dục có tiềm năng trong trường phổ thông; Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh còn được thực hiện thông qua nhiều chương trình, dự án như: Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục phòng chông HIV/ AIDS, giáo dục phòng chống ma tuý. Đặc biệt, rèn luyện kĩ năng sống mà trong đó có kĩ năng giao tiếp được xác định là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông, giai đoạn 2008-2013 do Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo. Hiện nay, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống, đó là: Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống. Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh. Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã và đang được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh. Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội vì nó chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. Người có kĩ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách; biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp. Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ vì các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới, lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi khám phá song còn thiếu hiểu 1 biết sâu sắc về xã hội , còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động. Vì vậy, giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc. Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới. Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống nhằm mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp. Trên cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày. Vậy làm thế nào để học sinh có được kĩ năng sống? Đặc biệt kĩ năng giao tiếp ngày một tốt hơn thích nghi trong học tập và trong cuộc sống. Chính điều đó đã giúp tôi lựa chọn đề tài là:“Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 4”. Học sinh lớp 4B trường Tiểu học Thị Trấn Cẩm Thủy. 2 B . GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. CƠ SỞ LÍ LUẬN Kĩ năng sống được hiểu là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống. Chúng ta cần giáo dục và rèn luyện cho học sinh thế kỉ 21 kĩ năng sống bao gồm các kĩ năng: nhận thức, xác định giá trị, kiểm soát cảm xúc, ứng phó với căng thẳng, tìm kiếm sự hỗ trợ, thể hiện sự tự tin, giao tiếp, lắng nghe tích cực. Trong đó kĩ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàn cảnh và văn hoá, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bất đồng quan điểm. Bày tỏ ý kiến bao gồm cả bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu, mong muốn và cảm xúc, đồng thời nhờ sự giúp đỡ và sự tư vấn khi cần thiết. Kĩ năng Giao tiếp giúp con người biết đánh giá tình huống giao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả; cởi mở bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn thương cho người khác. Kĩ năng giao tiếp giúp chúng ta có mối quan hệ tích cực với người khác, bao gồm biết gìn giữ mối quan hệ tích cực với các thành viên trong gia đình - nguồn hỗ trợ quan trọng cho mỗi chúng ta; đồng thời biết cách xây dựng mối quan hệ với bạn bè mới và đây là yếu tố rất quan trọng đối với niềm vui cuộc sống. Kĩ năng giao tiếp là yếu tố cần thiết cho nhiều kĩ năng khác như bày tỏ sự cảm thông, thương lượng, hợp tác, tìm kiếm sự giúp đỡ, giải quyết mâu thuẫn, kiểm soát cảm xúc. Người có kĩ năng giao tiếp tốt sẽ biết dung hoà đối với mong đợi của những người khác; có cách ứng xử phù hợp khi làm việc cùng và ở cùng với những người khác trong một môi trường tập thể, quan tâm đến những điều người khác quan tâm và giúp họ có thể đạt được những điều họ mong muốn một cách chính đáng. Giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh tiểu học nói chung là một vấn đề hết sức cần thiết mà đòi hỏi các yếu tố Nhà trường, Gia đình và Xã hội cần chung tay góp sức giáo dục đặc biệt là Nhà trường mà lực lượng nòng cốt để giáo dục trực tiếp các em ở đây là giáo viên. II.THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ CỦA THỰC TRẠNG 1. Thực trạng : Trong những năm gần đây, do tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, một số học sinh đã có biểu hiện giao tiếp không phù hợp với hoàn cảnh, chưa giữ đúng phép lịch sự, không mang lại hiệu quả trong giao tiếp. Hoặc có những người mặc dù có hiểu biết, có trình độ chuyên sâu nhưng khi đứng trước công chúng lại mất bình tĩnh, nói không nên lời, diễn đạt không ai hiểu được. Hay ngay cả một số cuộc thi lớn, họ đã đánh mất điểm trước giám khảo chỉ vì khả năng giao tiếp, ứng khẩu chưa tốt. Trong trường học xuất hiện một bộ phận nhỏ học sinh có những cử chỉ, lời nói chưa đẹp mà người ta thường gọi đó là vi phạm đạo đức như còn nói tục, chửi thề, nói chưa hay, làm việc chưa tốt, nhiều học sinh chỉ vì câu nói mà gây 3 gỗ với nhau. Điều này đã làm cho mọi người trong xã hội chì chích về chất lượng giáo dục hiện nay mới chỉ quan tâm rèn chữ mà chưa quan tâm rèn người cụ thể là kĩ năng giao tiếp, ứng xử của học sinh. 2 . Kết quả thực trạng: Lớp 4B, khảo sát về kĩ năng giao tiếp của 30 học sinh Trong lớp, đã thu được kết quả như sau: Năm học Học sinh có kĩ năng giao tiếp tốt Học sinh có kĩ năng giao tiếp chưa tốt Năm học 2011-2012 12 em = 40% 18em = 60% Đầu năm học 2012-2013 15 em= 50% 15 em =50% Kết quả thực trạng ở lớp 4B trường Tiểu học Thị Trấn cho thấy giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng giao tiếp cho học sinh là rất cần thiết và cấp bách, đòi hỏi mỗi giao viên phải suy nghĩ tìm ra phương pháp giáo dục hiệu quả nhất để giúp học sinh có kĩ năng giao tiếp phù hợp trong mọi tình huống trong học tập và trong các hoạt động tập thể và một số hoạt động khác. Giáo dục các em có kĩ năng giao tiếp tốt tạo cho mối quan hệ của các em trở nên thân thiện gần gũi nhau hơn, giao tiếp thân thiện bằng cách “gọi bạn, xưng tôi”, nói năng có chủ ngữ, kính trọng lễ phép với thầy cô và người trên, thực hiện tốt phong trào thi đua “ Nói lời hay, làm việc tốt” , lớp học ngày càng thân thiện hơn. III. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN : 1. Giáo viên hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống đặc biệt là kĩ năng giao tiếp Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội vì kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh. Người có kĩ năng phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách...Ngược lại người thiếu kĩ năng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trong cuộc sống. Người không có kĩ năng ra quyết định sẽ dễ mắc sai lầm hoặc chậm trễ hơn những người khác và thường có cách ứng phó tiêu cực khi bị căng thẳng, làm ảnh hưởng không tốt đến sức khoẻ, học tập, công việc của bản thân. Người không có kĩ năng giao tiếp sẽ khó khăn hơn trong xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp với mọi người xung quanh, sẽ khó khăn hơn trong hợp tác cùng làm việc, giải quyết những nhiệm vụ chung. Không những thúc đẩy sự phát triển cá nhân, kĩ năng sống còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội, giúp ngăn ngừa các vấn đề tiêu cực trong xã hội và bảo vệ quyền con người. Việc thiếu kĩ năng sống của cá nhân là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội như: nghiện rượu, nghiện ma tuý, mại dâm, cờ bạc. Việc giáo dục kĩ năng sống sẽ thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống xã hội và giảm các vấn đề xã hội. Giáo dục kĩ 4 năng sống còn giải quyết một cách tích cực nhu cầu và quyền con người, quyền công dân được ghi trong luật pháp Việt Nam và quốc tế. Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì: Các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới. Nếu không có kĩ năng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước. Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo kích động. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thử thách, những áp lực tiêu cực. Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách. Một trong các nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua chính là do các em thiếu những kĩ năng cần thiết như: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp. Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho các em là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh. Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Vì Đảng ta đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội. Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, cần phải có những người lao động mới phát triển toàn diện, do vậy cần phải đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới. Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo dục kĩ năng sống đặc biệt là kĩ năng giao tiếp của học sinh hiện nay, người giáo viên mới xây dựng kế hoạch giáo dục kĩ năng giao tiếp và thực hiện kế hoạch một cách thường xuyên, liên tục thông qua các môn học, thông qua các hoạt động ngoài giờ, trong các mối quan hệ giữa cô và trò, giữa trò và trò. 2. Giáo viên gương mẫu về mọi mặt đặc biệt là gương mẫu trong giao tiếp Trong con mắt của tuổi thơ, thầy cô là người mẹ thứ hai ở trường, tất cả những gì được nhìn thấy ở thầy cô đều là đúng, là mẫu mực, là nhất. Vì vậy, nếu thầy cô giao tiếp đúng mực, thân thiện thì học sinh sẽ giao tiếp tốt như thầy cô bởi giáo viên là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Vì vậy, để giáo dục được các kĩ năng cho học sinh đặc biệt là kĩ năng giao tiếp đòi hỏi người giáo viên 5 cần gương mẫu về mọi mặt bắt đầu từ lời nói cho đến cử chỉ và việc làm, để thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Chính vì vậy, giáo viên cần gương mẫu trong từng lời giảng, từng lời nhận xét, lời đánh giá (nói đúng tiếng phổ thông), cách ứng xử trong mỗi tiết dạy, gương mẫu trong hoạt động tập thể, trong sinh hoạt lớp, trong mọi tình huống sư phạm (kể cả khi ở nhà) để học sinh học tập và làm theo. Giáo viên giao tiếp chuẩn mực chắc chắn học sinh sẽ giao tiếp tốt. 3. Tạo môi trường giáo dục lành mạnh Môi trường giáo dục phải đảm bảo an toàn, lành mạnh, bảo vệ về thể chất và tinh thần cho học sinh, hỗ trợ và tạo cảm giác thân thiện, an tâm, hứng thú học tập và thoải mái vui chơi sinh hoạt cho học sinh. Muốn vậy, người giáo viên phải tạo cơ hội cho học sinh tự tin giao tiếp trước tập thể lớp, nhóm, cá nhân với mục đích góp phần nâng cao chất lượng giờ dạy và phát huy hết tính chủ động sáng tạo, tự giác học tâp của học sinh. Cụ thể là: - Xây dựng môi trường tinh thần: Môi trường tinh thần là thái độ ứng xử giữa người với người được thể hiện cụ thể trong mối quan hệ giữa học sinh với những người trong gia đình, giữa học sinh với giáo viên, giữa học sinh với học sinh. Để xây dựng môi trường tinh thần mang tính thân thiện tôi đã tiến hành từng bước như sau : + Tìm hiểu hoàn cảnh của từng học sinh ngay đầu năm học thông qua giáo viên chủ nhiệm lớp trước, qua trao đổi với các bậc phụ huynh trong cuộc họp phụ huynh của học sinh, trao đổi một cách thân mật, nhằm động viên gia đình cùng tích cực tham gia giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh. + Nắm chắc tổng thể nội dung chương trình cả năm học, từng học kì, từng tháng, từng tuần của lớp chủ nhiệm và nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực, Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực là sử dụng hiệu quả phương pháp và hình thức dạy học mới, phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, hoạt động theo nhóm, theo tổ, đóng vai, trò chơi học tập mang lại hiệu quả cao sẽ góp phần giúp học sinh tham gia tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình dạy học . Đây là giải pháp tốt để giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh. Lớp học có thân thiện thì mọi học sinh trong lớp mới thân thiện trong cử chỉ, lời nói, thân thiện trong học tập, thân thiện trong hoạt động và vui chơi. Lớp học thân thiện giúp các em gần gũi nhau hơn, quan tâm và giúp đỡ nhau một cách chân tình, có những hành vi, cử chỉ, lời nói thực sự đẹp đẽ và chuẩn mực. 4. Phối kết hợp với phụ huynh học sinh trong việc giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh Đây là giải pháp cần thiết để giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh. Gia đình cùng theo dõi, giúp học sinh rèn kĩ năng khi ở nhà, để quá trình giáo dục được thường xuyên và liên tục. Vì nếu chỉ có giáo viên tham gia việc giáo dục kĩ 6 năng giao tiếo cho học sinh thì khi ở nhà có em thực hiện tốt giao tiếp nhưng cũng có em không thực hiện được hoặc quên giao tiếp lịch sự, đúng yêu cầu… Giáo viên cần trao đổi để phụ huynh nắm được tầm quan trọng và yêu cầu cần thiết của việc giáo dục các kĩ năng trong đó có kĩ năng giao tiếp, phụ huynh ủng hộ và cùng giúp đỡ giáo viên khi học sinh ở nhà. Muốn như vậy, giáo viên cần yêu cầu các bậc phụ huynh phải gương mẫu trong từng lời nói, việc làm thì mới giáo dục được con em mình. Có như vậy giáo viên mới thực hiện thành công nhiệm vụ mà mình đã đặt ra. Iv. CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN Để giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh lớp 4B do tôi chủ nhiệm và giảng dạy, tôi đã trăn trở suy nghĩ và lựa chọn cho mình một số biện pháp thực hiện như sau: 1. Giáo dục kĩ năng giao tiếp qua các tiết học: Thông qua các tiết học giáo viên giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh. Ví dụ: Tiết Kể chuyện, giáo viên yêu cầu học sinh kể lại câu chuyện cho cả lớp nghe, giúp học sinh rèn kĩ năng giao tiếp trước đám đông, mạnh dạn và tự tin, nói năng ngày càng lưu loát hơn. Khi kể xong mời các bạn nhận xét, trao đổi về nội dung ý nghĩa câu chuyện, nhận xét về tính cách của các nhân vật trong truyện, giúp các em tạo cảm giác tự tin khi trao đổi một vấn đề, cách giải quyết một vấn đề có hiệu quả nhất. - Trong tiết Khoa học qua việc tổ chức học nhóm, đã rèn cho học sinh kĩ năng giao tiếp trước các bạn, kĩ năng hợp tác cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong một công việc. - Trong tiết Toán, khi học sinh đánh giá, nhận xét bài làm của bạn, các em đã được rèn kĩ năng giao tiếp một cách đúng mực và kĩ năng chia sẻ. Chẳng hạn: Bạn làm sai, nhận xét là: "Theo tớ, cách giải thế này" chứ không nói là:"Cậu làm sai rồi" hoặc nhận xét một cách không tế nhị. - Thông qua tiết “Tập đọc”, giáo dục học sinh cách đọc hay, đọc diễn cảm, lôi cuốn người nghe qua hoạt động “ Hướng dẫn đọc hay" đã rèn cho học sinh cách diễn đạt, thuyết trình hấp dẫn lôi cuốn. - Trong các bài học Đạo đức, qua hoạt động thảo luận nhóm, đóng vai, đã giáo dục các em biết tham gia ý kiến của mình một cách tự tin thoải mái, giáo dục các em biết gần gũi, quan tâm chia sẻ và thân thiện với bạn, biết giúp đỡ bạn khi cần; từ đó lớp tạo ra một lớp học đoàn kết và thân thiện, các em giao tiếp với nhau thoải mái và vui vẻ với nhau hơn. 2. Giáo dục kĩ năng giao tiếp qua học nhóm: Bạn và tôi là giao tiếp thân thiện trong nhóm. Tổ chức nhóm là nhằm tạo cơ hội cho mọi đối tượng được nói, được trình bày miệng trước tổ, được mạnh dạn trình bày và biết cách trình bày một vấn đề nào đó trước tập thể. Từ đó, giúp 7 các em rèn kỹ năng giao tiếp, biểu hiện thái độ cử chỉ khi trình bày để tăng thêm sức biểu cảm, tăng sức thuyết phục của vấn đề mà mình trình bày, cũng nhờ đó các em tự tin hơn trong giao tiếp, mạnh dạn hơn khi nói trước đông người . Tôi xác định cần tạo ra môi trường học tập thân thiện cho các em, giúp các em hợp tác tốt hơn trong hoạt động nhóm, phát huy tinh thần “Học thầy không tầy học bạn” tôn trọng lắng nghe ý kiến của bạn, suy nghĩ và lựa chọn để đưa ra ý kiến riêng của mình. Tránh làm mất đi tính tự tin dẫn đến tiêu cực. Chẳng hạn: Khi dạy Khoa học ở lớp 4: - Tôi thường tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm, với nhiệm vụ mỗi em trong nhóm cùng thảo luận bàn bạc và đi đến thống nhất một nội dung mà giáo viên yêu cầu thảo luận, cử một bạn ghi vào bảng nhóm kết quả đã thống nhất. Khi các nhóm đã thực hiện xong nhiệm vụ. Tôi tổ chức cho các nhóm trình bày trước lớp để cả lớp cùng nhận xét về cách trình bày của nhóm bạn.Tôi thận trọng quan sát tất cả hoạt động giao tiếp của các em, sau đó nhẹ nhàng nhắc nhở. Kết quả tham gia các hoạt động nhóm, các em có thể rèn luyện cho mình cách nói năng rõ ràng, mạch lạc, tự tin. Khi hoạt động cả lớp thì giáo viên nêu yêu cầu qua cách đặt câu hỏi: Ví dụ: Em nào có ý kiến? Em nào trả lời câu hỏi? Nhóm nào trình bày trước lớp? Em nào có ý kiến khác? Với cách giao tiếp như vậy, học sinh cảm thấy tiết học nhẹ nhàng, thân thiện cởi mở không gò bó, các em có cảm giác thoải mái, tiết học thực sự hứng thú, tạo nên tiết học sinh động mang lại hiệu quả cao hơn. Qua việc tổ chức học nhóm trong các môn học như Tiếng Việt, Đạo đức, Khoa học.. các em là những người tự giác và chủ động tìm và nói ra kiến thức đã khám phá; Mỗi khi báo cáo kết quả, giáo viên chú ý rèn học sinh ý thức tôn trọng và lắng nghe ý kiến của bạn, của nhóm khác, tự tin và tự giác cùng trao đổi, bàn bạc để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm, dám nói ra suy nghĩ hoặc bảo vệ ý kiến của nhóm mình trước tập thể, trước các nhóm khác một cách đúng đắn, theo hướng tích cực. Qua học nhóm các em ngày một mạnh dạn hơn, nói năng tự tin hơn. 3. Giáo dục kĩ năng giao tiếp trong sinh hoạt đội Hoạt động Đội là hoạt động tập thể có ý nghĩa quan trọng đối với học sinh lớp 4, vì có những em vừa mới được kết nạp vào Đội ở đầu năm lớp 4. Chính hoạt động Đội đã giúp các em thấy mình dường như lớn lên, trưởng thành hơn, vào Đội các em được giao lưu, học hỏi với các bạn đội viên khác trong trường, 8 được hoạt động chung, được tham gia các phong trào, các cuộc thi do Đội tổ chức như: thi văn nghệ, thi phụ trách sao giỏi, thi chúng em là học sinh Tiểu học. Qua hoạt động Đội rèn cho các em nhiều kĩ năng giao tiếp mới đó là giao tiếp với các anh chị Phụ trách Chi đội, các Đội viên, các Sao, giao tiếp vơi các bạn trong Ban chỉ huy Liên đội, tạo cho các em giao tiếp trong các mối quan hệ đa dạng hơn. Giáo dục các em biết giao tiếp phù hợp trong các tình huống của môi trường mới mà người đội viên tham gia. 4. Giáo dục kĩ năng giao tiếp thông qua các hoạt động tập thể khác Đối với học sinh tiểu học khi đến trường các em vừa được học tập và vui chơi, Hoạt động tập thể là một hoạt động cần thiết. Vì thế giáo viên cần chú ý rèn kĩ năng giao tiếp cho học sinh không chỉ trong học tập, trong sinh hoạt Đội mà còn phải chú ý rèn kĩ năng giao tiếp cho học sinh trong cả các hoạt động tập thể, bao gồm: Hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt lớp, sinh hoạt đầu giờ. Trong các hoạt động này học sinh là người thực hiện. Để rèn được kĩ năng giao tiếp, giáo viên phải cùng sinh hoạt với các em, giáo viên lắng nghe đồng thời hướng học sinh giao tiếp một cách lịch sự, không chỉ chích nhau trong tiết sinh hoạt mà chỉ khuyên các bạn cố gắng khắc phục những khuyết điểm, phát huy những ưu điểm để thực hiện một cách tốt hơn trong tuần tiếp theo. Đồng thời biết lắng nghe ý kiến của nhau, giao tiếp cởi mở, thân thiện “ Gọi bạn, xưng tôi”. - Hoạt động tập thể giúp các em giao tiếp và ứng xử tình huống giao tiếp một cách linh hoạt. 5. Giao tiếp trong các hoạt động vui chơi: - Hoạt động vui chơi, đặc biệt là trong giờ ra chơi, học sinh thường có những biểu hiện không tốt bằng trong giờ học. Phần lớn học sinh mắc lỗi vào giờ ra chơi. Vì thế trong giờ ra chơi, giáo viên cần theo dõi, quán xuyến đến mọi học sinh trong trường, trong lớp, chú ý xem các em chơi trò chơi gì, nói năng với nhau ra sao, nhắc nhở những học sinh còn nói năng chưa phù hợp. Có như vậy học sinh mới chú ý rèn cách nói của mình cho đúng cho phù hợp. Qua một vài lần được cô quan tâm các em sẽ có những giờ ra chơi thực sự vui vẻ và bổ ích, khi vào lớp tiết học càng thêm hứng thú, lôi cuốn. Vì vậy giáo viên cần hướng học sinh tham gia các trò chơi lành mạnh, có ý nghĩa, có tinh thần tập thể như: chơi chuyền, chắt, nhảy dây, đá cầu, kéo co. Có như vậy mới giáo dục được cho học sinh kĩ năng giao tiếp với nhau và tạo ra tinh thần đồng đội. 6. Giáo dục kĩ năng giao tiêp khi ở nhà: Thực tế cho thấy nhiều học sinh ở trường rất ngoan nhưng về nhà lại ngược lại. Lí do là vì ở trường có các thầy cô và các bạn theo dõi và đánh giá xếp loại hạnh kiểm, còn ở nhà bố mẹ chỉ nhắc nhở chứ không xếp loại. Để các em vừa giao tiếp tốt ở trường vừa giao tiếp tốt ở nhà và ở mọi nơi, mọi lúc, tôi 9 đã hướng dẫn học sinh cùng học nhóm ở nhà để từ đó các em theo dõi, giúp nhau trong cả học tập lẫn ứng xử cụ thể là giao tiếp với ông bà, bố mẹ hay anh, chị em trong gia đình thông qua sự phối kết hợp bằng việc thông tin hai chiều giữa giáo viên và phụ huynh học sinh, trao đổi một cách thường xuyên về tình hình của con em mình ở nhà. Nếu em nào mắc lỗi hoặc vi phạm trong cách ăn nói hay cư xử chưa đúng mực khi ở nhà, tôi nhẹ nhàng gặp riêng để nói chuyện, nhắc nhở và khuyên bảo. Nhờ đó mà đã rèn cho học sinh trong lớp kĩ năng giao tiếp đúng mực, phù hợp trong mọi tình huống ở nhà hay ở trường. 7. Giáo dục kĩ năng giao tiếp kết hợp với giáo dục các kĩ năng khác Kĩ năng giao tiếp là một trong 21 kĩ năng mà học sinh cần có và rèn luyện. Học sinh có kĩ năng giao tiếp tốt sẽ tạo điều kiện cho 20 kĩ năng khác cũng tốt hơn. Vì thế, người giáo viên phải coi việc giáo dục kĩ năng khác cũng có ý nghĩa quan trọng như giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh, phối kết hợp giáo dục kĩ năng giao tiếp cùng với việc giáo dục các kĩ năng khác theo địa chỉ tích hợp trong các môn học theo qui định và mọi lúc, mọi nơi phù hợp trong từng hoàn cảnh cụ thể. Có như vậy mới giúp học sinh phát triển một cách toàn diện và đầy đủ. V. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Với những biện pháp mà tôi đã đưa ra và quá trình tổ chức thực hiện trong thời gian gần một năm học, tôi đã nhận thấy rất rõ về khả năng giao tiếp của học sinh lớp 4B do tôi chủ nhiệm được hoàn thiện ngày càng rõ rệt. Học sinh có kĩ năng giao tiếp cũng như các kĩ năng khác, các em học sinh sẽ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp hơn, lớp học ngày càng thân thiện, đoàn kết hơn, mọi hành vi cử chỉ đẹp được hình thành và nhân rộng, chất lượng học tập cũng dần được nâng lên một cách rõ rệt. Giáo viên chủ nhiệm dễ dàng hơn trong việc rèn nề nếp lớp tự quản. Mối quan hệ cô-trò thân thiện, học sinh quý mến thầy cô, tạo hứng thú học tập cho học sinh. Tuy nhiên kĩ năng giao tiếp cũng như các kĩ năng khác không thể hình thành trong “ngày một, ngày hai” mà đòi hỏi phải có cả quá trình: nhận thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi, phải trải qua cả một quá trình bền bỉ rèn rũa và trải nghiệm thực tế mới tích luỹ được. Vì thế việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải là việc thường xuyên, làm lâu dài và thường xuyên mới đạt kết quả. Thực tế chứng minh trong năm học này tôi đã giáo dục cho học sinh giao tiếp thân thiện, đạt được kết quả như sau: Năm học Hoc sinh có kĩ năng Hoc sinh có kĩ năng 2012-2013 giao tiếp tốt giao tiếp chưa tốt 15 em= 50% 15 em =50% Đầu năm học 10 Kết thúc tháng 3/2013 28 em = 93.3% 2 em = 6.7% C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 1. Kết luận: Giáo dục học sinh giao tiếp tốt trong học tập, trong sinh hoạt và vui chơi là việc làm góp phần thực hiện tốt phong trào thi đua“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một yêu cầu cần thiết góp phần quan trọng vào mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học gắn với bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng chung sống. Rèn kĩ năng giao tiếp là một trong 21 kĩ năng cần rèn luyện cho học sinh trong nhà trường được xác định là một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông, giai đoạn 2008 - 2013 do Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo. Vì vậy giáo viên cần phải xác định rõ trong mỗi tiết dạy là: - Dạy học theo hướng đổi mới phương pháp luôn xác định học sinh là trung tâm. - Phải căn cứ vào đặc điểm của mạch kiến thức mà lựa chọn, thể hiện phương pháp dạy học phù hợp để giờ dạy có hiệu quả. - Phải xác định nội dung dạy học của bài là gì? có những cách tổ chức hoạt động học tập nào ? cách nào phù hợp với nội dung bài và học sinh lớp mình, câu hỏi nên đặt ra như thế nào vừa mang tính thân thiện vừa thu hút chú ý của học sinh. - Giải quyết như thế nào khi học sinh trả lời chưa đúng, nói năng chưa phù hợp để khỏi mất lòng tin của học sinh. Có như vậy chúng ta mới phát huy đựơc tính tích cực chủ động của học sinh trong học tập, vui chơi. Các em sẽ chủ động dựa trên kiến thức đã học để lĩnh hội liến thức mới. Lớp học sẽ trở nên thân thiện hơn, học sinh thích đến trường hơn. Vì một nhẽ học sinh quý thầy, mến bạn coi thầy cô như mẹ hiền ở trường. Thầy cô phải luôn luôn giữ mối quan hệ gần gũi, thân thiết và tốt đẹp với học sinh, khuyến khích các em nói ra những gì mình nghĩ để tất cả các giờ dạy đều thoải mái, vui tươi và sôi nổi hơn. Mỗi ngày đến trường là niềm vui phải làm sao hiện thực đối với tất cả các em học sinh. Trên đây là một số giải pháp và biện pháp tôi đã thực hiện để giáo dục kĩ năng giao tiếp cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 4B do tôi chủ nhiệm nói riêng. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các đồng chí trong tổ chuyên môn và Ban giám hiệu nhà trường để tôi rút kinh nghiệm và vận dụng vào công tác giảng dạy được tốt hơn. 11 2. Đề xuất: - Liên đội Nhà trường thường xuyên theo dõi một cách tích cực và đánh giá, xếp loại phong trào thi đua “ Nói lời hay, làm việc tốt” của từng Chi đội, từng Sao; có thể tổ chức thành hội thi trong trường để nhân rộng gương điển hình từ đó các em sẽ noi theo và rèn luyện tốt theo phong trào đề ra. - Ban giám hiệu Nhà trường nên đặt ra tiêu chí đối với giáo viên là phải rèn nói đúng tiếng phổ thông, xây dựng lớp chủ nhiệm thành lớp có phong trào tự quản tốt. - Mỗi giáo viên trong trường phải luôn là tấm gương sáng về mọi mặt cho học sinh noi theo. Tôi chân thành cảm ơn! Cẩm thủy, ngày 30 tháng 3 năm 2013 XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Hiệu trưởng Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác. NGƯỜI VIẾT Trần Thị Hà Phạm Thị Hương 12 MỤC LỤC Trang A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. Lý do chọn đề tài 1 II. Đối tượng nghiên cứu 2 B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. Cơ sở lí luận 3 II. Thực trạng và kết quả của thực trạng 3 III. Các giải pháp thực hiện 4 IV. Các biện pháp tổ chức thực hiện 7 V. Kết quả đạt được 10 C. KẾT LUẬN I. Kết luận 11 II. Đề xuất 12 13
- Xem thêm -