Giáo án dạy thêm môn vật lý 10 hay

  • Số trang: 25 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 18 |
  • Lượt tải: 0
hoanggiang80

Đã đăng 24000 tài liệu

Mô tả:

Ch¬ng1: §éng häc chÊt ®iÓm Gi¸o ¸n d¹y thªm Néi dung I : ChuyÓn ®éng c¬ - chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu A. KiÕn thøc c¬ b¶n: I. ChuyÓn ®éng c¬. 1.ChuyÓn ®éng c¬ cña mét vËt lµ sù thay ®æi vÞ trÝ cña vËt ®ã so víi vËt kh¸c theo thêi gian. 2. ChÊt ®iÓm : Mét vËt chuyÓn ®éng ®îc coi lµ chÊt ®iÓm khi kÝch thíc cña nã rÊt nhá so víi chiÒu dµi ®êng ®i hoÆc kho¶ng c¸ch mµ ta ®Ò cËp ®Õn . 3. Quü ®¹o: (Sgk) 4. HÖ quy chiÕu = VËt lµm mèc + 1 hÖ trôc to¹ ®é g¾n víi vËt lµm mèc + mèc thêi gian vµ ®ång hå 5. Mèc thêi gian : (Sgk) II. ChuyÓn ®éng th¼ng ®Òu: s  s  ...  sn v1.t1  v2 .t2  ...  vn .t n s  1 Tèc ®é trung b×nh : vtb= (1) hoÆc vtb = 1 2 (2) t  t  ...  t t1  t2  ...  tn t 1 2 n * Lu ý : S1, S2 ..... lµ nh÷ng ®o¹n ®êng nhÊt ®Þnh. 2. §Þnh nghÜa chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu : ( Sgk ) 3. ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu . + Ph¬ng tr×nh ®êng ®i : S = v. t ( v = const ) + Ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu. ( +) x = x0 + s = x + v.t 0 x 0 M0 s M x + Ph¬ng tr×nh vËn tèc : v = const 4. D¹ng ®å thÞ : a. D¹ng ®å thÞ ( x - t) b. D¹ng ®å thÞ ( v - t ) xx v v>0 v>0 v0v v 0 OO v<0 tt O -v B. Bµi tËp ¸p dông: t v<0 Bµi tËp1: Nªu râ mèc thêi gian ®îc chän trong viÖc x¸c ®Þnh - Thêi gian trong mét ngµy ? - N¨m d¬ng lÞch ? §/s: 0h vµ N¨m chóa gi¸ng sinh. Bµi tËp 2: Hai xe m¸y xuÊt ph¸t cïng mét lóc tõ 2 ®Þa ®iÓm A vµ B c¸ch nhau 36 km. Hai xe chuyÓn ®éng cïng chiÒu tõ A ®Õn B . Tèc ®é cña xe m¸y ®i tõ A lµ 54 km/h, cña xe m¸y ®i tõ B lµ 36 km/h . a. LÊy gèc ë A, gèc thêi gian lµ lóc hai xe xuÊt ph¸t . H·y viÕt PTC§ cña hai xe ? b. VÏ ®å thÞ to¹ ®é thêi gian cña hai xe trªn cïng mét hÖ trôc to¹ ®é ( x - t)? c. Dùa vµo ®å thÞ ( x-t )®Ó x¸c ®Þnh vÞ trÝ vµ thêi ®iÓm mµ xe A ®uæi kÞp xe B ? §/s: c. VÞ trÝ C c¸ch A �O, 108km , sau khi hai xe xuÊt ph¸t 2h Bµi tËp3: Xe A chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu víi tèc ®é 36 km/h, lóc 9 h xe nµy cã vÞ trÝ ë A vµ ®i vÒ B. Lóc 9h30’ xe B C§T§ víi tèc ®é 54 km/hvõa tíi B vµ ®i vÒ A. Cho AB = 108 km. a, LËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng cña hai xe víi gèc to¹ ®é, gèc thêi gian vµ chiÒu d¬ng tuú chän, suy ra n¬i gÆp nhau cña hai xe ? b, Gi¶i bµi to¸n b»ng ph¬ng ph¸p ®å thÞ ? §/s: Chän O �A , chiÒu + A ->B, t0=0 lóc 9h. GÆp nhau ë C c¸ch A 54 km. Bµi tËp 4: Bµi tËp 10 (S¸ch gi¸o khoa trang 15) Bµi tËp5: Hai xe chuyÓn ®éng trªn cïng mét ®êng th¼ng víi c¸c v©n tèc kh«ng ®æi . NÕu ®i ngîc chiÒu sau 20 phót kho¶ng c¸ch gi÷a hai xe gi¶m 25 km. NÕu ®i cïng chiÒu th× sau 20phót kho¶ng c¸ch gi÷a 2 xe chØ gi¶m ®îc 5 km. TÝnh vËn tèc cña mçi xe ? §/s : v1 = 30 km/h , v2=45 km/h ( v2 >v1) Trang 1 Gi¸o ¸n d¹y thªm v1 = 45km/h , v2=30m/h ( v1> v2) Bµi tËp5 : Mét xe ch¹y trong 5 giê; 2 giê ®Çu víi vËn tèc 60km/h; 3 giê sau xe ch¹y víi vËn tèc 40 km/h . TÝnh vËn tèc trung b×nh cña xe trong suèt thêi gian chuyÓn ®éng? §/s: 48 km/h Bµi tËp6: Mét xe ®¹p ®i nöa ®o¹n ®êng ®Çu tiªn víi vËn tèc trung b×nh v 1=12 km/h vµ nöa ®o¹n ®êng sau víi vËn tèc trung b×nh v 2 = 20 km/h . tÝnh vËn tèc trung b×nh trªn c¶ ®o¹n ®êng ? §/s: 15km/h ( bæ sung: Cho v1vµ vtb. T×m v2.....) Bµi tËp7: Mét vËt chuyÓn ®éng trªn hai ®o¹n ®êng víi c¸c vËn tèc trung b×nh v 1,v2. Trong c¸c ®iÒu kiÖn nµo vtb trªn c¶ ®o¹n ®êng b»ng trung b×nh céng cña hai vËn tèc ? §/s : t1 = t2 Bµi tËp8: Mét xe m¸y ®i víi vËn tèc 40 km/h trªn nöa ®o¹n ®êng AB . Trªn nöa ®o¹n ®êng cßn l¹i xe m¸y ®i nöa thêi gian ®Çu víi vËn tèc 30 km/h vµ nöa thêi gian sau víi vËn tèc 32 km/h . TÝnh vËn tèc vtb cña xe m¸y trªn c¶ ®o¹n ®êng AB. §/s: 34,9km/h néi dung2: ChuyÓn ®éng th¼ng biÕn ®æi ®Òu d¹ng 1: X¸c ®Þnh c¸c ®¹i lîng a, v, t, vµ S trong chuyÓn ®éng th¼ng biÕn ®æi ®Òu A. KiÕn thøc c¬ b¶n: S 1, VËn tèc tøc thêi : v = ( s rÊt ng¾n , t rÊt bÐ ) t r 2, VÐc t¬ vËn tèc tøc thêi : v Gèc : T¹i vËt chuyÓn ®éng Híng: �Híng chuyÓn ®éng cña vËt §é dµi : Tû lÖ víi ®é lín cña vÐc t¬ vËn tèc tøc thêi theo mét tû lÖ xÝch nµo ®ã . 3, Gia tèc : a= v  v0 = t  t0 r a v = Const t Gèc: T¹i vËt chuyÓn ®éng uur Ph¬ng vµ chiÒu: �v §é dµi: ~ a Theo tû xÝch ta chän 4, VËn tèc ë thêi ®iÓm t : v = v0 + at 5, Qu·ng ®êng ®i ®îc : S = v0 .t + 6, C«ng thøc liªn hÖ gi÷a v, a vµ S: 1 2 at 2 v2 - v02 = 2aS 7, Chó ý: * Trong chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu : v.a > 0 * Trong chuyÓn ®éng th¼ng chËm dÇn ®Òu : v.a < 0 Trang 2 (a, v cïng dÊu ) ( a,v tr¸i dÊu ) Gi¸o ¸n d¹y thªm B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi tËp1: Mét «t« kh¸ch rêi bÕn chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu, sau 1 phót «t« ®¹t ®Õn vËn tèc 32,4 km/h. a, TÝnh gia tèc cña «t« ra m/s2 ? b, NÕu tiÕp tôc t¨ng tèc nh vËy th× bao l©u n÷a «t« ®¹t vËn tèc 57,6 km/h ? ( kÓ tõ lóc «t« cã vËn tèc 32,4 km/h ). §/s : a, a = 0,15 m/s2. b, t = 46,7 ( s ) Bµi tËp2: Mét xe m¸y b¾t ®Çu C§ th¼ng nhanh dÇn ®Òu víi vËn tèc ban ®Çu 10 m/s trong gi©y thø 4 xe ®i ®îc 10,7 m . a, TÝnh gia tèc cña xe m¸y ? vËn tèc cña xe m¸y ë cuèi gi©y thø t ? b, TÝnh qu·ng ®êng ®i ®îc cña xe m¸y sau 10 gi©y ? §/s : a, a = 0,2 m/s2 ; v4 = 10,8 m/s ; b, S = 110 m b  v0 TQ : Bæ sung : v0 ≠ 0 ; Sn = b : §/s ; a  n  0,5 Bµi tËp3: Mét xe m¸y ®ang chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu víi vËn tèc 54 km/h th× h·m phanh. Xe ch¹y chËm dÇn ®Òu vµ dõng l¹i sau khi ®i thªm 100m . a, TÝnh gia tèc cña xe m¸y ra m/s2 b, Hái sau 10s kÓ tõ khi h·m phanh xe ë vÞ trÝ nµo vµ vËn tèc cña nã b»ng bao nhiªu ? §/s : a, a = - 1,125 m/s2 ; b, s , = 93,75 m ; v= 3,75 m/s Bµi tËp4: Chøng tá r»ng vËn tèc trung b×nh cña mét vËt chuyÓn ®éng th¼ng biÕn ®æi ®Òu gi÷a hai thêi ®iÓm cã c¸c vËn tèc tøc thêi v1 ; v2 lµ vtb  v1  v2 . 2 Lîc gi¶i: C¸ch 1 : Chøng minh nh Em cã biÕt ë Sgk VËt lý 10 c¬ b¶n trang 23. 2 2 s s v v  C¸ch 2 : Chøng minh dùa vµo c¸c c«ng thøc sau vtb= ; s  v2  v1 vµ a  2 1 t2  t1 t t2  t1 2a Bµi tËp5: Mét vËt chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu ®i trªn hai ®o¹n ®êng liªn tiÕp b»ng nhau vµ b»ng 100 m lÇn lît 5s vµ 3,5s. TÝnh gia tèc cña vËt ? §/s: a = 2 m/s2 Bµi tËp 6: Mét ngêi ®øng ë s©n ga nh×n ®oµn tµu chuyÓn b¸nh nhanh dÇn ®Òu, toa 1 ®i qua tríc mÆt ngêi Êy trong thêi gian lµ t1(s). Hái toa thø n qua tríc mÆt ngêi ®ã trong bao l©u ? ( ¸p dông t1 = 6s ; n = 7 ) . §/s: tn   n  n  1 .t1 ( s) t7 ; 1,18 s Bµi tËp7: Mét vËt chuyÓn ®éng th¼ng theo ph¬ng tr×nh x = 4t2 + 20t ( cm ; s ) a, TÝnh qu·ng ®êng vËt ®i ®îc tõ t1 = 2s ®Õn t2= 5s suy ra vËn tèc trung b×nh trong kho¶ng thêi gian nµy ? b, TÝnh vËn tèc cña vËt lóc t = 3s ? §/s : a, vtb= 48 cm /s ; b, v3 = 44 cm /s Bµi tËp8: Mét vËt chuyÓn ®éng th¼ng chËm dÇn ®Òu. Qu·ng ®êng ®i ®îc trong gi©y ®Çu tiªn dµi gÊp 9 qu·ng ®êng ®i trong gi©y cuèi cïng. X¸c ®Þnh thêi gian vËt ®· chuyÓn ®éng cho ®Õn lóc dõng l¹i ? §/s : t = 5s Bµi tËp9: Mét vËt b¾t ®Çu chuyÓn ®éng nhanh ®Çn ®Òu tõ tr¹ng th¸i ®øng yªn vµ ®i ®îc ®o¹n ®êng S trong thêi gian t (s) . TÝnh thêi gian vËt ®i 3/4 ®o¹n ®êng cuèi ? §/s : t  t 2 D¹ng ii: Gi¶i bµi to¸n b»ng c¸ch lËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng vµ vÏ ®å A. KiÕn thøc c¬ b¶n : thÞ 1. Gi¶i bµi to¸n b»ng c¸ch lËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng : r r Cã 3 bíc: B1. §äc kü ®Ò bµi,viÕt tãm t¾t bµi to¸n,vÏ h×nh biÓu diÔn c¸c vÐc t¬ a , v , chän hÖ quy chiÕu phï hîp ®Ó gi¶i bµi to¸n mét c¸ch ®¬n gi¶n nhÊt. B2. LËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng cña mçi vËt, chó ý ®Õn hÖ quy chiÕu ®· chän Trang 3 B3. Khi hai xe gÆp nhau th× x1 = x2, => c¸c ®¹i lîng cÇn t×m 2. VÏ ®å thÞ a, §å thÞ ( a - t ) b, §å thÞ ( v - t ) Gi¸o ¸n d¹y thªm c, §å thÞ ( x - t ) v( m/s) a ( m/s2) x(m) a>0 a>0 v0 x0 t(s) t (s) O a<0 a>0 O O a < 0 t (s) a<0 B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi tËp1: ë cïng mét thêi ®iÓm cã mét vËt chuyÓn ®éng nhanh dÇn ®Òu tõ A -> B víi vËn tèc ban ®Çu 10 m/s, gia tèc 2 m/s 2. Mét vËt thø hai chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu tõ B vÒ A víi vËn tèc 4m/s. BiÕt AB = 351 m . a, LËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng cho 2 vËt . b, X¸c ®Þnh vÞ trÝ vµ thêi ®iÓm 2 vËt gÆp nhau , tÝnh vËn tèc cña vËt 1 ë B vµ vËt 2 ë A ? c, TÝnh vËn tèc trung b×nh cña 2 vËt trªn ®o¹n ®êng AB. §/s: a, x1= 10 t + t2 ( m ; s ) ; x2 = 351 - 4t ( m ; s ) b, 13 s ; 299m c¸ch A �O c, + VËt1 : vtb = 24,4 m/s + VËt2 : vtb = 4 m/s vµ vËt chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu Bµi tËp 2: Tõ hai ®iÓm A vµ B trªn ®êng th¼ng c¸ch nhau 125 m cã hai vËt ®ang chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu ®i ngîc chiÒu nhau. VËt 1 ®i tõ A -> B víi vËn tèc ban ®Çu 4m/s vµ gia tèc 2 m/s2 . VËt 2 ®i tõ B vÒ A víi vËn tèc ban ®Çu 6 m/s vµ gia tèc 4 m/s2 . a, ViÕt ph¬ng tr×nh cho 2 vËt . b, X¸c ®Þnh thêi ®iÓm vµ vÞ trÝ hai vËt gÆp nhau. c, TÝnh vËn tèc cña vËt 1 t¹i B vµ cña vËt 2 t¹i A. d, TÝnh vËn tèc trung b×nh cña hai vËt trªn ®o¹n ®êng AB. e, VÏ ®å thÞ (vËn tèc - thêi gian) cña hai vËt trªn cïng mét hÖ trôc, hai hÖ trôc kh¸c nhau. §/s : Hqc: ox �®t AB , O �A ; chiÒu d¬ng A ->B . Gèc thêi gian lµ lóc 2 vËt c® tõ hai ®iÓm A vµ B a, x1= 4t + t2 ( m ; s ) x2 = 125 - 6t - 2t2 ( m ; s) b, t = 5s ; 45 m c¸ch A �O c, v1B ; 22,7 m/s ; v2A ; 32,2 m/s d, v1tb ; 13,35 m/s ; v2tb ; 19,1 m/s e, Hs tù vÏ h×nh v( m/s) Bµi tËp3: Cho ®å thÞ ( v - t ) cña mét vËt chuyÓn ®éng nh h×nh vÏ 20 a, H·y nªu tÝnh chÊt cña mçi giai ®o¹n chuyÓn ®éng? 2 3 b, TÝnh gia tèc trong mçi giai ®o¹n chuyÓn ®éng, lËp ph¬ng t×nh vËn tèc. 1 5 t(s) c, TÝnh qu·ng ®êng mµ vËt ®· ®i ®îc ? §/s : a, T/c chuyÓn ®éng trong c¶ ba giai ®o¹n ta ®Òu O 2 4 8 cã v �0 ; nªn t/c do gia tèc quyÕt ®Þnh + g®1: a1= 0 -> C§T§ ; g®2: a2> 0 -> C§TND§ ; g®3 : a3< 0 -> C§TCD§ vµ dõng l¹i b, Gia tèc - ph¬ng tr×nh vËn tèc . + g®1: a1= 0 vµ v1= 5 m/s = const ( 0 < t �2 s ) + g®2: a2= 7,5 m/s2 ; v2 = 7,5t - 10 ( m/s ; s )  2s �t �4s + g®3: a3= - 5 m/s2 ; v3 = -5t + 40 ( m/s ; s )  4s �t �8s Trang 4 Gi¸o ¸n d¹y thªm c, Qu·ng ®êng ta cã S1 + S2 + S3 = 75 m Bµi tËp4( BTVN): Mét vËt chuyÓn ®éng theo ba giai ®o¹n liªn tiÕp . g®1: ChuyÓn ®éng th¼ng ®Òu víi vËn tèc 10 m/s trong thêi gian 5 s g®2: C§TND§ vµ sau 50m th× ®¹t vËn tèc 15 m/s. g®3: C§TCD§ ®Ó dõng l¹i c¸ch n¬i b¾t ®Çu C§TCD§ lµ 50m. a, LËp ph¬ng tr×nh chuyÓn ®éng cña mçi giai ®o¹n . b, VÏ c¸c ®å thÞ ( a - t ) ; ( v - t ) ; ( x - t ) ? A. KiÕn thøc c¬ b¶n: néi dung3: Sù r¬i tù do + R¬i tù do lµ mét d¹ng cña chuyÓn ®éng nhanh dÇn ®Òu víi a = g + T¹i mét n¬i trªn Tr¸i §Êt vµ gÇn mÆt ®Êt th× gia tèc r¬i tù do nh nhau = g T¹i c¸c n¬i kh¸c nhau trªn Tr¸i §Êt th× g kh¸c nhau(nÕu lÊy gÇn ®óng;g=9,81m/s2 hoÆc g ; 10m/s2 ) C¸c c«ng thøc v0 = 0 ; t0=0 v = gt ; s = b. Bµi tËp ¸p dông: 1 2 1 at ; v2 = 2gS ; y = y0 + at 2 ( y0 �0 ) 2 2 Bµi tËp1: Mét vËt r¬i tù do tõ ®é cao 80m xuèng ®Êt . TÝnh thêi gian vµ vËn tèc cña vËt khi s¾p ch¹m ®Êt. Cho g = 10 m/s2 . §/s: t = 4s ; v = 40 m/s Bµi tËp2: Mét vËt ®îc bu«ng r¬i tù do t¹i n¬i cã gia tèc g = 9,8 m/s 2 . TÝnh qu·ng ®êng vËt r¬i ®îc trong 3 s vµ trong gi©y thø 3 ? §/s: S3 = 44,1m ; S3 = 24,5 m Bµi tËp3: Mét vËt r¬i tù do trong gi©y cuèi cïng r¬i ®îc 35m. TÝnh thêi gian tõ lóc vËt b¾t ®Çu r¬i ®Õn khi ch¹m ®Êt vµ ®é cao cña vËt so víi ®Êt lóc b¾t ®Çu r¬i. LÊy g = 10 m/s2. §/s: t =4s ; s = 80 m Bµi tËp 4: Hai viªn bi A vµ B ®îc th¶ r¬i tù do tõ cïng mét ®é cao. Viªn bi A r¬i sau viªn bi B mét kho¶ng thêi gian lµ 0,5s. TÝnh kho¶ng c¸ch gi÷a hai viªn bi sau thêi gian 2s kÓ tõ khi bi A b¾t ®Çu r¬i. LÊy g = 9,8 m/s2. §/s: S ; 11m Bµi tËp5: Mét vËt tù do víi vËn tèc ( v 0 = 0 ). Trong gi©y cuèi cïng cña chuyÓn ®éng vËt ®i ®îc qu·ng ®êng b»ng hai phÇn ba toµn bé qu·ng ®êng s mµ vËt ®· ®i trong suèt thêi gian r¬i . T×m s . Cho g = 10 m/s2. §/s: s = 28 m ; t ; 2,37 s Bµi tËp6: Trong 0,5s cuèi cïng tríc khi ®ông vµo mÆt ®Êt, vËt r¬i tù do v¹ch ®îc qu·ng ®êng gÊp ®«i qu·ng ®êng v¹ch ®îc trong 0,5s ngay tríc ®ã. LÊy g = 10m/s2. TÝnh ®é cao tõ ®ã vËt ®îc bu«ng r¬i . §/s : s = 7,8 m Bµi tËp7: Tõ ®é cao h = 20m , ph¶i nÐm mét vËt th¼ng ®øng híng xuèng víi vËn tèc v 0 b»ng bao nhiªu ®Ó vËt nµy tíi mÆt ®Êt sím h¬n 1s so víi r¬i tù do ? . LÊy g = 10 m/s2 §/s : v0 = 15 m/s Bµi tËp 8: Mét vËt ®îc th¶ r¬i tõ mét khÝ cÇu ®ang bay ë ®é cao 300m. Bá qua lùc c¶n cña kh«ng khÝ. LÊy g = 9,8 m/s2 . Hái sau bao l©u th× vËt r¬i ch¹m ®Êt ? NÕu : a, khÝ cÇu ®øng yªn ; b, khÝ cÇu ®ang h¹ xuèng theo ph¬ng th¼ng ®øng víi vËn tèc 4,9 m/s. c, khÝ cÇu ®ang bay lªn theo ph¬ng th¼ng ®øng víi vËn tèc 4,9 m/s. §/s : a, t ; 7,8 s b, t ; 7,3 s c, t ; 2t2+t1 = 2. 0,5 + 7,3 = 8,3s A. KiÕn thøc c¬ b¶n: Néi dung iV : ChuyÓn ®éng trßn ®Òu Trang 5 1. ChuyÓn ®éng trßn ®Òu : Quü ®¹o lµ ®êng trßn. VÞ trÝ chÊt ®iÓm ®îc x¸c ®Þnh bëi  §/n: ChuyÓn ®éng trßn ®Òu ( Sgk) 2. VÐc t¬ vËn tèc trong chuyÓn trßn ®Òu. a, Tèc ®é dµi : +  s: §é dµi cung rÊt nhá ®i ®îc s +  t: Kho¶ng thêi gian rÊt nhá §/n ( Sgk) ; v  Gi¸o ¸n d¹y thªm s  t + ChuyÓn ®éng trßn ®Òu : v = const b, VÐc t¬ vËn tèc r uurs v = t : 3. VËn tèc gãc. Chu kú quay. TÇn sè gãc .  a, VËn tèc gãc:   ( rad/s) t vµ  .R = v b, Chu kú quay: T = 2 2 R = v  + §iÓm ®Æt: T¹i ®iÓm ta xÐt + Ph¬ng : TiÕp tuyÕn víi ®êng trßn + ChiÒu : �chiÒu chuyÓn ®éng s + §é lín: BiÓu diÔn theo tû lÖ xÝch ta chän t ; chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu  = const (s) c, TÇn sè cña chuyÓn ®éng trßn ®Òu : f  1 T ( Vßng/ gi©y hoÆc H  ) 4. Gia tèc trong chuyÓn ®éng trßn ®Òu * VËt chuyÓn ®éng trßn ®Òu lu«n cã gia tèc híng t©m . * §Æc ®iÓm cña uur aht + §iÓm ®Æt: T¹i ®iÓm ta xÐt + Ph¬ng : Cã ph¬ng b¸n kÝnh + ChiÒu : Híng vµo t©m quü ®¹o 2 + §é lín : aht= v = R.  2 R B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi tËp1: Vµnh ngoµi cña mét b¸nh xe « t« cã b¸n kÝnh lµ 25 cm. TÝnh tèc ®é gãc vµ gia tèc híng t©m cña mét ®iÓm trªn vµnh ngoµi cña b¸nh xe khi « t« ®ang ch¹y víi tèc ®é dµi 36km/h. §/s: ω = 40 rad/s ; aht= 400m/s2 Bµi tËp2: Mét vÖ tinh nh©n t¹o ë ®é cao 250 km bay quanh Tr¸i §Êt theo mét quü ®¹o trßn. Chu kú quay cña vÖ tinh lµ 88 phót. TÝnh tèc ®é gãc vµ gia tèc híng t©m cña vÖ tinh. Cho b¸n kÝnh Tr¸i §Êt lµ R§= 6400 km. §/s : ω ; 1,19.10-3rad/s ; aht= 9,42 m/s2 Bµi tËp3: Kim giê cña mét ®ång hå dµi b»ng ba phÇn t kim phót. T×m tØ sè gi÷a tèc ®é gãc cña hai kim vµ tû sè gi÷a tèc ®é dµi cña ®Çu mót hai kim . p v  12 ; p  16 §/s : vg g Bµi tËp4: Cho R§= 6400km ; kho¶ng c¸ch Tr¸i §Êt - MÆt Trêi d = 150 triÖu km . H·y tÝnh vËn tèc gãc vµ vËn tèc dµi cña ; a, Mét ®iÓm ë xÝch ®¹o trong chuyÓn ®éng cña Tr¸i §Êt quanh trôc B¾c - Nam . b, T©m Tr¸i §Êt trong chuyÓn ®éng quanh MÆt Trêi . §/s : a, 1 ; 7,3.105 ( rad/s) ; v1=467,2 ( m/s) b, 2 ; 2.107 ( rad/s ) ; v2 = 30km/s Bµi tËp 5: Cho c¸c dù kiÖn sau R§ = 6400 km ; kho¶ng c¸ch Tr¸i §Êt - MÆt Tr¨ng r =384000km . Thêi gian MÆt Tr¨ng quay 1 vßng quanh Tr¸i §Êt lµ 2,36.106 s. H·y tÝnh a, Gia tèc híng t©m cña mét ®iÓm ë xÝch ®¹o ? Trang 6 b, Gia tèc híng t©m cña MÆt Tr¨ng trong chuyÓn ®éng quanh Tr¸i §Êt ? §/s : a, aht ; 0,034 m/s2 b, aht ; 27,17 .10-4 ( m/s2 ) Gi¸o ¸n d¹y thªm néi dung v: TÝnh t¬ng ®èi cña chuyÓn ®éng A. kiÕn thøc c¬ b¶n : 1. TÝnh t¬ng ®èi cña chuyÓn ®éng . a, TÝnh t¬ng ®èi cña quü ®¹o: ( Sgk) b, TÝnh t¬ng ®èi cña vËn tèc : ( Sgk ) 2. C«ng thøc céng vËn tèc ( VËt 3 lµ : Hqc ®øng yªn:VËt 2 Hqc chuyÓn ®éng : VËt 1: VËt chuyÓn ®éng ) uu r u u r u u r C«ng thøc : v13  v12  v23 XÐt c¸c trêng hîp ®Æc biÖt: uur uur + v12 cïng ph¬ng, cïng chiÒu víi v23 : => v13 = v12 + v23 uur uur + v12 cïng ph¬ng, ngîc chiÒu víi v23 : => v13 = │v12 - v23│ uur uur 2 + v12 vu«ng gãc víi v23 : => v13 = v122  v23 ( thªm cho líp 10C1, 10C2) B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi 1: Mét ngêi ®i xe m¸y ®ang chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu víi vËn tèc 24 km/h. Ngêi ®ã nÐm ra mét vËt víi vËn tèc 10 m/s ®èi víi ngêi ®ã . T×m vËn tèc vËt ®ã ®èi víi ®Êt trong c¸c trêng hîp sau . a. Híng chuyÓn ®éng cña vËt cïng híng chuyÓn ®éng cña xe . b. Híng chuyÓn ®éng cña vËt ngîc híng chuyÓn ®éng cña xe . c. Ngêi ®ã nÐm vËt theo híng vu«ng gãc víi híng chuyÓn ®éng cña m×nh . Bµi tËp1: Mét «t« A ®ang ch¹y ®Òu trªn mét ®êng th¼ng víi vËn tèc 54km/h. Mét « t« B ®uæi theo « t« A víi vËn tèc 72km/h. X¸c ®Þnh vËn tèc cña « t« B ®èi víi « t« A vµ cña « t« A ®èi víi « t« B. §/s: LÊy chiÒu d¬ng lµ chiÒu chuyÓn ®éng cña hai xe : vBA= 18 km/h ; vAB = - 18 km/h Trang 7 Gi¸o ¸n d¹y thªm Bµi tËp 2: Hai ®Çu m¸y xe löa cïng ch¹y trªn 1 ®o¹n ®êng s¾t th¼ng víi vËn tèc 54 km/h vµ 36km/h. TÝnh vËn tèc t¬ng ®èi cña ®Çu m¸y thø I so víi ®Çu m¸y thø II vµ nªu râ híng cña vËn tèc t¬ng ®èi nãi trªn víi híng chuyÓn ®éng cña ®Çu m¸y II trong c¸c trêng hîp . a, Hai ®Çu m¸y ch¹y ngîc chiÒu . b, Hai ®Çu m¸y ch¹y cïng chiÒu . uur §/s: a, v12 = 90 km/h Trong c¶ hai trêng hîp v12 ®Òu ngîc híng b, v12 = 18 km/h uuu r víi v Bµi tËp 3: Mét ca n« ch¹y trong níc yªn lÆng víi vËn tèc 30 km/h, ca n« ch¹y trªn 1 dßng 2d s«ng níc ch¶y tõ bÕn A trªn thîng lu ®Õn bÕn B díi h¹ lu mÊt 2giê vµ ®i ngîc l¹i tõ bÕn B ®Õn bÕn A mÊt 3 giê. H·y x¸c ®Þnh kho¶ng c¸ch gi÷a hai bÕn s«ng vµ vËn tèc cña dßng níc so víi bê s«ng ? §/s : AB = 72 km ; v23 = 6 km/h Bµi tËp 4: Mét hµnh kh¸ch ngåi trong mét ®oµn tµu ®ang ch¹y víi vËn tèc 10 m/s, nh×n qua cöa sæ thÊy mét ®oµn tµu thø hai dµi 150m ch¹y song song ngîc chiÒu vµ ®i qua tríc mÆt m×nh hÕt 10s . T×m vËn tèc cña ®oµn tµu thø hai ? §/s: v2® = 5 m/s Bµi tËp 5: Mét chiÕc thuyÒn ®i tõ bÕn A ®Õn bÕn B c¸ch A 6 km, råi trë l¹i A mÊt thêi gian tæng céng lµ 2giê 30phót. BiÕt r»ng vËn tèc cña níc ®èi víi bê s«ng lµ 1km/h. TÝnh vËn tèc cña thuyÒn trong níc yªn lÆng vµ thêi gian thuyÒn ®i xu«i vµ ®i ngîc dßng ? §/s : v12 =5 km/h Bµi tËp 6: Mét chiÕc phµ ch¹y xu«i dßng níc tõ A => B mÊt 3 giê, khi quay vÒ mÊt 6 giê. Hái nÕu t¾t m¸y cho phµ tr«i theo dßng níc th× tõ A=> B mÊt bao l©u? §/s : 12 giê Bµi tËp 7: Hai «t« ch¹y trªn hai ®êng th¼ng vu«ng gãc víi nhau. Sau khi gÆp nhau ë ng· t xe thø nhÊt ch¹y sang phÝa §«ng. Xe thø 2 ch¹y lªn phÝa B¾c víi cïng vËn tèc 40 km/h. a, TÝnh vËn tèc t¬ng ®èi cña xe thø nhÊt so víi xe thø hai ? b, Ngåi trªn xe thø 2 quan s¸t thÊy xe thø nhÊt ch¹y theo híng nµo ? c, TÝnh kho¶ng c¸ch 2 xe sau 1 giê kÓ tõ khi gÆp nhau ë ng· t ? B¾c Lîc gi¶i a, VËn tèc t¬ng ®èi uur uur uur uur uur uur uur v23 Ta cã v  v  v  v  ( v ) ta dùng ®îc v trªn gi¶n ®å 12 13 32 13 23 uur 12 §«ng v13 2 2 v12  v12  v13  v23  40 2 T©y O b, Híng chuyÓn ®éng: Híng §«ng - Nam c, Chän ®iÒu kiÖn ban ®Çu thÝch hîp ta cã ph¬ng tr×nh S12 = v12.t = 20 uur uur v32  v23 2 (K m ) Trang 8 Nam uur v12 Gi¸o ¸n d¹y thªm Ch¬ng II : §éng lùc häc chÊt ®iÓm A. KiÕn thøc c¬ b¶n: néi dung 1: c¸c ®Þnh luËt newton 1. Lùc - C©n b»ng lùc - Tæng hîp vµ ph©n tÝch lùc : ur a, Lùc: + Kh¸i niÖm : (Sgk ) kÝ hiÖu F b, C©n b»ng lùc: - C¸c lùc c©n b»ng ; - Hai lùc c©n b»ng c, Tæng hîp lùc : ( Sgk ) ur �F = n d, §iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét chÊt ®iÓm . i 1 r 0 ( n ur �F i 1 uu r uur uur = F1  F2  ...  Fn ) e, Ph©n tÝch lùc : ( Sgk ) 2. §Þnh luËt I Newton : ur r r r a, Ph¸t biÓu (Sgk) ; BiÓu thøc F  0 ; a  0 * Chó ý: §Þnh luËt mét chØ ®óng cho hÖ quy chiÕu qu¸n tÝnh ( hqc Galilª; hqc g¾n víi §Êt) b, Qu¸n tÝnh : ( Sgk ) 3. §Þnh luËt II Newton. a, Ph¸t biÓu : (Sgk) ur * BiÓu thøc : r F a m ur r hoÆc F  ma uu r uu r uu r uur uu r uu r uur b, Chó ý: NÕu vËt chÞu t¸c dông cña nhiÒu lùc F1 , F2 ...Fn hay Fhl = F1  F2  ...  Fn uur X¸c ®Þnh ®é lín Fhl r uu r uu r uu r ChiÕu lÇn lît F1 , F2 ...Fn lªn híng cña a : Fhl=F1’+F2’+...Fn’ uur ChiÕu Fhl khi tæng hîp theo quy t¾c hbh hoÆc ®a gi¸c, khi ®ã uur uu r uur r ur uu r uu r r F F F a  a1  a2  ....  an ; a  1  2  ...  n ( Nguyªn lý ®éc lËp) c, HÖ qu¶ : + §¬n vÞ lùc ( N) : 1N = 1kgm/s2 + Khèi lîng vµ møc qu¸n tÝnh :  §/n khèi lîng: Sgk  T/c cña khèi lîng: Sgk ur ur + Träng lùc vµ träng lîng : P  mg m m m - §iÓm ®Æt: Träng t©m cña vËt - Ph¬ng : Th¼ng ®øng - ChiÒu : Trªn xuèng díi - §é lín :P = m g theo tû lÖ xÝch ta chän 4. §Þnh luËt III Newton. a, T¬ng t¸c gi÷a c¸c vËt: VËt A VËt B ( cã tÝnh 2 chiÒu) uuur b, Ph¸t biÓu ®Þnh luËt: (Sgk ) FAB : lµ lùc uuur uuur uuur BiÓu thøc : FBA   FAB FBA : lµ ph¶n lùc c, §Æc ®iÓm cña lùc vµ ph¶n lùc: + Cïng xuÊt hiÖn vµ cïng ngõng t¸c dông + Cïng gi¸, cïng ®é lín, nhng ngîc chiÒu + Kh«ng c©n b»ng nhau ( V× t¸c dông lªn hai vËt kh¸c nhau) B. Bµi TËp ¸p dông: Trang 9 Gi¸o ¸n d¹y thªm Bµi tËp 1: Mét vËt cã khèi lîng 50kg, b¾t ®Çu chuyÓn ®éng nhanh dÇn ®Òu vµ sau khi ®i ®îc 1m th× cã vËn tèc 0,5m/s. TÝnh lùc t¸c dông vµo vËt ? §/s : 6,25 N Bµi tËp 2: Mét chiÕc xe khèi lîng m = 100kg ®ang ch¹y víi vËn tèc 30,6km/h th× h·m phanh. BiÕt lùc h·m lµ 250N. T×m qu·ng ®êng xe cßn ch¹y thªm tríc khi dõng h¼n ? §/s: 14,45m Bµi tËp 3: Lùc F truyÒn cho vËt khèi lîng m1 gia tèc a1 = 2m/s2, truyÒn cho vËt khèi lîng m2 gia tèc a2= 3m/s2. Hái lùc F sÏ truyÒn cho vËt khèi lîng m mét gia tèc bao nhiªu? NÕu a, m = m1 + m2 b, m = m1 - m2 §/s: a, 1,2 m/s2 , b, 6m/s2 Bµi tËp 4: Mét chiÕc xe khèi lîng m = 50kg ®ang chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu th× h·m phanh chuyÓn ®éng th¼ng chËm dÇn ®Òu. T×m lùc h·m biÕt qu·ng ®êng ®i ®îc trong d©y cuèi cïng cña chuyÓn ®éng lµ 1 m. §/s: 100N ur Bµi tËp 5: Díi t¸c dông cña lùc F n»m ngang, xe l¨n chuyÓn ®éng kh«ng vËn tèc ®Çu, ®i ®îc qu·ng ®êng 2,5 m trong thêi gian t . NÕu ®Æt thªm vËt khèi lîng 250 g lªn xe th× xe chØ ®i ®îc qu·ng ®êng 2 m trong thêi gian t . Bá qua ma s¸t. T×m khèi lîng cña xe. §/s: m = 1 kg Bµi tËp 6: Mét vËt cã träng lîng P = 20 N ®îc treo vµo vßng nhÉn O ( coi lµ chÊt ®iÓm). B Vßng nhÉn ®îc gi÷ yªn b»ng hai d©y OA vµ OB (H×nh vÏ) . BiÕt d©y OA n»m ngang 1200 vµ hîp víi d©y OB mét gãc 1200. O T×m lùc c¨ng cña hai d©y OA vµ OB A §/s: OA : F1 = 20 N 3 OB: F2 = 40 N 3 ur P Bµi tËp 7: Cã hai qu¶ cÇu trªn mÆt ph¼ng n»m ngang. Qu¶ 1 chuyÓn ®éng víi vËn tèc 4m/s ®Õn va ch¹m víi qu¶ cÇu 2 ®ang ®øng yªn. Sau va ch¹m hai qu¶ cÇu cïng chuyÓn ®éng theo híng cò cña qu¶ cÇu 1 víi vËn tèc 2 m/s. TÝnh tû sè khèi lîng cña hai qu¶ cÇu ? §/s: m1 v2  1 m2 v01  v1 Bµi tËp 8: Mét vËt M1 cã khèi lîng m1=5,0 kg ®ang ®øng yªn trªn mÆt ph¼ng nghiªng mét M1 gãc 300 ®èi víi ph¬ng ngang, ®îc gi÷ bëi M2 mét d©y nhÑ, kh«ng co gi·n. Cho g = 10 m/s2.  a, TÝnh lùc c¨ng cña d©y vµ ph¶n lùc cña mÆt 300 ph¼ng nghiªng t¸c dông lªn M1. b, Buéc vËt M2 cã khèi lîng m2 = 4,0 kg ë ®Çu kia cña d©y. D©y v¾t qua rßng räc nh h×nh vÏ. Hái mÆt ph¼ng nghiªng bªn ph¶i hîp víi ph¬ng ngang mét gãc α b»ng bao nhiªu ®Ó hÖ ®øng yªn ?. TÝnh c¸c lùc c¨ng cña d©y lóc nµy . §/s: a, N1 = 25 3 N b, T1 = T2 = 25 N Bµi tËp9: Mét vËt cã khèi lîng m = 5,0kg B 450 ®îc treo b»ng ba d©y nh h×nh vÏ. LÊy C A g = 9,8 m/s2. T×m lùc kÐo cña d©y AC vµ d©y BC. §/s : FAC = 49 N , FCB = 69 N Bµi tËp10: §o qu·ng ®êng mét vËt chuyÓn ®éng th¼ng ®i ®îc trong nh÷ng kho¶ng thêi gian 1,5s liªn tiÕp ngêi ta thÊy qu·ng ®êng sau dµi h¬n qu·ng ®êng tríc 90 m. T×m lùc t¸c dông lªn vËt ? BiÕt m = 150 g §/s : F = 0,06 N Trang 10 Gi¸o ¸n d¹y thªm Bµi tËp11: VËt chuyÓn déng th¼ng trªn ®o¹n ®êng AB chÞu t¸c dông lùc F1 theo ph¬ng ngang vµ t¨ng tèc tõ 0 ®Õn 10 m/s trong thêi gian t trªn ®o¹n ®êng BC. VËt chÞu t¸c dông lùc F2 theo ph¬ng ngang vµ t¨ng tèc ®Õn 15 m/s còng trong thêi gian t . a, TÝnh tØ sè F2 . F1 uu r b, VËt chuyÓn ®éng trªn ®o¹n ®êng CD trong thêi gian 2t vÉn díi t¸c dông cña lùc F2 . T×m vËn tèc cña vËt ë D. BiÕt A ; B ; C ; D cïng n»m trªn ®êng th¼ng. F2 = 0,5 F1 §/s: a, b, v0 = 25 m/s Bµi tËp12: Cã hai vËt : VËt m 1 ban ®Çu ®øng yªn cßn m2 chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu víi vËn uu r ur tèc v0. T¸c dông lªn mçi vËt lùc F gièng nhau, cïng ph¬ng v0 . T×m F ®Ó sau thêi gian t hai vËt cã cïng ®é lín vµ híng vËn tèc. Cho biÕt bµi to¸n cã nghiÖm . §/s: XÐt 2 TH : uu r ur mm v TH1 : F cïng ph¬ng, cïng chiÒu v0 : m2 > m1 => F  1 2 0 ( N ) ( m  m )t 2 1 uu r mm v ur TH2: F cïng ph¬ng, ngîc chiÒu v0 : m2 < m1 => F  1 2 0 ( N ) (m1  m2 )t Bµi tËp13: Qu¶ bãng khèi lîng 200 g bay víi vËn tèc 72 km/h ®Õn ®Ëp vµo têng vµ bËt trë l¹i víi ®é lín vËn tèc kh«ng ®æi. BiÕt va ch¹m cña qu¶ bãng víi têng tu©n theo ®Þnh luËt ph¶n x¹ g¬ng ( gãc ph¶n x¹ b»ng gãc tíi ) vµ bãng ®Õn ®Ëp vµo têng díi gãc 300 . thêi gian va ch¹m 0,05s. TÝnh lùc do têng t¸c dông lªn bãng ? Lîc gi¶i ur ' Theo ®Þnh luËt 2 newton lùc do têngurt¸c dông lªn bãng v r uur ur ur r r │ F │ = m│ a │ theo ®éng häc a  dùa vµo r ur uur ' dùng ®îc v , v uur v r v '  v v  t t v' uur v ( h×nh vÏ ) r -v Ta thÊy │ v │ = 2│ v │.cos300 = 20 3 ( m/s) uur uur r r ur v v hay => │ a │= │ │ => │ F │ = m│ a │= m. │ │ t t ur │ F │=80 3 (N) r v Bµi tËp14: Tõ A xe I chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu víi vËn tèc ®Çu 5 m/s ®uæi theo xe II khëi hµnh cïng mét lóc t¹i B c¸ch A 30 m . Xe II chuyÓn ®éng th¼ng nhanh dÇn ®Òu kh«ng vËn tèc ®Çu cïng híng víi xe I . BiÕt kho¶ng c¸ch ng¾n nhÊt gi÷a hai xe lµ 5 m. Bá qua ma s¸t, khèi lîng cña xe m1 = m2 = 1 tÊn . T×m lùc kÐo cña ®éng c¬ mçi xe . BiÕt c¸c xe chuyÓn ®éng theo ph¬ng ngang víi gia tèc a2 = 2a1 §/s : F1= 500 N ; F2 = 1000 N Néi dung2: C¸c lùc trong c¬ häc A. KiÕn thøc c¬ b¶n: d¹ng 1 : Lùc hÊp dÉn - Träng lùc 1. Lùc hÊp dÉn : Mäi vËt trong vò trô ®Òu hót nhau mét lùc. Lùc ®ã gäi lµ lùc hÊp dÉn 2. §Þnh luËt v¹n vËt hÊp dÉn: uuu r uuu r m1 a, Ph¸t biÓu ®Þnh luËt ( Sgk) m2 Fhd F m .m b, BiÓu thøc : Fhd  G. 1 2 2 r hd (1) r Trong ®ã G : lµ h»ng sè hÊp dÉn G = 6,67.10-11 Nm2/kg2 c, §iÒu kiÖn ¸p dông ®Þnh luËt. BiÓu thøc (1) chØ ¸p dông ®óng cho hai trêng hîp + 2 vËt coi nh hai chÊt ®iÓm + VËt h×nh cÇu, ®ång chÊt; khi ®ã r lµ kho¶ng c¸ch gi÷a hai t©m cña hai vËt 3. BiÓu thøc cña gia tèc r¬i tù do : Trang 11 + ë ®é cao h g  Gi¸o ¸n d¹y thªm G.M D  RD  h  2 ; + ë gÇn mÆt ®Êt: h << R§ => g 0  B. Bµi tËp ¸p dông: G.M D RD2 Bµi tËp1: Hai qu¶ cÇu b»ng ch×, mçi qu¶ cã khèi lîng 45 kg; b¸n kÝnh 10 cm . Lùc hÊp dÉn gi÷a chóng cã thÓ ®¹t gi¸ trÞ lín nhÊt lµ bao nhiªu ? §/s: Fhd max ; 3,38.10-6N Bµi tËp2: T×m gia tèc r¬i tù do ë n¬i cã ®é cao b»ng nöa b¸n kÝnh Tr¸i §Êt. Cho biÕt gia tèc r¬i tù do trªn mÆt ®Êt lµ g0 = 9,81 m/s2. §/s: g = 4,36 m/s2 Bµi tËp3: MÆt tr¨ng cã khèi lîng 7,5.1022 kg. Tr¸i §Êt cã khèi lîng 6.1024kg . Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c t©m cña chóng lµ 384000 km . a. TÝnh lùc hÊp dÉn gi÷a chóng ? b. Trªn ®o¹n th¼ng nèi liÒn gi÷a c¸c t©m Tr¸i §Êt vµ MÆt Tr¨ng ë ®iÓm c¸ch t©m Tr¸i §Êt bao nhiªu th× lùc hót gi÷a hai thiªn thÓ nµy lªn cïng mét vËt c©n b»ng nhau ? §/s: a, Fhd=2.1020N b, c¸ch Tr¸i §Êt 3456 km Bµi tËp4: Cã hai chÊt ®iÓm cïng khèi lîng m ®Æt t¹i hai ®iÓm A ; B ( AB = 2a) . Mét chÊt ®iÓm kh¸c m’ cã vÞ trÝ thay ®æi trªn ®êng trung trùc cña ®o¹n AB . a. LËp ph¬ng tr×nh cña lùc hÊp dÉn tæng hîp t¸c dông lªn m’ theo m ; m’;a vµ theo kho¶ng c¸ch h tõ vÞ trÝ cña m’ ®Õn trung ®iÓm I cña AB. b. TÝnh h ®Ó lùc hÊp dÉn ®¹t gi¸ trÞ cùc ®¹i ? §/s: a, Fhd  b, h 2Gmm ' h (a 2  h 2 )3/2 a 4Gmm '  Fhd max  2 3 3.a 2 A. KiÕn thøc c¬ b¶n: D¹ng ii: Lùc ®µn håi 1. Lùc ®µn håi xuÊt hiÖn khi mét vËt bÞ biÕn d¹ng vµ cã xu híng chèng l¹i nguyªn nh©n g©y ra biÕn d¹ng. §iÓm ®Æt: §iÓm tiÕp xóc víi vËt g¾n vµo lß xo 2, §Æc ®iÓm cña lùc ®µn håi Híng : Theo trôc lß xo * Híng vµo trong nÕu lß xo bÞ gi·n * Híng ra ngoµi nÕu lß xo bÞ nÐn §é lín : tØ lÖ víi ®é biÕn d¹ng cña lß xo F®h= k.│ l │ ( §Þnh luËt Hóc ) 3. C¸c lùc ®µn håi th«ng thêng kh¸c: - Lùc c¨ng cña d©y ( nh lß xo bÞ gi·n ) - ¸p lùc hay lùc ph¸p tuyÕn cña bÒ mÆt bÞ biÕn d¹ng ( vu«ng gãc víi mÆt tiÕp xóc ) 4. øng dông : Lµm lùc kÕ , c©n lß xo B. bµi tËp ¸p dông: Bµi tËp1: Mét ®Çu m¸y xe löa kÐo mét toa xe 15 tÊn b»ng lß xo. Bá qua ma s¸t . Sau khi b¾t ®Çu C§ 10s, vËn tèc tµu ®¹t 1 m/s. TÝnh ®é gi·n cña lß xo ?. BiÕt ®é cøng cña lß xo lµ 50000N/m. §/s: l  3cm Bµi tËp2: Mét vËt khèi lîng 100g g¾n vµo dÇu lß xo dµi 20cm. §é cøng 20N/m , quay trßn ®Òu trong mf ngang víi tÇn sè 60 vßng/phót . TÝnh ®é gi·n cña lß xo. LÊy  2 ; 10 §/s: l  5cm Trang 12 Gi¸o ¸n d¹y thªm Bµi tËp3: Mét lß xo nhÑ ®îc treo th¼ng ®øng. Buéc 1 vËt nÆng khèi lîng m vµo ®Çu díi cña lß xo, sau ®ã buéc thªm 1 vËt m n÷a vµo gi÷a lß xo ®· bÞ gi·n. T×m chiÒu dµi cña lß x. BiÕt ®é cøng cña lß xo lµ k ; chiÒu dµi cña lß xo khi cha gi·n lµ l0. 3mg §/s : l  l0  2k A. KiÕn thøc c¬ b¶n: d¹ng iii : lùc ma s¸t uuur uuur uur vtd 1. Lùc ma s¸t trît. Fmst Fmst uuur ' Fmst a. Trêng hîp ph¸t sinh. - Khi 1 vËt trît trªn 1 bÒ mÆt th× bÒ mÆt nµy t¸c dông lªn vËt t¹i chç tiÕp xóc mét lùc c¶n uuur l¹i chuyÓn ®éng trît cña vËt . §ã lµ Fmst uuur b. §Æc ®iÓm cña Fmst . - Cïng ph¬ng nhng ngîc chiÒu víi vËn tèc t¬ng ®èi cña vËt chuyÓn ®éng. - §é lín : + kh«ng phô thuéc vµo diÖn tÝch bÒ mÆt tiÕp xóc, vµ tèc ®é cña vËt . + Phô thuéc vµo b¶n chÊt vµ tr¹ng th¸i c¸c mÆt tiÕp xóc . + TØ lÖ víi ®é lín cña ¸p lùc . Fmst  t .N ( t : HÖ sè ma s¸t trît ) uuuu r 1. Lùc ma s¸t nghØ. Fmsn uuuu r Fmsn a. Trêng hîp ph¸t sinh. uuuu r uur vtd uuuu r ' Fmsn - Fmsn xuÊt hiÖn khi mét ngo¹i lùc cã xu híng lµm cho mét vËt chuyÓn ®éng trît trªn trªn 1 vËt kh¸c nhng cha ®ñ ®Ó th¾ng lùc ma s¸t . uuuu r b. §Æc ®iÓm cña Fmsn . - Ph¬ng: N»m trong mÆt ph¼ng tiÕp xóc cña hai vËt - ChiÒu : Ngîc víi chiÒu cña ngo¹i lùc song song víi mÆt tiÕp xóc - §é lín : + C©n b»ng víi ngo¹i lùc . + cã gi¸ trÞ cùc ®¹i tØ lÖ víi ®é lín cña ¸p lùc ; Fmsn � n N ( n : HÖ sè ma s¸t nghØ ) FM  n .N uuur 3. Lùc ma s¸t l¨n: Fmsl - Khi mét vËt l¨n trªn mét vËt kh¸c, xuÊt hiÖn n¬i tiÕp xóc vµ c¶n trë chuyÓn ®éng l¨n uuur - Fmsl cã ®Æc ®iÓm nh lùc ma s¸t trît nhng l = t 4. Vai trß cña lùc ma s¸t trong ®êi sèng : ( Sgk) B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi tËp1: mét « t« ®ang chuyÓn ®éng víi vËn tèc 10 m/s th× t¾t m¸y C§CD§ do ma s¸t. HÖ sè ma s¸t l¨n gi÷a xe vµ mÆt ®êng lµ l = 0,05. TÝnh gia tèc, thêi gian vµ qu·ng ®êng chuyÓn ®éng chËm dÇn ®Òu . cho g = 10m/s2. a  0,5m / s 2 §/s: t  20s S  100m Trang 13 Gi¸o ¸n d¹y thªm Bµi tËp1: Mét vËt cã khèi lîng m = 1kg ®îc kÐo chuyÓn ®éng trît theo ph¬ng n»m ngang ur bëi lùc F hîp gãc   300 so víi ph¬ng ngang. §é lín F = 2 N. Sau khi b¾t ®Çu C§ ®îc 2 s vËt ®i ®îc qu·ng ®êng 1,66 m . cho g = 10 m/s 2 . 3  1, 73 . TÝnh hÖ sè ma s¸t trît gi÷a vËt vµ sµn . §/s: t = 0,1 t D¹ng IV: Lùc híng t©m Bµi tËp1: VÖ tinh nh©n t¹o ®Üa tÜnh ®øng yªn ®èi víi mÆt ®Êt. H·y x¸c ®inhjvij trÝ cña mÆt ph¼ng quü ®¹o , ®é cao vµ vËn tèc cña vÖ tinh ? §/s: r = 42400km + §é cao cña vÖ tinh h = r- R =36000km + VËn tèc cña vÖ tinh v= 2 r T ; 3,1km/s Bµi tËp2: Mét vËt khèi lîng m = 50 kg g¾n vµo ®Çu mét lß xo nhÑ. Lß xo cã chiÒu dµi ban ®Çu lµ l0 = 30 cm vµ ®é cøng k = 3N/cm. Ngêi ta cho vËt vµ lß xo quay trßn ®Òu trªn mét mÆt sµn nh½n n»m ngang, trôc quay ®i qua ®Çu kia cña lß xo . TÝnh sè vßng quay trong mét phót ®Ó lß xo gi·n ra x = 5 cm. §/s : n ; 4, 66 vßng /s Bµi tËp 3: Mét xe C§ trßn ®Òu trªn ®o¹n ®êng BK R = 200 m . HÖ sè ma s¸t trît gi÷a xe uuur vµ mÆt ®êng lµ  = 0,2. Hái xe cã thÓ ®¹t vËn tèc tèi ®a nµo mµ kh«ng bÞ trît ?. coi Fmsl lµ rÊt nhá. lÊy g = 10 m/s2 §/s: vmax   Rg  20m / s D¹ng V: VËt nÐm ngang Bµi tËp1: Tõ ®Ønh mét ngän th¸p cao 80 m . Mét qu¶ cÇu ®îc nÐm theo ph¬ng ngang víi vËn tèc ®Çu 20 m/s. a, ViÕt ph¬ng tr×nh to¹ ®é cña qu¶ cÇu. X¸c ®Þnh to¹ ®é cña qu¶ cÇu sau khi nÐm 2 s b, ViÕt ph¬ng tr×nh quü ®¹o cña qu¶ cÇu . Quü ®¹o nµy lµ ®êng g×? c, Qu¶ cÇu ch¹m ®Êt ë vÞ trÝ nµo ? VËn tèc qu¶ cÇu khi ch¹m ®Êt lµ bao nhiªu ? §/s: a, x = 20t (m) t =2s x= 40 m y = 5t2(m) y = 20 m b, y = 1 2 x 80 ( x �0) quü ®¹o lµ mét phÇn cña parabol c, y =80 m L = xmax =80 m v = 44,7 m/s Bµi tËp1: Mét vËt ®îc nÐm ë ®é cao 80 m . Sau khi chuyÓn ®éng ®îc 3 gi©y, vÐc t¬ vËn tèc cña vËt hîp víi ph¬ng ngang mét gãc 450 a, TÝnh vËn tèc ®Çu cña vËt. b, TÝnh thêi gian chuyÓn ®éng cña vËt. c, TÇm bay xa cña vËt. LÊy g = 10 m/s2 §/s: a, v0 = 30 m/s b, t = 4 s c, L = xmax =120 m Trang 14 Gi¸o ¸n d¹y thªm Néi dung 3: C©n b»ng vµ chuyÓn ®éng cña vËt r¾n A. KiÕn thøc c¬ b¶n: I. C©n b»ng cña mét vËt r¾n : 1, C¸c quy t¾c hîp lùc: a, Quy t¾c tæng hîp hai lùc cã gi¸ ®ång quy: (Sgk) b, Quy t¾c tæng hîp hai lùc song song cïng chiÒu Pb: ( Sgk) O1 Bt : F = F1+F2 F1 d2  ( Chia trong) F2 d1 uur F1 ¤2 O d2 d1 ur F uur F2 2, C¸c ®iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt r¾n : a, §iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt chÞu t¸c dông cña hai lùc ...... b, §iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt chÞu t¸c dông cña ba lùc kh«ng song song..... c, §iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt cã trôc quay cè ®Þnh ............. d, §iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt cã mÆt ch©n ®Õ ............ e, M«men lùc ®èi víi 1 trôc quay ........ biÓu thøc M = F.d II. ChuyÓn ®éng cña vËt r¾n : 1, ChuyÓn ®éng tÞnh tiÕn a. §Þnh nghÜa chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn uu r uu r uur r F  F  ...  F 2 n b, Gia tèc cña chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn: a  1 m (V× c¸c ®iÓm ®Òu chuyÓn ®éng nh nhau) 2, ChuyÓn ®éng quay quanh mét trôc cè ®Þnh a. M« men lùc t¸c dông vµo mét vËt quay quanh mét trôc cè ®Þnh lµm thay ®æi tèc ®é gãc cña vËt. b. Mäi vËt quay qanh mét trôc ®Òu cã møc qu¸n tÝnh. VËt cã møc qu¸n tÝnh cµng lín th× cµng khã thay ®æi tèc ®é gãc. c. Møc qu¸n tÝnh cña mét vËt quay quanh mét trôc phô thuéc vµo khèi lîng cña vËt vµ sù ph©n bè khèi lîng ®ã ®èi víi trôc quay. 3, NgÉu lùc : a. §/n (Sgk) b. NgÉu lùc t¸c dông vµo vËt chØ lµm cho vËt quay chø kh«ng tÞnh tiÕn. c. M«men ngÉu lùc ®ùoc tÝnh M = F.d ( Trong ®ã: Flµ ®é lín cña lùc, d lµ c¸nh tay ®ßn A cña ngÉu lùc ) B. Bµi tËp ¸p dông: D¹ng I: C©n b»ng cña vËt r¾n Bµi1: Qu¶ cÇu ®ång chÊt khèi lîng m = 2,4 kg b¸n kÝnh R = 7 cm tùa vµo têng tr¬n nh½n vµ ®îc gi÷ n»m yªn C nhê mét d©y treo g¾n vµo têng t¹i A, chiÒu dµi AC =18 cm. TÝnh lùc c¨ng cña d©y BC vµ lùc nÐn lªn thanh AB §/s: T = 25N , N = 7 (N) Bµi2: Thanh nhÑ AB n»m ngang ®îc g¾n vµo têng t¹i A, ®Çu B nèi víi têng b»ng d©y BC kh«ng gi·n. Trang 15 C Gi¸o ¸n d¹y thªm VËt cã khèi lîng m = 1,2kg ®ùoc treo vµo ®Çu B b»ng d©y BD. BiÕt AB = 20cm ; AC = 48 cm . TÝnh lùc c¨ng cña d©y BC vµ lùc nÐn lªn thanh AB ? B A D §/s: T = 13N ; N = 5N D¹ng II: Hîp lùc song song uu r uur Bµi1: X¸c ®Þnh hîp lùc cña hai lùc song song F1 ; F2 ®Æt t¹i hai ®iÓm A, B. BiÕt F1=2N; F2= 6 N ; AB = 4 cm . XÐt trêng hîp hai lùc a, cïng chiÒu . b, ngîc chiÒu. §/s: a, F = 8 N c¸ch A 3 cm b. F = 4N c¸ch A 6 cm uu r uu r Bµi2: Hai lùc F1 ; F2 song song cïng chiÒu ®Æt t¹i hai ®Çu thanh AB cã hîp lùc ®Æt t¹i O c¸ch A 12 cm; c¸ch B 8 cm vµ cã ®é lín F = 10 N. T×m F1; F2 = ? §/s: F1= 4N ; F2 = 6 N D¹ngIII: M« men- c©n b»ng cña vËt r¾n cã chuyÖn ®éng quay Bµi1: Cho hÖ nh h×nh vÏ . Thanh AC ®ång chÊt cã träng lîng 3N . TÝnh träng lîng ph¶i treo t¹i B ®Ó hÖ c©n b»ng . §/s: P2 = 2,5 N Bµi2: Thanh AB ®ång chÊt tiÕt diÖn ®Òu cã P = 25 N cã thÓ quay xung quanh trôc quay O nh h×nh vÏ. ur AB = 80 cm ; OA = 20 cm. Lùc F híng th¼ng ®øng xuèng vµ cã ®é lín F =10 N. Thanh AB n»m ngang c©n b»ng . T×m m1 = ? §/s : m1 = 0,5 kg A Bµi3: Thanh BC khèi lîng m1 = 2 kg g¾n vµo têng bëi b¶n lÒ C. §Çu treo vËt nÆng cã khèi lîng m2 = 2 kg vµ ®îc gi÷ c©n b»ng nhê d©y AB ( A ®îc g¾n chÆt vµo têng).BiÕt AB vu«ng gãc víi AC , AB = AC. X¸c ®Þnh c¸c lùc t¸c dông lªn thanh BclÊy g = 10m/s2. B C §/s : T = 30 N ; N = 50 N Ch¬ng4: C¸c ®Þnh luËt b¶o toµn D¹ngI : §éng lîng ®Þnh luËt b¶o toµn ®éng lîng A. KiÕn thøc c¬ b¶n: ur r 1, §éng lîng cña mét vËt : - P  mv - lµ mét d¹i lîng vÐc t¬ 2, §éng lîng cña 1 hÖ vËt uur ur uu r uu r Phe  P1  P2  ...  Pn ur 3, §é biÕn thiªn déng lîng cña mét vËt trong kho¶ng t  t2  t1 ur uu r ur uu r ur ur  P  P2  P1  F .t ( t > 0 =>  P ��F ®é lín P  F .t ) 4, §Þnh luËt b¶o toµn ®éng lîng. Trang 16 r + P cïng híng víi v + p = mv ( ®é lín) uur uur Phe  Phe truoctuongtac sautuongtac uur ur uu r uu r ur uu r uu r Hay Phe  P1  P2  ...  Pn  m1 v1  m2 v2  ...  mn vn  const     Gi¸o ¸n d¹y thªm (I) BiÓu thøc (I) ¸p dông khi : + HÖ c« lËp + Fnéi lc >> Fngo¹ilùc + HÖ c« lËp theo 1 ph¬ng nµo th× ta ¸p dông biÓu thøc (I) theo ph¬ng ®ã B. Bµi tËp ¸p dông: Bµi1: Hai vËt cã khèi lîng m1=1,5 kg vµ m2=4 kg chuyÓn ®éng víi c¸c vËn tèc v1=3m/s vµ v2=2m/s. T×m tæng ®éng lîng ( ph¬ng, chiÒu, ®é lín) cña hÖ trong c¸c trêng hîp sau. u r u u r a. v1�v2 cïng ph¬ng, cïng chiÒu . u r u u r b. v1�v2 cïng ph¬ng, ngîc chiÒu. u r u u r c. v1�v2 vu«ng gãc víi nhau. u r u u r d. v1�v2 hîp víi nhau 1 gãc 600. u r u u r §/s: a, Phª = 12,5 kgm/s cïng híng víi v1�v2 uu r b. Phª = 2,5 kgm/s cïng híng v2 uu r c. Phª = 9,2 kgm/s hîp víi v2 mét gãc 29021’ uu r d, Phª = 11 kgm/s hîp víi v2 mét gãc 20036’ Bµi2: Mét hßn bi thÐp m = 100g r¬i tù do tõ ®é cao h = 5m ( kh«ng vËn tèc ®Çu ) xuèng mét mÆt ph¼ng n»m ngang. TÝnh ®é biÕn thiªn ®éng lîng cña bi ngay tríc vµ sau va ch¹m. NÕu sau va ch¹m . a. Viªn bi bËt ngîc trë l¹i víi ®é lín vËn tèc nh tríc . b. Viªn bi dÝnh chÆt vµo mÆt ph¼ng ngang. c. Trong c©u a thêi gian va ch¹m lµ t = 0,1s . TÝnh ®é lín lùc t¬ng t¸c trung b×nh gi÷a viªn bi vµ mÆt ph¼ng ngang . §/s : a. P  1, 98( kgm / s ) ur r b. P  0, 99( kgm / s )  P � �v c. Ftb= 1,98 N Bµi3: Mét xe chë c¸t khèi lîng m1= 39 kg chuyÓn ®éng th¼ng ®Òu theo ph¬ng n»m ngang víi v1=8 m/s. Mét vËt kh¸c khèi lîng m2= 1kg bay ®Õn c¾m vµo c¸t . T×m vËn tèc cña xe sau khi vËt ë trong c¸t trong hai trêng hîp. a, vËt m2 bay theo ph¬ng ngang, ngîc chiÒu chuyÓn ®éng cña xe? b. vËt r¬i theo ph¬ng th¼ng ®øng §/s: a, v = 7,5 m/s b. v, = 7,8 m/s Bµi4: Mét tªn löa cã khèi lîng tæng céng 100T ®ang bay víi vËn tèc 200m/s ®èi víi Tr¸i §Êt th× phôt ra ( tøc thêi ) 20T khÝ víi vËn tèc 500 m/s ®èi víi tªn löa. TÝnh vËn tèc cña tªn löa sau khi phôt khÝ trong hai trêng hîp . a. Phôt ra phÝa sau ( ngîc chiÒu bay) . b. Phôt ra phÝa tríc. Bá qua søc c¶n cña kh«ng khÝ §/s: a. 325 m/s b. 75 m/s Bµi5: Mét ngêi khèi lîng m1= 60 kg ®øng yªn trªn xe goßng khèi lîng m2=240 kg ®ang chuyÓn ®éng trªn ®êng ray víi vËn tèc 2m/s. TÝnh vËn tèc cña xe nÕu ngêi . a. Nh¶y ra sau xe víi vËn tèc 4 m/s ®èi víi xe . b. Nh¶y ra tríc xe víi vËn tèc 4 m/s ®èi víi xe . §/s: a. vxe= 2,8 m/s b. vxe= 1,2 m/s Trang 17 Gi¸o ¸n d¹y thªm D¹ngII: c«ng vµ c«ng suÊt. ®éng n¨ng - thÕ n¨ng H u r A. kiÕn thøc c¬ b¶n: I, C«ng - C«ng suÊt: F 1, C«ng : a. §Þnh nghÜa: (Sgk) uu rr N M biÓu thøc : A = F.s.cosα = F .s K ur + V× F. cosα = MK = F’( lµ h/c cña F trªn MN) nªn ta cã A = F’. s r ur + V× s.cosα = MH = s’( lµ h/c cña s trªn ph¬ng cña F ) nªn ta còng cã A = F.s’ uu rr VËt C§ trªn xuèng AP > 0 AuPr  mgz1  mgz2 * Chó ý : A = F.s.cosα = F .s VËt C§ díi lªn AP < 0 AuFuuur   Fms .s  0 ms AuFuur  b. C¸c trêng hîp + nÕu α < dh 1 k ( l ) 2 2  : cosα > 0 : A>0 : C«ng ph¸t ®éng ( c«ng d¬ng) 2  < α �  : cosα < 0 : A< 0 : c«ng c¶n 2  + nÕu α = : cosα = 0 : A = 0 : lùc kh«ng thùc hiÖn c«ng 2 + nÕu c. §¬n vÞ c«ng : Jun ( J) béi lµ KJ : 1KJ = 1000J 2, C«ng suÊt. a. §/n ( Sgk) biÓu thøc P = A t b. §¬n vÞ: o¸t ( W) béi KW; MW; GW ngoµi ra cã : ®¬n vÞ Wh ; 1Wh = 3600J : 1KWh= 3,6.106 J c. BiÓu thøc kh¸c cña c«ng suÊt : P = F.v + nÕu v lµ vËn tèc trung b×nh th× c«ng thøc trªn tÝnh cho c«ng suÊt trung b×nh. + nÕu v lµ vËn tèc tøc thêi th× c«ng thøc trªn tÝnh cho c«ng suÊt tøc thêi. II. §éng n¨ng: W® �0 1 2 W® phô thuéc vµo hÖ quy chiÕu 1. §/n ( Sgk) biÓu thøc W® = mv 2 W® cã ®¬n vÞ lµ J 2. C«ng cña lùc t¸c dông vµ ®é biÕn thiªn ®éng n¨ng. 1 2 1 2 u r == Au mv2  mv1 =  W® F 2 2 u r >0 +  W® > 0 => W®2 > W®1 => Au F u r <0 +  W® < 0 => W®2 < W®1 => Au F III. ThÕ n¨ng. 1. ThÕ n¨ng träng trêng. a. §/n ( Sgk) b. biÓu thøc Wt = mgz c. Liªn hÖ gi÷a biÕn thiªn thÕ n¨ng vµ c«ng cña träng lùc AMN= Wt(M) - Wt(N) Trong ®ã Wt(M) = mgzM Wt(N) = mgzN d. HÖ qu¶ : Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®éng cña 1 vËt trong träng trêng . Trang 18 Gi¸o ¸n d¹y thªm + Khi z gi¶m => Wt gi¶m => A > 0 + Khi z t¨ng => Wt t¨ng => AuPr < 0 ur P 2, ThÕ n¨ng ®µn håi : Wt  BiÓu thøc : B. Bµi tËp ¸p dông: 1 k (l ) 2 2 Bµi1: Mét xe khèi lîng m = 90 kg ®îc kÐo chuyÓn ®éng ®Òu tõ ch©n lªn ®Ønh 1 dèc dµi 40 m, cao 10 m. BiÕt Fms = 0,05 träng lîng cña vËt . LÊy g = 10m/s2. a. TÝnh c«ng cña träng lùc, ph¶n lùc , lùc ma s¸t ? b. TÝnh c«ng cña lùc kÐo t¸c dông lªn vËt ? §/s: a, - 9000J ; 0 J ; - 1800 J b. 10800 J Bµi2: Mét xe «t« C§ND§ trªn ®êng n»m ngang kh«ng vËn tèc ®Çu ®i ®îc qu·ng ®êng 100m th× ®¹t vËn tèc 72 km/h. Khèi lîng «t« lµ 1 tÊn, hÖ sè ma s¸t l¨n gi÷a b¸nh xe vµ mÆt ®êng lµ 0,05 . TÝnh c«ng cña c¸c lùc t¸c dông lªn «t« ? cho g = 10m/s2 . §/s: AuPr = 0 ; AuNur = 0 ; AuFuuur = -50000 J : AuFur = 250 kJ Bµi3: Mét vËt khèi lîng m = 60 kg trît kh«ng vËn tèc ®Çu tõ ®Ønh xuèng ch©n mÆt ph¼ng nghiªng cã chiÒu dµi l = 4m , chiÒu cao h = 1m . VËn tèc cña vËt ë ch©n m¨t ph¼ng nghiªng v = 2 m/s . TÝnh c«ng cña c¸c lùc t¸c dông lªn vËt ? ( lÊy g = 10m/s2). §/s: AuPr =600J ; AuNur = 0 ; AuFuuur = - 480 J : Bµi4: VËt cã khèi lîng m =100g r¬i tù do kh«ng vËn tèc ®Çu , cho g =10m/s2 a. Bao l©u sau khi b¾t ®Çu r¬i vËt cã ®éng n¨ng lµ 5 J ; 20J ? b. Sau qu·ng ®êng r¬i lµ bao nhiªu vËt cã ®éng n¨ng 1J ; 4 J ? §/s: a. t1 = 1s ; t2 = 2s : b, s1 = 1m ; s2 = 4 m Bµi5: Hai vËt cã c¸c khèi lîng m1 = 2 kg; m2 = 3 kg nèi víi nhau b»ng mét sîi d©y nhÑ qua rßng räc trªn mÆt ph¼ng nghiªng nh h×nh vÏ (  = 300). Ban ®Çu m1 vµ m2 ë ngang nhau vµ c¸ch ch©n mÆt ph¼ng nghiªng mét ®o¹n h0 = 3m. TÝnh thÕ n¨ng vµ ®é biÕn thiªn thÕ n¨ng cña hÖ hai vËt ë M2 M1 vÞ trÝ ban ®Çu vµ vÞ trÝ mµ m1 ®i xuèng 1 m , nÕu : a, Chän gèc thÕ n¨ng ë ch©n mÆt ph¼ng nghiªng . ho b, Chän gèc thÕ n¨ng ë ®é cao ban ®Çu cña hai vËt .  c. NhËn xÐt ? ms k ms §/s: a. ban ®Çu Wt hÖ = 150 J ; Sau WthÖ = 145 J => Wt = 5 J b. WhÖ 0 = 0 Wt hÖ = - 1 m => Wt ' = 5 J c, NhËn xÐt : Wt = Wt ' = 5 J = > kh«ng phô thuéc c¸ch chän thÕ n¨ng Bµi6: Cho hÖ gåm vËt m, nèi víi hai lß xo k1= 1,5 N/cm ; k2= 3 N/ cm nh h×nh vÏ. Ban ®Çu vËt m n»m ë vÞ trÝ c©n b»ng vµ c¸c lß xo kh«ng biÕn d¹ng. KÐo m ra khái vÞ trÝ c©n b»ng theo ph¬ng däc theo c¸c lß xo mét ®o¹n l = 3 cm. Trong tõng trêng hîp h·y tÝnh thÕ n¨ng ®µn håi cña hÖ 2 lß xo ? H.1 H.3 (H.2) §/s: a. WthÖ = 0,2025 J b, WthÖ = 0,045 J D¹ng III: C¬ n¨ng - ®Þnh luËt b¶o toµn c¬ n¨ng . A. KiÕn thøc c¬ b¶n : 1. C¬ n¨ng cña mét vËt chÞu t¸c dông cña träng lùc Trang 19 Gi¸o ¸n d¹y thªm 1 2 mv + mgz 2 2 . C¬ n¨ng cña mét vËt chÞu t¸c dông cña lùc ®µn håi. 1 1 W =W® + Wt = mv 2 + k (l ) 2 2 2 3. C¬ n¨ng cña mét vËt chÞu t¸c dông c¶ träng lùc vµ lùc ®µn håi . 1 1 W =W® + Wt = mv 2 + k (l ) 2 + mgz 2 2 4. §Þnh luËt b¶o toµn c¬ n¨ng. a. Ph¸t biÓu: (Sgk) b. BiÓu thøc : W =W® + Wt = h»ng sè 1 2 1 W =W® + Wt = mv + k (l ) 2 + mgz = h»ng sè 2 2 5. Chó ý : NÕu vËt chÞu thªm lùc c¶n ; lùc ma s¸t th× c¬ n¨ng biÕn ®æi. ®é biÕn thiªn c¬ n¨ng b»ng c«ng cña lùc c¶n hay W =W® + Wt = W  W2  W1  AuFuur C B. bµi tËp ¸p dông: C Bµi1: Qu¶ cÇu nhá khèi lîng m = 100g treo ë ®Çu mét sîi d©y kh«ng gi·n chiÒu dµi l =0,5 m , ®Çu trªn cña d©y 0 cè ®Þnh. KÐo qu¶ cÇu ra khái vÞ trÝ c©n b»ng ®Ó d©y treo A  lÖch gãc  0 = 600 so víi ph¬ng th¼ng ®øng råi bu«ng kh«ng vËn tèc ®Çu. Bá qua søc c¶n cña kh«ng khÝ lÊy M g =10m/s2 . O a. TÝnh vËn tèc cña qu¶ cÇu ë vÞ trÝ c©n b»ng (O), vÞ trÝ M khi d©y treo hîp víi ph¬ng th¼ng ®øng 1 gãc   300 ? b. TÝnh lùc c¨ng cña sîi d©y khi d©y treo hîp víi ph¬ng th¼ng ®øng 1 gãc  vµ ë vÞ trÝ c©n b»ng ? §/s: a. v0  2 gl (1  cos  0 )  5( m / s) v  2 gl (cos   cos  0 )  3,66( m / s) b. T = mg cos  + m v 2 l Tmax = T0= mg( 3 - 2cos  0 ) Bµi2: Dèc BC cã ®Ønh B cao 20 m dèc dµi 50 m. Mét vËt trît tõ ®Ønh B xu«ng ch©n dèc C; B cho g = 10 m/s2. r 1. Trêng hîp kh«ng cã lùc c¶n vµ lùc ma s¸t . H·y tÝnh vËn tèc ë ch©n dèc C nÕu. v a. VËn tèc ë B b»ng kh«ng. H C b. VËn tèc ë B lµ vB = 1 m/s 2. Trêng hîp cã lùc ma s¸t víi hÖ sè ma s¸t t = 0,2 . H·y tÝnh vËn tèc ë ch©n dèc C nÕu a. VËn tèc vB = 0 b. VËn tèc vB = 1m/s. §/s: 1. a. v = 20 m/s ; b. v = 401 m/s 2. a. v1 = 216(m / s) ; b. v1 = 217(m / s) Bµi3: Mét vËt khèi lîng m = 500g ®îc nÐm lªn theo ph¬ng th¼ng ®øng tõ mÆt ®Êt víi vËn tèc v0 =10m/s, gia tèc träng trêng g =10 m/s2.Coi søc c¶n cña kh«ng khÝ b»ng kh«ng. a. TÝnh ®éng n¨ng, thÕ n¨ng, c¬ n¨ng t¹i vÞ trÝ mÆt ®Êt vµ vÞ trÝ cao nhÊt . Trang 20
- Xem thêm -