Giải pháp phát triển du lịch sinh thái rừng tràm trà sư tỉnh an giang

  • Số trang: 90 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 25 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BỘ MÔN: LỊCH SỬ - ĐỊA LÝ – DU LỊCH  PHẠM THANH SANG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ TỈNH AN GIANG LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DU LỊCH Cần Thơ tháng 4/2013 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BỘ MÔN: LỊCH SỬ - ĐỊA LÝ – DU LỊCH  PHẠM THANH SANG MSSV: 6096221 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ TỈNH AN GIANG LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH DU LỊCH GVHD: Th.S NGUYỄN TRỌNG NHÂN Cần Thơ tháng 4/2013 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG LỜI CẢM ƠN Hoàn thành đề tài này là một thành công rất lớn, có thể xem là một bước ngoặc của cuộc đời tôi. Bởi vì sau đề tài này, tôi sẽ rời khỏi ghế nhà trường, bước vào cuộc đời với hành trang là kiến thức và kinh nghiệm mà thầy cô đã truyền đạt.Thành quả này không chỉ là công sức bốn năm miệt mài học tập của tôi mà nó còn là những đóng góp to lớn mà suốt đời tôi nhớ mãi. Trước hết tôi xin kính dâng thành quả này lên ba mẹ - người đã có công sinh thành, dưỡng dục và động viên tôi kể từ ngày tôi cắp sách đến trường. Những lời động viên đó đã giúp tôi có nghị lực phấn đấu học tập và sẽ là động lực lớn nhất giúp tôi bước vào đời. Kế đến tôi xin chân thành cảm ơn tập thể thầy cô khoa Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn, trường Đại học Cần Thơ đã truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm suốt bốn năm tôi học tập tại trường. Song song đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tập thể sinh viên lớp SD0936A2 – những người bạn luôn bên tôi, luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt bốn năm đại học. Xin cảm ơn người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp này – thầy Nguyễn Trọng Nhân. Những ý kiến của thầy không chỉ giúp tôi làm tốt đề tài này mà còn là những kinh nghiệm to lớn mà tôi luôn ghi khắc trong lòng. Đồng thời tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Chi Cục Kiểm Lâm và Ban quản lý khu du lịch sinh thái Rừng Tràm Trà Sư đã cung cấp những thông tin quý báo giúp tôi hoàn thành đề tài này. Chúc tất cả mọi người luôn luôn dồi dào sức khỏe và thành công trong cuộc sống! PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT Ý NGHĨA HST Hệ Sinh Thái RTTS Rừng Tràm Trà Sư ĐBSCL Đồng Bằng Sông Cửu Long DLST Du Lịch Sinh Thái UBND Ủy Ban Nhân Dân PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG DANH MỤC HÌNH Hình 2.1. Bản đồ toàn cảnh du lịch An Giang ............................................................. 27 Hình 2.2. Bản đồ quy hoạch các phân khu chức năng ở RTTS ................................... 28 Hình 2.3. Phương tiện đi lại của khách du lịch đến RTTS .......................................... 36 Hình 2.4. Hành trình du lịch một thoáng An Giang .................................................... 45 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1. Diện tích của các phân khu chức năng trong khu Bảo vệ ........................... 30 Bảng 2.2. Độ tuổi của khách du lịch đến .................................................................... 34 Bảng 2.3. Số lượng khách đến rừng tràm Trà Sư từ năm 2008 đến 2012 ................... 36 Bảng 2.4. Hoạt động du lịch của du khách ở rừng tràm Trà Sư .................................. 36 Bảng 2.5. Yếu tố hấp dẫn du lịch RTTS ...................................................................... 38 Bảng 2.6. Tương quan giữa sự hấp dẫn của điểm du lịch với mức độ hài long .......... 38 Bảng 2.7. Hệ số tương quan về mức độ hài lòng của du khách ................................... 39 Bảng 2.8. Đánh giá của khách về cơ sở hạ tầng ở rừng tràm Trà Sư .......................... 43 Bảng 2.9. Phân tích chất lượng nước dùng cho bảo đồ GIS ....................................... 47 Bảng 2.10. Phân tích chất lượng không khí dùng cho bản đồ GIS .............................. 48 Bảng 2.11. Phân tích kim loại nặng dùng cho bản đồ GIS .......................................... 49 Bảng 3.12. Cơ cấu nhân sự dự kiến điều hành chương trình DLST tại rừng tram ...... 52 Bảng 3.13. Xây dựng các phân khu chức năng ............................................................ 53 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG MỤC LỤC MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ..................................................................................................... 1 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ............................................................................................. 2 2.1. Mục tiêu chung .....................................................................................................2 2.2. Mục tiêu cụ thể .....................................................................................................2 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU .................................................................... 2 4. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .................................................................... 3 4.1. Trên thế giới .........................................................................................................3 4.2. Ở Việt Nam...........................................................................................................3 5. QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU ......................................................................................... 4 5.1. Quan điểm hệ thống: ............................................................................................4 5.2. Quan điểm tổng hợp lãnh thổ ...............................................................................4 5.3. Quan điểm viễn cảnh ............................................................................................5 5.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái bền vững ...............................................................5 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................................................................... 5 6.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu và số liệu thứ cấp .............................................5 6.2. Phương pháp khảo sát thực tế...............................................................................6 6.3. Phương pháp bản đồ .............................................................................................6 6.4. Phương pháp điều tra xã hội học ..........................................................................6 6.5. Phương pháp phân tích số liệu .............................................................................6 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH SINH THÁI .....7 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI .......................................................... 7 1.1.1. Khái niệm du lịch sinh thái ................................................................................7 1.1.2. Các đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái ........................................................8 1.1.3. Các nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái .....................................9 1.1.4. Các yêu cầu của du lịch sinh thái ....................................................................10 1.1.5. Tài nguyên du lịch sinh thái ............................................................................13 1.1.5.1. Khái niện tài nguyên du lịch sinh thái .........................................................13 1.1.5.2. Đặc điểm tài nguyên du lịch sinh thái .........................................................14 1.1.5.3. Các loại tài nguyên du lich sinh thái cơ bản ................................................14 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH SINH THÁI ................................................... 15 1.2.1. Một số mô hình du lịch sinh thái ở một số vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên thế giới .............................................................................................................15 1.2.1.1. Mô hình du lịch sinh thái tại khu bảo tồn thiên nhiên Annapurna, Nepal ..15 1.2.1.2. Mô hình du lịch sinh thái trong vườn quốc gia Galápagos .........................16 1.2.2. Một số bài học kinh nghiệm trong hát triển du lịch sinh thái ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên ......................................................................................17 1.2.2.1. Phối hợp với địa phương trong quản lý và vận hành du lịch ......................17 1.2.2.2. Sử dụng lao động là người địa phương vào các dịch vụ du lịch .................17 1.2.2.3. Tổ chức sản xuất và cung cấp sản phẩm địa phương phục vụ du lịch ........18 1.2.2.4. Chia sẽ lợi ích trong việc sử dụng tài nguyên từ lệ phí tham quan vườn quốc gia để hỗ trợ phát triển cộng đồng .............................................................................18 1.2.3. Du lịch sinh thái ở Việt Nam ...........................................................................19 1.2.3.1. Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam .....................................19 1.2.3.2. Các loại hình du lịch sinh thái ở Việt Nam .................................................21 1.2.3.3. Hạn chế trong du lịch sinh thái ở Việt Nam ................................................22 CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ...........................................................................................................23 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ AN GIANG ................................................................... 23 2.1.1. Vị trí địa lý .......................................................................................................23 2.1.2. Lịch sử hình thành tỉnh An Giang ...................................................................23 2.1.3. Tiềm năng du lịch của tỉnh An Giang..............................................................25 2.1.3.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên .........................................................................25 2.1.3.2. Tài nguyên du lịch nhân văn .......................................................................26 2.2. TỔNG QUAN VỀ RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ............................................................. 26 2.2.1. Giới thiệu .........................................................................................................26 2.2.2. Lịch sử hình thành ...........................................................................................27 2.2.3. Vị trí địa lý .......................................................................................................27 2.2.4. Phân khu chức năng .........................................................................................28 2.2.4.1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt .....................................................................29 2.2.4.2. Phân khu phục hồi hệ sinh thái tự nhiên .....................................................29 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG 2.2.4.3. Phân khu dịch vụ hành chính ......................................................................29 2.2.4.4. Vùng đệm ....................................................................................................29 2.3. TÀI NGUYÊN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ........................ 30 2.3.1. Điều kiện tự nhiên ...........................................................................................30 2.3.2. Đa dạng sinh học ở rừng tràm Trà Sư .............................................................32 2.3.2.1. Hệ thực vật...................................................................................................33 2.3.2.2. Hệ động vật..................................................................................................33 2.4. HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN KHU DU LỊCH SINH THÁI RTTS .................. 34 2.4.1. Khách du lịch ...................................................................................................34 2.4.1.1. Đặc điểm khách du lịch đến ........................................................................34 2.4.1.2. Tình hình khách du lịch ...............................................................................35 2.4.2. Hiện trạng nguồn nhân lực phục vụ du lịch.....................................................40 2.4.3. Hiện trạng các sản phẩm – dịch vụ phục vụ khách du lịch .............................40 2.4.4. Hiện trạng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỷ thuật phục vụ du lịch ..................41 2.4.4.1. Cơ sở hạ tầng ...............................................................................................41 2.4.4.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật ................................................................................43 2.4.4.3. Hiện trạng các tour, tuyến du lịch ...............................................................44 2.4.5. Hiện trạng quản lý bảo vệ khu rừng ................................................................46 2.4.6. Hiện trạng chất lượng môi trưởng tại rừng tràm Trà Sư .................................47 2.4.7. Đánh giá hiện trạng ..........................................................................................49 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ...................................................................................51 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ............................................................................................................................................ 51 3.1.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển ....................................................................51 3.1.2. Những định hướng phát triển khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư ............52 3.1.2.1. Định hướng nguồn nhân lực theo yêu cầu phát triển DLST .......................52 3.1.2.2. Định hướng quy hoạch lãnh thổ ..................................................................53 3.1.2.3. Định hướng sản phẩm du lịch......................................................................55 3.1.2.4. Định hướng về công tác xúc tiến, quảng bá du lịch ....................................57 3.1.2.5. Định hướng các tuyến tham quan trong khu Bảo Vệ ..................................57 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DI LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ ... 59 3.2.1. Chiến lược phát triển DLST trên cơ sở phân tích ma trận SWOT ..................59 3.2.1.1. Cơ hội phát triển: .........................................................................................59 3.2.1.2. Nguy cơ cần tránh: ......................................................................................60 3.2.1.3. Điểm mạnh: .................................................................................................60 3.2.1.4. Điểm yếu .....................................................................................................61 3.2.2. Mô hình ma trận SWOT và các chiến lược đề xuất ........................................61 3.2.3. Các giải pháp phát triển ...................................................................................63 3.2.3.1. Giải pháp bảo vệ đa dạng sinh học ..............................................................63 3.2.3.2. Giải pháp về cơ chế chính sách ...................................................................64 3.2.3.3. Thiết lập và xây dựng các nhà nghỉ hoặc khu nghỉ dưỡng sinh thái ...........64 3.2.3.4. Giải pháp về bảo vệ môi trường ..................................................................64 3.2.3.5. Giải pháp về đào tạo nguồn nhân lực ..........................................................64 3.2.3.6. Giải pháp về cơ sở hạ tầng ..........................................................................65 3.2.3.7. Giải pháp về tổ chức quản lý .......................................................................66 3.2.3.8. Giải pháp về tour tuyến và quảng bá thông tin du lịch ...............................66 KẾT LUẬN ..................................................................................................................67 1. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC .................................................................................................. 67 2. Ý KIẾN ĐỀ XUẤT........................................................................................................... 67 2.1. Đối với UBND huyện Tịnh Biên........................................................................67 2.2. Đối với Ban quản lý và nhà đầu tư .....................................................................68 2.3. Đối với nhân dân địa phương .............................................................................68 3. HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO........................................................................ 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 PHỤ LỤC 2 PHẠM THANH SANG - 6096221 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cuộc sống, kinh tế ngày càng phát triển, thu nhập của con người được nâng lên. Vì vậy, sau thời gian làm việc và học tập căng thẳng, con người có nhu cầu cần được thư giãn, nghỉ ngơi. Do đó hoạt động du lịch ngày càng trở thành một nhu cầu cần thiết trong đời sống xã hội. Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp và được mệnh danh là “ngành công nghiệp không khói”. Ngày nay, rất nhiều quốc gia đã đẩy mạnh đầu tư và phát triển du lịch và xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Theo tổ chức UNWTO, hiện nay du lịch đang là ngành kinh tế lớn và năng động nhất thế giới. Trong những năm gần đây các loại hình du lịch đang phát triển nhanh chóng ở nhiều quốc gia trên thế giới và ngày càng thu hút được sự quan tâm của mọi tầng lớp trong xã hội. Du lịch ngày càng khẳng định vị trí của mình trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Trong các loại hình du lịch đang phát triển hiện nay thì du lịch sinh thái là loại hình phát triển nhanh nhất, là xu thế của thời đại và có ý nghĩa quan trọng không chỉ về mặt kinh tế mà còn có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển bền vững của ngành du lịch trên quan điểm bảo vệ tài nguyên và môi trường. Theo tổ chức du lịch sinh thái quốc tế “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có trách nhiệm với tự nhiên trong việc giữ gìn môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân bản địa”. Ngoài ý nghĩa góp phần bảo tồn tự nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học và văn hóa cộng đồng, sự phát triển của du lịch sinh thái còn mang lại những nguồn lợi kinh tế to lớn, tạo cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho quốc gia cũng như cộng đồng địa phương, nhất là người dân ở các khu bảo tồn tự nhiên và các cảnh quan hấp dẫn. Ở nước ta, trong những năm qua sự nghiêp đổi mới đất nước đã đạt được những thành tựu đáng kể đặc biệt là sự chuyển dịch về cơ cấu kinh tế, tỷ trọng trong ngành nông nghiệp đang có xu hướng giảm thay vào đó sự phát triển của các ngành công nghiệp và dịch vụ. Du lịch là một trong những ngành đóng góp lớn trong tỷ trọng ngành dịch vụ. Vì vậy, hiện nay ngành du lịch đã và đang được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, tạo điều kiện để phát triển, đặt biệt đẩy mạnh phát triển đối với loại hình du lịch sinh thái. Theo đánh giá của hiệp hội Du Lịch Châu Á Thái Bình Dương (PATA), du lịch sinh thái đang có chiều hướng phát triển và trở thành một bộ phận có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất về tỉ trọng trong ngành du lịch. Trong những năm gần đây, Việt Nam không ngừng tiến hành quy hoạch những địa bàn có ưu thế nổi trội về cảnh quan môi trường nhằm mục đích bảo vệ tài nguyên và phát triển du lịch sinh thái trong đó có khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang thuộc vùng ĐBSCL, miền đất được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến với nhiều phong cảnh, lễ hội, chùa, miếu đậm đà dấu ấn văn hóa và lịch sử cách mạng. PHẠM THANH SANG - 6096221 1 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG Song song với các mô hình du lịch văn hóa, lễ hội, tâm linh, thì du lịch sinh thái đang được đẩy mạnh phát triển ở tỉnh An Giang, và rừng tràm Trà Sư là một trong những nơi có thế mạnh về phát triển loại hình du lịch này, là nơi có hệ sinh thái đa dạng, cùng với nhiều loài động vật quý hiếm được liệt kê vào sách đỏ Việt Nam. Tuy nhiên với tiềm năng như vậy, song Khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư vẫn chưa thực sự khai thác tài nguyên du lịch một cách tương xứng với tiềm năng; công tác nghiên cứu, điều tra và quy hoạch phát triển du lịch sinh thái còn hạn chế; quy mô quảng bá hỉnh ảnh du lịch sinh thái tại rùng tràm Trà Sư còn đơn điệu; đội ngũ cán bộ quản lý, hướng dẫn viên du lịch sinh thái vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển; khu du lịch chưa hình thành được nhiều những sản phẩm du lịch đặc trưng nên khả năng thu hút khách còn thấp. Xuất phát từ thực tế trên, nhằm để khắc phục những hạn chế còn tồn tại và tìm ra định hướng, giải pháp phát triển cho khu du lịch sinh thái rừng tràm trà Sư. Do đó, tôi chọn đề tài “Giải pháp phát triển du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư” tỉnh An Giang làm đề tài luận văn tốt nghiệp của mình. Qua đề tài nghiên cứu lần này hy vọng sẽ mang đến con đường phát triền mới trên nguyên tắc bảo tồn thiên nhiên cho rừng tràm Trà Sư, đồng thời quảng bá cho khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư – An Giang nói riêng và du lịch sinh thái nước ta nói chung. 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2.1. Mục tiêu chung Thực hiện đề tài “Giải pháp phát triển du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư” nhằm phát triển du lịch sinh thái, đánh giá tiềm năng, phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp để nâng cao khả năng hoạt động, bảo vệ tài nguyên môi trường du lịch và cải thiện đời sống của người dân địa phương. 2.2. Mục tiêu cụ thể Để thực hiện được mục tiêu chung, các mục tiêu cụ thể bao gồm: - Nghiên cứu tổng quan về du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư, huyện Tịnh Biên– tỉnh An Giang. - Đáng giá hiện trạng khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên tại khu du lịch sinh thái tại rừng tràm Trà Sư. - Nêu ra các định hướng phát triển cho khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư. - Đưa ra những giải pháp trong công tác phát triển du lịch sinh thái tại rừng Tràm Trà Sư. 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những nội dung cơ bản của du lịch sinh thái như: Tài nguyên du lịch sinh thái tại rừng tràm Trà Sư, khách du lịch, cơ sở hạ PHẠM THANH SANG - 6096221 2 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật, cán bộ và nhân viên phục vụ trong khu du lich sinh thái rừng tràm Trà Sư, các tuyến du lịch phục vụ trong khu du lịch. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu về các tiềm năng du lịch sinh thái tự nhiên tại rừng tràm Trà Sư (tài nguyên sinh vật, tài nguyên khí hậu, tài nguyên nước, địa hình) với trọng tâm là hệ thống rừng tràm, và một số tiềm năng phát triển du lịch sinh thái khác. Bên cạnh, luận văn nghiên cứu về hiện trạng và những hạn chế tồn tại trong việc phát triển du lịch sinh thái tại đây. Cuối cùng, đề tài đưa ra những định hướng và giải pháp nhằm phát triển du lịch sinh thái tại rừng tràm Trà Sư. Thời gian nghiên cứu đề tài bắt đầu từ tháng 12 đến tháng năm 2013. 4. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong những năm gần đây, loại hình du lịch sinh thái đang được nhiều du khách quan tâm, đặc biệt là sự quan tâm của các nhà kinh doanh du lịch, các công trình nghiên cứu du lịch sinh thái luôn thu hút các chuyên gia về du lịch. 4.1. Trên thế giới Trong vài thập niên gần đây, du lịch phát triển rất mạnh mẽ và ngày càng phổ biến trên toàn thế giới. Đối với nhiều quốc gia du lịch được xem là ngành kinh tế chủ đạo. Tuy nhiên trong quá trình phát triển du lịch ngày càng bộc lộ những tiêu cực đến kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường. Và để hạn chế những tiêu cực trên các nhà nghiên cứu khoa học đã cố gắng tìm ra những mô hình phát triển du lịch nhằm hướng tới mục tiêu phát triển du lịch bền vững, đồng thời cũng làm giúp cân bằng ba mục tiêu đó là kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường. Và mô hình DLST là một sự lựa chọn tối ưu. DLST được bàn đến từ những năm 80 của thế kỷ XX. Những nhà khoa học đã tiên phong nghiên cứu về lĩnh vực này như: Ceballos, Lascurain, Buckley, Boo, Cater, Dowling, Western, Chalker, Linberg Hawkins, Whelan, Wight, Weating, Duff, Island Press, David Fennell, Gossling, v.v. Các nhà nghiên cứu khoa học đã đưa ra hệ thống lý luận và thực tiễn về du lịch sinh thái. Bên cạnh đó các tổ chức quốc tế cũng quan tâm đến vấn đề này như: Hiệp hội du lịch sinh thái quốc tế (TIES), Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN), Quỹ bảo vệ động vật hoang dã (WWF), v.v, đã có nhiều nghiên cứu cũng như những hướng dẫn quy hoạch và quản lý về DLST. 4.2. Ở Việt Nam Ngành du lịch ở Việt Nam chỉ thực sự phát triển trong khoảng 20 năm trở lại đây. Chính vì vậy việc nghiên cứu về các vấn đề du lịch vẫn còn hạn chế, đặc biệt là vấn đề du lịch sinh thái. Du lịch sinh thái chỉ mới nổi lên những năm 90 của thế kỉ XX, nhưng đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu về du lịch và môi trường. Có nhiều hội nghị, hội thảo về du lịch sinh thái được tổ chức ở Việt Nam. Hội thảo về du lịch sinh thái với phát triển bền vững ở Việt Nam diễn ra tại Hà Nội (tháng 4/1998). PHẠM THANH SANG - 6096221 3 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG Bên cạnh những hội thảo về du lịch sinh thái thì cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu dưới dạng sách, giáo trình, luận án tiến sĩ, thạc sĩ… của các tác giả, Lê Huy Bá, Thế Đạt, Phạm Thị Bích Hằng, Phạm Trung Lương, Huỳnh Phú, Trần Thị Anh Thư… về du lịch sinh thái ở các mức độ khác nhau. Trong những năm gần đây, mô hình du lịch sinh thái đang được đầu tư và phát triển trên một số địa bàn của ĐBSCL nói chung và của tỉnh An Giang nói riêng. Hiện nay, cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu của sinh viên của các trường Đại học: Đại học Sư Phạm TP.HCM, Đại học Văn Lang, Đại học Cần Thơ…dưới dạng luận văn, báo cáo trên địa bàn tỉnh An Giang trong đó có khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư. Các đề tài nghiên cứu này đã có những đóng góp tích cực đến sự phát triển du lịch của khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư. Song một vấn đề đáng quan tâm là làm sao để đánh giá đúng tiềm năng và đưa ra những đề xuất định hướng, giải pháp nhằm phát triển hoạt động du lịch sinh thái tại đây một cách hiệu quả. 5. QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU 5.1. Quan điểm hệ thống: Hệ thống lãnh thổ du lịch là hệ thống mở phức tạp gồm nhiều thành phần có tác động tương hỗ lẫn nhau theo một chức năng nhất định. Theo quan điểm này, du lịch sinh thái cũng là một hệ thống cấu thành bởi nhiều yếu tố khác nhau như: tài nguyên tự nhiên ( đất, nước, khí hậu, địa hình…), kinh tế - xã hội (cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, khách du lịch…) và những yếu tố này cũng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ trợ cho nhau, để liên kết tạo thành một hệ thống.Trong quá trình nghiên cứu về du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư cũng cần đặt nó trong mối quan hệ tác động qua lại giữa các yếu tố trên tránh tách rời hoặc xem xét một cách riêng lẻ, vì chỉ cần một sự thay đổi nhỏ về khí hậu hay thủy văn sẽ dẫn đến thay đổi về hệ động, thực vật và từ đó sẽ làm ảnh hưởng đến sự thay đổi môi trường, cuối cùng tác động tiêu cực đến phát triển của hoạt động du lịch. Thông qua quá trình nghiên cứu dựa vào quan điểm này giúp ta có cách nhìn nhận và đánh giá vấn đề một cách đầy đủ và khách quan nhất để có thể đưa ra những giải pháp nhằm phát triển hoạt động du lịch tại rừng tràm Trà Sư một cách đồng bộ. 5.2. Quan điểm tổng hợp lãnh thổ Cùng với quan điểm hệ thống thì quan điểm tổng hợp lãnh thổ là một trong những quan điểm quan trọng trong nghiên cứu du lịch và được sử dụng triệt để trong nghiên cứu du lịch sinh thái tại rừng ràm Trà Sư. Với đặc điểm du lịch sinh thái là phải gắn chặt tài nguyên du lịch thiên nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn, các thành phần tự nhiên, kinh tế xã hội có mối tương quan và tác động chi phối lẫn nhau, song để nhìn rõ được sự tác động chi phối này chúng ta cần đặt nó vào trong cái tổng thể để có cái nhìn toàn diện và tổng quát. Do vậy, dựa vào quan điểm tổng hợp lãnh thổ để chúng ta có PHẠM THANH SANG - 6096221 4 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG thể phân tích đánh giá và tổng hợp vấn đề ở nhiều khía cạnh và nhiều góc độ để tìm ra những thuận lợi và bất lợi quan trọng nhất, đưa ra những định hướng, chiến lược phát triển đúng đắn nhất. 5.3. Quan điểm viễn cảnh Mỗi điểm du lịch, khu du lịch hay khu di tích lịch sử…đều có lịch sử hình thành và phá triển riêng. Đối với du lịch sinh thái, việc biết được lịch sử hình thành của điểm, khu du lịch sinh thái trong điều kiện, hoàn cảnh nào sẽ đánh giá được quá trình phát triển và sẽ dự đoán được quá trình phát triển trong tương lai. Với quan điểm này giúp người nghiên cứu có một tầm nhìn để phân tích, đánh giá quá trình hình thành, phát triển và thay đổi về mặt không gian lãnh thổ rừng tràm Trà Sư, sự biến đổi về lượng khách và doanh thu du lịch theo thời gian…Qua đó, dự đoán được khả năng phát triển trong tương lai và đưa ra những định hướng và giải pháp nhằm phát triển Khu du lịch tương xứng với tiềm năng. 5.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái bền vững Quan điểm này chú ý đến việc phát triển du lịch sinh thái nhưng đồng thời cũng quan tâm đến việc bảo tồn sự đa dạng sinh học, giảm thiểu đấn mức thấp nhất những tác động xấu tới tài nguyên du lịch, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên. Bên cạnh đó, việc phát triển du lịch sinh thái cũng chú trọng đế lợi ích kinh tế, tăng tối đa đóng góp của du lịch sinh thái đối với sự phát triển của nền kinh tế địa phương tại các điểm, khu du lịch nhằm tạo sự bền vững về kinh tế. Mặt khác, duy trì và tăng cường chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương bằng việc tăng số lượng chất lượng việc làm tại địa phương do du lịch tạo ra, và một khi người dân địa phương được hỗ trợ để nâng cao đời sống thì chính họ sẽ có ý thức cao trong việc bảo vê môi trường tự nhiên tại địa phương nói riêng và du lịch sinh thái nói chung. Dựa vào quan điểm này để nghiên cứu khu du lịch sinh thái rừng tràm Trà Sư nhằm bảo vệ các loài động, thực vật quý hiếm, phát triển du lịch không gây tổn hại đến môi trường. Đồng thời giúp người dân tại rừng tràm Trà Sư có việc làm cải thiện đời sống kinh tế. 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu và số liệu thứ cấp Là phương pháp cần thiết trong việc tiếp cân vấn đề nghiên cứu. Tổng quan tài liệu từ những nguồn tài liệu khác nhau như các bài nghiên cứu khoa học, sách chuyên ngành, tạp chí, internet hay những số liệu thống kê thực tế…cho phép ta tiếp cận với những kết quả nghiên cứu. Trên cơ sở những tài liệu thu thập được, tiến hành xử lý, phân tích, đánh giá, tổng hợp, sắp xếp theo tính chất quan trọng… nhằm tạo cho đề tài tăng thêm tính sáng tạo, khoa học và logic. PHẠM THANH SANG - 6096221 5 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG 6.2. Phương pháp khảo sát thực tế Đây là phương pháp nghiên cứu nhằm mục đích làm cho kết quả mang tính xác thực. Sau khi có được những tư liệu cần thiết, tiến hành đi khảo sát thực địa để quan sát, nhận xét tình hình hiện tại đối tượng nghiên cứu một cách chính xác. Bên cạnh đó để thu thập thêm một số thông tin, những số liệu cụ thể hơn và sưu tập thêm một số bức ảnh về đối tượng nghiên cứu. 6.3. Phương pháp bản đồ Đây là phương pháp đặc trưng trong nghiên cưu địa lý nói chung và địa lý du lịch nói riêng. Trong quá trình nghiên cứu đề tài cũng sử dụng nhiều loại bản đồ gồm: Bản đồ Quy hoạch các phân khu chức năng khu bảo vệ cảnh quan Trà Sư; Bản đồ du lịch tỉnh An Giang. 6.4. Phương pháp điều tra xã hội học Phương pháp này được sử dụng nhằm khai thác một cách triệt để các thông tin cần nghiên cứu bằng cách lập bảng hỏi, hoặc phỏng vấn. Qua đó nắm bắt được các ý kiến, dư luận, quan điểm và sáng kiến có liên quan đến đối tượng nghiên cứu để bổ sung thêm tài liệu cho việc nghiên cứu. Tôi đã dùng phương pháp này để phỏng vấn bằng bảng hỏi đối với 80 khách du lịch nội địa. Bên cạnh đó, tác giả còn trao đổi trực tiếp với cán bộ, nhân viên trong Ban quản lý rừng tràm Trà Sư để tìm hiểu một số thông tin thực tế về những hệ sinh thái tại đây. 6.5. Phương pháp phân tích số liệu Phương pháp phân tích định lượng được áp dụng để phân tích bảng hỏi với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS 13.0. Các công cụ phân tích sau đây được sử dụng. Thống kê mô tả: Sử dụng thống kê mô tả những đặc tính cơ bản dữ liệu thu thập được từ bảng hỏi phỏng vấn khách du lịch như đặc điểm của du khách, các yếu tố hấp dẫn du lịch, mức độ hài lòng của khách du lịch,…với kết quả giá trị tần số và giá trị trung bình. Tương quan Pearson: Phương pháp này dùng để đo mức độ tương quan giữa các biến định tính (Hồ Đăng Phúc, 2005). Nghiên cứu này sử dụng tương quan cặp (Bivariate Correlations) để chỉ ra khả năng tương quan giữa mức độ hài lòng về đa dạng các,…Theo Guild Ford hệ số tương quan (r) có giá trị từ -1 đến 1, được chia thành các mức độ sau: r = 0,0 – 0,29: tương quan ít r = 0,3 – 0,49: tương quan thấp r = 0,5 – 0,69: tương quan trung bình r = 0,7 – 0,89: tương quan cao r = 0,9 – 1: tương quan rất cao PHẠM THANH SANG - 6096221 6 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH SINH THÁI 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI 1.1.1. Khái niệm du lịch sinh thái DLST là một khái niệm mới mẻ, khái niệm này được hiểu ở nhiều góc độ khác nhau tùy vào mục đích của hoạt động du lịch như: du lịch xanh, du lịch thiên nhiên, du lịch môi trường, du lịch bền vững, du lịch nhà tranh…mặc dù là một loại hình khá mới mẻ, nhưng DLST đã thu hút được sự quan tâm của nhiều người, thuộc các lĩnh vực khác nhau. Dù có chung những quan niệm cơ bản về DLST, song căn cứ vào những đặc thù và mục tiêu phát triển, mỗi quốc gia, mỗi tổ chức quốc tế đều phát triển những định nghĩa riêng của mình về du lịch sinh thái, sau đây là một số định nghĩa về du lịch sinh thái một số nước có thể xem xét: Định nghĩa của Malayxia: “DLST là hoạt động du lịch thăm viếng một cách có trách nhiệm về mặt môi trường, tới những khu thiên nhiên còn nguyên vẹn nhằm tận hưởng và trân trọng các giá trị thiên nhiên (và những đặc tính văn hóa kèm theo trước đây cũng như hiện nay), mà hoạt động này sẽ thúc đẩy công tác bảo tồn, có ảnh hưởng của du khách không lớn và tạo điều kiện cho dân chúng địa phương được tham gia một cách tích cực, có lợi về xã hội lẫn kinh tế ”(www.wikipedia.vn). Định nghĩa của Ôtraylia: “DLST là du lịch dựa vào thiên nhiên, có liên quan đến sự giáo dục và diễn giải về môi trường thiên nhiên, được quản lý bền vững về môi trường sinh thái ”(www.wikipedia.vn). Định nghĩa tương đối hoàn chỉnh về DLST lần đầu tiên được Hector Ceballos Lascurain đưa ra năm 1987: “Du lịch sinh thái là du lịch đến những khu vực thiên nhiên còn ít bị thay đổi, với những mục đích đặc biệt; nghiên cứu, tham quan với ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hóa được khám phá.” Hiệp hội du lịch sinh thái Hoa Kỳ đưa ra định nghĩa như sau: “DLST là du lịch tại các vùng chưa bị con người làm biến đổi, nó phải đóng góp cho bảo tồn thiên nhiên và phúc lợi địa phương.” Hiệp hội du lịch sinh thái quốc tế (The International Ecotourism Society – TIES) đưa ra định nghĩa về DLST như sau: “DLST là việc đi lại có trách nhiệm tới khu vực thiên nhiên mà bảo tồn được môi trường và cải thiện phúc lợi cho người dân địa phương” (Ecotourism such as responsible travel to natural areas that conserves the inviroment anhd improves the well – being of local people). Như vậy có thể nhận thấy rằng từ định nghĩa đầu tiên được đưa ra năm 1987 đến nay, nội dung của định nghĩa có sự thay đổi. Từ chỗ đơn thuần coi hoạt DLST là loại hình ít tác động tới môi trường tự nhiên sang cách nhìn tích cực hơn, theo đó DLST là PHẠM THANH SANG - 6096221 7 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG loại hình du lịch có trách nhiệm với môi trường, có tính giáo dục và diễn giải cao về tự nhiên, có đóng góp cho hoạt động bảo tồn và đem lại lợi ích cho cộng đồng địa phương. Ở Việt Nam, DLST là lĩnh vực mới được nghiên cứu từ giữa thập kỉ 90 của thập kỉ XX, song đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu về du lịch và môi trường. Do trình độ nhận thức khác nhau, ở những góc độ khác nhau, khái niệm DLST vẫn còn nhiều điểm chua thống nhất. Để có sự thống nhất về khái niệm DLST làm cơ sở cho công tác nghiên cứu và hoạt động thực tiễn, tổng cục Du lịch Việt Nam phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như: ESCAP, WNF, IUNC… có sự tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa học quốc tế và Việt Nam về DLST cùng các lĩnh vực liên quan, tổ chức Hội thảo quốc gia về “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái tại Việt Nam” từ ngày 07 đến ngày 09/09/1999 đưa ra định nghĩa về DLST ở Việt Nam: “ DLST là loại hình dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương”. Khái niệm này cơ bản đã làm rõ bản chất của DLST. 1.1.2. Các đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái Mọi hoạt động phát triển du lịch nói chung và DLST nói riêng đều được thực hiện trên cơ sở khai thác những giá trị của tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa, lịch sử kèm theo các điều kiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ. Kết quả của quá trình khai thác đó là sự hình thành các sản phẩm du lịch từ các tiềm năng tự nhiên, đem lại nhiều lợi ích về xã hội. Trước tiên đó là những lợi ích về kinh tế - xã hội, tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm, nâng cao đời sống kinh tế cho việc bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử và đa dạng của thiên nhiên nơi có những hoạt động phát triển du lịch. Sau đó là những lợi ích đem lại cho khách du lịch trong việc hưởng thụ các cảnh quan thiên nhiên mới lạ và độc đáo, các truyền thống văn hóa lịch sử, những đặc thù dân tộc mà trước đó họ chưa biết tới, từ đó xác lập ý thức trách nhiệm về bảo tồn sự toàn vẹn của giá trụ thiên nhiên, văn hóa lịch sử của nơi mà họ đến nói riêng và của hành tinh nói chung. DLST là một dạng hoạt động du lịch, vì vậy nó cũng có tất cả những đặc trưng cơ bản của hoạt động du lịch, bao gồm: Tính đa ngành: Thể hiện ở đối tượng khai thác để phục vụ du lịch và thu nhập xã hội từ du lịch mang lại. Tính đa phần: Thể hiện ở sự đa dạng trong thành phần khách du lịch, những người phục vụ, cộng đồng địa phương, các tổ chức tham gia. Tính đa mục tiêu: Thể hiện ở lợi ích đa dạng mà hoạt động DLST hướng tới. Tính liên vùng: Biểu hiện thông qua các tuyến du lịch với quần thể các điểm du lịch. PHẠM THANH SANG - 6096221 8 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG Tính mùa vụ: Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung với cường độ cao trong năm. Tính chi phí: Biểu hiện ở mục đích đi du lịch. Tính xã hội hóa: Biểu hiện sự thu hút ở thành phần tham gia. Bên cạnh những đặc trưng chung của ngành du lịch, DLST cũng hàm chứa những đặc trưng riêng, bao gồm: Tính giáo dục cao về môi trường: DLST hướng con người tiếp cận gần hơn nữa với các vùng tự nhiên và các khu bảo tồn, nơi có giá trị cao về đa dạng sinh học và rất nhảy cảm về mặt môi trường. Hoạt động du lịch gây nên những áp lực lớn đối với môi trường, và DLST được xem la chiếc chìa khóa để cân bằng mục tiêu phát triển du lịch với việc bảo vệ môi trường. Góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học: Hoạt động DLST có tác dụng giáo dục con người bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường, qua đó hình thành ý thức bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như thúc đẩy các hoạt động bảo tồn, đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương: Cộng đồng địa phương chính là những người sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên tại địa phương mình. Phát triển DLST hướng con người đến các vùng tự nhiên hoang sơ, có giá trị cao về đa dạng sinh học, đều này đặc ra một yêu cầu cấp bách là phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương tại khu vực đó. Hơn ai hết, chính những người dân địa phương có tác dụng to lớn trong việc giáo dục du khách bảo vệ các nguồn tài nguyên và môi trường, đồng thời góp phần nâng cao hơn nữa nhận thức của cộng đồng, tăng các nguồn thu nhập cho cộng đồng. 1.1.3. Các nguyên tắc cơ bản của hoạt động du lịch sinh thái Có hoạt động và diễn giải nâng cao hiểu biết về môi trường, qua đó tạo ý thức tham gia vào các nổ lực bảo tồn: Đây là nguyên tắc cơ bản hoạt động DLST, tạo ra sự khác biệt giữa DLST với các loại hình dựa vào tự nhiên khác. Du khách khi rời khỏi nơi mình đến tham gia sẽ có được sự hiểu biết cao hơn về giá trị của môi trường tự nhiên, về những đặc điểm sinh thái khu vực và văn hóa bản địa. với những hiểu biết đó thái độ cư xử của du khách sẽ thay đổi biểu hiện bằng những nổ lực tích cực hơn trong hoạt động bảo tồn và phát triển các giá trị tự nhiên, sinh thái và văn hóa khu vực. Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái: Cũng như hoạt động của các loại hình du lịch khác, hoạt DLST tiềm ẩn những tác động tiêu cực đối với môi trường tự nhiên. Nếu như đối với những loại hình du lịch khác, vấn đề bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái chưa phải là những ưu tiên hàng đầu thì ngược lại, DLST coi đây là một trong những nguyên tắc cơ bản, quan trọng cần phải bảo vệ vì: Việc bảo vệ môi trường và duy trì các hệ sinh thái chính thức là mục tiêu hoạt động của DLST. PHẠM THANH SANG - 6096221 9 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG Sự tồn tại của DLST gắn liền với môi trường tự nhiên và các hệ sinh thái điển hình. Sự xuống cấp của môi trường, sự suy thoái các hệ sinh thái đồng nghĩa với sự đi xuống của hoạt động DLST. Với nguyên tắc này mọi hoạt động sẽ phải được quản lý chặt chẽ để giảm thiểu tác động đối với môi trường, đồng thới góp phần thu nhập về hoạt động DLST sẽ được đầu tư để thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường và duy trì sự phát triển của hệ sinh thái. Bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng: Đây được xem là một trong những nguyên tắc quan trọng đối với hoạt động DLST, bời vì các giá trị văn hóa bản địa là một bộ phận hữu cơ không thể tách rời các giá trị môi trường của hệ sinh thái ở một khu vực cụ thể. Sự xuống cấp hoặc thay đổi tập tục, sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng địa phương dưới tác động nào đó sẽ làm mất đi sự cân bằng vốn có. Hậu quả của quá trình này tác động trực tiếp đến DLST. Chính vì vậy, việc bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng địa phương có ý nghĩa quan trọng và lá nguyên tắc hoạt động của DLST. Tạo cơ hội việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương: Đây vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu hướng tới của DLST. Nếu như các loại hình du lịch thiên nhiên khác ít quan tâm đến vấn đề này và phần lớn lợi nhuận từ các hoạt động du lịch đều thuộc các công ty lữ hành. Ngược lại, DLST dành một phần đáng kể lợi nhuân từ hoạt động của mình để đóng góp nhằm cải thiện môi trường sống của cộng đồng địa phương. Ngoài ra, DLST luôn hướng tới việc huy động tối đa sự tham gia của người dân địa phương như: đảm nhiệm vai trò hướng dẫn viên, đáp ứng chỗ nghỉ cho du khách, cung ứng các nhu cầu về thực phẩm, hàng lưu niệm cho du khách…thông qua đó sẽ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho cộn đồng địa phương. Kế quả là cuộc sống của người dân sẽ bị ít phụ thuộc hơn vào việc khai thác tự nhiên, đồng thời họ sẽ nhận thấy lợi ích của việc bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên để phát triển DLST. Sức ép của cộng đồng đối với môi trường vốn đã tồn tại từ bao đời nay sẽ giảm đi và chính cộng đồng phương sẽ là những người chủ thật sự, những người bảo vệ trung thành các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa của nơi diễn ra hoạt động DLST. 1.1.4. Các yêu cầu của du lịch sinh thái Để hoạt động DLST có thể diễn ra và phát triển được thì cơ bản phải tuân thủ bốn yêu cầu sau: Yêu cầu đầu tiên: là phải có sự tồn tại của các hệ sinh thái tự nhiên điển hình và đa dạng sinh thái cao, đây chính là cơ sở để hình thành nên DLST vì không thể có hoạt động du lịch sinh thái diễn ra nếu không có môi trường sinh thái cũng như tài nguyên sinh thái tự nhiên. Sinh thái tự nhiên được hiểu là cộng sinh của các yếu tố địa lý, khí hậu tự nhiên và động thực vật (bao gồm: sinh thái động vật, sinh thái thực vật, sinh thái PHẠM THANH SANG - 6096221 10 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – TỈNH AN GIANG nông nghiệp, sinh thái khí hậu, sinh thái nhân văn). Đa dạng sinh thái thể hiện sự khác nhau của các kiểu cộng sinh tạo nên cơ thể sống, mối quan hệ giữa chúng với nhau và các yếu tố khác có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sự sống như: đất, nước, khí hậu, địa hình,…đó là hệ sinh thái, là nơi sinh sống của mộ hoặc nhiều loài sinh vật (Theo công ước đa dạng sinh học được thông qua tại Hội nghị thượng đỉnh Rio de janeiro về môi trường). như vậy, có thể nói DLST là một loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên (gọi tắt la Du lịch thiên nhiên), chỉ có thể tồn tại phát triển ở những nơi có hệ sinh thái cao nó riên và đa dạng sinh học nói chung. Điều này giải thích tại sao hoạt động DLST thường chỉ phát triển ở những khu bảo tồn thiên nhiên (natural preserve), đặc biệt là vườn quốc gia (natural park), nơi còn tồn tại những khu rừng với tính đa dạng sinh học cao và cuộc sống dã. Tuy nhiên điều này không phủ nhận sự tồn tại của một số loại hình DLST phát triển ở vùng nông (rural tourism) hoạc trang trại (farm tourism) điển hình. Yêu cầu thứ hai: đảm bảo tính giáo dục, việc tiếp cận sự bền vững cho DLST chỉ có khả năng thực hiện được nếu như có thể xác định được những hoạt động nào liên quan đến tác động môi trường. Vì vậy, phải làm thế nào để tránh hoặc điều khiển được các tác động gây suy thoái môi trường. Để góp phần tăng khả năng đó, việc chủ động giáo dục trong DLST gắn liền với bảo tồn có vai trò đáng kể, như nhận định của Pigram(1997): “ Một trong những con đường có hứa hẹn nhất để đạt mối quan hệ hòa hợp giữa du lịch và môi trường thiên nhiên cũng như xã hội là tăng cường giáo dục và thông tin”. Về phía ngành du lịch, quá trình giáo dục đào tạo cần có mặt của những nhà quản lý, điều hành, hướng dẫn viên để thực hiện việc hướng dẫn, diễn giải, giáo dục môi trường cho du khách nhằm giúp họ “làm giàu những kinh nghiệm và khuyến khích những hoạt động thực tiễn có ích về môi trường”. Như vậy, những hoạch định, quản lý và vận hành DLST phải đảm bảo được yêu cầu giáo dục trong DLST nhằm đảm bảo đáp ứng mong muốn, nâng cao nhận thức của du khách về giá trị môi trường nơi đón khách, góp phần hỗ trợ bảo tồn, Vì vậy, hệ thống thông tin, các phương tiện, dịch vụ mang tính giáo dục trong DLST cần phải được quan tâm đúng mức và phù hợp cả về thới gian, nội dung và hình thức. Yêu cầu thứ ba: Để hoạt động DLST có thể phá triển và ổn định thì phải hạn chế tối đa các tác động không tốt có thể xảy ra của hoạt động DLST lên tự nhiên và môi trường. Theo đó, DLST phải tuân thủ cá quy định về sức chứa. Sức chứa du lịch đã được Tổ chức Du lịch thế giới địng nghĩa như sau: “ Sức chứa (khả năng chấp nhận) của một nơi là mức độ sử dụng hoặc phát triển du lịch tối đa nơi đến có thể hấp thu (chấp nhận) mà không tạo ra sự phá hủy môi trường tự nhiên và các vấn đề tồn tại về kinh tế - xã hội đồng thời không làm giảm chất lượng các kinh nghiệm thu nhận được của du khách”. Sức chứa du lịch liên quan đến số lượng khách du lịch và chứa đựng khía cạnh: vật lý, sinh học, tâm lý, xã hội và quản lý. Sức chứa xét ở góc độ vật lý là số PHẠM THANH SANG - 6096221 11 LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
- Xem thêm -