Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố cần thơ

  • Số trang: 173 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
minhtuan

Đã đăng 15929 tài liệu

Mô tả:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH ---  --- LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện: LÊ NGUYỄN ĐOAN KHÔI VÕ THUÝ NGÂN MSSV: 4094635 Lớp: Kinh Tế Nông Nghiệp 1 K35 Cần Thơ – 5/2013 LỜI CẢM TẠ  Trong quá trình học tập, rèn luyện và thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, được sự giúp đỡ của các Thầy, Cô, em đã học được nhiều bài học hữu ích cho bản thân để từ đó hoàn thành đề tài luận văn tốt nghiệp “Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình HTX NN tại thành phố Cần Thơ” Trước hết em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy Lê Nguyễn Đoan Khôi người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và truyền đạt nhiều kiến thức quý báu cho em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Em xin trân trọng cảm ơn tất cả các giáo viên khoa kinh tế và quản trị kinh doanh, Trường Đại học Cần Thơ những người đã trang bị cho em những kiến thức quý báu để giúp em hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cám ơn các cô, chú trong địa bàn quận Ô Môn, Bình Thuỷ và Cái Răng đã tận tình giúp đỡ và hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập số liệu. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đã động viên chia sẻ, giúp đỡ nhiệt tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn. Do còn hạn hẹp về kiến thức và kinh nghiệm nên đề tài luận văn khó tránh được sai sót. Em rất mong nhận được sự góp ý của các Thầy, Cô để đề tài được hoàn thiện hơn. Cuối cùng, em xin kính chúc các Thầy, Cô dồi dào sức khoẻ và luôn thành công trong công việc. Em xin chân thành cảm ơn! Ngày …. tháng …. năm … Sinh viên thực hiện (ký và ghi họ tên) Võ Thuý Ngân i LỜI CAM ĐOAN  Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện. Các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực. Đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Ngày …. tháng …. năm … Sinh viên thực hiện (ký và ghi họ tên) Võ Thuý Ngân ii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN  Họ và tên giáo viên hướng dẫn: Lê Nguyễn Đoan Khôi Học vị: Tiến Sĩ Chuyên ngành: Kinh tế Cơ quan công tác: Khoa Kinh Tế & Quản Trị Kinh Doanh Tên sinh viên: Võ Thuý Ngân Mã số sinh viên: 4094635 Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Tên đề tài: “Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình HTX NN tại thành phố Cần Thơ”. NỘI DUNG NHẬN XÉT 1. Tính phù hợp của đề tài với chuyên ngành đào tạo:.................................. .......................................................................................................................... 2. Về hình thức: .............................................................................................. .......................................................................................................................... 3. Ý nghĩa khoa học, thực tiễn và tính cấp thiết của đề tài:........................... .......................................................................................................................... 4. Độ tin cậy của số liệu và tính hiện đại của luận văn: ................................. .......................................................................................................................... 5. Nội dung và kết quả đạt được( Theo mục tiêu nghiên cứu ):....................... .......................................................................................................................... 6. Các nhận xét khác: ...................................................................................... .......................................................................................................................... 7. Kết luận: ...................................................................................................... .......................................................................................................................... Ngày …. tháng …. năm 2012 Giáo viên hướng dẫn (ký và ghi họ tên) iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………… iv MỤC LỤC LỜI CẢM TẠ ................................................................................................................ i LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................................... ii MỤC LỤC.................................................................................................................... v DANH SÁCH BẢNG .................................................................................................. ix DANH SÁCH HÌNH .................................................................................................... x DANH CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................................................ xi CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .................................................................................1 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ..................................................................1 1.1.1 Sự cần thiết của nghiên cứu .................................................................1 1.1.2 Căn cứ khoa học và thực tiễn...............................................................2 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.......................................................................3 1.2.1 Mục tiêu chung....................................................................................3 1.2.2 Mục tiêu cụ thể....................................................................................3 1.3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU .........................................................................3 1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU .........................................................................4 1.4.1 Phạm vi về không gian ........................................................................4 1.4.2 Phạm vi về thời gian............................................................................4 1.4.3 Đối tượng nghiên cứu..........................................................................4 1.5 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU ..........................................................................4 1.6. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI................................................................................8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............9 2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN .....................................................................................9 2.1.1 Doanh nghiệp xã hội............................................................................9 2.1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp xã hội (DNXH) ......................................9 2.1.1.2 Các loại hình tổ chức của doanh nghiệm xã hội...........................11 2.1.1.3 Sự phát triển của các doanh nghiệp xã hội...................................16 2.1.1.4 Một số mô hình kinh doanh thành công của doanh nghiệp xã hội ...............................................................................................................21 2.1.2 Hợp tác xã .........................................................................................24 2.1.2.1 Khái niệm hợp tác xã ..................................................................24 2.1.2.2 Khái niệm hợp tác xã nông nghiệp ..............................................25 v 2.1.2.3 Các nguyên tắc của hợp tác xã nông nghiệp ................................27 2.1.2.4 Quyền của HTX..........................................................................28 2.1.2.5 Nghĩa vụ của HTX ......................................................................28 2.1.2.6 Mục đích phát triển của hợp tác xã.............................................29 2.1.2.7 Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh, khả năng tài chính và hiệu quả xã hội của HTXNN..............................................................30 2.1.3 Các phương pháp tiếp cận doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác nông nghiệp ........................................................................................................30 2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............................................................34 2.4.1 Phương pháp thu thập số liệu.............................................................34 2.4.1.1 Số liệu thứ cấp ............................................................................34 2.4.1.2 Số liệu sơ cấp..............................................................................35 2.4.2 Phương pháp phân tích số liệu ...........................................................36 CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TRẠNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP ..........................................................................................................................39 3.1 TỔNG QUAN ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU..............................................39 3.1.1 Thành phố Cần Thơ...........................................................................39 3.1.2 Quận Cái Răng ..................................................................................42 3.1.4 Quận Ô Môn......................................................................................44 3.2 THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ ............................................................................................................45 3.2.1 Định hướng phát triển DNXH - mô hình HTX NN tại thành phố Cần Thơ ............................................................................................................47 3.2.2 Tổ hợp tác .........................................................................................50 3.2.3 Hợp tác xã nông nghiệp.....................................................................50 3.2.3.1 Nguồn gốc hình thành các HTX..................................................50 3.2.3.2 Số lượng và quy mô hoạt động của các HTX NN.......................51 3.2.4 Ngành nghề hoạt động của các HTX NN và xã viên ..........................54 3.2.4.1 Cung ứng dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp ........................54 3.2.4.2 Trực tiếp sản xuất nông nghiệp ...................................................56 vi 3.2.5 Chất lượng hoạt động của HTX .........................................................58 3.2.6 Hiện trạng các nguồn lực của HTX....................................................60 3.2.6.1 Đặc điểm nguồn nhân lực của các HTX ......................................60 3.2.6.2 Các nhân tố hỗ trợ về chủ trương, chính sách xã hội của các HTX NN..........................................................................................................64 3.2.6.3 Tài sản, phương tiện hoạt động của các HTX NN .......................67 3.2.6.4 Tình hình tài chính của các HTX NN .........................................68 3.2.7 HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HTX NN TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ..................................................................................................70 3.2.7.1 Hiệu quả kinh tế..........................................................................70 3.2.7.2 Hiệu quả xã hội...........................................................................72 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP .........................................................................................75 4.1 Mô tả số liệu và đặc điểm của mẫu nghiên cứu ........................................75 4.1.1 Thông tin tổng quát về nông hộ theo mẫu điều tra .............................76 4.1.2 Thông tin về nhân khẩu .....................................................................76 4.1.3 Trình độ học vấn của xã viên.............................................................77 4.2 Phân tích các nhân tố tác động đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp ...........................................78 4.2.1 Các nhân tố tác động đến môi trường bền vững .................................78 4.2.2 Các nhân tố tác động đến kinh tế bền vững........................................86 4.2.3 Các nhân tố tác động đến xã hội bền vững.........................................90 4.2.4 Các nhân tố an sinh xã hội trong HTX NN ......................................101 4.3 Phân tích những thuận lợi, khó khăn, cơ hội và rủi ro (SWOT) của........105 hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp một cách bền vững. .............................................................105 4.3.1 Mặt mạnh (S) ..................................................................................106 4.3.2 Mặt yếu (W) ....................................................................................106 4.3.3 Cơ hội (O) .......................................................................................108 4.3.4 Rủi ro (T) ........................................................................................109 vii CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ ................................................................................................................112 5.1 TỔ CHỨC SẢN XUẤT .........................................................................112 5.2 GIẢI PHÁP VỀ MÔI TRƯỜNG............................................................114 5.3 GIẢI PHÁP VỀ KINH TẾ .....................................................................114 5.4 GIẢI PHÁP VỀ XÃ HỘI.......................................................................118 CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................121 6.1. KẾT LUẬN ..........................................................................................121 6.2 KIẾN NGHỊ...........................................................................................122 TÀI LIỆU THAM KHẢO ...............................................................................124 PHỤ LỤC ....................................................................................................... 126 viii DANH SÁCH BẢNG Bảng 2.1: Định nghĩa DNXH ............................................................................11 Bảng 2.2: MA TRẬN SWOT ............................................................................37 Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất năm 2012 của Thành phố Cần Thơ.................40 Bảng 3.2 Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế của TP Cần Thơ .............................42 Bảng 3.3: CƠ SỞ HÌNH THÀNH CỦA CÁC HTX NN....................................51 Bảng 3.4: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HTX NN TẠI TP. CẦN THƠ TỪ 2008 - 2012.................................................................................................52 Bảng 3.5 Phân loại HTXNN qua các năm..........................................................59 Bảng 3.6 Độ tuổi của Ban quản lý và xã viên của HTX NN ở TP.Cần Thơ.......61 Bảng 3.7: KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA HTX BÒ SỮA LONG HOÀ......................................................................................................71 Bảng 3.8: KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA HTX RAU AN TOÀN HOÀ PHÁT...........................................................................................72 Bảng 4.1: Thông tin về số mẫu điều tra ở các xã................................................75 Bảng 4.2: TỔNG HỢP THÔNG TIN VỀ XÃ VIÊN..........................................76 Bảng 4.3: SỐ LAO ĐỘNG TRONG GIA ĐÌNH TRỰC TIẾP THAM GIA SẢN XUẤT MÔ HÌNH CỦA HTX NN.....................................................................76 Bảng 4.4: TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN CỦA XÃ VIÊN ...........................................77 Bảng 4.5: MA TRẬN SWOT VỀ DNXH – MÔ HÌNH HTX NN Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ .............................................................................................. 110 ix DANH SÁCH HÌNH Hình 1.1: SƠ ĐỒ KHUNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI ..................................8 Hình 2.1: HÌNH THỨC TỔ CHỨC/ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA 167 DNXH THAM GIA KHẢO SÁT NĂM 2011............................................................................13 Hình 2.2: SƠ ĐỒ THỂ HIỆN MÔ HÌNH CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI.....31 Hình 2.3: MÔ HÌNH LÝ THUYẾT PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI – MÔ HÌNH HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP .....................32 Hình 3.1 Bản đồ hành chính Thành phố Cần Thơ ..............................................39 Hình 3.2: Các loại hình dịch của của 8 HTX NN ở quận Cái Răng, Bình Thuỷ và Ô Môn,Thành phố Cần Thơ...............................................................................55 Hình 3.3: Năng lực cung ứng dịch vụ của hệ thống HTX ở Thành phố Cần Thơ56 Hình 3.4: Tỉ lệ các mô hình canh tác của các HTX NN ở 3 quận của Thành phố Cần Thơ ............................................................................................................57 Hình 3.5: Thái độ công tác của Chủ nhiệm HTX ...............................................63 Hình 3.6: Những thuận lợi của xã viên khi tham gia vào HTXNN.....................73 Hình 4.1: Mức độ quan trọng của các nhân tố đo lường môi trường bền vững ...80 Hình 4.2: Mức độ hài lòng của các nhân tố đo lường môi trường bền vững .......80 Hình 4.3: Mức độ thường xuyên của các nhân tố đo lường môi trường bền vững ..........................................................................................................................81 Hình 4.4: Mức độ quan trọng của các nhân tố đo lường kinh tế bền vững..........87 Hình 4.5: Mức độ hài lòng của các nhân tố đo lường kinh tế bền vững..............88 Hình 4.6: Mức độ thường xuyên của các nhân tố đo lường kinh tế bền vững.....89 Hình 4.7: Mức độ quan trọng của các nhân tố đo lường xã hội bền vững...........91 Hình 4.8: Mức độ hài lòng của các nhân tố đo lường xã hội bền vững...............92 Hình 4.9: Mức độ thường xuyên của các nhân tố đo lường xã hội bền vững......94 x DANH CÁC TỪ VIẾT TẮT DNhXH : Doanh nhân xã hội DNXH: doanh nghiệp xã hội TCXH : tổ chức xã hội HTX : hợp tác xã NKT: người khuyết tật Sản xuất kinh doanh (SX – KD). HTXNN : hợp tác xã nông nghiệp BoP : Base of the Pyramid Nhóm đáy kim tự tháp tiêu dùng WB : World Bank ODA: Hỗ trợ phát triển chính thức Official Development Assistance UNDP: United Nations Development Programme Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc CSIP : Centre for Social Initiatives Promotion (Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến Phục vụ Cộng đồng) FAO: Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc) xi Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1.1 Sự cần thiết của nghiên cứu Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt và diễn biến ngày càng phức tạp, đặc biệt khi Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương Mại Thế Giới (WTO), ngày càng nhiều các loại hình doanh nghiệp khác nhau được thành lập vì mục đích lợi nhuận cho cá nhân là chủ yếu, các công ty đang bị cuốn vào vòng xoáy cạnh tranh để tồn tại và phát triển trong tất cả các lĩnh vực. Trong khi đó, người tiêu dùng và các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến vấn đề ô nhiễm môi trường, lợi ích cộng đồng, quyền lợi của người lao động. Đồng thời việc gỡ bỏ các hàng rào thuế quan, luật môi trường, luật lao động được ban hành và sửa đổi khiến các doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm túc và đầy đủ thì vấn đề trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp cần được quan tâm một cách đúng mức. Dân gian cũng có câu “Phi thương bất phú”. Song thực tế trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng gần đây xuất hiện những doanh nghiệp hoạt động không theo quy luật phổ biến này. Các doanh nhân đứng ra thành lập doanh nghiệp không nhằm mục đích làm giầu cho cá nhân mình mà để giải quyết các vấn đề liên quan đến xã hội hoặc bảo vệ môi trường, các doanh nghiệp như thế gọi là doanh nghiệp xã hội. Mặc dù doanh nghiệp xã hội đã trở thành đối tượng nghiên cứu từ nhiều năm nay tại các nước như Anh, Mỹ, Canada nhưng đây vẫn là một thuật ngữ và lĩnh vực khá mới mẻ ở Việt Nam. Bên cạnh những lợi thế nhất định, sự phát triển kinh tế gần đây của đất nước đã mang đến những thách thức đối với phát triển xã hội. Việt Nam hiện phải đối mặt với nhiều thách thức xã hội và môi trường như: thiên tai, thất nghiệp, ô nhiễm môi trường, quyền lợi và sức khoẻ của người tiêu dùng bị vi phạm nghiêm trọng, tình trạng di cư, bạo lực gia đình, bình đẳng giới, người già cô đơn, bảo vệ trẻ em…. Chính phủ với “bàn tay hữu hình” của mình có thể không giải quyết hiệu quả, khu vực tư nhân với động lực là lợi nhuận có thể không giải quyết được gốc rễ của các vấn đề xã hội, vì vậy, doanh nghiệp đang xuất hiện như lực đẩy các thay đổi xã hội. GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 1 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ Thành phố Cần Thơ là trung tâm kinh tế, văn hoá, chính trị xã hội của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đây là nơi có nhiều tiềm năng rất lớn về công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản, thương mại dịch vụ, tuy nhiên vẫn có rất nhiều vấn đề kinh tế, xã hội cần giải quyết đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp để xây dựng thành phố Cần Thơ phát triển toàn diện và bền vững hơn. Chính vì lẽ đó rất cần sự xuất hiện của các doanh nghiệp xã hội (trong đó hợp tác xã nông nghiệp là 1 trong những loại hình của doanh nghiệp xã hội) để góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững trong sản xuất nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ. Dựa trên nhu cầu trên tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu: “Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ” 1.1.2 Căn cứ khoa học và thực tiễn Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở những kiến thức đã được học cùng với sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn. Đề tài vận dụng các môn đã học: Kinh tế phát triển, Kinh tế nông nghiệp, Phương pháp nghiên cứu kinh tế, Kinh doanh nông nghiệp… nhằm phân tích thực trạng sản xuất, tiêu thụ cũng như xem xét các khía cạnh thách thức, cơ hội trong việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp của các doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp (HTX NN) tại Thành phố Cần Thơ, từ đó đánh giá và đề ra một số giải pháp nhằm phát triển một cách bền vững các hoạt động sản xuất, góp phần ổn định và nâng cao thu nhập của các thành viên trong hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Thành phố. Kết quả nghiên cứu khoa học của đề tài là nguồn dữ liệu cơ sở cung cấp thông tin cho các địa phương, các trung tâm, viện, trường trong việc cập nhật, tổng kết, theo dõi và đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp xã hội tại thành phố Cần Thơ nói chung và mô hình hợp tác xã nông nghiệp nói riêng, đồng thời làm cơ sở khoa học cho các nhà nghiên cứu, nhà quản lý trong việc hoạch định chính sách và các chương trình hỗ trợ hiệu quả hơn. Bên cạnh đó thông qua sự hợp tác ở nhiều lĩnh vực trong sản xuất nông nghiệp góp phần giúp người dân hạn chế rủi ro (như: dịch bệnh, giá cả thị trường,…) trong quá trình canh tác. Hơn nữa, đây là điều kiện thuận lợi để người dân trong thành phố Cần GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 2 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ Thơ nói chung và xã viên trong các hợp tác xã tiếp cận được nhiều dịch vụ trong các quá trình sản xuất nông nghiệp, giúp họ tiết kiệm chi phí và tăng thu nhập. Ngoài ra, việc đa dạng hóa các hoạt động dịch vụ trong các HTXNN còn góp phần tạo thêm việc làm cho những người tham gia vào HTXNN, những lao động địa phương và đồng thời phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong một tổ chức tập thể. Mặt khác, kết quả nghiên cứu của đề tài còn là cơ sở cho việc triển khai ứng dụng cho các vùng lân cận thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.2.1 Mục tiêu chung Phân tích thực trạng sản xuất nông nghiệp của các doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp ở thành phố Cần Thơ nhằm đề xuất một số hành động cụ thể để góp phần giúp cho các doanh nghiệp xã hội trong sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững. 1.2.2 Mục tiêu cụ thể Mục tiêu cụ thể 1: Phân biệt doanh nghiệp xã hội với doanh nghiệp truyền thống về nội dung và hình thức. Mục tiêu cụ thể 2: Tìm hiểu những mô hình sản xuất – kinh doanh nông nghiệp của các HTX NN ở thành phố Cần Thơ thoả các tiêu chí của một doanh nghiệp xã hội. Mục tiêu cụ thể 3: Phân tích thực trạng và đánh giá sự đóng góp của các doanh nghiệp xã hội trong sản xuất nông nghiệp ở thành phố Cần Thơ trong phát triển kinh tế và phúc lợi của cộng đồng. Mục tiêu cụ thể 4: Đề xuất các giải pháp để phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã sản xuất nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ. 1.3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU  Các tiêu chí nào để phân biệt doanh nghiệp xã hội với doanh nghiệp truyền thống?  Các tổ chức, mô hình sản xuất – kinh doanh nông nghiệp nào hiện có ở thành phố Cần Thơ thỏa các tiêu chí của một doanh nghiệp xã hội? GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 3 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ  Những đóng góp của các doanh nghiệp xã hội trong sản xuất nông nghiệp ở thành phố Cần Thơ trong phát triển kinh tế và phúc lợi của cộng đồng như thế nào?  Đề xuất giải pháp gì để phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội sản xuất nông nghiệp? 1.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.4.1 Phạm vi về không gian Đề tài nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi 3 quận Bình Thuỷ, Cái Răng và Ô Môn của thành phố Cần Thơ dựa trên trên khảo sát thực tế về nông hộ trong những doanh nghiệp xã hội sản xuất nông nghiệp mà chủ yếu là tại các hợp tác xã nông nghiệp. 1.4.2 Phạm vi về thời gian Đề tài được nghiên cứu trong thời gian từ ngày 01/2/2013 đến 01/4/2013 Số liệu thứ cấp thu thập từ năm 2009 đến năm 2012. Số liệu sơ cấp thu thập từ các doanh nghiệp xã hội và những nông hộ thành viên của các doanh nghiệp đó từ năm 2009 đến 2012. Số liệu được thu thập trong khoảng từ ngày 20/02/2013 đến 30/3/2013. 1.4.3 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các doanh nghiệp xã hội trong sản xuất nông nghiệp và cụ thể là các cán bộ của hợp tác xã và các nông hộ thành viên trong hợp tác xã. 1.5 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU  Nguyễn Đình Cung, Lưu Minh Đức, Phạm Kiều Oanh, Trần Thị Hồng Gấm (2012), "Doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam - khái niệm, bối cảnh và chính sách" được hoàn thành bởi các tác giả của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) với sự hỗ trợ từ Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (CSIP), trong khuôn khổ dự án tài trợ bởi Hội đồng Anh Việt Nam. Bài báo cáo đã đưa ra những định nghĩa, khái niệm khá rõ ràng, chi tiết về DNXH cũng như trình bày quá trình phát triển của nó trên thế giới và ở Việt Nam. Bên cạnh đó, bài báo cáo còn phân tích thực trạng thông qua những khó GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 4 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ khăn, thách thức và cả những thuận lợi, cơ hội của DNXH ở Việt Nam để từ đó đưa ra một số kiến nghị cơ chế, chính sách và giải pháp khuyến khích giúp DNXH phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.  Trung tâm hỗ trợ sáng kiến phục vụ cộng đồng (CSIP) (2009) "Cẩm nang pháp lý dành cho doanh nhân và doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam" phối hợp cùng Tập đoàn Tư vấn Đầu tư và Chuyển giao công nghệ (Invest Consult) và Trung tâm nghiên cứu Quản lý và Phát triển bền vững (MSD) là tài liệu đầu tiên tổng hợp đầy đủ và sâu sắc về tất cả các vấn đề pháp lý có liên quan đến sự thành lập, hoạt động và những điều cần biết khác của các doanh nhân, doanh nghiệp xã hội dựa trên Luật doanh nghiệp cùng với các văn bản và quy định pháp luật dành cho Tổ chức xã hội, phi lợi nhuận. Đây là tài liệu quan trọng giúp xem xét những thuận lợi, khó khăn về mặt pháp lý của DNXH trong quá trình thành lập và vận hành, để từ đó có thể đưa ra những đề xuất cải thiện và giải pháp tháo gỡ.  Bài báo cáo “Doanh nghiệp xã hội: mô hình mới cho giảm đói nghèo và tạo việc làm” trong “Nghiên cứu khái niệm và thực hành ở Châu Âu và Cộng Đồng các quốc gia độc lập”, tài liệu này bao gồm các kết quả của một dự án nghiên cứu kéo dài 2 năm gồm nhiều giai đoạn, trong đó bao gồm một nghiên cứu sơ bộ ghi nhận tình hình doanh nghiệp xã hội tại 12 quốc gia. Trong báo cáo này đề cập đến các nhóm dễ bị tổn thương ở các nước mục tiêu, cách tiếp cận doanh nghiệp xã hội, giá trị gia tăng của các doanh nghiệp xã hội và các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp xã hội.  Lương Thu Hà (2012) “Tòhe – doanh nghiệp xã hội với mô hình kinh doanh theo hướng bền vững” tại hội thảo khoa học “Phát triển doanh nghiệp xã hội qua các trường đại học Việt Nam – Thách thức và Cơ hội”, Đại học Kinh tế Quốc dân, nói về sự hình thành và phát triển, mô hình kinh doanh, kết quả và kế hoạch của Tòhe, từ đó nêu lên những khó khăn và kiến nghị đề xuất để Tòhe phát triển theo hướng bền vững.  Dương Thị Liễu (2012) “Giải pháp đồng bộ cho sự phát triển doanh nghiệp xã hội trong những năm tới (2013)” tại hội thảo khoa học “Phát triển doanh nghiệp xã hội qua các trường đại học Việt Nam – Thách thức và Cơ hội”, GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 5 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ Đại học Kinh tế Quốc dân, nêu lên những thành công bước đầu về doanh nghiệp xã hội của Việt Nam, bên cạnh những khó khăn, thách thức, rào cản và cuối cùng đưa ra những giải pháp cho sự phát triển doanh nghiệp xã hội theo hướng bền vững.  Diệp Thanh Tùng (2007), “Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp ở Trà Vinh”. Nội dung của đề tài nghiên cứu này phân tích chi tiết các hiệu quả kinh tế, xã hội của HTX, đi sâu vào phân tích hiệu quả kinh tế; Bên cạnh việc đề xuất mang tính định hướng, đề tài cũng nêu lên những giải pháp thực tế phục vụ cho nhu cầu trước mắt đối với từng loại hình sản xuất của các HTX nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Đề tài sử dụng phương pháp phân tích thảo luận PRA tại tất cả các HTX được phân tích. Điều này cho phép ghi nhận tất cả các ý kiến đại diện cho từng HTX. Nguyễn Thị Ngọc Nhi (2010), “Phân tích hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp tại Thành phố Cần Thơ” luận văn tốt nghiệp cao học, Đại học Cần Thơ. Nội dung đánh giá hiện trạng hoạt động của hệ thống HTX ở 2 huyện Cờ Đỏ và Phong Điền thuộc thành phố Cần Thơ trong 2 năm 2008, 2009, qua đó đề xuất những giải pháp củng cố và phát triển các HTX nông nghiệp trên địa bàn TP.Cần Thơ thông qua các công cụ phân tích như phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích bảng chéo (Cross-tabutation), đề tài còn sử dụng ma trận SWOT (mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội, rủi ro) để phân tích những thuận lợi, bất lợi của các HTXNN trong quá trình hoạt động dịch vụ.  Phan Văn Đàn (2012) “Xây dựng thang đo phát triển bền vững doanh nghiệp”, tạp chí khoa học, Đại học Cần Thơ. Nội dung của đề tài nghiên cứu tập trung vào xây dựng thang đo phát triển bền vững doanh nghiệp từ những thành phần có mối tương tác như Kinh tế bền vững - Môi trường bền vững - Xã hội bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA: Exploratory Factor Analysis) và dựa trên mẫu khảo sát với 106 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu để xây dựng thang đo. Kết quả cho thấy, thang đo phát triển bền vững doanh nghiệp có ý nghĩa với thị trường nghiên GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 6 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ cứu và sau khi được bổ sung thêm nhân tố An sinh xã hội vào mô hình nghiên cứu. Ngoài việc vận dụng kết quả nghiên cứu từ những tài liệu nêu trên đề tài mở rộng trình bày mô hình phát triển bền vững DNXH dưới mô hình HTX NN gồm 3 nhân tố chính là môi trường bền vững, kinh tế bền vững và xã hội bền vững. Phân tích các nhân tố đo lường môi trường, xã hội và kinh tế bền vững thông qua kết quả phỏng vấn KIP và phỏng vấn nông hộ bằng thang đo likert 5 mức độ, cuối cùng đưa ra những giải pháp phát triển bền vững dựa vào ma trận SWOT về DNXH dưới mô hình HTX NN. GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 7 SVTH: Võ Thuý Ngân Giải pháp phát triển bền vững doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã nông nghiệp tại thành phố Cần Thơ 1.6. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI Nhu cầu thực tế xã hội, thực tiễn sản xuất nông nghiệp bền vững hướng tới lợi ích cộng Xác định mục đích nghiên cứu Xây dựng cơ sở lý thuyết Thu thập thông tin nghiên cứu Phân tích, đánh giá thực trạng của doanh nghiệp xã hội – mô hình hợp tác xã sản xuất nông nghiệp. Phân tích những khó khăn, thách thức Phân tích những thuận lợi, cơ hội Xây dựng ma trận SWOT Đưa ra các giải pháp, kiến nghị Hình 1.1: SƠ ĐỒ KHUNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI GVHD: Lê Nguyễn Đoan Khôi 8 SVTH: Võ Thuý Ngân
- Xem thêm -