Giải pháp mở rộng và nâng cao chất lượng tín dụng trung và dài hạn tại sở giao dịch ngân hàng công thương việt nam

  • Số trang: 63 |
  • Loại file: PDF |
  • Lượt xem: 12 |
  • Lượt tải: 0
hoangtuavartar

Đã đăng 24906 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Lêi nãi ®Çu T¹i §¹i héi §¶ng VIII n¨m 1999, §¶ng vµ Nhµ n-íc ta x¸c ®Þnh môc tiªu v« cïng quan träng trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam giai ®o¹n 1999 - 2003 lµ ph¶i tiÕn hµnh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa nh»m x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho sù nghiÖp qu¸ ®é vµ x©y dùng CNXH ë ViÖt Nam. §¶ng vµ Nhµ n-íc ta nhËn ®Þnh r»ng: c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa lµ nÒn t¶ng cña sù chuyÓn ®æi c¨n b¶n vµ toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi tõ sö dông søc lao ®éng lµ chÝnh sang phæ biÕn sö dông lao ®éng kÕt hîp víi kü thuËt, c«ng nghÖ tiªn tÝen hiÖn ®³i ®Ó t³o ra n¨ng suÊt lao ®éng cao. “§ã còng l¯ tÊt yÕu kh²ch quan trong qu² tr×nh tån t³i v¯ ph²t triÓn cña CNXH”. §èi víi n-íc ta, c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi tõ mét n-íc s¶n xuÊt nhá, c«ng nghiÖp l¹c hËu, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp thµnh mét n-íc cã c¬ cÊu c«ng - n«ng nghiÖp - dÞch vô hiÖn ®¹i, khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn vµ n¨ng suÊt lao ®éng cao trong c¸c ngµnh, lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. §Ó cã thÓ x©y dùng ®-îc c¬ së h¹ tÇng hiÖn ®¹i, trang bÞ c«ng nghÖ kü thuËt tiªn tiÕn, chóng ta ph¶i cã nguån vèn ®Çu t- rÊt lín chñ yÕu lµ nguån vèn trung vµ dµi h¹n. Theo dù b¸o cña c¸c nhµ kinh tÕ, trong giai ®o¹n tõ 1999 - 2003 chóng ta cÇn nguån vèn ®Çu t- Ýt nhÊt lµ 40 ®Õn 42 tû USD bao gåm c¶ nguån vèn ®Çu t- trùc tiÕp, gi¸n tiÕp cña n-íc ngoµi; nguån vèn viÖn trî, -u ®·i, nguån vèn dù ¸n cña c¸c ChÝnh phñ, tæ chøc tµi chÝnh kinh tÕ vµ nguån vèn ®Çu t- trong n-íc. Trªn quan ®iÓm ph¸t huy søc m³nh néi lùc, tranh thñ sù trî gióp ®ì quèc tÕ” v¯ nhÊt l¯ trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay thÞ tr-êng chøng kho¸n n-íc ta ch-a ®i vµo ho¹t ®éng th× vai trß nguån vèn tÝn dông trung vµ dµi h¹n cña ng©n hµng trë nªn hÕt søc quan träng vµ mang tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®èi víi sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt n-íc. §iÒu ®ã xuÊt ph¸t tõ chøc n¨ng trung gian tµi chÝnh cña ng©n hµng, ®ã lµ n¬i tËp trung mäi nguån vèn trong nÒn kinh tÕ ®ång thêi lµ trung t©m ph©n phèi vèn mét c¸ch ®Çy ®ñ, kÞp thêi cho c¸c nhu cÇu hiÖn ®¹i hãa trang thiÕt bÞ, ®Çu t- chiÒu s©u, më réng c¸c ph-¬ng thøc ho¹t ®éng ... cña c¸c doanh nghiÖp, ChÝnh phñ, c¸ nh©n, ng-êi n-íc ngoµi.. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña m×nh, c¸c chñ thÓ nµy lu«n cã ý muèn më réng vµ ph¸t triÓn nh-ng b¶n th©n chóng l¹i kh«ng cã kh¶ n¨ng tù tµi trî sè l-îng vèn cÇn thiÕt. Do vËy, tÝn dông ng©n hµng ®· trë thµnh nguån vèn ®Çy t- chÝnh bæ sung cho nhu cÇu vèn cßn thiÕu hôt ®ã. MÊy n¨m trë l¹i ®©y, d-íi t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè kh¸ch quan lÉn chñ 1 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 quan ®· lµm n¶y sinh kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n, c¶n trë cho ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng lµm cho ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng cã phÇn ch÷ng l¹i, kh«ng ph¸t huy ®-îc ®Çy ®ñ vai trß vµ tÝnh -u viÖt cña nã. §iÒu ®ã chi phèi rÊt lín ®Õn chÊt l-îng tÝn dông. VËy nh÷ng nguyªn nh©n nµo g©y ra t×nh tr¹ng ®ã vµ lµm c¸ch nµo ®Ó th¸o gì nh÷ng khã kh¨n, c¶n trë ? Qua thêi gian thùc tËp t¹i SGD Ng©n hµng C«ng th-¬ng ViÖt Nam, em ®· chän ®Ò tµi: "Gi¶i ph¸p më réng vµ n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông trung vµ dµi h¹n t¹i Së Giao dÞch Ng©n hµng C«ng th-¬ng ViÖt Nam" nh»m ®ãng gãp nh÷ng ý kiÕn trong ph¹m vi kiÕn thøc cña em vµ vÊn ®Ò nghiªn cøu trªn. Chuyªn ®Ò gåm 3 ch-¬ng: Ch-¬ng I: TÝn dông ng©n hµng vµ chÊt l-îng tÝn dông ng©n hµng trong c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr-êng. Ch-¬ng II: Thùc tr¹ng chÊt l-îng tÝn dông trung vµ dµi h¹n t¹i Së Giao dÞch Ng©n hµng C«ng th-¬ng ViÖt Nam. Ch-¬ng III: Gi¶i ph¸p më réng vµ n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông trung vµ dµi h¹n t¹i Së Giao dÞch Ng©n hµng C«ng th-¬ng ViÖt Nam. Qua chuyªn ®Ò nµy, em muèn göi lêi c¶m ¬n ®Õn c¸c c¸n bé, nh©n viªn cña Së Giao dÞch Ng©n hµng C«ng th-¬ng ViÖt Nam vµ ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì cña gi¸o viªn h-íng dÉn PTS NguyÔn ThÞ BÊt ®· tËn t×nh gióp ®ì em hoµn thµnh ch-¬ng tr×nh thùc tËp. 2 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Ch-¬ng I TÝn dông ng©n hang vµ chÊt l-îng tÝn dông ng©n hµng trong c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr-êng I. TÝn dông ng©n hµng. 1. Nh÷ng ho¹t ®éng c¬ b¶n cña Ng©n hµng Th-¬ng m¹i trong c¬ chÕ thÞ tr-êng. Trong nÒn kinh tÕ lu«n tån t¹i 3 lo¹i tÝn dông lµ tÝn dông th-¬ng m¹i, tÝn dông nhµ n-íc, tÝn dông ng©n hµng. Nãi nh- vËy kh«ng cã nghÜa lµ chóng cïng xuÊt hiÖn vµo mét thêi ®iÓm x¸c ®Þnh nµo ®ã. TÝn dông ng©n hµng xuÊt hiÖn ®Çu tiªn vµ ph¶i nhiÒu thÕ kû sau ®ã tÝn dông ng©n hµng míi ra ®êi, tuy muén m»n nh-ng tÝn dông ng©n hµng ®· chiÕm lÜnh vÞ trÝ quan träng nhÊt trong c¸c lo¹i h×nh tÝn dông. Mçi lo¹i h×nh tÝn dông ®Òu mang nh÷ng nÐt ®Æc tr-ng c¬ b¶n cña nã vµ chóng tån t¹i song hµnh víi nhau, bæ sung vµ hç trî cho nhau. TÝn dông th-¬ng m¹i biÓu hiÖn qua quan hÖ mua b¸n chÞu hµng hãa, s¶n phÈm, dÞch vô gi÷a c¸c nhµ s¶n xuÊt kinh doanh víi nhau th«ng qua c«ng cô l-u th«ng lµ th-¬ng phiÕu (gåm kú phiÕu vµ hèi phiÕu) vµ c¸c th-¬ng phiÕu nµy l¹i trë thµnh c«ng cô ®Ó t¸i chiÕt khÊu cña c¸c NHTM. TÝn dông Nhµ n-íc ph¶n ¶nh quan hÖ tÝn dông gi÷a ChÝnh phñ vµ d©n chóng th«ng qua c¸c c«ng cô tµi chÝnh nh- tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu kho b¹c, c«ng tr¸i quèc gia.. C¸c c«ng cô nµy còng ®-îc dïng ®Ó cÇm cå vay vèn t¹i ng©n hµng còng ®-îc dïng ®Ó cÇm cè vay vèn t¹i ng©n hµng, chuyÓn nh-îng trªn thÞ tr-êng tµi chÝnh.. TÝn dông ng©n hµng ph¶n ¸nh quan hÖ tÝn dông (cho vay) gi÷a mét bªn lµ ng©n hµng th-¬ng m¹i cßn bªn kia lµ c¸c chñ thÓ kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ th«ng qua c¸c v¨n b¶n ph¸p lý lµ c¸c H§TD, khÕ -íc tÝn dông, cam kÕt tÝn dông ... TDNH ra ®êi vµ chiÕm lÜnh vÞ trÝ quan träng trong nÒn kinh tÕ lµ tÊt yÕu kh¸ch quan bëi lÏ, TDNH kh¾c phôc ®-îc nh÷ng h¹n chÕ cña c¸c lo¹i h×nh tÝn dông kh¸c vÒ c¸c mÆt: thêi gian, kh«ng gian, ®Þa ®iÓm, sè l-îng, 3 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 qui m«.. mÆt kh¸c cßn lµ do c¸c yªu cÇu bøc thiÕt mµ x· héi ph¸t triÓn ®Æt ra. TÝn dông lµ ho¹t ®éng chÝnh yÕu trong kinh doanh ng©n hµng, mét mÆt nã thÓ hiÖn chøc n¨ng c¬ b¶n cña ng©n hµng lµ ®i vay ®Ó cho vay, mÆt kh¸c nã lµ ho¹t ®éng ®em l¹i lîi nhuËn chñ yÕu cho ng©n hµng (chiÕm h¬n 60% tæng thu nhËp, riªng ë n-íc ta tû lÖ ®ã lªn tíi 90%). Trong kinh doanh cña c¸c NHTM, dùa trªn tÝnh chÊt vµ ph¹m vi ho¹t ®éng cña m×nh ®· h×nh thµnh c¸c d¹ng h×nh ng©n hµng ®a n¨ng, ng©n hµng chuyªn m«n hãa, ng©n hµng b¸n bu«n hay ng©n hµng b¸n lÎ ... Mçi d¹ng h×nh ®Òu cã nh÷ng nÐt ®Æc tr-ng riªng nh-ng nãi chung l¹i lµ chóng ®Òu thùc hiÖn tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng chØ kh¸c nhau ë møc ®é ph¹m vi vµ tÝnh th-êng xuyªn cña nghiÖp vô. Ng©n hµng th-¬ng m¹i lµ lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông ®-îc thùc hiÖn toµn bé ho¹t ®éng ng©n hµng vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c cã liªn quan nh-: kinh doanh tiÒn tÖ, lµm dÞch vô ng©n hµng víi néi dung nhËn tiÒn göi vµ sö dông tiÒn göi ®Ó cÊp tÝn dông, cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n.. cô thÓ bao gåm c¸c mÆt ho¹t ®éng sau: 1.1. NghiÖp vô tµi s¶n cã (hay sö dông vèn). a/ NghiÖp vô ng©n quÜ: Theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt, c¸c NHTM th-êng xuyªn ph¶i duy tr× mét phÇn tµi s¶n cña m×nh d-íi d¹ng tiÒn dù tr÷ (bao gåm tiÒn mÆt, tiÒn göi t¹i c¸c NHTM, NHNN ...). Môc ®Ých lµ ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n chi tr¼ khi cã c¸c luång tiÒn rót ra. Dù tr÷ tiÒn mÆt cã hai d¹ng lµ dù tr÷ tiÒn giÊy vµ dù tr÷ tiÒn kim lo¹i. ViÖc dù tr÷ tiÒn mÆt nhiÒu hay Ýt phô thuéc rÊt nhiÒu vµo c¸c biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ vµ chiÕn l-îc ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Th«ng th-êng c¸c NHTM kh«ng dù tr÷ nhiÒu tiÒn mÆt bëi lÏ c¸c kho¶n tiÒn dù tr÷ nµy kh«ng sinh lêi tuy nhiªn còng kh«ng dù tr÷ qu¸ nhá tíi møc b¸o ®éng nguy hiÓm. TiÒn dù tr÷ chia lµm hai lo¹i lµ: Dù tr÷ tiÒn göi: tiÒn göi t¹i NHNN, t¹i c¸c NHTM kh¸c.. + TiÒn DT s¬ cÊp: DT tiÒn mÆt: gåm tiÒn giÊy vµ tiÒn kim lo¹i. + TiÒn dù tr÷ thø cÊp: bao gåm c¸c chøng kho¸n cã tÝnh láng cao chñ 4 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 yÕu lµ c¸c chøng kho¸n chÝnh phñ cã thêi h¹n ng¾n nh-: tÝn phiÕu, kú phiÕu, tr¸i phiÕu.. ViÖc dù tr÷ ph¶i lu«n tu©n thñ c¸c qui ®Þnh dù tr÷ cña NHTW (vÝ dô nh- ë ViÖt Nam tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc lµ 10%/ tæng vèn huy ®éng) vµ NHTM dù tr÷ nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo c¸c yÕu tè sau: + M«i tr-êng ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng, tr×nh ®é d©n trÝ, møc ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, ®Þa ®iÓm cña ng©n hµng... + TÝnh thêi vô: chu kú kinh doanh cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, chu kú ph¸t triÓn, suy tho¸i cña nÒn kinh tÕ ... b- NghiÖp vô tÝn dông §©y lµ nghiÖp vô chñ yÕu cña NHTM, chiÕm tû träng lín trong tæng tµi s¶n cã cña NHTM vµ lµ ho¹t ®éng ®em l¹i nhiÒu lîi nhuËn cho Ng©n hµng nhÊt nh-ng còng lµ ho¹t ®éng tiÒm Èn, chøa ®ùng nhiÒu rñi ro nhÊt. Khi thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô tÝn dông, c¸c NHTM th-êng quan t©m nhiÒu h¬n ®Õn kh¶ n¨ng sinh lêi cña c¸c ®èi t-îng vay vèn chø kh«ng coi träng tÝnh thanh kho¶n cña c¸c hîp ®ång tÝn dông bëi v× ®ã lµ nguån b¶o ®¶m thanh to¸n cho kho¶n vay Ng©n hµng vµ ®ã còng lµ biÓu hiÖn b¶n chÊt cña tÝn dông Ng©n hµng. Bªn c¹nh ®ã, Ng©n hµng còng cÇn ph¶i dù b¸o ®uîc c¸c rñi ro cã thÓ x¶y ra ®èi víi kho¶n tiÒn cho vay cña m×nh, x¸c ®Þnh thêi h¹n tÝn dông phï hîp víi tÝnh chÊt cña nguån vèn cho vay... c- NghiÖp vô ®Çu t- chøng kho¸n C¸c NHTM sö dông mét phÇn nguån vèn cña m×nh vµo viÖc mua vµ n¾m gi÷ c¸c chøng kho¸n víi c¸c môc ®Ých sau: + T×m kiÕm lîi nhuËn + §a d¹ng ho¸ c¸c ho¹t ®éng cña Ng©n hµng ®Ó ph©n t¸n rñi ro + §¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n bëi v× c¸c chøng kho¸n mµ Ng©n hµng n¾m gi÷ th-êng cã tÝnh láng cao d- C¸c tµi s¶n cña Ng©n hµng bao gåm: Tµi s¶n cè ®Þnh, c«ng cô dông cô phôc vô cho ho¹t ®éng cña Ng©n hµng vµ nh÷ng tµi s¶n kh¸c lµ nh÷ng tµi s¶n h×nh thµnh do thanh lý c¸c hîp ®ång tÝn dông (khi ®Õn h¹n thanh to¸n, c¸c kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®-îc 5 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 nî vay cho Ng©n hµng, Ng©n hµng sÏ thùc hiÖn c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång tÝn dông nh- tÞch biªn c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, cÇm cè... vµ ®-a vµo sö dông phôc vô cho ho¹t ®éng cña Ng©n hµng). 1.2 NghiÖp vô tµi s¶n nî vµ vèn a- NghiÖp vô huy ®éng vèn: ®©y lµ nÒn t¶ng cho c¸c ho¹t ®éng cña Ng©n hµng. Ng©n hµng ®i vay ®Ó cho vay do vËy nguån vèn huy ®éng chÝnh lµ nguyªn liÖu cho ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng. NghiÖp vô huy ®éng vèn bao gåm: + Huy ®éng tiÒn göi: TiÒn göi chiÕm tû träng lín nhÊt trong tæng sè vèn huy ®éng cña Ng©n hµng bao gåm: - TiÒn göi kh«ng k× h¹n lµ lo¹i h×nh tiÒn göi mµ kh¸ch hµng cã thÓ sö dông vµo bÊt cø lóc nµo. Nã chia thµnh 2 lo¹i: TiÒn göi thanh to¸n phôc vô chñ yÕu cho môc ®Ých chi tr¶, thanh to¸n cña kh¸ch hµng mµ kh«ng cã l·i vµ TiÒn göi kh«ng k× h¹n thuÇn tuý cã ®-îc h-ëng l·i nh-ng rÊt thÊp. - TiÒn göi cã k× h¹n lµ lo¹i tiÒn göi mµ gi÷a Ng©n hµng vµ kh¸ch hµng cã sù tho¶ thuËn rót ra. NÕu kh¸ch hµng rót tr-íc thêi h¹n th× chØ ®-îc h-ëng l·i suÊt kh«ng k× h¹n. Kh¸ch hµng ë ®©y chñ yÕu lµ c¸c doanh nghiÖp, c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ cã nguån vèn nhµn rçi t¹m thêi göi cã k× h¹n víi môc ®Ých thu l·i cao h¬n tiÒn göi kh«ng k× h¹n. - TiÒn göi tiÕt kiÖm: huy ®éng nguån vèn tiÕt kiÖm, tÝch luü trong d©n c-. §èi víi c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi, tiÒn göi tiÕt kiÖm cã hai lo¹i sau: TiÒn göi tiÕt kiÖm cã th«ng tri: lµ TGTK kh«ng thêi h¹n nh-ng khi kh¸ch hµng muèn rót ra ph¶i cã th«ng b¸o tr-íc cho NH mét sè ngµy nhÊt ®Þnh. TGTK cã môc ®Ých: lµ lo¹i tiÒn göi trong ®ã kh¸ch hµng ®· x¸c ®Þnh râ môc ®Ých cña viÖc göi tiÒn lµ ®Ó lµm g× vÝ dô x©y dùng nhµ ë, mua s¾m tiÖn nghi ®¾t tiÒn .. Víi lo¹i h×nh TK nµy, kh¸ch hµng cã thÓ ®-îc vay thªm vèn cña NH ®Ó bæ sung phÇn thiÕu hôt khi sö dông vµo c¸c môc ®Ých trªn. ë VN cã ba lo¹i TGTK lµ 6 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 TGTK kh«ng kú h¹n: lµ lo¹i h×nh tiÕt kiÖm mµ NH vµ Kh¸ch hµng kh«ng cã tho¶ thuËn vÒ thêi h¹n rót tiÒn vµ kh¸ch hµng cã thÓ rót ra bÊt kú lóc nµo. - TGTK cã môc ®Ých: §©y lµ h×nh thøc tiÕt kiÖm trung vµ dµi h¹n nh»m phôc vô cho nh÷ng môc ®Ých nhÊt ®Þnh, hiÖn t¹i chñ yÕu lµ h×nh thøc tiÕt kiÖm x©y dùng nhµ ë. - TGTK cã kú h¹n: gåm TGTK cã kú h¹n ®-îc h-ëng l·i vµ tiÒn göi tiÕt kiÖm cã l·i, cã th-ëng (ngoµi tiÒn l·i kh¸ch hµng cßn ®-îc th-ëng th«ng qua h×nh thøc sæ sè theo ®Þnh kú) + Huy ®éng qua ph¸t hµnh kú phiÕu : Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nÕu ng©n hµng thiÕu vèn trong kinh doanh, Ng©n hµng cã thÓ ph¸t hµnh c¸c chøng chØ tiÒn göi ®Ó huy ®éng vèn chñ yÕu d-íi hai h×nh thøc sau: - Ph¸t hµnh chøng chØ theo mÖnh gi¸: Ng-êi mua sÏ mua b»ng mÖnh gi¸ ®-îc tr¶ l¹i theo ®Þnh kú vµ tr¶ gèc khi ®¸o h¹n. - Ph¸t hµnh chøng chØ chiÕt khÊu mÖnh gi¸: Kh¸ch hµng mua chøng chØ víi gi¸ nhá h¬n mÖnh gi¸. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a mÖnh gi¸ vµ gi¸ mua chÝnh lµ phÇn l·i mµ kh¸ch hµng ®-îc h-ëng. Trong suèt thêi h¹n cña chøng chØ, Ng©n hµng kh«ng ph¶i tr¶ l·i cho kh¸ch hµng vµ hoµn tr¶ gèc khi ®Õn h¹n. + Vèn ®i vay: Ng©n hµng th-¬ng m¹i th-êng ®i vay c¸c Ng©n hµng th-¬ng m¹i kh¸c, c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c, vay n-íc ngoµi... vµ vay Ng©n hµng Nhµ n-íc trong nh÷ng tr-êng hîp ®Æc biÖt vµ ®-îc sù cho phÐp cña Thñ t-íng chÝnh phñ tuy nhiªn trong ng¾n h¹n c¸c Ng©n hµng th-¬ng m¹i thùc hiÖn vay t¸i chiÕt khÊu c¸c giÊy tê cã gi¸ trÞ t¹i Ng©n hµng Nhµ n-íc. Ng-îc l¹i Ng©n hµng Nhµ n-íc cho c¸c Ng©n hµng th-¬ng m¹i vay d-íi c¸c h×nh thøc: cho vay cã thÕ chÊp bé chøng tõ, cho vay theo ®èi t-îng chØ ®Þnh hay cho vay ®Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu thanh to¸n cña c¸c NHTM th«ng qua thanh to¸n bï trõ. NÕu vay gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c th× chñ yÕu lµ gi¶i quyÕt kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ cã ®Æc ®iÓm lµ thêi h¹n rÊt ng¾n (Th-êng lµ c¸c tho¶ thuËn vay qua ®ªm) 7 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Ngoµi ra, trong ho¹t ®éng huy ®éng vèn cßn ph¸t sinh c¸c nguån vèn kh¸c nh-: - Vèn trong thanh to¸n: Trong quan hÖ th-¬ng m¹i ng-êi mua ph¶i tr¶ tiÒn cho ng-êi b¸n sau khi giao hµng b»ng h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒm mÆt. Ng-êi mua t¹m thêi mÊt quyÒn sö dông sè tiÌn thanh to¸n ®ã nh-ng ng-êi b¸n th× vÉn ch-a nhËn ®-îc ngay kho¶n thanh to¸n ®ã do sù ¶nh h-ëng cña thêi gian lu©n chuyÓn chøng tõ trong hÖ thèng ng©n hµng. Do vËy NHTM vÉn cã thÓ sö dông t¹m thêi sè vèn nµy vµo môc ®Ých ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh cho tíi khi Ng©n hµng thùc hiÖn thanh to¸n cho kh¸ch hµng. - Vèn tõ nghiÖp vô ®¹i lý, uû nhiÖm: Cã hai h×nh thøc  Thø nhÊt lµ Ng©n hµng lµm ®¹i lý ph¸t hµnh chøng kho¸n cho c¸c c«ng ty, cho c¸c kho b¹c hay thùc hiÖn c¸c dÞch vô kh¸c. Trong kho¶n thêi gian cho phÐp Ng©n hµng cã thÓ t¹o ra nguån vèn ho¹t ®éng vµ cã thÓ sö dông nã.  NHTM ®-îc uû th¸c cÊp vèn cho c¸c dù ¸n theo sù uû nhiÖm cña c¸c tæ chøc kinh tÕ, tµi chÝnh, x· héi trong vµ ngoµi n-íc. Th«ng th-êng viÖc cÊp vèn ph¶i theo tiÕn ®é hoµn thµnh c«ng viÖc cña dù ¸n, do vËy ph¸t sinh nh÷ng kho¶n tiÒn nhµn rçi mµ Ng©n hµng cã thÓ sö dông ®-îc b. Nguån vèn tù cã. Vèn tù cã chiÕm tû träng nhá trong tæng nguån vèn cña ng©n hµng (5%) nh-ng nã quyÕt ®Þnh sù ra ®êi cña c¸c NHTM vµ quyÕt ®Þnh sù më réng kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cña NHTM. C¸c NHTM sö dông vèn tù cã mua s¾m trang thiÕt bÞ phôc vô ho¹t ®éng cña Ng©n hµng, mét bé phËn dïng ®Ó cho vay, ®Çu t- vµ tèc ®é t¨ng tr-ëng vèn tù cã cña Ng©n hµng thÓ hiÖn thùc lùc cña ng©n hµng ®ã trªn thÞ tr-êng. Theo quy ®Þnh c¸c NHTM chØ ®-îc phÐp huy ®éng vèn tèi ®a phï hîp víi kh¶ n¨ng ®¶m b¶o cña vèn tù cã ( vÝ dô ë ViÖt Nam, nguån vèn huy ®éng kh«ng v-ît qu¸ 20 lÇn vèn tù cã) do vËy khi vèn tù cã t¨ng lªn kÐo theo nguån vèn ho¹t ®éng t¨ng lªn dÉn tíi viÖc më réng ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng. ChÝnh v× thÕ c¸c NHTM còng rÊt chó träng 8 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®Õn viÖc n©ng cao quy m« vèn tù cã nh»m phôc vô cho c¸c môc tiªu ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Vèn tù cã bao gåm: V§L vµ c¸c quü. Vèn ®iÒu lÖ: lµ vèn cña chñ së h-u Ng©n hµng vµ ®-îc ghi vµo ®iÒu lÖ cña Ng©n hµng. C¸c quü: bao gåm quü dù tr÷ ®Æc biÖt, quü dù phßng rñi ro, quü ph¸t triÓn nghiÖp vô. Hµng n¨m, c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i th-êng ph¶i chÝch mét tû lÖ nhÊt ®Þnh trªn lîi nhuËn ®¹t ®-îc bæ sung vµo quü hay V§L nh»m c¸c môc ®Ých ®¶m b¶o an toµn vµ ph¸t triÓn c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng. 1.3 C¸c nghiÖp vô kinh doanh kh¸c cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. a. NghiÖp vô thu, chi, chuyÓn tiÒn. NHTM ®øng ra lµm trung gian trong viÖc thu hé, chi hé, chuyÓn tiÒn hé theo c¸c yªu cÇu cña kh¸ch hµng vµ nhËn phÝ dÞch vô. b. NghÖp vô uû th¸c- thùc hiÖn theo sù uû th¸c cña kh¸ch hµng. + §èi víi c¸ nh©n: Cã c¸c nghiÖp vô. -Qu¶n lý, ph©n chia tµi s¶n theo chóc th-, c¸c c«ng viÖc cô thÓ bao gåm: thu gom vµ b¶o qu¶n tµi s¶n, thùc hiÖn viÖc thanh to¸n, trang tr¶i cho c¸c chñ nî, ph©n chia tµi s¶n cho c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh.. -NghiÖp vô qu¶n lý ®iÒu hµnh tµi s¶n theo hîp ®ång ®· ký: ng©n hµng qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh tµi s¶n thay cho kh¸ch hµng, v× môc tiªu lîi Ých cao nhÊt cña kh¸ch hµng nh-: viÖc mua b¸n, chuyÓn nh-îng tµi s¶n, thay ®æi danh môc ®Çu t-, quyÕt ®Þnh sö dông vèn gèc vµ lîi tøc.. - NghiÖp vô gi¸m hé tµi s¶n: ng©n hµng ®øng ra gi¸m hé tµi s¶n cho nh÷ng kh¸ch hµng ch-a ®ñ hoÆc ch-a ®-îc c«ng nhËn n¨ng lùc ph¸p lý nh»m tr¸nh viÖc sö dông tµi s¶n mét c¸ch l·ng phÝ. - DÞch vô ®¹i diÖn: kh¸ch hµng uû nhiÖm cho ng©n hµng ®øng ra ®¹i diÖn cho kh¸ch hµng ®Ó thùc hiÖn mét sè c«ng viÖc liªn quan ®Õn tµi s¶n cña m×nh. QuyÒn quyÕt ®Þnh vÉn thuéc vÒ kh¸ch hµng. + §èi víi c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ, x· héi. Ng©n hµng ®-îc c¸c tæ chøc nµy uû th¸c trong viÖc sö dông vµ qu¶n lý quü h-u trÝ, mua b¸n B§S, thu håi vèn gèc vµ lîi tøc ph©n chia vµ chi tr¶ lîi tøc, cæ tøc.. 9 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 c. NgiÖp vô b¶o qu¶n vµ cho thuª tµi s¶n. Ng©n hµng lµm dÞch vô b¶o qu¶n tµi s¶n, cho thuª kÐt s¾t, trang thiÕt bÞ v¨n phßng... nh»m h-ëng phÝ b¶o qu¶n vµ phÝ cho thuª d. DÞch vô t- vÊn Ng©n hµng cung cÊp cho kh¸ch hµng nh÷ng lêi khuyªn tèt nhÊt vÒ c¸c lÜnh vùc hay theo c¸c yªu cÇu cña kh¸ch hµng: vÝ dô t- vÊn vµ mua b¸n bÊt ®éng s¶n, mua b¸n chøng kho¸n.. ®. NghiÖp vô cña ng©n hµng trªn TTCK. Ng©n hµng ®øng ra lµm ®¹i lý ph¸t hµnh vµ ph©n phèi chøng kho¸n cho c¸c c«ng ty, ChÝnh phñ hay trùc tiÕp tham gia mua b¸n chøng kho¸n cho m×nh hoÆc theo yªu cÇu cña kh¸ch hµng. e. NghiÖp vô cña ng©n hµng trªn thÞ tr-êng hèi ®o¸i. Ng©n hµng thùc hiÖn viÖc mua b¸n vµng b¹c, ngo¹i tÖ.. kinh doanh chªnh lÖch gi¸ hay thùc hiÖn c¸c hîp ®ång kú h¹n ®èi víi ngo¹i tÖ... -Tuy r»ng c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i lu«n cã xu h-íng ®a d¹ng ho¸ c¸c ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng nh-ng thùc tÕ cho thÊy ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng lu«n lµ ho¹t ®éng trung t©m cña mäi ho¹t ®éng ng©n hµng. 2. Ho¹t ®éng tÝn dông cña ng©n hµng th-¬ng m¹i. 2.1 Kh¸i niÖm tÝn dông ng©n hµng. TÝn dông ng©n hµng lµ quan hÖ vay vèn trªn nguyªn t¾c cã hoµn tr¶ vèn cã hoµn tr¶ gèc vµ l·i theo mét thêi gian x¸c ®Þnh gi÷a mét bªn lµ ng©n hµng th-¬ng m¹i bªn kia lµ doanh nghiÖp, cña tæ chøc kinh tÕ, x· héi, d©n c-... ë ®©y cã sù chuyÓn nh-îng t¹m thêi mét l-îng gi¸ trÞ tiÒn tÖ nhÊt ®Þnh tõ ng-êi cho vay ( Ng©n hµng ) sang ng-êi di vay(kh¸ch hµng)vµ sau mét thêi h¹n x¸c ®Þnh nã ®-îc quay vÒ víi chñ së h÷u ( Ng©n hµng ) víi mét l-îng gi¸ tri lín h¬n l-îng gi¸ trÞ ban ®Çu. 2.2 Vai trß cña tÝn dông ng©n hµng. a-TÝn dông ng©n hµng gãp phÇn thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, ®Ó duy tr× sù ho¹t ®éng liªn tôc ®ßi hái vèn cña c¸c doanh nghiÖp ph¶i ®ång thêi tån t¹i cña ba giai ®o¹n: dù tr÷, 10 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 s¶n xuÊt, l-u th«ng nh-ng ë mét giai ®o¹n nµo ®ã l¹i ph¸t sinh hiÖn t-îng thõa hoÆc thiÕu vèn t¹m thêi. Khi thiÕu vèn c¸c doanh nghiÖp bæ sung b»ng nguån vèn tÝn dông th-¬ng m¹i bao gåm c¶ nguån vèn l-u ®éng vµ vèn cè ®Þnh phôc vô cho môc ®Ých ®Çu t- chiÒu s©u, më réng ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ng©n hµng. Nh- vËy tÝn dông ng©n hµng ®· gãp phÇn ®iÒu tiÕt c¸c nguån vèn t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp kh«ng bÞ gi¸n ®o¹n. Víi môc tiªu më réng s¶n xuÊt th× ®èi víi tõng doanh nghiÖp, yªu cÇu vÒ nguån vèn lµ mét trong nh÷ng mèi quan t©m hµng ®Çu, bëi lÏ: ®Ó ®Èy nhanh tiÕn ®é ph¸t triÓn s¶n xuÊt th× kh«ng chØ tr«ng chê vµo vèn tù cã mµ doanh nghiÖp ph¶i biÕt tËn dông nh÷ng dßng ch¶y cña vèn trong x· héi. Tõ ®ã, tÝn dông ng©n hµng víi t- c¸ch lµ n¬i tËp trung ®¹i bé phËn vèn nhµn rçi sÏ lµ trung t©m ®¸p øng nhu cÇu vèn bæ sung cho ®Çu t- ph¸t triÓn. b-TÝn dông ng©n hµng gãp phÇn lµm t¨ng quü hµng ho¸ x· héi vµ xuÊt khÈu . Khi ®ång vèn tÝn dông ng©n hµng ®-îc sö dông vµo ®óng môc ®Ých th× nã kÐo theo c¸c luång vËn ®éng cña c¸c nguån lùc trong x· héi nh- tµi nguyªn, nguån nh©n lùc... vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh, dÞch vô tõ ®ã gãp phÇn t¹o ra nhiÒu hµng ho¸, s¶n phÈm bæ sung vµo thÞ tr-êng hµng ho¸ cña nÒn kinh tÕ. c. TÝn dông ng©n hµng gãp phÇn æn ®Þnh tiÒn tÖ, æn ®Þnh gi¸ c¶. Víi chøc n¨ng tËp trung, tËn dông nh÷ng nguån vèn nhµn rçi trong x· héi, tÝn dông ng©n hµng ®· trùc tiÕp lµm gi¶m khèi l-îng tiÒn mÆt tån ®äng trong l-u th«ng. L-îng tiÒn mÆt d«i thõa nµy kh«ng ®-îc huy ®éng vµ sö dông mét c¸ch kÞp thêi th× cã thÓ g©y ¶nh h-ëng ®Õn t×nh tr¹ng l-u th«ng tiÒn tÖ, dÉn ®Õn mÊt c©n ®èi trong quan hÖ tiÒn – hµng vµ hÖ thèng gi¸ c¶ bÞ biÕn ®éng lµ kh«ng thÓ tr¸nh khái. Do vËy, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ l¹m ph¸t th× tÝn dông ng©n hµng ®-îc xem nh- mét trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu gãp phÇn lµm gi¶m l¹m ph¸t. MÆt kh¸c, ho¹t ®éng tÝn dông cßn t¹o ®iÒu kiÖn më réng c¸c ph-¬ng 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. Do ®ã, tÝn dông ng©n hµng còng lµ mét trong nh÷ng nh©n tè tÝch cùc lµm gi¶m khèi l-îng tiÒn mÆt sö dông trong nÒn kinh tÕ gióp hco ng©n hµng dÔ dµng qu¶n lý vµ ®iÒu hoµ l-u th«ng tiÒn tª. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ë hÇu hÕt c¸c n-íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, trong c«ng t¸c qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n-íc nh»m thùc hiÖn môc tiªu CSTT trong tõng thêi kú nhÊt ®Þnh th× l·i suÊt tÝn dông ®· trë thµnh mét trong nh÷ng c«ng cô ®iÒu tiÕt nh¹y bÐn vµ linh ho¹t ®Ó b¬m, hót tiÒn trong l-u th«ng qua ®ã t¹o ra sù phï hîp gi÷a khèi l-îng tiÒn tÖ víi yªu cÇu t¨ng tr-ëng cña nÒn kinh tÕ. Tõ ®ã cho ta thÊy, tÝn dông ®· gãp phÇn kh«ng nhá trong viÖc æn ®Þnh tiÒn tÖ, t¹o ®iÒu kiÖn æn ®Þnh gi¸ c¶ vµ lµ tiÒn ®Ò quan träng dÓ s¶n xuÊt vµ l-u th«ng hµng ho¸ ph¸t triÓn. d-TÝn dông ng©n hµng gãp phÇn æn ®Þnh ®êi sèng, t¹o c«ng ¨n viÖc lµm, æn ®Þnh trËt tù x· héi. NÒn kinh tÕ ph¸t triÓn trong m«i tr-êng æn ®Þnh vÒ tiÒn tÖ lµ ®iÒu kiÖn n©ng cao dÇn ®êi sèng cña c¸c thµnh viªn trong x· héi vµ lµ ®iÒu kiÖn thùc hiÖn tèt h¬n c¸c chÝnh s¸ch x· héi tõ ®ã rót ng¾n chªnh lÖch gi÷a c¸c tÇng líp nh©n d©n trong x· héi gãp phÇn thay ®æi cÊu tróc x· héi. MÆt kh¸c, trªn c¬ së ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc cho vay TDNH kh«ng chØ ®¸p øng cho nhu cÇu vèn cña c¸c doanh nghiÖp mµ cßn phôc vô cho c¸c nhu cÇu vèn vÒ tiªu dïng cña c¸c líp d©n c-. Bªn c¹nh ®ã qua ho¹t ®éng tÝn dông ng©n hµng, mét bé phËn lao ®éng trong x· héi ®-îc sö dông vµo c¸c môc ®Ých ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh, gãp phÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm cho ng-êi lao ®éng, gi¶m tû lÖ lao ®éng thÊt nghiÖp, tËn dông ®-îc nguån nh©n lùc dåi dµo trong nÒn kinh tÕ... 2.3 Ph©n lo¹i tÝn dông ng©n hµng. Môc ®Ých cña viÖc ph©n lo¹i tÝn dông ng©n hµng lµ ®¹t ®-îc sù hîp lý vµ ®Çu t- tÝn dông. Cã nhiÒu tiªu thøc ®Ó ph©n lo¹i tÝn dông ng©n hµng cô thÓ nh- sau: a. C¨n cø vµo thêi h¹n cho vay ( lµ kho¶ng thêi gian tõ lóc ph¸t tiÒn vay 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®Õn lóc thu håi xong nî vay): gåm 3 lo¹i. + TÝn dông ng¾n h¹n: lµ lo¹i tÝn dông cã thêi h¹n kh«ng qu¸ 12 th¸ng. Nã th-êng tµi trî cho c¸c nhu cÇu vÒ vèn lao ®éng cña doanh nghiÖp, hay nhu cÇu tiªu dïng cña c¸ nh©n, hé gia ®×nh. Cã nhiÒu h×nh thøc cÊp tÝn dông ng¾n h¹n nh-: h×nh thøc chiÕt khÊu tÝn dông ng©n quü, tÝn dông b»ng ch÷ ký... + TÝn dông trung h¹n: Lµ lo¹i tÝn dông cã thêi h¹n cho vay kÐo dµi trong ph¹m vi tõ 1 ®Õn 5 n¨m chñ yÕu tµi trî cho nhu cÇu mua s¾m, ®æi míi trang thiÕt bÞ, thay ®æi c«ng nghÖ, c¶i tiÕn kü thuËt.. d-íi c¸c h×nh thøc nh-: TÝn dông thuª mua( gi¸n tiÕp cho vay= tµi s¶n) hay trùc tiÕp cho vay b»ng tiÒn ®Ó mua s¾m trang thiÕt bÞ, c«ng nghÖ.. + TÝn dông dµi h¹n: Lµ lo¹i tÝn dông cã thêi h¹n trªn 5 n¨m chñ yÕu tµi trî cho XDCB, TSC§, ®Çu t- B§S.. b. C¨n c- vµo ®èi t-îng tÝn dông: Cã 2 lo¹i + TÝn dông VLD: lµ lo¹i tÝn dông nh»m bæ sung c¸c nhu cÇu vèn vÒ TSL§ cña doanh nghiÖp vÝ dô : cho vay mua hµng ho¸, nguyªn vËt liÖu, DCCC.. + TÝn dông VC§: Lµ lo¹i h×nh tÝn dông nh»m h×nh thµnh nªn c¸c TSC§, ®Çu t- mua s¾m TSC§, c¶i tiÕn vµ ®æi míi kü thuËt, c«ng nghÖ, x©y dùng c¸c c«ng tr×nh míi... c. C¨n cø vµo môc ®Ých sö dông vèn vay gåm: + TÝn dông cho s¶n xuÊt vµ l-u th«ng hµng ho¸: Lµ lo¹i tÝn dông tµi trî cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, mua b¸n hµng ho¸.. + TÝn dông tiªu dïng: phôc vô cho môc ®Ých tiªu dïng cña c¸ nh©n. + TÝn dông ®Çu t- xuÊt nhËp khÈu : phôc vô cho c¸c quan hÖ s¶n xuÊt, mua b¸n, thanh to¸n... qua ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu.. d.C¨n cø vµo ph-¬ng thøc hoµn tr¶ tÝn dông: cã + TÝn dông tr¶ gãp: Lµ lo¹i tÝn dông mµ phÝa ng©n hµng vµ kh¸ch hµng tháa thuËn víi nhau vÒ viÖc hoµn tr¶ nî theo c¸c ®Þnh kú. Nã th-êng ¸p dông cho tÝn dông trung vµ ng¾n h¹n, tÝn dông tiªu dïng... C¸c sù tho¶ thuËn ë ®©y 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 th-êng lµ. - Hoµn tr¶ vèn gèc víi sè tiÒn b»ng nhau, l·i tr¶ ®-îc tÝnh theo sè d- cuèi mçi kú. - Hoµn tr¶ vèn gèc víi sè tiÒn b»ng nhau, l·i tr¶ ®-îc tÝnh cho sè tiÒn tr¶ mçi kú. - Hoµn tr¶ c¶ vèn gèc vµ l·i b»ng nhau vµo cuç mçi kú. + TÝn dông tr¶ gãp mét lÇn: lµ lo¹i tÝn dông trong ®ã kh¸ch hµng thùc hiÖn tr¶ nî mét lÇn khi ®Õn h¹n. L·i tr¶ theo tho¶ thuËn nÕu tr¶ ®Çu kú ¸p dông l·i ®¬n; nÕu tr¶ vµo cuèi kú th× ¸p dông l·i kÐp. + TÝn dông hoµn tr¶ - theo yªu cÇu: §-îc ¸p dông víi kü thuËt thÊu chi tøc lµ tuú thuéc vµo kh¶ n¨ng tµi chÝnh cña kh¸ch hµng, hä muèn tr¶ bao nhiªu, khi nµo tr¶ vµo lóc nµo, nh- thÕ nµo phô thuéc vµo ý muèn cña hä. e. NÕu c¨n cø vµo tÝnh chÊt b¶o ®¶m: gåm 2 lo¹i + TÝn dông cã b¶o ®¶m: Lµ lo¹i TÝn dông ®-îc thùc hiÖn kÌm theo c¸c h×nh thøc b¶o ®¶m tÝn dông nh- TC, CC, BL.. + TÝn dông kh«ng cã b¶o ®¶m: Lµ lo¹i tÝn dông ®-îc thùc hiÖn kh«ng kÌm theo c¸c h×nh thøc b¶o ®¶m tÝn dông. Lo¹i tÝn dông nµy chØ ¸p dông cho c¸c kh¸ch hµng cã uy tÝn cao víi ng©n hµng ( TÝn chÊp) tøc lµ kh¸ch hµng mµ kh¸ch hµng thùc sù tin t-ëng vµo ý muèn vµ kh¶ n¨ng tr¶ nî cña ng-êi vay. HiÖn nay, ®èi víi n-íc ta, c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc khi vay vèn ng©n hµng kh«ng ph¶i thÕ chÊp tµi s¶n (theo N§ 49/CP ban hµnh ngµy 19/12/1999) nh-ng ph¶i cã ph-¬ng ¸n kinh doanh kh¶ thi. §ã lµ ®iÒu kiÖn ®Ó doanh nghiÖp nhµ n-íc vay ®-îc vèn cña ng©n hµng. g. C¨n cø vµo h×nh th¸i gi¸ trÞ cña tÝn dông: Gåm hai lo¹i + Cho vay b»ng tiÒn: Lµ lo¹i tÝn dông mµ h×nh th¸i gi¸ trÞ biÓu hiÖn b»ng tiÒn tÖ. + Cho vay b»ng tµi s¶n: Lµ lo¹i cho vay biÓu hiÖn d-íi h×nh th¸i gi¸ trÞ cña tµi s¶n. §©y chÝnh lµ tÝn dông thuª mua. H×nh thøc tÝn dông nµy cã ®iÓm thuËn lîi lµ : Ng©n hµng kh«ng trùc tiÕp cho vay b»ng tiÒn mÆt mµ cho vay b»ng tµi s¶n, khi ch-a hÕt thêi h¹n tho¶ thuËn th× tµi s¶n vÉn thuéc quyÒn së 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 h÷u cña ng©n hµng. NÕu kh¸ch hµng cã ®iÒu g× g©y bÊt lîi cho ng©n hµng, ng©n hµng cã quyÒn thu håi l¹i tµi s¶n cho vay. h.NÕu c¨n cø vµo xuÊt xø tÝn dông: Chia lµm 2 lo¹i. + TÝn dông trùc tiÕp: Lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a doanh nghiÖp víi nhau th«ng qua h×nh thøc mua b¸n chÞu, cho vay vèn lÉn nhau.. + TÝn dông gi¸n tiÕp: Lµ h×nh thøc tÝn dông mµ ng©n hµng thùc hiÖn cÊp tÝn dông d-íi h×nh thøc chiÕt khÊu c¸c giÊy tê cã gi¸, mua l¹i c¸c phiÕu b¸n hµng, mua nî, tÝn dông b»ng ch÷ ký, tÝn dông chÊp nhËn, tÝn dông chøng tõ, b¶o l·nh Ng©n hµng hay nghiÖp vô b¶o ®oan th-¬ng phiÕu... II. ChÊt l-îng tÝn dông ng©n hµng trong c¬ chÕ KTTT. 1. ChÊt l-îng tÝn dông vµ ý nghÜa cña sù n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông. Trong ho¹t ®éng kinh doanh c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i lu«n lÊy chÊt l-îng tÝn dông lµm tiªu thøc quan t©m hµng ®Çu. NÕu xÐt vÒ mÆt chÊt th× tÝn dông ng©n hµng ph¶n ¸nh tr×nh ®é tæ chøc qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng. NÕu xÐt vÒ mÆt l-îng th× tÝn dông ng©n hµng ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ kinh doanh tÝn dông cña ng©n hµng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ mµ ho¹t ®éng tÝn dông ®em l¹i cho nÒn kinh tÕ. Nh- v©y chÊt l-îng tÝn dông lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh tr×nh ®é tæ chøc qu¶n lý ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh, hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi mµ ho¹t ®éng tÝn dông ®em l¹i cho b¶n th©n ng©n hµng vµ cho x· héi. Ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng lµ lo¹i h×nh kinh doanh chøa ®ùng nhiÒu rñi ro nhÊt bëi tÝnh ®Æc thï cña nã lµ kinh doanh quyÒn sö dông hµng ho¸ tiÒn tÖ vµ cã quan hÖ víi toµn bé c¸c ngµnh, lÜnh vùc trong nÒn kinh tÕ. Mµ ®· lµ tiÒn tÖ th× nã v« cïng nh¹y c¶m víi nh÷ng thay ®æi cña nÒn kinh tÕ x· héi, chÕ ®é chÝnh trÞ.. LÞch sö ®· chøng minh r»ng sù th¨ng trÇm cña nÒn kinh tÕ lu«n kÐo theo nh÷ng biÕn ®éng to lín trong ho¹t ®éng ng©n hµng vµ ng-îc l¹i nh÷ng thay ®æi trong lÜnh vùc tiÒn tÖ, ng©n hµng l¹i ¶nh h-ëng rÊt lín ®èi víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ vµ cña toµn x· héi. Do vËy nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tÝn dông ng©n hµng ®· trë thµnh yªu cÇu cÊp thiÕt 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ®èi víi c¶ ng©n hµng vµ ®èi víi c¶ nÒn kinh tÕ.  XÐt trªn gãc ®é ng©n hµng. ChÊt l-îng tÝn dông ®· trë thµnh vÊn ®Ò sèng cßn ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ng©n hµng. Sù yÕu kÐm vÒ chÊt l-îng tÝn dông lu«n trë thµnh nguy c¬ g©y ra sù ph¸ s¶n cña ng©n hµng thËm chÝ g©y c¶n trë c¶ mét hÖ thèng ng©n hµng do hiÖu øng d©y chuyÒn cña nã. Ng©n hµng ®i vay ®Ó cho vay do vËy ®ång tiÒn qua ho¹t ®éng ng©n hµng lµ ®ång tiÒn cã gi¸ (l·i suÊt), cã thêi h³n. Khi ®ång vèn tÝn dông gÆp rñi ro tøc l¯ “ ®ãng b¨ng” d­íi h×nh thøc nî khã ®ßi hoÆc mÊt vèn th× ngay lËp tøc nã ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng thanh to¸n cña ng©n hµng. NÕu ng©n hµng kh«ng ®¸p øng c¸c yªu cÇu chi tr¶ thanh to¸n rót tiÒn cña kh¸ch hµng th× nguy c¬ ph¸ s¶n cña ng©n hµng lµ tÊt yÕu. Sù ®æ vì cña ng©n hµng ®-îc céng h-ëng thªm bëi lµn sãng t©m lý bÊt æn, t¹o thµnh c¸c luång rót vèn khæng lå ®Ëp tan mäi sù kh¸ng cù cña hÖ thèng ng©n hµng dÉn tíi sôp ®æ c¶ hÖ thèng ng©n hµng ®ång thêi kÐo theo sù ph¸ vì c¸c quan hÖ kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ g©y hËu qu¶n nÆng nÒ vÒ mäi mÆt cho mét quèc gia. MÆt kh¸c trong xu thÕ toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi hiÖn nay th× mçi quèc gia lµ mét m¾t xÝch cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Sù ®æ vì cña mét m¾t xÝch kÐo theo sù ®æ vì cña c¸c m¾t xÝch cßn l¹i. Do vËy vÊn ®Ò chÊt l-îng tÝn dông kh«ng cßn bã hÑp trong ph¹m vi mét quèc gia n÷a mµ ®· trë thµnh vÊn ®Ò chung cña céng ®ång quèc tÕ. Nh- vËy viÖc n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông lu«n ®Æt ng©n hµng vµo nhiÖm vô hoµn thiÖn c¬ chÕ qu¶n lý ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng nh»m ®¹t ®-îc c¸c môc tiªu kinh tÕ, b¶o ®¶m lîi Ých x· héi ®øng v÷ng trong th-¬ng tr-êng.  XÐt trªn gãc ®é nÒn kinh tÕ. TÝn dông ng©n hµng lµ nguån cung cÊp chñ yÕu trong nÒn kinh tÕ. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ sö dông vèn tÝn dông vµo c¸c môc ®Ých kinh doanh, ®Çu thay tiªu dïng th× còng ®Òu t¹o nÒn c¸c dßng vËn ®éng nguån lùc trong nÒn kinh tÕ. C¸c nguån lùc trong nÒn kinh tÕ ®-îc kh¬i dËy vµ tËn dông mét c¸ch tèi ®a ( quan träng nhÊt lµ nguån tµi nguyÒn vµ nguån nh©n lùc) sÏ t¹o nªn sù 16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 ph¸t triÓn vµ t¨ng tr-ëng cña nÒn kinh tÕ. Do vËy nÕu chÊt l-îng tÝn dông ng©n hµng kÐm tøc lµ viÖc sö dông vèn vay kh«ng hiÖu qu¶ th× nÒn kinh tÕ sÏ r¬i vµo t×nh tr¹ng tr× trÖ, chËm ph¸t triÓn. Ng-îc l¹i nÕu viÖc sö dông vèn vay hiÖu qu¶ th× sÏ lµ ®éng lùc cho sù t¨ng tr-ëng vµ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. N©ng cao chÊt l-îng tÝn dông lµ yªu cÇu cÊp b¸ch b¶o ®¶m cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn m¹nh t¹o ®iÒu kiÖn héi nhËp nÒn kinh tÕ trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. 2. C¸c tiªu thøc ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tÝn dông. §Ó ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tÝn dông th× mét chØ tiªu rÊt quan träng ®-îc ®Ò cËp ®Õn lµ chØ tiªu D- nî qu¸ h¹n  d- nî x 100% Theo tiªu chuÈn quèc tÕ chØ tiªu n©ng cao nhÊt lµ 3% ®èi víi n-íc ta theo quy ®Þnh cña ng©n hµng nhµ n-íc kh«ng 5 % vµ nÕu cµng nhá cµmg tè. Ngoµi ra cã hai chØ tiªu kh¸c còng ®-îc ®Ò cËp ®Õn lµ chØ tiªu D- nî khã ®ßi Møc ®é tæn thÊt 1 Møc ®é tæn thÊt 2 = =  NQH D- nî khã ®ßi  100%  100% x 100%  d- nî Hai chØ tiªu nµy ph¶n ¸nh møc ®é tæn thÊt cô thÓ trong ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng. Bªn c¹nh ®ã c¸c chØ tiªu ®Þnh tÝnh còng ®-îc xem nh- c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ chÊt l-îng tÝn dông. C¸c chØ tiªu nµy xuÊt ph¸t tõ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cña vèn tÝn dông ng©n hµng cô thÓ gåm: - Gãp phÇn phôc vô chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ cña chÝnh phñ. - T¸c ®éng trong viÖc thóc ®Èy t¨ng tr-ëng kinh tÕ t¨ng c-êng c¬ së vËt chÊt kü thuËt. - C¸c s¶n phÈm hµng ho¸ s¶n xuÊt ra cã ®¸p øng c¸c nhu cÇu x· héi thÞ 17 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 tr-êng. - Gãp phÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm. 3. C¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn chÊt l-îng tÝn dông. C¸c nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn chÊt l-îng tÝn dông tËp trung chñ yÕu vµo 4 nhãm nh©n tè sau. 3.1 M«i tr-êng kinh tÕ. §ã lµ s©n ch¬i kinh doanh cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ bÞ chi phèi bëi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n-íc ( ë c¸c quèc gia cã sù tham gia ®iÒu tiÕt cña nhµ n-íc - C¬ chÕ bµn tay h÷u h×nh) hay bÞ chi phèi bëi c¸c quy luËt cung cÇu trªn thÞ tr-êng ( C¬ chÕ bµn tay v« h×nh kh«ng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n-íc) hoÆc bÞ chi phèi bëi c¶ chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n-íc vµ c¸c quy luËt cung cÇu trªn thÞ tr-êng ( kÕt hîp bµn tay v« h×nh vµ bµn tay h÷u h×nh). Tuy nhiªn, dï lµ ë c¬ chÕ nµo th× còng lu«n tån t¹i nh÷ng bÊt cËp g©y khã kh¨n cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. ë c¬ chÕ thø nhÊt th× ®ã lµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« cña nhµ n-íc, ë c¬ chÕ thø 2 lµ sù thay ®æi ®ét ngét cña cung cÇu cßn ë c¬ chÕ thø 3 lµ tæng hîp cña hai c¬ chÕ trªn. C¸i khã kh¨n ®ã biÓu hiÖn d-íi h×nh thøc ø ®äng hµng ho¸, kh«ng tiªu thô ®-îc hoÆc kh«ng cã thÞ tr-êng tiªu thô.. dÉn ®Õn thua lç trong s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kÐo theo viÖc kh«ng tr¶ ®-îc nî ng©n hµng ®óng h¹n lµm ph¸t sinh nî NQH, NK§.. Do vËy vÊn ®Ò lµ ph¶i lµm sao t¹o lËp m«i tr-êng kinh tÕ lµnh m¹nh cho ho¹t ®éng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña chóng gãp phÇn n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông.... 3.2 M«i tr-êng ph¸p lý. §©y lµ c¬ së ph¸p lý cho ho¹t ®éng hîp ph¸p cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Nã chÝnh lµ hÖ thèng ph¸p luËt chi phèi c¸c ho¹t ®éng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Ó kh«ng bÞ “v­ît r¯o”. Mét yªu cÇu ®­îc ®Æt ra l¯ ph°i cã sù ®ång bé thèng nhÊt vµ phï hîp gi÷a c¸c bé luËt, c¸c v¨n b¶n ph¸p quy nh»m t¹o ®-îc sù chÆt chÏ, hiÖu lùc cña ph¸p luËt. NÕu hÖ thèng ph¸p luËt kh«ng ®ång bé sÏ t¹o lªn c¸c kÏ hë ®Ó kÎ xÊu cã thÓ lîi dông khai th¸c hay t¹o nªn c¸c 18 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 m©u thuÉn lµm mÊt ®i tÝnh hiÖu lùc cña ph¸p luËt hoÆc g©y khã kh¨n, phiÒn hµ trong qu¸ tr×nh xö lý c¸c vi ph¹m ph¸p luËt ph¸t sinh. §èi víi n-íc ta hiÖn nay th× vÊn ®Ò ph¸p lý ®ang ®-îc tranh c·i nhiÒu nhÊt lµ vÒ viÖc cÊp chøng nhËn së h÷u tµi s¶n vµ xö lý TSTC t¹i ng©n hµng. Tuy r»ng chÝnh phñ ®-a ra nhiÒu N§( 60, 61, 64, 83), quyÕt ®Þnh (217..) nh-ng xem ra t×nh h×nh vÉn ch-a ®-îc gi¶i quyÕt mét c¸ch kh¶ quan cho l¾m. ChÝnh v× bÊt cËp nµy lµ nguyªn nh©n chñ yÕu g©y ra t×nh tr¹ng khã kh¨n khi xö lý TSTC t¹i ng©n h¯ng v¯ gi°i to° “nî ®ãng b¨ng” cña ng©n h¯ng.. 3.3 Ng-êi ®i vay. Khi cho vay th× ng©n hµng quan t©m ®Õn n¨ng lùc ph¸p lý, n¨ng lùc tµi chÝnh vµ kh¶ n¨ng tr¶ nî cña ng-êi ®i vay. NÕu lµ doanh nghiÖp tæ chøc kinh tÕ th× ph¶i cã t- c¸ch ph¸p nh©n ®©ú ®ñ. NÕu lµ t- nh©n ph¶i cã t- c¸ch thÓ nh©n, t×nh h×nh tµi chÝnh lµnh m¹nh, cã ph-¬ng ¸n kinh doanh kh¶ thi, thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quy ®Þnh vÒ ®¶m b¶o tÝn dông..Tuy nhiªn cã mét tû träng rÊt lín, ng-êi ®i vay kh«ng ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn c¸c nguyªn t¾c tÝn dông vµ quyÕt ®Þnh cho vay, thÕ chÊp cña ng©n hµng: VÝ dô nh- lËp ph-¬ng ¸n kinh doanh gi¶ m¹o, dïng tµi s¶n kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn thÕ chÊp, cÇm cè.. Ngoµi ra cßn ph¶i kÓ ®Õn n¨ng lùc tr×nh ®é qu¶n lý, kinh doanh cßn h¹n chÕ, sö dông vèn kh«ng ®óng môc ®Ých, lÊy vèn vay ng¾n h¹n sö dông ®Çu ttrung vµ dµi h¹n.. §èi víi doanh nghiÖp nhµ n-íc khi vay kh«ng cÇn thÕ chÊp tµi s¶n miÔn lµ cã ph-¬ng ¸n kinh doanh kh¶ thi, chøng tõ th-¬ng m¹i hîp lý.. Do ®ã ph¸t sinh nhiÒu tiªu cùc nh- lËp ho¸ ®¬n, chøng tõ gi¶ kh«ng ®óng thùc tÕ.. ®Ó vay vèn ng©n hµng nh»m phôc vô c¸c môc tiªu bÊt chÝnh kh¸c. 3.4 C¸c yÕu tè thuéc b¶n th©n ng©n hµng. §èi víi b¶n th©n ng©n hµng th× chÊt l-îng tÝn dông thuéc rÊt lín vµo chÊt l-îng nguån nh©n lùc cña ng©n hµng. §iÒu nµy thÓ hiÖn rÊt râ ë tr×nh ®é n¨ng lùc, kü n¨ng chuyªn m«n, nghiÖp vô, phÈm chÊt, ®¹o ®øc... cña c¸n bé nh©n viªn ng©n hµng. Mét sù h¹n chÕ chÊt l-îng nguån nh©n lùc kÐo theo viÖc thÈm ®Þnh c¸c dù ¸n ph-¬ng ¸n kinh doanh thiÕu chÆt chÏ, kh«ng tu©n thñ ®óng quy tr×nh, nghiÖp vô, n¬i láng qu¶n lý gi¸m s¸t vèn vay, kh«ng khoa häc trong viÖc thu lîi dÔ bÞ c¸m dç vËt chÊt tiÕp tay cho kÎ lõa ®¶o.... 19 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 dÉn ®Õn viÖc ®äng vèn hay mÊt vèn tÝn dông ¶nh h-ëng ®Õn chÊt l-îng tÝn dông cña ng©n hµng. MÆt kh¸c chÊt l-îng nguån th«ng tin vÒ kh¸ch hµng, th«ng tin tÝn dông, th«ng tin th-¬ng m¹i kh¸c gãp phÇn rÊt lín nh»m n©ng cao chÊt l-îng ho¹t ®éng tÝn dông qua viÖc ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c t×nh h×nh kh¸ch hµng ®Ó ra c¸c quyÕt ®Þnh cho vay hîp lý hay lµ kh«ng cho vay.. §iÓm yÕu cña hÖ thèng ng©n hµng th-¬ng m¹i n-íc ta lµ thiÕu hÖ thèng cung cÊp th«ng tin kh¸ch hµng thªm v¯o ®ã l¯ c¨n bÖnh th¯nh tÝch ®± trë th¯nh “ th©m c¨n cè ®Õ” còng gãp phÇn lµm gi¶m chÊt l-îng tÝn dông cña ng©n hµng. 3.5 M«i tr-êng tù nhiªn. Chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn r»ng yÕu tè m«i tr-êng tù nhiÒn ®ang ngµy cµng cã ¶nh h-ëng nhiÒu ®Õn ho¹t ®éng ng©n hµng. NhÊt lµ ®èi víi c¸c ng©n hµng ho¹t ®éng chñ yÕu trong lÜnh vùc n«ng- l©m- ng- nghiÖp, xuÊt nhËp khÈu.. ë n-íc ta trong hai n¨m 2000-2001 ®· x¶y ra hµng lo¹t c¬n b·o lò lôt lín ë c¸c vïng ®ång b»ng s«ng Cöu long, T©y nguyªn.. g©y thiÖt h¹i rÊt lín ®Õn mïa mµng, vµ Nhµ n-íc ph¶i thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p khoanh nî, xo¸ nî hµng ngµn tû ®ång, ®ång thêi ®Èy nhanh tiÕn ®é gi¶i ng©n nh»m kh¾c phôc hiÖu qu¶ thiªn tai vµ vùc dËy c¸c ho¹t ®éng cña ng©n hµng. 4.C¸c nguyªn t¾c nh»m n©ng cao chÊt l-îng ng©n hµng. Ngoµi c¸c nguyªn t¾c tÝn dông dông sau: +Cho vay cã môc ®Ých. +Ph¶i cã vËt t-, hµng ho¸ t-¬ng ®-¬ng lµm ®¶m b¶o cho kho¶n vay + Hoµn tr¶ ®Çy ®ñ gèc vµ l·i ®óng thêi h¹n. Cßn mét sè nguyªn t¾c kh¸c cÇn ph¶i ®Ò cËp ®Õn nh»m môc tiªu n©ng cao chÊt l-îng tÝn dông bao gåm: 4.1 Nguyªn t¾c sµng läc vµ gi¸m s¸t. Nguyªn t¾c n¯y kh¾c phôc t×nh tr³ng “th«ng tin mÊt c©n xøng” v¯ vÊn ®Ò “rñi ro ®³o ®øc”. Theo nguyªn t¾c s¯ng läc c²c ng©n h¯ng sÏ lùa chän ra c¸c ng©n hµng cã triÓn väng nhÊt trong sè c¸c kh¸ch hµng, trªn c¬ së n¾m v÷ng, x¸c thùc c¸c th«ng tin vÒ t×nh h×nh cña ng-êi ®ã. ViÖc thu thËp c¸c 20
- Xem thêm -