Giải pháp mở rộng thị trường xuất khẩu kính xây dựng của công ty cổ phần xnk viglacera

  • Số trang: 77 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 9 |
  • Lượt tải: 0
nganguyen

Đã đăng 34173 tài liệu

Mô tả:

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là : Lê Anh Quân Lớp : Kế hoạch 48B Khoa : Kế hoạch & Phát triển Trường : Đại học Kinh tế quốc dân Tôi xin cam đoan chuyên đề tốt nghiệp với đề tài: “ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CỔ PHẦN HÓA VÀ CHUYỂN ĐỔI DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM ” là một công trình nghiên cứu, nỗ lực của bản thân tôi trong suốt thời gian thực tập cùng với sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn và các cán bộ tại ban cải cách và phát triển doanh nghiệp thuộc Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương. Những thông tin và số liệu được sử dụng trong bài là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2010 Sinh viên Lê Anh Quân Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 MỤC LỤC Lời nói đầu................................................................................................................1 Phần I: Cơ sở lý luận về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...........3 I. Cơ sở lý luận về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước.................3 1. Cổ phần hóa...................................................................................................3 2. Nội dung của cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước........................................4 2.1. Đối tượng cổ phần hóa.............................................................................4 2.2. Về lựa chọn hình thức tiến hành Cổ phần hóa.........................................4 2.3. Xác định giá trị doanh nghiệp..................................................................5 2.4. Về việc xác định đối tượng mua cổ phần và cơ cấu phân chia cổ phần. . .5 3. Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...............................................................6 3.1. Khái niệm về chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...................................6 3.2. Các hình thức chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước..................................7 3.2.1. Chuyển đổi DNNN sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ- công ty con..........................................................................................................7 3.2.2. Chuyển đổi DNNN thành công ty TNHH 1 thành viên.....................8 3.2.3. Chuyển đổi cơ chế quản lý đối với DNNN.......................................9 3.2.4. Chuyển đổi quyền chủ sở hữu.........................................................10 II. Các nhân tố ảnh hưởng đến cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ............................................................................................................................. 10 1. Các nhân tố chủ quan...................................................................................10 1.1. Xây dựng và phê duyệt phương án chuyển đổi......................................10 1.2. Hoạt động đăng ký kinh doanh..............................................................11 1.3.Về mặt tài chính và tư tưởng..................................................................12 2. Các nhân tố khách quan................................................................................12 2.1. Pháp luật và cơ chế chính sách..............................................................12 2.2. Chính quyền TW và chính quyền các cấp..............................................13 2.3. Xác định tiêu chí, đối tượng chuyển đổi................................................13 III. Sự cần thiết trong việc thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước..................................................................................................................... 16 1. Sự thiếu hiệu quả trong hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước khi chưa cải cách chuyển đổi..........................................................................................16 1.1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh, sức cạnh tranh của các doanh nghiệp còn thấp, tốc độ phát triển chưa cao....................................................................16 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1.2. Doanh nghiệp nhà nước qui mô vẫn còn nhỏ, cơ cấu còn nhiều bất hợp lý, dàn trải, chồng chéo về ngành nghề và tổ chức quản lý..........................17 1.3. Công nợ của các doanh nghiệp nhà nước ngày càng tăng ; lao động thiếu việc làm và dôi dư còn lớn ; trình độ quản lý phần lớn còn yếu kém............17 1.4. Trình độ kỹ thuật, công nghệ của doanh nghiệp nhà nước còn hết sức lạc hậu................................................................................................................ 18 2. Theo yêu cầu của Luật doanh nghiệp nhà nước năm 2005..........................19 IV. Kinh nghiệm về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước trong khu vực....................................................................................................................... 21 1. Trung Quốc..................................................................................................21 2. Nga và các nước Đông Âu...........................................................................25 3. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam........................................................28 Phần II: Thực trạng cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam ................................................................................................................................. 30 I. Tổng quan về doanh nghiệp nhà nước Việt Nam..............................................30 1. Số lượng doanh nghiệp nhà nước.................................................................30 2. Cơ cấu ngành................................................................................................32 3. Loại hình doanh nghiệp nhà nước................................................................34 4. Tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước........36 II. Thực trạng quá trình cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam..................................................................................................................... 38 1. Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước.............................................................38 2. Cổ phần hóa.................................................................................................41 III. Các chính sách của nhà nước về chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước............45 IV. Đánh giá chung về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp........................47 1. Kết quả đạt được..........................................................................................47 2. Những tồn tại................................................................................................49 3. Nguyên nhân của tồn tại...............................................................................54 Phần III: Giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...57 I. Định hướng và mục tiêu về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ............................................................................................................................. 57 1. Định hướng..................................................................................................57 2. Mục tiêu.......................................................................................................58 II. Các giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...60 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1. Giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa...................................................................60 1.1. Hoàn thiện việc xác định giá trị doanh nghiệp và giải quyết những tồn đọng về mặt tài chính....................................................................................60 1.2. Hoàn thiện chính sách ưu đãi đối với người lao động trong doanh nghiệp cổ phần hoá...................................................................................................61 1.3. Đổi mới tổ chức chỉ đạo thực hiện quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước......................................................................................................63 1.4. Tạo môi trường pháp lý đầy đủ, ngày càng đồng bộ hơn cho tổ chức và hoạt động của công ty Cổ phần.....................................................................64 2. Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước...............................65 2.1. Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng............................................65 2.2. Về điều kiện chuyển đổi........................................................................65 2.3. Về trình tự chuyển đổi và nguyên tắc xử lý tài chính, tài sản và lao động khi chuyển đổi và việc xác định vốn điều lệ.................................................66 2.4. Về vấn đề chủ sở hữu............................................................................66 2.5. Về tổ chức quản lý.................................................................................68 2.6. Về quản trị doanh nghiệp.......................................................................68 2.7. Giải pháp về tổ chức, cán bộ, lao động, tiền lương................................69 Kết luận................................................................................................................... 71 Danh mục tài liệu tham khảo...................................................................................72 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Số lượng doanh nghiệp tăng thêm trong các năm từ 2000 đến 2008........30 Bảng 2.2 Cơ cấu doanh nghiệp nhà nước theo lĩnh vực hoạt động ( tháng 7-2008) 32 Bảng 2.3 Cơ cấu doanh nghiệp nhà nước theo ngành kinh tế tính đến ngày 1-7-2008 ................................................................................................................................. 34 Bảng 2.4 Tỷ trọng thành phần kinh tế trong tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.................................................................................................................. 38 Bảng 2.5 Số lượng công ty TNHH một thành viên được chuyển đổi......................40 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 1 Chuyên đề thực tập Lời nói đầu Kể từ khi bắt đầu công cuộc đổi mới mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, nền kinh tế Việt Nam đã có những biến đổi to lớn. Cột mốc đánh dấu sự thay đổi lớn mạnh của nền kinh tế Việt Nam chính là việc Việt Nam chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO trong năm 2007 sau quá trình chuẩn bị 11 năm với hơn 200 cuộc đàm phán. Gia nhập vào WTO cũng có nghĩa là Việt Nam đã hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, tham gia vào sân chơi chung của thế giới, cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng không nhỏ. Một trong những thách thức to lớn mà Việt Nam sẽ gặp phải đó là sức ép cạnh tranh của các doanh nghiệp nước ngoài trên một sân chơi bình đẳng theo qui định chung khi gia nhập vào ngôi nhà WTO. Đứng trước tình hình sẽ phải đối mặt với sức ép cạnh tranh khi hội nhập, khối doanh nghiệp Việt Nam nói chung và hệ thống các doanh nghiệp nhà nước nói riêng đã bộc lộ những hạn chế, yếu kém như: công nghệ lạc hậu, tài sản manh mún, cơ chế quản lý cứng nhắc, trình độ quản lý thấp kém, tinh thần người lao động sa sút.... Nói chung phần lớn các doanh nghiệp Nhà nước đều lâm vào tình trạng khủng hoảng, trì trệ, làm ăn cầm chừng. Nhận thức được điều đó, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Khu vực kinh tế Nhà nước như: cổ phần hoá một bộ phận doanh nghiệp Nhà nước, sắp xếp chuyển lại các doanh nghiệp Nhà nước theo mô hình công ty mẹ-con, công ty trách nhiệm hữu hạn hay thực hiện các hình thức bán khoán, cho thuê, hay giải thể các doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả... trong đó cổ phần hoá được coi là giải pháp hàng đầu, có khả năng mang lại lợi ích hài hoà cho Nhà nước cũng như cho nhiều bộ phận xã hội khác. Đứng trước xu thế toàn cầu hoá diễn ra ngày càng mạnh mẽ như hiện nay, đòi hỏi Việt nam phải có những chuyển biến mạnh mẽ cả về kinh tế và chính trị , như vậy sẽ chủ động trong vấn đề hội nhập và quan hệ quốc tế với các nước trong khu vực và trên thế giới. Công cuộc chuyển đổi doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng là điều kiện bắt buộc không chỉ để có thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài mà còn để có thể tham gia sân chơi theo đúng điều lệ từ WTO. Việc cải cách hệ thống pháp luật theo hướng phù hợp với qui định của WTO là một trong những ưu tiên hàng đầu của Việt Nam. Do đó bộ luật doanh nghiệp Việt Nam đã được ban hành vào các năm 1999, 2003 và 2005 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 2 Chuyên đề thực tập đã có những tác động to lớn trong công cuộc chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, công cuộc cải cách doanh nghiệp nhà nước với trọng tâm là cổ phần hóa diễn ra dù đã đạt được những thành tựu nhất định xong vẫn còn diễn ra chậm và khó có thể hoàn thành theo đúng mốc thời gian khi luật doanh nghiệp nhà nước năm 2005 sẽ hết hiệu lực vào ngày 1-7-2010 trong khi vẫn còn khoảng 1507 doanh nghiệp nhà nước đang tồn tại. Đứng trước khó khăn đó chính phủ đã ban hành nghị quyết chuyển đổi những doanh nghiệp đang tồn tại sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên để giải tỏa áp lực về mặt thời gian. Sau đó khối doanh nghiệp vẫn được hướng đến mục tiêu cổ phần hóa như đã định. Chính vì vậy thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước đã trở thành một mục tiêu vô cùng quan trọng và cần thiết đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời điểm này. Với những lí do nêu trên em xin mạnh dạn trình bày những quan điểm, nghiên cứu trong chuyên đề thực tập với đề tài: “Giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam.” Chuyên đề thực tập của em gồm 3 phần: Phần I: Cơ sở lý luận về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước. Phần II: Thực trạng cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam. Phần III: Giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam. Trong khuôn khổ bài viết, mặc dù đã cố gắng tìm hiểu, sưu tầm tài liệu và nghiên cứu về đề tài trên xong em vẫn không tránh khỏi những sai sót, hạn chế. Vì vậy em rất mong có được sự chỉ bảo của thầy cô để chuyên đề thực tập của em được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cám ơn PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn cùng các cô bác, anh chị trong ban cải cách và phát triển doanh nghiệp thuộc Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương đã nhiệt tình giúp đỡ và hướng dẫn em trong quá trình hoàn thành chuyên đề thực tập này. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 3 Chuyên đề thực tập Phần I: Cơ sở lý luận về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước I. Cơ sở lý luận về cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước 1. Cổ phần hóa Cho đến nay, trong nền kinh tế thị trường, vai trò của Nhà nước đối với sự phát triển kinh tế - xã hội là không thể phủ nhận. Khi nền kinh tế thị trường phát triển kéo theo hạn chế là sự cạnh tranh khốc liệt và bất bình về mặt xã hội tăng lên. Để giảm bớt và kìm hãm những hạn chế trên, đồng thời thực hiện chức năng quản lý của mình, Nhà nước sử dụng một công cụ hữu hiệu là bộ phận kinh tế Nhà nước, mà trung tâm là các doanh nghiệp Nhà nước. Nhưng việc lạm dụng quá mức sự can thiệp của khu vực kinh tế Nhà nước sẽ kìm hãm sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế. Từ đó vấn đề đặt ra là phải làm thế nào để vừa phát triển kinh tế, vừa phát triển xã hội đồng thời vai trò quản lý của Nhà nước vẫn được giữ vững. Một hiện tượng kinh tế nổi bật trên toàn thế giới trong những năm 1980 là sự chuyển đổi sở hữu Nhà nước : Chỉ tính từ năm 1984 đễn năm 1991, trên toàn thế giới đã có trên 250 tỷ USD tài sản Nhà nước được đem bán.Chỉ riêng năm 1991 chiếm khoảng 50 tỷ USD. Đến nay đã có hàng trăm nước phát triển trên thể giới đều xây dựng và thực hiện cổ phần hoá một cách tích cực. Do đó, việc cổ phần hoá được coi như là một giải pháp hữu hiệu để khắc phục sự yếu kém trong kinh doanh của bộ phận doanh nghiệp Nhà nước.Vậy cổ phần hoá là gì, vai trò, đặc điểm của nó ra sao, mà nhiều nước trên thế giới sử dụng nó trong công tác quản lý kinh tế như vậy. Theo tài liệu của hầu hết các học giả nước ngoài thì việc xem xét vấn đề cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước đều đặt nó trong một quá trình rộng lớn hơn đó là quá trình Tư nhân hoá. Tư nhân hoá theo như định nghĩa của Liên Hợp Quốc là sự biến đổi tương quan giữa Nhà nước và thị trường trong đời sống kinh tế của một nước ưu tiên thị trường. Theo cách hiểu này thì toàn bộ các chính sách, thể chế, luật lệ nhằm khuyến khích, mở rộng, phát triển khu vực kinh tế tư nhân hay các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, giảm bớt quyền sở hữu và sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước vào các hoạt động kinh doanh của các đơn vị kinh tế tế cơ sở, giành cho thị trường vai trò điều tiết hoạt động sản xuất kinh doanh đáng kể thông qua tự do hoá giá cả, tự do lựa chọn đối tác và nghành nghề kinh doanh. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 4 Chuyên đề thực tập Xét về mặt hình thức, thì cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước là việc Nhà nước bán một phần hay toàn bộ giá trị tài sản của mình cho các cá nhân hay tổ chức kinh tế trong hoặc ngoài nước, hoặc bán trực tiếp cho cán bộ, công nhân của chính doanh nghiệp Nhà nước thông qua đấu thầu công khai, hay thông qua thị trường chứng khoán để hình thành lên các Công ty TNHH hay Công ty Cổ phần. Như vậy cổ phần hoá chính là phương thức thực hiện xã hội hoá sở hữu -chuyển hình thức kinh doanh từ một chủ sở hữu là doanh nghiệp Nhà nước thành công ty Cổ phần với nhiều chủ sở hữu để tạo ra một mô hình doanh nghiệp phù hợp với nền kinh tế thị trường và đáp ứng được nhu cầu của kinh doanh hiện đại. Từ quan niệm trên, kết hợp với điều kiện cụ thể ở nước ta, có thể đưa ra khái niệm cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước là: việc chuyển doanh nghiệp mà chủ sở hữu là Nhà nước (doanh nghiệp đơn sở hữu) thành công ty cổ phần (doanh nghiệp đa sở hữu), chuyển doanh nghiệp từ chỗ hoạt động theo Luật doanh nghiệp Nhà nước sang hoạt động theo các quy định về công ty cổ phần trong Luật Doanh nghiệp. 2. Nội dung của cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước 2.1. Đối tượng cổ phần hóa Xuất phát từ thể chế chính trị, lịch sử, để phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện kinh tế nước ta, đối tượng thực hiện cổ phần hoá là những doanh nghiệp Nhà nước hội tụ đủ 3 điều kiện: có quy mô vừa và nhỏ; không thuộc diện Nhà nước giữ 100% vốn đầu tư; có phương án kinh doanh hiệu quả hoặc tuy trước mắt có khó khăn nhưng triển vọng tốt. Trong 3 điều kiện này, điều kiện thứ 2 (doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước giữ 100% vốn đầu tư) được coi là quan trọng nhất bởi những doanh nghiệp Nhà nước giữ 100% vốn đầu tư là công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước, là đòn bẩy kinh tế, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định theo đúng định hướng XHCN. 2.2. Về lựa chọn hình thức tiến hành Cổ phần hóa Theo quy định thì có 4 hình thức Cổ phần hoá, Ban cổ phần hoá sẽ lựa chọn một hình thức phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp và người lao động. Các hình thức đó là: giữ nguyên giá trị thuộc vốn Nhà nước hiện có tại doanh nghiệp, phát hành cổ phiếu thu hút thêm vốn để phát triển doanh nghiệp; bán một phần giá trị thuộc vốn Nhà nước hiện có tại doanh nghiệp; tách một bộ phận của doanh nghiệp để cổ phần hoá; bán toàn bộ giá trị hiện có thuộc vốn Nhà nước tại doanh nghiệp để chuyển thành công ty cổ phần. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 5 Chuyên đề thực tập 2.3. Xác định giá trị doanh nghiệp Đây là một khâu quan trọng và thường chiếm nhiều thời gian, công sức nhất trong quá trình Cổ phần hoá. Có 2 nguyên tắc xác định giá trị doanh nghiệp được đưa ra, đó là: Giá trị thực tế là giá trị toàn bộ tài sản hiện có của doanh nghiệp tại thời điểm cổ phần hoá mà người mua, người bán cổ phần đều chấp nhận được. Người mua và người bán cổ phần sẽ thoả thuận theo nguyên tắc tự nguyện, đôi bên cùng có lợi. Tại các nước có nền kinh tế phát triển, thoả thuận này diễn ra trên thị trường chứng khoán, còn ở nước ta thoả thuận có thể diễn ra thông qua các công ty môi giới, kiểm toán( đã diễn ra trên thị trường chứng khoán nhưng chưa phổ biến). Trên cơ sở xác định được giá trị thực tế của doanh nghiệp, giá trị thực tế phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp sẽ là phần còn lại của giá trị thực tế sau khi đã trừ đi các khoản nợ phải trả. Cơ sở xác định giá trị thực tế của doanh nghiệp đó là số liệu trong sổ sách kế toán của doanh nghiệp tại thời điểm Cổ phần hoá và giá trị thực tế của tài sản tại doanh nghiệp được xác định trên cơ sở hiện trạng về phẩm chất, tính năng kỹ thuật, nhu cầu sử dụng của người mua tài sản và giá thị trường tại thời điểm Cổ phần hoá. Nguyên tắc này được đặt ra để đảm bảo tính khách quan trong việc xác định giá trị doanh nghiệp. Thực tế việc Cổ phần hoá các doanh nghiệp cho thấy, các doanh nghiệp đăng ký Cổ phần hoá thường có xu hướng định thấp giá trị doanh nghiệp, thông qua việc khai báo không chính xác như khai thấp giá trị TSCĐ của doanh nghiệp, khai không đúng lượng vốn…từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến việc định giá trị doanh nghiệp và gây thiệt hại cho Nhà nước. Ngược lại, hiện tượng cơ quan kiểm toán định giá cao hơn giá trị thực của doanh nghiệp lại có thể làm thiệt hại cho người mua cổ phần. 2.4. Về việc xác định đối tượng mua cổ phần và cơ cấu phân chia cổ phần Các đối tượng được phép mua cổ phần đó là: các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, công dân Việt Nam, người nước ngoài định cư ở Việt Nam trong đó cná bộ công nhân viên tại các doanh nghiệp Nhà nước là đối tượng được ưu tiên mua cổ phần. Về số lượng cổ phần được mua có quy định như sau: - Loại doanh nghiệp mà Nhà nước giữ cổ phần chi phối, cổ phần đặc biệt: Một pháp nhân được mua không quá 10%, một cá nhân được mua không quá 5% tổng số cổ phần của doanh nghiệp. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 6 Chuyên đề thực tập - Loại doanh nghiệp mà Nhà nước không nắm cổ phần chi phối, cổ phần đặc biệt: Một pháp nhân được mua không quá 20%, một cá nhân được mua không quá 10% tổng số cổ phần của doanh nghiệp. - Loại doanh nghiệp Nhà nước không tham gia cổ phần: không hạn chế số lượng cổ phần lần đầu mỗi pháp nhân và cá nhân được mua nhưng phải đảm bảo số cổ đông tối thiểu theo đúng quy định của Luật Doanh nghiệp. Trên đây là mức quy định cụ thể về đối tượng mua cũng như mức mua cổ phần, tuy nhiên nghị định 44/CP đã có sự điều chỉnh nhằm khuyến khích việc mua cổ phần. Cụ thể là mọi người mua cổ phần sẽ được vay một cổ phiếu khi mua một cổ phiếu bằng tiền mặt. Với người lao động, họ sẽ được Nhà nước bán cổ phần với mức giá thấp hơn 30% so với giá bán cho các đối tượng khác, mỗi năm làm việc tại doanh nghiệp được mua tối đa 10 cổ phần. Đối với người lao động nghèo trong doanh nghiệp cổ phần hoá, ngoài việc được mua cổ phần ưu đãi họ còn được hoãn trả tiền mua cổ phần trong 3 năm đầu mà vẫn được hưởng cổ tức, số tiền này sẽ trả dần trong 10 năm không phải trả lãi. 3. Chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước 3.1. Khái niệm về chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước Đổi mới doanh nghiệp nhà nước là một trong những trọng tâm và là lĩnh vực cải cách nhạy cảm, khó khăn nhất của quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường. Đó là vì đây không phải là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề mang tính tư tư tưởng, chính trị, xã hội và tâm lý. Đổi mới doanh nghiệp nhà nước thường có 2 nội dung chủ yếu là giảm qui mô khu vực doanh nghiệp nhà nước và cải cách thể chế nhằm nâng cao hiệu quả hoạt sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước còn lại. Có hai cách tiếp cận trong công tác tiến hành đổi mới doanh nghiệp nhà nước. Cách thứ nhất đó là tư nhân hóa nhanh chóng hầu hết các doanh nghiệp nhà nước và cách thứ hai đó là vừa tiến hành từng bước quá trình cổ phần hóa, đa dạng hóa sở hữu, vừa chuyển các doanh nghiệp nhà nước sang hoạt động theo chế độ công ty hiện đại. Đây cũng chính là cách thức mà Việt Nam đang tiến hành áp dụng. Việc chuyển đổi doanh nghiệp sang hoạt động theo chế độ công ty hiện đại đã được chính phủ thông qua trong nghị định số 95/2006 và theo qui định của luật doanh nghiệp năm 2005 các doanh nghiệp nhà nước sẽ phải chuyển đổi thành công ty TNHH 1 thành viên hoạt động theo luật doanh nghiệp. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 7 Chuyên đề thực tập Có thể hiểu khái niệm chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước là việc chuyển doanh nghiệp nhà nước kinh doanh sang hoạt động theo mô hình công ty trong đó không thay đổi bản chất sở hữu mà chỉ thay đổi hình thức pháp lý của doanh nghiệp nhà nước. Vốn của các doanh nghiệp này vẫn do nhà nước nắm giữ 100% nhưng doanh nghiệp được chủ động hơn, quyền hạn, nghĩa vụ, tổ chức, quản lý sau chuyển đổi sẽ tương tự như các doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh nghiệp. Việc chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước sang mô hình công ty không chỉ là giải pháp để giải tỏa sức ép chuyển đổi doanh nghiệp mà còn là phương tiện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển khu vực doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh, hoạt động theo thị trường để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ổn định, bền vững và nâng cao hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế. 3.2. Các hình thức chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước 3.2.1. Chuyển đổi DNNN sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ- công ty con Công ty mẹ- công ty con là loại hình liên kết mới mang bản chất đầu tư hoặc liên kết tài chính giữa các doanh nghiệp sau khi cơ cấu lại các đơn vị thành viên tổng công ty, hoặc cơ cấu lại các đơn vị thuộc các công ty nhà nước độc lập quy mô lớn, hoặc doanh nghiệp thành viên của tổng công ty. Kết quả của quá trình này là các công ty tự đầu tư, góp vốn mua cổ phần của nhau hoặc của các doanh nghiệp khác ngoài tổng công ty, dẫn đến hình thành loại doanh nghiệp chi phối doanh nghiệp khác. Hiện nay hầu hết các tổng công ty đều đã và đang đẩy mạnh đa dạng hóa sở hữu các đơn vị thành viên, có tổng công ty đã cổ phần hóa hơn 50% đơn vị thành viên của mình. Trong cơ cấu của tổng công ty này có loại hình công ty nhà nước qui mô lớn( là công ty mẹ) nắm giữ quyền chi phối công ty khác( là công ty con). Bên cạnh đó cũng có các doanh nghiệp độc lập ngoài tổng công ty, thậm chí doanh nghiệp thành viên của tổng công ty cũng thực hiện các hoạt động đầu tư, góp vốn mua cổ phần tương tự và trở thành công ty mẹ- công ty con. Hiện nay có hai con đường để các tổng công ty và công ty nhà nước độc lập chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con. Một số doanh nghiệp chuyển đổi theo đề án do Thủ tướng chính phủ phê duyệt. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đã hoạt động theo mô hình này một cách thực chất, không bằng giải pháp hành chính chuyển đổi mà thông qua nhiều biện pháp kinh tế khác nhau như đầu tư vào các doanh nghiệp, cổ phần hóa và đa dạng hóa đơn vị sở hữu thành viên, mua cổ phần hoặc góp vốn, trong đó tổng công ty hoặc công ty nhà nước độc lập giữ cổ phần, vốn góp chi phối. Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 8 Chuyên đề thực tập Đến nay có 70 DNNN là tổng công ty, công ty nhà nước độc lập hoặc là thành viên của tổng công ty được chuyển đổi sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con. Trong đó, có 52 DNNN chuyển đổi theo đề án của Thủ tướng chính phủ phê duyệt và 18 doanh nghiệp do các Bộ, UBND cấp tỉnh phê duyệt, mà thực chất trong số đó nhiều doanh nghiệp trên thực tế đã hình thành cơ cấu công ty mẹ - công ty con. Mô hình công ty mẹ-công ty con không còn giới hạn trong khu vực DNNN mà đã mở rộng ra khu vực kinh tế tư nhân, khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài. Mô hình này đã tạo ra hướng liên kết hoàn toàn mới, bền chặt hơn bằng đầu tư, góp vốn giữa các doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp của các thành phần kinh tế khác, phù hợp với việc mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các doanh nghiệp. Liên kết bằng vốn đầu tư này là hoàn toàn tự nguyện, phụ thuộc vào năng lực tài chính của các công ty tự đầu tư vào nhau này. Những nhược điểm cố hữu của mô hình tổng công ty nhà nước đang được khắc phục, nhất là nhược điểm về liên kết và tính đơn điệu trong cơ cấu đơn vị thành viên. 3.2.2. Chuyển đổi DNNN thành công ty TNHH 1 thành viên Các doanh nghiệp thuộc đối tượng chưa chuyển đổi sở hữu, nhà nước còn nắm giữ 100% vốn sẽ được chuyển đổi thành công ty TNHH một thành viên hoạt động theo luật doanh nghiệp. Cho đến nay có khoảng 200 doanh nghiệp chuyển đổi theo hình thức này và nhiều công ty TNHH một thành viên được thành lập mới từ vốn nhà nước. Luật doanh nghiệp 2005 có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2006 qui định các doanh nghiệp nhà nước còn nắm giữ 100% vốn sẽ phải chuyển sang công ty TNHH một thành viên trong thời hạn tối đa là 4 năm. Như vậy, số 1800 doanh nghiệp mà Nhà nước còn nắm giữ 100% vốn theo kế hoạch đến cuối năm 2006, kể cả tổng công ty, các công ty mẹ, sẽ phải chuyển dần sang công ty TNHH một thành viên và hoàn thành chuyển đổi vào thời điểm ngày 1 tháng 7 năm 2010. Việc chuyển công ty nhà nước sang công ty TNHH một thành viên không chỉ là sự chuyển đổi về hình thức pháp lý mà quan trọng hơn là thông qua sự chuyển đổi tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp 100% vốn thuộc sở hữu nhà nước phát huy đầy đủ quyền chủ động, sáng tạo trong hoạt động kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp bình đẳng với các doanh nghiệp khác về quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức quản lý và môi trường hoạt Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 9 Chuyên đề thực tập động kinh doanh theo Luật doanh nghiệp, tiến dần đến việc các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đều hoạt động theo một quy luật chung. 3.2.3. Chuyển đổi cơ chế quản lý đối với DNNN Đối với các DNNN mà Nhà nước tiếp tục nắm giữ 100% vốn, dù đã chuyển đổi sang công ty TNHH một thành viên hay chưa chuyển đổi, vẫn phải tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý để DNNN kinh doanh tự chủ, tự chịu trách nhiệm, hợp tác và cạnh tranh bình đẳng với doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác theo pháp luật. Đối với những DNNN đã chuyển đổi sang công ty TNHH một thành viên, thì hoạt động hoàn toàn theo luật doanh nghiệp bình đẳng với các doanh nghiệp khác. Những DNNN chưa chuyển đổi theo nghị quyết TW3(khóa IX) cần xóa bao cấp, đồng thời có chính sách đầu tư đúng đắn và hỗ trợ phù hợp đối với những ngành, lĩnh vực, sản phẩm cần ưu tiên phát triển, trừ những bảo hộ cần thiết, có điều kiện đối với những ngành, lĩng vực, sản phẩm quan trọng. Nghị quyết TW9 (khóa IX) đã phát triển thêm một bước về cơ chế quản lý là yêu cầu kiên quyết xóa bỏ các loại bảo hộ bất hợp lý, sớm khắc phục bao cấp bao gồm khoanh nợ, dãn nợ, xóa nợ, bù lỗ, cấp vốn tín dụng ưu đãi tràn lan, yêu cầu khẩn trương xóa đặc quyền và độc quyền kinh doanh của DNNN theo lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế. Trong những năm qua đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quan trọng như luật DNNN năm 2003, 2005, các Nghị định, quyết định và các văn bản hướng dẫn nhằm đổi mới cơ chế hoạt động, nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của công ty nhà nước, ngăn chặn khả năng kém hiệu quả của DNNN ngay từ khi thành lập, ban hành cơ chế quản lý và xử lý nợ tồn đọng đối với DNNN, thành lập công ty mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp, ban hành chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại DNNN… Yêu cầu đối với DNNN phải không ngừng được đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả, lấy suất sinh lời trên vốn là một trong những tiêu chuẩn chủ yếu để đánh giá hiệu quả. Sau khi ban hành luật DNNN và Nghị định 31/2005/ ND-CP về sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, không còn loại DNNN chuyên sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích. Nhà nước bắt đầu khuyến khích nhân dân và doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế sản xuất những sản phẩm, dịch vụ công ích mà xã hội cần mà pháp luật không cấm và chuyển sang đặt hàng và đấu thầu sản phẩm công ích. Cơ chế hoạt động của các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước hoạt động theo luật DNNN được đổi mới cơ bản, theo hướng tiến tới sự ngang bằng về quyền tự chủ so với doanh nghiệp của các thành phần kinh tế khác. Doanh nghiệp phải sản Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 10 Chuyên đề thực tập xuất kinh doanh với các nguyên tắc thị trường, giảm thiểu tình trạng lãng phí nguồn lực nhà nước đầu tư, phải đấu thầu thực hiện sản phẩm, dịch vụ công ích cùng với các thành phần kinh tế khác, chuyển dần sang cơ chế thuê giám đốc, có thể thuê cả người nước ngoài… Công ty nhà nước có các quyền chiếm hữu và sử dụng đối với vốn và tài sản như các loại hình doanh nghiệp khác. 3.2.4. Chuyển đổi quyền chủ sở hữu Đây là vấn đề đề khó khăn nhất của chuyển đổi DNNN, mặc dù là nội dung quan trọng và được đề cập nhiều trong các chủ trương, nghị quyết của Đảng. Từ Đại hội Đảng VII và các Đại hội Đảng tiếp theo, cũng như trong nhiều nghị quyết Trung ương của các kỳ Đại hội Đảng đã đưa ra các chủ trương như: xóa bỏ chế độ chủ quản, cấp hành chính chủ quản, phân biệt quyền chủ sở hữu và quyền kinh doanh của doanh nghiệp, đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước, chuyển sang thực hiện chế độ quản lý công ty đối với DNNN, đầu tư vốn qua các công ty đầu tư tài chính nhà nước, thành lập các công ty đầu tư tài chính nhà nước; Hội đồng quản trị là đại diện trực tiếp sở hữu Nhà nước tại doanh nghiệp; Chính phủ thống nhất quản lý và tổ chức thực hiện các quyền của chủ sở hữu đối với DNNN, chính phủ ủy quyền cho các bộ, phân cấp cụ thể cho UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Hội đồng quản trị tổng công ty nhà nước thực hiện quyền chủ sở hữu của nhà nước phù hợp với các loại hình doanh nghiệp có vốn nhà nước, bảo đảm ở đâu có vốn của nhà nước thì phải có tổ chức hoặc cá nhân được giao quyền đại diện nhà nước làm chủ sở hữu trực tiếp với nhiệm vụ, quyền hạn, quyền lợi và trách nhiệm rõ rang, không phân biệt DNNN do Trung ương hay địa phương quản lý… II. Các nhân tố ảnh hưởng đến cổ phần hóa và chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước 1. Các nhân tố chủ quan 1.1. Xây dựng và phê duyệt phương án chuyển đổi Một trong những thủ tục mà doanh nghiệp cần phải làm khi chuyển đổi thành mô hình công ty là xây dựng điều lệ công ty sau chuyển đổi. Tuy nhiên, do vướng mắc về mô hình tổ chức (đa số doanh nghiệp mong muốn chọn phương án Chủ tịch công ty kiêm Tổng giám đốc nhằm tạo sự đơn giản, gọn nhẹ về bộ máy và tiết kiệm chi phí), nhưng chưa có quy định cụ thể có cho phép hay không cho phép Chủ tịch kiêm Giám đốc công ty, nên việc xây dựng, phê duyệt phương án chuyển đổi và xây Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 11 Chuyên đề thực tập dựng, phê duyệt điều lệ bị kéo dài. Một số địa phương và doanh nghiệp tự quyết định chọn phương án kiêm nhiệm giữa 2 chức danh này. Bên cạnh đó, việc kết hợp tổ chức, sắp xếp lại doanh nghiệp (trong cùng một ngành, lĩnh vực) với quá trình chuyển đổi cũng dẫn đến quá trình chuyển đổi bị kéo dài tại một số tỉnh. Hoặc, việc chưa hướng dẫn cụ thể xác định vốn điều lệ của các công ty đặc thù như các công ty thủy nông (trong thực tế chỉ được giao quản lý và sử dụng tài sản nhà nước) cũng gây khó khăn, tùy tiện trong xác định vốn điều lệ, kéo dài thời gian chuyển đổi (có địa phương xác định vốn điều lệ bằng tổng giá trị tài sản nhà nước giao cho công ty quản lý và sử dụng, nhưng cũng có địa phương xác định vốn điều lệ bằng 30% tổng giá trị tài sản nhà nước giao cho công ty quản lý và sử dụng). Ngoài ra, những vướng mắc về cơ chế hoạt động xảy ra trong thực tế ở một số doanh nghiệp đã chuyển đổi sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cũng ảnh hưởng không nhỏ tới nỗ lực của các doanh nghiệp đang chuẩn bị chuyển đổi; chưa tạo ra sự thống nhất và đồng thuận giữa cấp phê duyệt với cán bộ quản lý và người lao động trong doanh nghiệp. 1.2. Hoạt động đăng ký kinh doanh Hoạt động đăng ký kinh doanh của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên chuyển đổi từ công ty nhà nước vẫn còn một số vấn đề phát sinh, tạo tâm lý không tốt cho doanh nghiệp về môi trường hoạt động sau chuyển đổi. Thực tế này có nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu do chưa quy định rõ ràng và cụ thể, thiếu nhất quán trong nhận thức giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và doanh nghiệp chuyển đổi,... Cụ thể là: - Chưa quy định, nhận thức rõ về sở hữu vốn điều lệ của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nên đã dẫn đến tình trạng cán bộ đăng ký kinh doanh tại một số địa phương yêu cầu doanh nghiệp phải có quyết định chia vốn điều lệ cho các thành viên Hội đồng thành viên nắm giữ, sở hữu như công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên; yêu cầu doanh nghiệp phải ghi thêm lời giải thích vào ngành nghề đăng ký trong khi ngành, nghề này đã được ghi rõ trong quyết định chuyển đổi. - Tuy luật doanh nghiệp qui định doanh nghiệp có quyền chủ động lựa chọn ngành nghề, địa bàn kinh doanh đầu tư, nhưng vẫn còn có ý kiến cho rằng ngành nghề kinh doanh của công ty con phải đúng như ngành nghề kinh doanh của công ty mẹ. Vì vậy dẫn đến tình trạng cấp giấy đăng kí kinh doanh cho công ty con hoạt động Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 12 Chuyên đề thực tập trong mô hình công ty mẹ - công ty con ở một số sở kế hoạch và đầu tư còn lúng túng làm chậm hoặc cấp phép cho doanh nghiệp chưa đúng theo qui định hiện hành. 1.3.Về mặt tài chính và tư tưởng Nhiều doanh nghiệp (gồm cả lãnh đạo và người lao động) cũng như nhiều cấp quản lý vẫn ngại chuyển đổi do sợ mất đi nhiều quyền lợi. Có người lại nhận thức sai về chuyển đổi cho rằng việc việc chuyển đổi hình thức sở hữu sẽ dẫn đến mất chế độ, chệch hướng XHCN…Có tình trạng phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp Nhà nước và các doanh nghiệp đã Cổ phần hoá nhất là tại các tổ chức tín dụng ngân hàng. Việc tìm đối tác liên doanh, liên kết ở các công ty cổ phần cũng gặp khó khăn. Doanh nghiệp Nhà nước vẫn được ưu đãi nhiều hơn. làm ăn thua lỗ vẫn được vay không phải trả lãi, bù lỗ từ ngân sách Nhà nước và một số ưu đãi khác. Tất cả đều tác động lớn tới tâm lý của các doanh nghiệp chuẩn bị bước vào chuyển đổi, cổ phần hóa. Mặt khác, nhiều giám đốc của các doanh nghiệp Nhà nước sợ rằng chuyển đổi DNNN sẽ làm mất đi quyền lực vốn có bấy lâu nay. Tư tưởng bao cấp đã ăn sâu vào suy nghĩ của nhiều doanh nghiệp nên cố tình trì hoãn chuyển đổi, lảng tránh nhiệm vụ mới. Nhiều quan niệm cho rằng các hình thức chuyển đổi DNNN ở Việt Nam là một quá trình rối rắm, phức tạp và tốn thời gian, làm hao tổn các nguồn lực tài chính và làm giảm sút sự kiên nhẫn của các doanh nghiệp. Hiện nay, Việt Nam chưa có một phương pháp đánh giá tài sản doanh nghiệp thống nhất theo đúng chuẩn mực quốc tế. Sự phức tạp này còn gia tăng bởi những yếu tố đi kèm như: việc xử lý nợ khó đòi, thẩm định giá trị nhà xưởng máy móc thiết bị và quyền sử dụng đất. Do đó việc định giá tài sản doanh nghiệp thường là khâu kéo dài nhất (khoảng trên 3 tháng). Hiện nay, việc thiếu một phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ làm cho chúng ta khó khăn rất nhiều trong việc huy động vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài, một yếu tố không thể xem nhẹ trong xu hướng hội nhập và toàn cầu hoá hiện nay. 2. Các nhân tố khách quan 2.1. Pháp luật và cơ chế chính sách Các quy định về chế độ với doanh nghiệp sau khi chuyển đổi vẫn chưa rõ ràng. Các quy định được sửa đổi và bổ sung thường thì càng về sau càng có lợi, Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 13 Chuyên đề thực tập càng có nhiều ưu đãi. Chính vì vậy, về mặt tâm lý, các doanh nghiệp không muốn triển khai nhanh mà chờ đợi để được hưởng ưu đãi nhiều hơn. Các văn bản quy định về Cổ phần hoá đã được ban hành cũng có nhiều vấn đề cần xem xét lại. Quy định về bán cổ phần ưu đãi cho người lao động cũng không được cụ thể hóa, linh hoạt. Có nơi người lao động không có tiền mua cổ phần ưu đãi; lại có nơi do vốn Nhà nước ít, số lượng cổ phần bán ra hạn chế, không đủ cho nhu cầu. Cho đến nay, quá trình Cổ phần hoá còn chưa có một phương hướng chiến lược rõ ràng. Từ trước đến nay, Cổ phần hóa được chủ yếu tiến hành trên cơ sở tự nguyện mà không có quy định phải ưu tiên Cổ phần hoá đối với loại hình doanh nghiệp hay thành phần kinh tế nào. Trên thực tế, Chính phủ dường như đi theo con đường Cổ phần hoá các doanh nghiệp nhỏ trước, các doanh nghiệp lớn sau. Do đó, tỷ lệ các doanh nghiệp lớn chỉ chiếm một phần nhỏ trong số các doanh nghiệp đã được Cổ phần hoá . Bên cạnh đó, nhiều địa phương không thực sự quan tâm đến vấn đề Cổ phần hoá và coi đó là nhiệm vụ của các cấp ban nghành cao hơn. Sự phân quyền, hướng dẫn và phối hợp giữa địa phương và TW chưa thực sự thông suốt cũng là những nhân tố góp phần kéo dài quá trình CPH. 2.2. Chính quyền TW và chính quyền các cấp Trong một thời gian dài, việc chỉ đạo,tổ chức điều hành chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước được tiến hành một cách rời rạc bị động. Ban đổi mới doanh nghiệp Nhà nước không chủ động giao chỉ tiêu và chỉ đạo sát sao việc thực hiện mà ngồi đợi các doanh nghiệp tự động đăng ký. Bản thân Ban đổi mới doanh nghiệp Nhà nước chưa hoạt động chuyên trách, đội ngũ quá mỏng, chưa đủ trình độ và kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề phức tạp, lại chưa có đủ thẩm quyền chức năng để tổ chức hoạt động phối hợp làm cho các bước thủ tục thường dây dưa kéo dài… 2.3. Xác định tiêu chí, đối tượng chuyển đổi Tiêu chí, danh mục phân loại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ chưa có tính ổn định, dài hạn dẫn tới đối tượng chuyển đổi sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hay thay đổi, gây khó khăn cho việc tổ chức thực hiện chuyển đổi. Theo quy định, việc phân loại để sắp xếp doanh nghiệp nhà nước phải căn cứ vào tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước ban hành theo Quyết định của Thủ Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 14 Chuyên đề thực tập tướng Chính phủ; chỉ các doanh nghiệp thuộc danh mục chuyển đổi sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên trong Đề án tổng thể sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước của các bộ ngành, địa phương, tổng công ty đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mới được chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Tuy nhiên, trong giai đoạn 8 năm vừa qua (từ khi ban hành văn bản pháp quy hướng dẫn việc chuyển đổi từ năm 2001 đến nay), đã 3 lần thay đổi tiêu chí phân loại: Quyết định 58/2002/QĐ-TTg (ban hành năm 2002); Quyết định 155/2004/QĐ-TTg (ban hành năm 2004); Quyết định 38/2007/QĐ-TTg (ban hành năm 2007). Điều đó dẫn tới tình trạng nhiều doanh nghiệp đã được đưa vào danh mục chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên đang triển khai chuyển đổi thì bị dừng lại để chuyển sang hình thức cổ phần hoá, đa dạng hóa sở hữu; hoặc doanh nghiệp đã chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên lại phải chuyển đổi thêm một lần nữa sang hình thức cổ phần hóa, gây tốn kém về tài chính, công sức và thời gian cho doanh nghiệp cũng như các cơ quan nhà nước có liên quan. Các tiêu chí phân loại chưa đủ cụ thể, chưa bao quát hết được yêu cầu thực tế ở các ngành, vùng nên đã gây khó khăn hoặc dẫn đến tùy tiện trong xác định danh mục công ty nhà nước chuyển sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Cụ thể là: - Hiện nay, tiêu chí phân loại doanh nghiệp để sắp xếp (trong đó có chuyển sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) chủ yếu phân theo từng ngành, lĩnh vực, địa bàn. Nhưng trong thực tế, nhiều công ty nhà nước không chỉ hoạt động trong một ngành, một lĩnh vực, tại một địa bàn mà hoạt động trong một số ngành, lĩnh vực, tại một số địa bàn khác nhau, kể cả vùng núi, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, dẫn đến các khó khăn, lúng túng trong áp dụng tiêu chí để phân loại hoặc dẫn đến sự tùy tiện trong việc xác định các doanh nghiệp này thuộc loại giữ lại 100% vốn nhà nước hay cổ phần hóa ở mức chi phối hoặc không chi phối, hoặc phải tách ra thành các bộ phận để sắp xếp cho phù hợp với tiêu chí phân loại. - Quy định tiêu chí doanh nghiệp phải có quy mô vốn nhà nước trên 30 tỷ đồng mới thuộc diện Nhà nước giữ 100% vốn và được chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên tại Quyết định 155/2004/QĐ-TTg và trên cơ sở đó đưa vào Nghị định 95/2006/NĐ-CP đang gây lúng túng cho việc chuyển đổi đối với một số doanh nghiệp cung ứng các sản phẩm và dịch vụ công ích, doanh nghiệp thuỷ nông, nông lâm trường, doanh nghiệp ở miền núi, vùng sâu, vùng xa; cụ thể là: (i) Hiện Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 15 Chuyên đề thực tập nay, có nhiều doanh nghiệp cung ứng các sản phẩm, dịch vụ công ích và lâm trường quốc doanh đang hoạt động trong lĩnh vực trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng thuộc diện Nhà nước giữ 100% vốn, nhưng chỉ có dưới 30 tỷ đồng vốn nhà nước ở doanh nghiệp nên không đáp ứng tiêu chí về quy mô vốn quy định tại Nghị định 95/2006/NĐ-CP dẫn đến tình trạng các Ban Đổi mới và phát triển doanh nghiệp ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương rất lúng túng trong việc sắp xếp đối với các doanh nghiệp này; (ii) Hiện có một số lượng khá lớn các doanh nghiệp cung ứng các sản phẩm và dịch vụ công ích, doanh nghiệp thuỷ nông, nông lâm trường thuộc diện cổ phần hoá nhưng do đặc điểm ngành nghề không hấp dẫn các nhà đầu tư nên không thể cổ phần hoá được (ví dụ các công ty thuỷ nông nhỏ lẻ không thể tạo thành hệ thống thuỷ nông hoặc doanh nghiệp vệ sinh môi trường hoặc kết hợp giữa vệ sinh môi trường và cấp thoát nước ở các tỉnh miền núi hoặc các tỉnh nghèo miền Trung, Tây nguyên không được xếp vào nhóm Nhà nước giữ 100% vốn). Vì vậy, không thể chuyển những doanh nghiệp này sang thực hiện các hình thức cổ phần hóa, giao hoặc bán trong khi các doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa đáp ứng được yêu cầu cung ứng các sản phẩm và dịch vụ công ích đó. Đối với 2 loại doanh nghiệp trên, các địa phương đã gặp khó khăn, lúng túng trong việc sắp xếp, chuyển đổi công ty nhà nước, phải trình Thủ tướng Chính phủ xin phép như những trường hợp đặc biệt. - Tiêu chí phân loại doanh nghiệp chưa đủ cụ thể, nên gặp trở ngại trong việc đẩy nhanh chuyển đổi doanh nghiệp sang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp để thực hiện chủ trương “khẩn trương chuyển các doanh nghiệp mà Nhà nước giữ 100% vốn sang hoạt động theo chế độ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên” của Đảng và quy định của Luật Doanh nghiệp. Cụ thể là: các quyết định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp (Quyết định 155/2004/QĐ-TTg; Quyết định 38/2007/QĐTTg) chỉ xác định định hướng doanh nghiệp thuộc loại Nhà nước giữ 100% vốn mà không xác định cụ thể là phải chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Vì vậy, Nghị định 200/2004/NĐ-CP về sắp xếp và chuyển đổi các nông lâm trường quốc doanh chỉ cho phép các lâm trường đủ điều kiện thì chuyển thành công ty nhà nước, mà chưa đề cập đến việc cho phép các lâm trường đáp ứng đủ điều kiện được chuyển ngay thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Trong khi đó, Luật Doanh nghiệp quy định trong thời hạn 4 năm kể từ ngày Luật này có hiệu lực (tức đến 30/6/2010) thì toàn bộ công ty nhà nước phải chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần hay nói cách khác là các lâm trường Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Xem thêm -