Gia tri hien thuc cua hong lau mong tao tuyet can cao ngac

  • Số trang: 59 |
  • Loại file: DOC |
  • Lượt xem: 19 |
  • Lượt tải: 0
tranphuong

Đã đăng 58976 tài liệu

Mô tả:

Trêng §¹i häc Vinh Khoa ng÷ v¨n ====*****==== Gi¸ trÞ hiÖn thùc cña hång l©u méng (Tµo tuyÕt cÇn - Cao ng¹c) Kho¸ luËn tèt nghiÖp ®¹i häc Chuyªn ngµnh: v¨n häc níc ngoµi Gi¸o viªn híng dÉn: Th.S Phan ThÞ Nga Sinh viªn thùc hiÖn : nguyÔn thÞ hoa Líp: 47B1 - Ng÷ v¨n Vinh - 2010 1. Lý do chän ®Ò tµi. Trung Quèc kh«ng nh÷ng lµ ®Êt níc cña th¬ ca (Th¬ ca Chi bang) mµ cßn lµ ®Êt níc cña kinh truyÖn (Kinh truyÖn chi bang). Mét trong nh÷ng thµnh tùu rùu rì cña nÒn v¨n häc Trung Quèc lµ tiÓu thuyÕt Minh Thanh, TiÓu thuyÕt Minh Thanh kh«ng nh÷ng lµ thµnh tùu næi bËt cña nÒn v¨n häc cæ ®iÓn Trung Quèc nãi riªng mµ cßn ®ãng vai trß rÊt quan träng trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn thÓ lo¹i tiÓu thuyÕt cña nÒn v¨n häc thÕ giíi. Bµn vÒ tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn Trung Quèc, Gi¸o s L¬ng Duy Thø kh¼ng ®Þnh: “TiÓu thuyÕt cæ ®iÓn cña Trung Quèc lµ nh÷ng viªn ngäc quý cña kho tµng v¨n häc Ph¬ng §«ng, cã mét 1 søc sèng kú diÖu, chÊp nhËn sù thö th¸ch cña thêi gian vµ cã kh¶ n¨ng vît biªn giíi mét níc ®i s©u vµo ®êi sèng tinh thÇn nhiÒu d©n téc”. Mét trong nh÷ng viªn ngäc quý trong kho tµng tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn Trung Quèc lµ Hång l©u méng (Tµo TuyÕt CÇn). Trªn tiÕn t×nh ph¸t triÓn cña tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn Trung Quèc, Hång l©u méng cã mét vÞ trÝ kh¸ quan träng. Ra ®êi cuèi ®êi Thanh, Hång l©u méng ®¸nh dÊu bíc chuyÓn cña tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn Trung Quèc, tõ viÖc lÊy ®Ò tµi lÞch sö chuyÓn sang lÊy ®Ò tµi cuéc sèng thêng ngµy lµm ®Ò tµi ph¶n ¸nh, tõ chç lµ kÕt qu¶ s¸ng t¹o cña nhiÒu ngêi, tõ trong s¸ch mµ “diÔn ra” hoÆc dùa vµo truyÒn thuyÕt vµ truyÖn d©n gian ph¸t triÓn thµnh tiÓu thuyÕt do c¸ nh©n mét v¨n nh©n s¸ng t¸c. Hång l©u méng lµ s¶n phÈm ®îc ®óc kÕt bëi tµi n¨ng cña Tµo TuyÕt CÇn. Hång l©u méng ®Õn víi ®éc gi¶ ViÖt Nam c¸ch ®©y hµng chôc n¨m. Song l©u nay nhiÒu ngêi thÝch lo¹i truyÖn diÔn nghÜa víi nh÷ng t×nh tiÕt Ðo le, nhiÒu trËn ®¸nh nhau diÔn ra kh«ng trïng lÆp, nhiÒu mu kÕ, v× lo¹i truyÖn ®ã cã thÓ lµm phong phó kiÕn thøc ngêi ®äc. Nhng nÕu muèn biÕt toµn diÖn b¶n chÊt cña x· héi cò cÇn t×m hiÓu chÝnh ®êi sèng sinh ho¹t hµng ngµy ®Ó tõ ®ã cã ®îc nh÷ng nhËn thøc s©u h¬n vÒ hiÖn thùc. Hång L©u Méng (giÊc méng lÇu son), hay Th¹ch ®Çu ký (c©u chuyÖn hßn ®¸), Kim L¨ng thËp nhÞ hoa (mêi hai chiÕc tr©m vµng ®Êt Kim L¨ng), lµ bé tiÓu thuyÕt hiÖn thùc vÜ ®¹i xuÊt hiÖn vµo thêi KiÒn Long (cuèi thÕ kû XVIII). Bé tiÓu thuyÕt mét tr¨m hai m¬i håi nµy do hai t¸c gi¶ s¸ng t¸c, Tµo TuyÕt CÇn s¸ng t¸c t¸m m¬i håi ®Çu vµ dù th¶o bèn m¬i håi sau, Cao Ng¹c viÕt bèn m¬i håi sau theo dù th¶o vµ hoµn chØnh bé tiÓu thuyÕt. Hång L©u Méng lµ t¸c phÈm viÕt vÒ t×nh yªu tr¾c trë nhng ý nghÜa cña t¸c phÈm lín h¬n nhiÒu, t¸c phÈm gîi cho nh÷ng ngêi ®äc nh÷ng vÊn ®Ò cña thêi ®¹i, ph¶n ¶nh x· héi Trung Quèc trªn bíc ®êng suy tµn. §ã lµ t¸c phÈm cã ý nghÜa c¾m mèc mét giai ®o¹n v¨n häc v× dung lîng ®å sé, v× sù thµnh thùc trong ph¬ng ph¸p s¸ng t¸c “hoµn toµn kh«ng t« vÏ” (Lç TÊn): Qu¶ vËy cã thÓ xem Hång L©u Méng lµ tËp ®¹i thµnh nh÷ng tiÕn bé nghÖ thuËt cña tiÓu thuyÕt hiÖn thùc Trung Quèc, thÕ kû XIV – XVIII. MÆc dï khuynh híng t tëng tiÓu thuyÕt Minh vµ Thanh cã kh¸c nhau, tiÓu thuyÕt Minh nÆng vÒ ca ngîi c¸i anh hïng, c¸i cao thîng, tiÓu thuyÕt Thanh l¹i chñ yÕu nãi vÒ c¸i thêng nhËt trong cuéc sèng con ngêi, nhng xÐt vÒ ph¬ng ph¸p s¸ng t¸c th× tõ thêi Tam Quèc, Thuû Hö, ®Õn ChuyÖn lµng Nho, Hång L©u Méng l¹i lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn thèng nhÊt. §ã lµ qu¸ tr×nh ngµy cµng hoµn thiÖn cña tiÓu thuyÕt hiÖn thùc. Hång L©u Méng kÕ thõa vµ ph¸t 2 triÓn ®Õn ®Ønh cao nh÷ng thµnh tùu nghÖ thuËt Êy cña tiÓu thuyÕt Minh – Thanh. Hång l©u méng sau khi ra ®êi th× søc m¹nh t tëng vÒ hiÖn thùc cña nã lËp tøc lµm kinh ®éng x· héi ®¬ng thêi, ngêi ta ®äc, b×nh luËn ®Õn nçi “thÝch qu¸ vç tay”, “cµng ®äc cµng mÕn”. Hång L©u Méng kh«ng nh÷ng ®îc truyÒn b¸ réng r·i mµ cßn ®îc ®¸nh gi¸ rÊt cao. ChÝnh v× vËy mµ ®¬ng thêi ngêi ta cã c©u: “ Khai ®µm bÊt thuyÕt Hång L©u Méng, ®éc tËn thi th diÖc uæng nhiªn” (chuyÖn trß kh«ng nãi Hång L©u Méng, ®äc l¾m s¸ch xa còng uæng c«ng). Hång l©u méng cã ®îc søc sèng kú diÖu lµ do nhiÒu nh©n tè hîp thµnh. Mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng nhÊt ®ã chÝnh lµ ë gi¸ trÞ tè c¸o hiÖn thùc cña t¸c phÈm . §©y chÝnh lµ h¹t nh©n quan träng lµm nªn søc hÊp dÉn l©u dµi cña Hång L©u Méng. T¸c phÈm nµy ®¬ng thêi còng bÞ bän quan liªu phong kiÕn vµ nh÷ng kÎ b¶o vÖ ®¹o ®øc phong kiÕn c«ng kÝch lªn ¸n m¹nh mÏ. Chóng cho ®ã lµ s¸ch “d©m th” vµ cßn yÕt thÞ nghiªm cÊm thËm chÝ cßn nguyÒn rña Tµo TuyÕt CÇn kh«ng cßn ngêi nèi dâi, lµ “qu¶ b¸o v× viÕt d©m th”… Nh÷ng lêi phØ b¸ng ®éc ¸c ®ã cµng chøng tá gi¸ trÞ cña t¸c phÈm nµy rÊt cao. Kh¸c h¼n víi nh÷ng lêi phØ b¸ng cña bän quan liªu phong kiÕn, Hång l©u méng chøa ®ùng mét néi dung s©u s¾c ®· thÓ hiÖn nh÷ng t tëng cña thêi ®¹i, thÓ hiÖn tinh thÇn d©n chñ, phª ph¸n chÕ ®é môc n¸t, nh÷ng gi¸o ®iÒu truyÒn thèng ®· ¨n s©u, bÐn rÔ hµng ngµn n¨m. Hång l©u méng cßn v¹ch trÇn biÕt bao hiÖn tîng ®en tèi cña x· héi phong kiÕn. Bé s¸ch liªn hÖ víi bèi c¶nh x· héi réng r·i, v¹ch trÇn cuéc sèng xÊu xa hoang d©m cña giai cÊp thèng trÞ phong kiÕn, vµ tõ ®ã cho ta thÊy vËn mÖnh lÞch sö tÊt yÕu cña chÕ ®é phong kiÕn tÊt ph¶i ®i ®Õn chç sôp ®æ. Th«ng qua hÖ thèng nh©n vËt ®«ng ®¶o, sinh ®éng, hiÖn thùc x· héi phong kiÕn ®¬ng thêi ®îc t¸i hiÖn. Do vai trß, vÞ trÝ cña Hång L©u Méng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn Trung Quèc, do nh÷ng gi¸ trÞ mµ Hång L©u Méng ®¹t ®îc, ®ång thêi v× sù h©m mé mét s¶n phÈm tinh thÇn ®éc ®¸o cña nÒn v¨n häc Trung Quèc. Chóng t«i lùa chän ®Ò tµi “Sù t¸i hiÖn ch©n thùc, ®a d¹ng cuéc sèng trong Hång l©u méng (Tµo TuyÕt CÇn)” cho tiÓu luËn cña m×nh. 2. LÞch sö vÊn ®Ò Hång L©u Méng lµ bé tiÓu thuyÕt hiÖn thùc vÜ ®¹i. Ngay tõ khi míi ra ®êi, nã ®· trë thµnh t©m ®iÓm thu hót sù chó ý cña ®éc gi¶ vµ c¸c nhµ nghiªn cøu. ë Trung Quèc ngêi ta ®· th¶o luËn vÒ Hång L©u Méng h¬n hai tr¨m n¨m nay. Do Hång L©u méng ®îc nhiÒu ngêi yªu thÝch nªn nã cã ngãt bèn m¬i bé 3 s¸ch viÕt tiÕp nh Hång L©u Méng bæ, HËu Hång l©u méng, Hång l©u viªn méng, vµ cã ®Õn h¬n hai m¬i bé pháng t¸c nh KÝnh hoa duyªn, Thuû Th¹ch duyªn. Kh«ng l©u sau khi bé tiÓu thuyÕt ®îc truyÒn b¸ ®· ra ®êi mét ngµnh khoa häc cã tªn lµ Hång häc. Ngµy nay, Hång häc ®· trë thµnh mét ngµnh häc vÊn ë ph¹m vi quèc tÕ. §iÒu ®ã cho thÊy tÇm vãc vÜ ®¹i cña Hång L©u Méng vµ vÞ trÝ kh«ng thÓ thay thÕ cña Tµo TuyÕt CÇn trong lÞch sö v¨n häc Trung Quèc. Theo hiÓu biÕt cña chóng t«i, ®· cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ Hång l©u méng sau ®©y: 1. LÞch sö v¨n häc Trung Quèc (Lª Huy Tiªu, L¬ng Duy Thø, NXB gi¸o dôc, 1995). C¸c t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn mét sè néi dung t tëng mµ Hång L©u méng thÓ hiÖn, cïng nhËn ®Þnh: Hång L©u méng ph¶n ¸nh mét c¸ch phøc t¹p l¾t lÐo nhiÒu hiÖn tîng x· héi quan träng cña thêi kú lÞch sö ®¬ng thêi, kh«ng ph¶i chØ ph¶n ¸nh bi kÞch t×nh yªu, mµ cßn ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh thÞnh suy cña mét ®¹i gia ®×nh quý téc. Tõ viÖc chØ ra cuéc sèng hëng l¹c cña hai phñ Vinh – Ninh mµ kh¸i qu¸t b¶n chÊt cña giai cÊp thèng trÞ phong kiÕn… Gi¸o tr×nh còng chØ ra ý nghÜa x· héi réng lín cña bi kÞch t×nh yªu trong Hång L©u méng: T×nh yªu trong Hång L©u méng lµ thø t×nh yªu lÊy viÖc ph¶n ®èi chñ nghÜa phong kiÕn lµm t tëng; th«ng qua t×nh yªu gi÷a Gi¶ B¶o Ngäc vµ L©m §¹i Ngäc t¸c phÈm ®· ®Òn cËp s©u s¾c ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò träng ®¹i cã ý nghÜa. 2. “ Gi¸o tr×nh v¨n häc Trung quèc” - tËp 2 (NguyÔn Kh¾c Phi, L¬ng Duy Thø, NXB gi¸o dôc, 1998). Cho r»ng Hång l©u méng lµ bøc tranh thu nhá cña x· héi phong kiÕn Trung Quèc. Gi¸o tr×nh nµy cho thÊy tÝnh chÊt “hiÖn thùc kh«ng t« vÏ” cña Hång l©u méng. “§äc Hång l©u méng ngêi ta cã c¶m gi¸c cuéc sèng ®îc t¸i hiÖn dêng nh kh«ng qua bµn tay ®Ïo gät c«ng phu cña nhµ v¨n mµ chØ lµ tu«n ch¶y ra theo nguån m¹ch s½n cã. §ã chÝnh lµ tµi n¨ng bËc thÇy cña ngßi bót t¶ thùc theo quan niÖm nghiªm ngÆt. 3. “ VÒ nh÷ng bé tiÓu thuyÕt cæ ®iÓn hay nhÊt cña Trung Quèc ” (TrÇn Xu©n §Ò, NXB TP Hå ChÝ Minh, 1991), t¸c gi¶ kh¼ng ®Þnh: T¸c gi¶ kh«ng ®øng ë vÞ trÝ ngêi thø ba ®Ó giíi thiÖu nh©n vËt mµ th«ng qua hµnh ®éng cña nh©n vËt ®Ó kh¾c hoÆc tÝnh c¸ch nh©n vËt; thêng cã sù xung ®ét gi÷a hai thÕ lùc ®ã lµ thÕ lùc cñ vµ míi, tiÕn bé vµ ph¶n ®éng, lµm ®Þa bµn cho nh©n vËt ho¹t ®éng. 4 4. Th¬ v¨n cæ Trung Hoa m¶nh ®Êt quen mµ l¹ (NguyÔn Kh¾c Phi, NXB gi¸o dôc, 1999). T¸c gi¶ chó träng t×m hiÓu bót ph¸p “song qu¶n tÒ h¹”, mét bót ph¸p tiªu biÓu gãp phÇn lµm râ tÝnh c¸ch cña c¸c nh©n vËt. Trong cuèn s¸ch nµy, t¸c gi¶ còng ®· nh¾c ®Õn viÖc miªu t¶ t©m lý nh©n vËt. 5. “ §Ó hiÓu 8 bé tiÓu thuyÕt cæ Trung quèc” (L¬ng Duy Thø, NXB §HQG Hµ Néi, n¨m 2000). Ph©n tÝch b¶n chÊt cña sù xa hoa, giµu cã cña hai phñ Vinh – Ninh, chØ ra nh÷ng m©u thuËt néi t¹i cña x· héi thîng lu, nh÷ng ®iÒu kiÖn tÊt yÕu dÉn ®Õn sù suy tµn cña gia ®×nh hä Gi¶. T¸c gi¶ cßn quan t©m tíi vÊn ®Ò “Bi kÞch t×nh yªu vµ h«n nh©n díi chÕ ®é phong kiÕn”, qua mèi t×nh cña Gi¶ B¶o Ngäc vµ L©m §¹i Ngäc. 6. “ M¹n ®µm vÒ Hång l©u méng” cña Tr¬ng Kh¸nh ThiÖn, Lu VÜnh L¬ng do NguyÔn Phè dÞch (NXB ThuËn Ho¸, 2002), lµ nh÷ng bµn luËn kh¸ s¾c s¶o vµ chu ®¸o vÒ tµi n¨ng miªu t¶ hiÖn thùc mét c¸ch tØ mØ chi tiÕt. Do “m¹n ®µm” nªn c¸c t¸c gi¶ cha cung cÊp mét c¸i nh×n hÖ thèng toµn diÖn vÒ mäi ph¬ng diÖn cña t¸c phÈm mµ chØ chó ý ®Õn mét sè nh©n vËt, mét sè t×nh tiÕt tiªu biÓu. Bªn c¹nh c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn cßn cã c¸c luËn ¸n luËn v¨n, nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ Hång l©u méng. ë §¹i häc Vinh cã mét sè luËn ¸n, luËn v¨n tiªu biÓu nh sau: - KÕt cÊu t¸c phÈm Hång l©u méng cña Tµo TuyÕt CÇn - Nh©n vËt n÷ trong Hång l©u méng - H×nh tîng nh©n vËt V¬ng Hy Phîng trong Hång l©u méng - Bót ph¸t “Song qu¶n tÒ h¹” trong Hång L©u Méng Nh×n chung, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn ®· Ýt nhiÒu bµn ®Õn gi¸ trÞ hiÖn thùc cña Hång l©u méng nhng cha hÖ thèng mµ chØ mang tÝnh chÊt ®iÓm xuyÕt, dõng l¹i ë nhËn ®Þnh nhá lÎ. Tuy nhiªn c¸c c«ng tr×nh ®· gîi më cho chóng t«i mét c¸i nh×n ®óng ®¾n khi t×m hiÓu gi¸ trÞ hiÖn thùc cña t¸c phÈm. 3. Môc ®Ých nghiªn cøu. 5 Nh tªn ®Ò tµi ®· x¸c ®Þnh, gi¶i quyÕt ®Ò tµi nµy chóng t«i nh»m chØ ra nh÷ng thµnh tùu vÒ néi dung – t tëng trong viÖc ph¶n ¸nh hiÖn thùc cña Hång l©u méng, cïng c¸ch thøc thÓ hiÖn hiÖn thùc cña t¸c phÈm. 4. Ph¹m vi nghiªn cøu: V¨n b¶n t¸c phÈm mµ chóng t«i kh¶o s¸t lµ b¶n dÞch Hång l©u méng cña dÞch gi¶ Vò Béi Hoµng, TrÇn Qu¶ng - NXB v¨n häc 2002 gåm 3 tËp) 5. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: XuÊt ph¸t tõ môc ®Ých, nhiÖm vô cña ®Ò tµi chóng t«i sö dông ph¬ng ph¸p: Kh¶o s¸t, thèng kª, ph©n tÝch, tæng hîp ngoµi ra cßn phèi hîp c¸c ph¬ng ph¸p so s¸nh, ®èi chiÕu. 6. CÊu tróc luËn v¨n: Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Sù t¸i hiÖn ch©n thùc, ®a d¹ng cuéc sèng trong Hång l©u méng. Ch¬ng 2: Sù ngîi ca, kh¼ng ®Þnh nh÷ng nh©n tè míi tiÕn bé. Ch¬ng 3: NghÖ thuËt thÓ hiÖn gi¸ trÞ hiÖn thùc cña Hång l©u méng. 6 Ch¬ng 1 Sù t¸i hiÖn ch©n thùc, ®a d¹ng cuéc sèng trong Hång L©u Méng “Tõ ®iÓn thuËt ng÷ v¨n häc” (Lª B¸ H¸n, TrÇn §×nh Sö, NguyÔn Kh¾c Phi ®ång chñ biªn) bµn vÒ v¨n häc hiÖn thùc chñ nghÜa ®· cho r»ng: “®iÒu quan träng nhÊt ®èi víi v¨n häc hiÖn thùc chñ nghÜa lµ sù trung thµnh chÝnh x¸c c¸c nhËn thøc, t¸i hiÖn b¶n chÊt cuéc sèng vµ tÇm quan trong cña nh÷ng t tëng mµ nhµ v¨n muèn thÓ hiÖn”. Mét t¸c phÈm v¨n häc cã gi¸ trÞ hiÖn thùc lµ t¸c phÈm ®ã ®· t¸i hiÖn trung thµnh chÝnh x¸c, kh¸ch quan nh÷ng nÐt b¶n chÊt cña cuéc sèng. T¸c gi¶ coi träng viÖc kh¸ch quan ho¸ nh÷ng ®iÒu ®îc m« t¶, lµm cho h×nh tîng nghÖ thuËt tù nãi lªn tiÕng nãi cña m×nh. Tuy kh«ng ph¶i lµ t¸c phÈm ®¹t ®Ønh cao cña ph¬ng ph¸p s¸ng t¸c hiÖn thùc chñ nghÜa nhng Hång l©u méng ®· ®¹t ®Õn mét gi¸ trÞ hiÖn thùc hÕt søc s©u s¾c. So víi nh÷ng t¸c phÈm tríc ®ã vµ cïng thêi th× hiÖn thùc mµ Hång l©u méng ph¶n ¸nh lµ v« cïng s©u s¾c vµ réng r·i. T¸c phÈm lÇn ®Çu tiªn chØ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò b×nh dÞ cña cuéc sèng thêng nhËt mµ kh«ng quan t©m ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò lín lao, träng ®¹i vèn ®· thµnh truyÒn thèng trong v¨n häc Trung Quèc trung ®¹i. 1.1 Cuéc sèng xa hoa cña gia ®×nh quý téc hä Gi¶ Hång l©u méng lµ bøc tranh hiÖn thùc réng lín vÒ x· héi phong kiÕn Trung Quèc cuèi ®êi Thanh ®îc thÓ hiÖn th«ng qua sù miªu t¶ chi tiÕt têng tËn vÒ cuéc sèng sinh ho¹t cña gia ®×nh quý téc phong kiÕn hä Gi¶. H×nh ¶nh phñ Gi¶ hiÖn ra tõ trong nh÷ng trang ®Çu tiªn cña t¸c phÈm: hµo hoa, phó quý, ®Çy ¾p nhung lôa, gÊm vãc, vµng b¹c. Dinh c¬ hai phñ Vinh – Ninh ®· “chiÕm mÊt qu¸ nöa thµnh phè Kim L¨ng” sinh ho¹t hµng ngµy toµn nh÷ng cao l¬ng mü vÞ. Trong phñ Gi¶ kh«ng bao giê ngít tiÕng ®µn ca, s¸o ph¸ch. C¸c cuéc héi hÌ yÕn Èm hÇu nh diÔn ra hµng ngµy. Cã thÓ thÊy ®îc cuéc sèng trong phñ Gi¶ lµ ®Ønh cao cña sù giµu sang phó quý vµ sa hoa. Hai phñ Vinh – Ninh ®îc bao bäc bëi mét bøc têng bÒ thÕ. Trong phñ mäi thø ®Òu ®îc trang hoµng léng lÉy b»ng ngäc ngµ, vµng b¹c quý hiÕm. Phñ Vinh – Ninh ®îc x©y dùng rÊt kú c«ng, lµ mét toµ l©u ®µi léng lÉy nguy nga ®îc bao bäc xung quanh bëi v« sè ao hå, vên hoa c©y c¶nh, ®Òn ®µi: 7 “Mäi ngêi ®i ra, kh«ng mÊy chèc ®· thÊy g¸c tÝa nguy nga, lÇu son cao ngÊt, nhµ cöa san s¸t, ®êng ®i quanh co. Tïng xanh ch¹m m¸i, ngäc lan quanh thªm, mÆt thó, ®Çu ly, s¬n vµng s¸ng nho¸ng. Gi¶ ChÝnh nãi: - §©y lµ ®iÖn chÝnh, xa hoa qu¸ !” [5, 245]. Sù giµu cã, xa hoa l·ng phÝ qu¸ søc tëng tëng cña phñ Gi¶ ®îc thÓ hiÖn râ ë lêi nhËn xÐt cña nh©n vËt giµ Lu. Tµo TuyÕt CÇn rÊt cã ý thøc dïng con m¾t ng¬ ng¸c cña giµ Lu ®Ó ®µo s©u thªm cuéc sèng xa hoa cña gia ®×nh nµy. Trong t¸c phÈm, t¸c gi¶ ®· miªu t¶ giµ Lu ba lÇn vµo phñ Vinh quèc. Ba lÇn giµ Lu trë thµnh ngêi chøng kiÕn bíc ®êng tõ thÞnh ®Õn suy cña hä Gi¶. LÇn thøc nhÊt giµ Lu thùc sù kinh ng¹c tríc nh÷ng thø ®å quý trng bµy trong phñ Vinh quèc: ®ã lµ nh÷ng ®ång hå Ba t, trµ Xiªm La. Håi 39, khi ®îc vµ tham quan, dù tiÖt ë vên ®¹i Quan, giµ Lu tËn m¾t chøng kiÕn c¶nh vên ®¹i Quan t¸c gi¶ t¶ tØ mØ tõng mãn ¨n trong phñ Vinh quèc. ChØ mét mãn cua mµ giµ L u ®· tØnh nhÈm ra: “Gi¸ cua n¨m nay mçi c©n lµ n¨m ph©n, mêi c©n th× ph¶i n¨m ®ång, n¨m n¨m hai m¬i l¨m, ba n¨m mêi l¨m, l¹i céng thªm rîu vµ ®å ¨n kh¸c vµo n÷a, céng tÊt c¶ Ýt ra còng ph¶i h¬n hai m¬i l¹ng b¹c ®Êy. Adi®µphËt. Mãn tiÒn nµy ngêi nhµ quª chóng t«i cã thÓ ¨n ®îc mét n¨m” [5, 572]. Sinh ho¹t cña mäi ngêi trong phñ Gi¶ ngµy nµy qua ngµy kh¸c chØ quÈn quanh nh÷ng viÖc lÆp ®i lÆp l¹i nh tiÖc tïng, th¨m hái, ®a ®¸m, ma chay. C¸c chñ nh©n trong phñ ph¸t ngÊy lªn v× kh«ng cßn trß ch¬i nµo tiªu khiÓu cho võa ý, kh«ng cßn mãn ¨n nµo ngon miÖng. Tµo TuyÕt CÇn ®· rÊt am hiÓu vµ tinh tÕ khi miªu t¶ tØ mØ nh÷ng ngµy sinh nhËt, nh÷ng ngµy lÔ tÕt nguyªn ®¸n, nguyªn tiªu, nh÷ng buæi tiÖc tïng. B¶n th©n nh÷ng trß vui triÒn miªn vµ th¸i ®é ch¸n chêng cña mäi ngêi trong phñ Gi¶ còng ®· cã søc tè c¸o ghª gím. Ngay chØ mét mãn cµ trong m©m c¬m Ph¬ng Th còng chøng tá sù xa xØ tuyÖt ®Ønh. §ã kh«ng ph¶i lµ mãn cµ b×nh thêng cña ngêi nhµ quª mµ nã ®îc chÕ biÕn mét c¸ch cÇu kú ®Õn møc khã tëng tîng. “…Cø ®Õn th¸ng t, th¸ng n¨m h¸i cµ vÒ gät bá nóm, chØ lÊy ruét th«i, ®em th¸i nhá nh sîi tãc ph¬i thËt kh«. Sau ®ã b¾t mét con gµ mÑ ninh ra níc, hÊp cµ lªn, xong ®em ra ph¬i, chÝn lÇn ph¬i, chÝn lÇn hÊp l¹i ®em ph¬i thËt kh« råi bá vµ trong lä sø bÞt thËt kÝn. Khi ¨n lÊy mét th×a trén víi thÞt gµ xµo mµ ¨n”. [6, 7]. Sù giµu sang, sung tóc, xa hoa cña phñ Gi¶ ph¶n ¸nh ®óng b¶n chÊt cña giai cÊp thèng trÞ trong x· héi Trung Quèc thêi Minh – Thanh. Trong gia ®×nh 8 hä Gi¶ mét «ng chñ, mét bµ chñ, mét c«ng tö hay mét tiÓu th còng ®· cã non chôc ngêi hÇu, cã Ýt nhÊt mét ngêi hÇu chÝnh qu¶n lý nh÷ng ngêi cßn l¹i. ThËm chÝ khi B¶o Ngäc ®i tiÓu còng cã tíi bèn ngêi ®i theo hÇu h¹, mét ngêi mang chËu níc, mét ngêi mang kh¨ng mÆt vµ lä s¸p th¬m, cßn hai ngêi Thu V¨n vµ X¹ NguyÖt theo hÇu nh thêng lÖ. ë håi mêi s¸u, Vò TriÖu ®Õn th¨m gia ®×nh Phîng Th, kÓ l¹i: “èi chµ! thùc lµ mét viÖc ngh×n n¨m hiÕm cã! T«i nhí hä Gi¶ nhµ ta håi cßn ë miÒn C« T«, D¬ng Ch©u, tr«ng nom viÖc ®ãng thuyÒn kÓ vµ söa sang ®êng bÓ, chØ cã söa so¹n ®ãn tiÕp vua mét lÇn, mµ tiÒn tiªu nh bÓ níc” [5, 224 ]. Sù giµu sang, xa hoa, l·ng phÝ cña hai phñ Vinh – Ninh ®îc thÓ hiÖn râ nhÊt ë hai sù kiÖn lín nhÊt ®ã lµ ®¸m ma TÇn thÞ vµ viÖc chuÈn bÞ ®ãn Nguyªn Phi vÒ “tØnh th©n”. Gi¶ Tr©n ®øng ra tæ chøc ®¸m ma linh ®×nh cho ngêi con d©u TÇn thÞ. Muèn ph« tr¬ng thanh thÕ, Gi¶ Tr©n ®· bá ra mét v¹n l¹ng b¹c lµm ma. Mua quan tµi b»ng gç quý v¹n n¨m kh«ng môc, gi¸ n¨m ngh×n l¹ng l¹i cßn mêi 108 vÞ s, 99 ®¹o sü lµm lÔ 49 ngµy ®ªm. §Ó ®Ñp mÆt víi thiªn h¹, Gi¶ Tr©n bá ra 1200 l¹ng ®Ó mua cho con lµ Gi¶ Dung chøc “Long cÈm uý” ®Ò tªn viÕt trªn cê tang cho thªm phÇn long träng. Nh÷ng ngêi trong phñ Gi¶ tá ra rÊt tÊt bËt, lo l¾ng s¾p ®Æp cho viÖc ®ãn Nguyªn Phi vÒ “tØnh th©n”. ChØ riªng viÖc Gi¶ Têng ®i Giang Nam mua con h¸t gióp vui còng ®· tèt ba v¹n l¹ng b¹c. Hä Gi¶ thuª ®Õn 130 ngêi x©y dùng chæ nghØ ch©n cho Nguyªn Phi ®Æt tªn lµ §¹i Quan Viªn. §¹i Quan viªn ®îc x©y dùng nh mét toµ l©u ®µi nguy nga trang hoang léng lÉy. KhiÕn Nguyªn Phi ®· ba lÇn thèt lªn: “Xa hoa qu¸!”, “ Lµm thÕ nµy lµ qu¸ l¹m, lÇn sau kh«ng nªn xa xØ qu¸! ” [5, 259 ]. Cuéc sèng cùc kú xa hoa, phung phÝ cña gia ®×nh phñ Gi¶ cã ®îc lµ nhê ®©u? §ã lµ vÊn ®Ò mµ t¸c gi¶ muèn bãc trÇn. MÆc dï kh«ng chñ t©m miªu t¶ quan hÖ gi÷a phñ Gi¶ víi ngêi n«ng d©n nhng b»ng mét sè chi tiÕt ph¸c ho¹, t¸c gi¶ còng cho chóng ta thÊy nguån gèc cña sù giµu cã, xa hoa ®ã. Gia ®×nh trªn hai tr¨m ngêi, ¨n uèng hoang phÝ, dïng toµn ®å quý hiÕm, nhµ cöa réng thªnh thang, nguy nga, ®å sé nÕu kh«ng x©y dùng trªn c¬ së bãc lét t« thuÕ cña nh©n d©n th× lÊy ®Çu ra? L·o qu¶n gia Chu Thuþ nãi: Bän t«i ë ®©y lo viÖc thu t« thuÕ, tiÒn b¹c, thu vµo mçi n¨m cã ®Õn bèn n¨m v¹n. Håi 53, miªu t¶ c¶nh ¤ TiÕn HiÕu nép t« thuÕ cho phñ Ninh quèc “¤ TiÕn HiÕu bíc ®Õn gÇn nãi: 9 Tha «ng n¨m nay mïa mµng xÊu qu¸. Tõ th¸ng ba ®Õn hÕt tÕt th¸ng t¸m ma lu«n, kh«ng lóc nµo t¹nh ®îc n¨m, s¸u ngµy. §Õn th¸ng chÝn cã mét trËn ma ®¸, mét vïng gÇn hai, ba tr¨m dÆm; ngêi, nhµ cöa, sóc vËt, l¬ng thùc bÞ h¹i hµng ngh×n hµng v¹n, nªn míi cã thÕ nµy. Con kh«ng d¸m nãi man” [6, 185]. MÆc dï tr×nh bµy nguyªn nh©n nh vËy, ¤ Gia Trang mét trong t¸m tr¹i cña Phñ Ninh vÉn ph¶i n¹p ba tr¨m con h¬u, dª, lîn, nai, ho½ng, ba v¹n ba ngµn c©n than… Bªn c¹nh ®ã cßn ph¶i kÓ ®Õn nh÷ng s¶n phÈm nh c¸c lo¹i g¹o “g¹o tÊm, g¹o cÈm, g¹o nÕp, g¹o rД c¸, t«m, gµ, ngçng… ngoµi ra cßn biÕu riªng cËu c¶ mÊy gièng h¬u, thá tr¾ng, thá ®en, gµ vÞt… ®Ó ch¬i. ThÕ mµ, Gi¶ Tr©n cßn cau mµy nãi: “Ta tëng Ýt ra chó còng ph¶i nép 5000 l¹ng b¹c, chø cã ngÇn Êy th× lµm ®îc c¸i g×. B©y giê chØ cßn cã t¸m, chÝn trang tr¹ng th«i, n¨m nay cã ®Õn hai tr¹i kªu bÞ h¹n, bÞ lôt, chó l¹i bít xÐm, ®Þnh kh«ng cho ta ¨n n÷a hay sao?” [6, 186]. Qu¶ lµ må h«i níc m¾t cña nh©n d©n ®· nu«i sèng sù xa hoa hëng l¹c cña gia ®×nh nµy. Trong t¸c phÈm tuy kh«ng thÊy xuÊt hiÖn h×nh ¶nh cña nh÷ng ngêi n«ng d©n bÇn hµn, nhng chóng ta thÊy th¸i ®é cña t¸c gi¶ ®èi víi hä hÕt søc râ rµng. Cuéc sèng ®Çy hoan l¹c, kh«ng ngít tiÕn kÌn, tiÕng nh¹c, cuéc rîu, bµn cê th©u ®ªm suèt s¸ng ®îc x©y dùng tõ må h«i níc m¾t cña nh©n d©n lao ®éng. §ã lµ ®iÒu t¸c gi¶ muèn ph¶n ¸nh trong t¸c phÈm nµy. Hång l©u méng cßn ph¶n ¸nh sù c©u kÕt bãc lét cña c¸c giai cÊp thèng trÞ trong x· héi ®Ó cïng hëng lîi, cïng bãc lét nh©n d©n. Lóc nµy, giai cÊp ®Þa chØ c©u kÕt víi nh÷ng kÎ cho vay nÆng l·i vµ tÇng líp ®¹i th¬ng nh©n. Khi phñ Gi¶ bÞ lôc so¸t, ngêi ta l«i ra mÊy r¬ng v¨n khÕ, trong ®ã cã khÕ ruéng, khÕ nî vµ ®Æc biÖt lµ khÕ cho vay nÆng l·i bÊt hîp ph¸p. Tõ quy m« gia ®×nh hä Gi¶, tõ nguån gèc dùa trªn sù bãc lét t« thuÕ, tõ nh÷ng xung ®ét trong gia ®×nh cã thÓ coi phñ Gi¶ lµ h×nh ¶nh thu nhá cña x· héi Trung Quèc ®êi Thanh. “Trong bèi c¶nh ®ã, c¸i ¸o kho¸c nh©n nghÜa ®¹o ®øc ®· bÞ xÐ to¹c, B¶n chÊt xa hoa, d©m « ®éc ¸c vµ bÊt lùc cña giai cÊp phong kiÕn hiÖn nguyªn h×nh” [15, 126]. 1.2 Sù cæ hñ vÒ chÝnh trÞ, thèi n¸t vÒ ®¹o ®øc 1.2.1 Sù cæ hñ vÒ chÝnh trÞ: Trong Hång l©u méng, t¸c gi¶ ®· miªu t¶ c¶nh sèng ®åi trôy, ruçng n¸t cña gia ®×nh quý téc phong kiÕn, vµ chØ ra nguyªn nh©n dÉn ®Õn sù suy vong 10 cña phñ Gi¶. Sù suy vong cña phñ Gi¶ lµ tÊt yÕu cña chÕ ®é phong kiÕn trong buæi “hoµng h«n” cña lÞch sö. Hay nãi c¸ch kh¸c vËn mÖnh cña hä Gi¶ chÝnh lµ h×nh ¶nh thu nhá vËn mÖnh chÕ ®é phong kiÕn. C¸c «ng chñ, bµ chñ ë ®©y ngoµi viÖc chÞu sù rµng buéc cña lÔ gi¸o phong kiÕn truyÒn thèng, hÇu nh kh«ng cã mét chót lý tëng nµo. §iÒu ®ã còng nãi lªn r»ng, hä còng kh«ng ®Ó cho bÊt cø lý tëng tiÕn bé nµo tån t¹i. Cèt truyÖn cña t¸c phÈm chØ h¹n chÕ trong nh÷ng sinh ho¹t thêng nhËt, kh«ng trùc tiÕp ®Ò cËp ®Õn chÝnh trÞ nhng th«ng qua nh÷ng sù viÖc cô thÓ, b»ng nh÷ng chi tiÕt sinh ®éng, Tµo TuyÕt CÇn ®· lý gi¶i vÊn ®Ò chÝnh trÞ x· héi theo c¸ch cña riªng m×nh. Trong Hång l©u méng chóng ta t×m thÊy ®Çy ®ñ c¸c g¬ng mÆt ®¹i diÖn cho c¸c thÕ lùc ë x· héi thîng lu qóy téc. Hä lµ nh÷ng h×nh ¶nh tiªu biÓu cña c¸c thÕ lùc chÝnh trÞ ®êi Thanh. Trong t¸c phÈm sù léng hµnh cña TiÕt Bµn, Phîng Th… ®îc che chë bëi c¸c thÕ lùc lín kh«ng ai d¸m ®éng ®Õn. §ã lµ sù v©y quanh cña bèn hä lín trªn ®Êt Kim L¨ng thêi KiÒn Long: Gi¶, Sö, V¬ng, TiÕt. C¶ bèn dßng hä nµy ®Òu giµu sang vµ cã quyÒn lùc nhÊt ë ®Êt Kim L¨ng. ThÕ cßn cha hÕt, trong triÒu hä cßn cã B¾c TÜnh V¬ng, cã con g¸i ®Çu Nguyªn Xu©n lµm Quý Phi. ë c¸c tØnh, hä gi¶ cßn cã v©y c¸nh cña V¬ng phu nh©n lµ V¬ng Tö §»ng lµm thèng chÕ chÝn tØnh chØ huy. Nhê nh÷ng thÕ lùc to lín nµy mµ con ngêi hä gi¶ còng hÕt søc hèng h¸ch g©y nªn nhiÒu téi ¸c: Gi¶ Vò Th«n sau khi ®îc Gi¶ ChÝnh gióp ®ì ra lµm quan ®· dïng thñ ®o¹n tr¾ng trîn cíp ®o¹t nhµ ngêi ®em d©ng cho Gi¶ X¸; TiÕt Bµn léng hµnh, hèng h¸ch giÕt ngêi döng dng sèng ngoµi vßng ph¸p luËt; V¬ng Hy Phîng tham lam, ®éc ¸c nhËn ba ngh×n l¹ng b¹c, buéc Kim Kha th¾t cæ tù tö, døt mèi t×nh víi con trai Thñ bÞ Trêng An lµm anh nµy còng nh¶y xuèng giÕng tù tö theo ngêi yªu. Trong Hång l©u méng, phñ Gi¶ lµ mét gia ®×nh ®iÓn h×nh kh«ng ph¶i chØ ë quy m«, ë ph¬ng thøc bãc lét cña nã mµ cßn thÓ hiÖn râ ë b¶n chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc cña nã. Miªu t¶ cuéc sèng cña phñ Gi¶ trong suèt thêi gian t¸m n¨m, t¸c gi¶ cho thÊy qu¸ tr×nh tõ thÞnh ®Õn suy cña gia ®×nh nµy lµ mét tÊt yÕu, mÆc dï cã nh÷ng ®øa con trung thµnh cè g¾ng duy tr× ®êi sèng cña nã vÒ mÆt chÝnh trÞ mµ tiªu biÓu lµ Gi¶ ChÝnh. DÊu hiÖu cña sù suy tµn, bÊt lùc Êy thÓ hiÖn râ nhÊt ë sù cæ hñ trong quan niÖm cña Gi¶ ChÝnh. Gi¶ ChÝnh th©n sinh cña Gi¶ B¶o Ngäc lín lªn trong ®èng “b¸t cæ v¨n”. Gi¶ ChÝnh lµ mét nh©n vËt ®¹i diÖn cho lùc lîng cò l¹c hËu, mang t tëng chÝnh thèng. ¤ng ta lµ ngêi cã thÕ lùc, cã ®Þa vÞ x· héi (lµm quan), ®øng ®Çu mäi quyÕt ®Þnh trong phñ Gi¶, chÞu ¶nh hëng s©u nÆng t tëng nho gia, theo ®uæi con 11 ®êng khoa cö, t«n sïng ®¹o lý th¸nh hiÒn. Gi¶ chÝnh, Gi¶ §¹i Nho ra søc d¹y dç mong B¶o Ngäc häc hµnh, ®ç ®¹t thµnh tµi. Gi¶ ChÝnh dïng nh÷ng lêi lÏ ngät ngµo dô dç, cã lóc «ng chöi m¾ng thËm tÖ buéc B¶o Ngäc ph¶i nghiÒn ngÉm lêi lÏ cña th¸nh hiÒn, kÕt giao víi nh©n vËt ë chèn quan trêng, gÆp gì víi nh÷ng h¹ng ngêi cïng giai cÊp quý téc, ¤ng ta muèn B¶o Ngäc ®i theo con ®êng mµ «ng v¹ch s½n lµ häc hµnh ®Ó mai sau lËp c«ng danh lµm th¬m tiÕng cha mÑ. Gi¶ ChÝnh sèng rËp khu«n, cøng nh¾c theo lÔ gi¸o phong kiÕn hñ lËu, ë ngoµi th× lµm quan vÒ nhµ l¹i lµm chñ. ThÕ nhng «ng ta chØ lµ kÎ bÊt tµi, nhu nhîc kh«ng gi¶i quyÕt ®îc viÖc nhµ, ch¼ng h¬n g× nh÷ng kÎ lµm quan thêi bÊy giê. ¤ng ta mang nh÷ng t tëng cæ hñ cña chÕ ®é phong kiÕn vµo qu¶n lý gia ®×nh vµ x· héi. Khi ®îc phong chøc tíc ë xa, Gi¶ ChÝnh bÞ nh÷ng tªn lÝnh qua mÆt, sù kÐm cái cña «ng ta thÓ hiÖn rÊt râ trong vai trß lµ vÞ quan cña triÒu ®×nh. Víi Gi¶ ChÝnh, B¶o Ngäc kh«ng b»ng anh trai (B¶o Ch©u) kú tµi ®îc, B¶o Ngäc chØ lµ mét ®øa con “nghÞch tö”. Gi¶ mÉu, Gi¶ ChÝnh, V¬ng phu nh©n, TiÕt B¶o Thoa, Sö V¬ng V©n… thêng khuyªn nhñ B¶o Ngäc häc hµnh thi cö, ra lµm quan ®Ó cho trän ch÷ hiÕu. Víi hä chØ cã häc hµnh, thi cö ®Ëu lµm quan míi lµ ngêi cã Ých, xøng ®¸ng lµ con hiÕu t«i trung. Håi 2, L·nh Tö Hng kÓ: “khi ®Çy n¨m, Gi¶ ChÝnh muèn thö chÝ híng cña con vÒ sau thÕ nµo, míi ®em nh÷ng ®å ch¬i bÇy ra tríc mÆt ®Ó xem nã quê lÊy c¸i g×. Ngê ®©u nã ch¼ng lÊy c¸i g×, mµ chØ quê lÊy phÊn s¸p, tr©m vßng” [5, 41]. Khi Gi¶ ChÝnh thö chÝ híng con h¼n «ng ta còng ®Æt vµo B¶o Ngäc kh«ng Ýt k× väng. ThÕ nhng hµnh ®éng cña B¶o Ngäc kh«ng nh÷ng thÓ hiÖn sù kh¸c ngêi mµ cßn dù b¸o tÝnh c¸ch “ph¶n nghÞch” vÒ sau. Gi¶ ChÝnh lµ mét trong nh÷ng nh©n vËt tiªu biÓu ®¹i diÖn cho thÕ lùc thèng trÞ. Gi¶ ChÝnh ®îc triÒu ®×nh tíc phong nhng ngu muéi, v« tµi cam chÞu sèng theo sù ®Þnh ®o¹t cña hÖ thèng giai cÊp thèng trÞ phong kiÕn, cè gß m×nh theo khu«n s¸o nhng hoµn toµn bÊt lùc. Sù khu«n s¸o cæ hñ cña «ng ta ®· ¸p ®Æt lªn c¶ gia ®×nh ®Æc biÖt víi B¶o Ngäc. B¶o Ngäc ®îc Gi¶ mÉu, V¬ng phu nh©n rÊt mùc chiÒu chuéng, n©ng ®ì. Nhng ®èi víi Gi¶ ChÝnh th× B¶o Ngäc rÊt sî, thêng tr¸nh mÆt, mçi lÇn cha gäi lµ hÕt søc sî h·i, run rÉy. Sù cã mÆt cña Gi¶ ChÝnh trong cuéc vui nµo ®Òu khiÕn B¶o Ngäc kh«ng d¸m ®ïa vui víi c¸c chÞ em mét c¸ch tho¶i m¸i mµ nh bÞ gß buéc vµo khu«n phÐp. Håi 33, khi Ngêi bµn phñ Trung ThuËn Th©n V¬ng xin vµo gÆp B¶o Ngäc v× cho r»ng B¶o Ngäc ®ang giÊu mét con h¸t ë ®©u ®ã. Gi¶ ChÝnh nghe vËy võa sî võa giËn l«i B¶o Ngäc ra xÐt hái. Sù tøc giËn lªn ®Õn ®Ønh ®iÓm, muèn giÕt B¶o Ngäc ngay sau 12 khi nghe Gi¶ Hoµn vu oan cho B¶o Ngäc cìng gian Kim XuyÕn. ¤ng ta võa nãi võa sai ngêi “L«i th»ng B¶o Ngäc ®Õn ®©y”, qu¸t lªn: “H«m nay ai cßn ®Õn ng¨n, th× ta sÏ mang hÕt c¶ mò ¸o, c©n ®ai vµ gia tµi giao cho ngêi Êy víi th»ng B¶o Ngäc. Ta ®µnh chÞu lµ ngêi cã téi, c¹o träc mí tãc phiÒn n·o nµy ®i, t×m ®Õn n¬i thanh v¾ng ®Ó khái nhôc ®Õn tiÒn nh©n, v× ®· ®Ó ra ®øa con ngç nghÞch nµy!” [5, 479 ] . B¶o Ngäc vµ Gi¶ ChÝnh së dÜ cã sù “xung kh¾c” rÊt lín bëi quan niÖm sèng vµ t tëng cña hai ngêi hoµn toµn ®èi lËp nhau. Cã lóc Gi¶ ChÝnh muèn døt bá ®øa con ph¶n nghÞch cña chÕ ®é phong kiÕn. ¤ng ta nãi víi V¬ng Phu nh©n: “Ngµy thêng hÔ t«i quë ph¹t nã lÇn nµo, lµ y nh cã ngêi ®Õn bªnh nã . Chi b»ng nh©n ngµy h«m nay kÕt liÔn c¸i th»ng chã chÕ nµy ®Ó khái tai v¹ vÒ sau. Nãi xong «ng ta ®Þnh lÊy thõng th¾t cæ B¶o Ngäc cho chÕt ®i”[5, 481]. Trong con m¾t Gi¶ ChÝnh tµi n¨ng th¬ phó cña B¶o Ngäc ®ã lµ thø tµi n¨ng cña mét con ngùa bÊt kham, giai cÊp phong kiÕn kh«ng cÇn thø tµi n¨ng “ph¶n lo¹n” ®ã. Gi¶ ChÝnh quý mÕn Ch©n B¶o Ngäc v× ®ã lµ mÉu ngêi theo quan niÖm cña «ng: “Sè lµ Gi¶ ChÝnh trong thÊy diÖn m¹o cña Ch©n B¶o Ngäc gièng hÖt con m×nh, khi hái ®Õn v¨n ch¬ng anh ta ®èi ®¸p nh níc ch¶y, nªn trong lßng rÊt lµ yªu mÕn, bÌn cho gäi B¶o Ngäc ra cèt ®Ó khuyªn r¨n hä, ®ång thêi, còng muèn so s¸ng gi÷a hai ngêi xem sao” [7, 471]. Ch©n B¶o Ngäc chÝnh lµ “viªn ngäc thËt”, mµ giai cÊp phong kiÕn ®ang cè c«ng mµi giòa, trau chuèt. Nã kh¸c h¼ng víi “viªn ngäc gi¶” vèn lµ ®øa con tinh thÇn cña t¸c gi¶. Bªn c¹nh nh©n vËt Gi¶ ChÝnh, trong hä Gi¶ còng tån t¹i nh÷ng t tëng l¹c hËu ®Ì nÐn nh÷ng t tëng tiÕn bé ®ang h×nh thµnh, trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn Gi¶ §¹i Nho. ¤ng ta lµ ngêi thÇy d¹y häc cho con ch¸u nhµ hä Gi¶, mang trong m×nh t tëng cæ hñ l¹c hËu. ¤ng ta nhåi nhÐt cho häc trß t tëng cñ mµ kh«ng biÕt tiÕp thu nh÷ng t tëng míi, tiÕn bé. Gi¶ ChÝnh, Gi¶ §¹i Nho ra søc d¹y dç mong B¶o Ngäc häc hµnh ®ç ®¹t thµnh tµi. Hä gä m×nh ®Ó sèng theo khu«n s¸o cña giai cÊp thèng trÞ nhng cuèi cïng bÊt lùc. Trong Hång l©u méng, c¸c lùc lîng ®¹i diÖn cho chÕ ®é cò (tiªu biÓu lµ Gi¶ ChÝnh), cè søc duy tr× trËt t cò cña giai cÊp quý téc – phong kiÕn cña m×nh, hä kh«ng chÊp nhËn bÊt kú yÕu tè tiÕn bé nµo tån t¹i. ChÝnh ®iÒu ®ã 13 cµng lµm cho lùc lîng míi, tiÕn bé muèn ph¶n kh¸ng l¹i mét c¶ch m¹nh mÏ h¬n. 1.2.2 Sù ®åi b¹i vÒ ®¹o ®øc Hång l©u méng viÕt vÒ c©u chuyÖn t×nh duyªn tr¾c trë nhng t¸c phÈm kh«ng ®¬n gi¶n chØ lµ bi kÞch t×nh yªu tay ba gi÷a Gi¶ B¶o Ngäc – L©m §¹i Ngäc – TiÕt B¶o Thoa. T¸c gi¶ cã c¨n cø vµo cuéc ®êi riªng nhng t¸c phÈm kh«ng ph¶i lµ “tù truyÖn”, cïng kh«ng ph¶i nh»m miªu t¶ sù sôp ®æ cña gia ®×nh quý téc do “miÖng ¨n nói lë”, “thu Ýt chi nhiÒu”. ý nghÜa kh¸ch quan, ph¹m vi ph¶n ¸nh cña t¸c phÈm réng lín h¬n nhiÒu. Hång l©u méng thÓ hiÖn râ b¶n chÊt thèng trÞ vµ nh÷ng r¹n nøt tÊt yÕu trong lßng chÕ ®é. Bªn c¹nh sù cæ hñ vÒ chÝnh trÞ. Hång l©u méng cßn ph¶n ¸nh sù suy ®åi vÒ ®¹o ®øc. Hai phñ Vinh – Ninh nh×n tõ ngoµi vµo ai còng nhËn thÊy ®ã lµ mét chèn hµo hoa sang träng nhng ®»ng sau vÎ bÒ ngoµi ®ã lµ sù ruçng n¸t vÒ ®¹o ®øc. Gi¶ dèi vµ d©m « ®· trë thµnh b¶n chÊt, ®óng nh lêi nãi cña LiÔu T¬ng Liªn nãi: “Trong phñ ®«ng nhµ anh, ngoµi hai con s tö ®¸ ra, dï con mÌo, con chã còng ch¼ng cßn trong s¹ch n÷a” [6, 401]. §iÒu nµy cho thÊy sù thËt ®¾ng cay cña phñ Gi¶. Cã thÓ nãi, kh«ng mét cËu Êm nµo l¹i kh«ng nhiÔm ph¶i thãi h tËt xÊu. T¸c gi¶ tá ra rÊt kh¸ch quan khi ®Ó Tiªu §¹i, mét gia n« l©u n¨m trung thµnh trong phñ kh¼ng ®Þnh. “Ai ngê b©y giê l¹i ®Î ra nh÷ng gièng sóc sinh nµy! Hµng ngµy trém gµ b¾t chã, nµo “tiÓu thóc” (em chång n»m víi chÞ d©u), nµo “ba h«i” (bè chång n»m víi con d©u), lo¹i lu©n c¶ lò, tao l¹i kh«ng biÕt µ?. Th«i ®õng ®em c¸nh tay g·i mµ giÊu vµo trong èng ¸o n÷a!”[5, 128]. §äc Hång l©u méng chóng ta cµng thªm thÊm s©u ý kiÕn cña ¡nghen: d©m « lµ b¶n chÊt cña giai bãc lét, c¶ mét bän ngêi sung síng ®Õn ph¸t ph×, nhµn rçi ®Ôn ngøa tay, ngøa ch©n [15, 112]. Dêng nh chóng kh«ng cßn t×m thÊy niÒm kho¸i l¹c nµo h¬n lµ chuyÖn “chim chuét” d©m «. C¸i gäi lµ trung hiÕu tiÕt nghÜa ®Çy rÉy trªn c¸c bøc tríng, bøc liÔn trong phñ Gi¶ lµm tÊm mµn tha che ®Ëy cuéc sèng nh¬ nhíp ®îc dung tóng tõ viÖc nhá ®Õn viÖc lín. Gi¶ Thôy mª mÈn Phîng Th nh ®iªn nh d¹i, bÞ Phîng Th lõa vµo bÉy t×nh nhng vÉn kh«ng tØnh, dÉn ®Õn c¸i chÕt « nhôc. Gi¶ LiÔn tuy ®· cã vî, cã nµng hÇu rÊt trÎ ®Ñp s¾c s¶o vËy mµ vÉn d©m « thèi n¸t bõa b·. Võa xa Phîng Th h¾n ®· sinh 14 chuyÖn: “Míi ngñ riªng hai ®ªm h¾n ®· kh«ng nhÞn ®îc, chän ngay mét ®øa hÇu nhá s¹ch sÏ t¹m lµm trß “tiªu khiÓn” [5,306]. ThËm chÝ ngay trong buæi sinh nhËt cña Phîng Th , Gi¶ LiÔn thõa c¬ vî bËn tiÕp kh¸ch ë ngoµi lÐn lót ®a g¸i vÒ nhµ, bÞ vî b¾t ®îc qu¶ tang thÕ lµ mét cuéc xung ®ét x¶y ra dÉn ®Õn hËu qu¶ B×nh Nhi bÞ Phîng Th hiÓu nhÇm vµ l¨ng nhôc thËm tÖ. Cßn t×nh nh©n cña chång (vî Bµo NhÞ) còng ph¶i chÊp nhËn c¸i chÕt. Khi Phîng Th ch¹y ®Õn nhê Gi¶ mÉu r¨n d¹y Gi¶ LiÔn th× Gi¶ mÉu g¹t ph¾t ®i vµ nãi: “ViÖc Êy cã quan hÖ g× ®©u. Bän trai trÎ chóng nã thÊy g¸i kh¸c nµo mÌo thÊy mì, gi÷ lµm sao ®îc. Lóc cßn trÎ ai mµ ch¼ng thÕ.” [6,511]. Gi¶ mÉu lµ ngêi ®øng ®Çu phñ Gi¶, lµ ngêi cÇm c©n n¶y mùc vÒ ®¹o ®øc còng thõa nhËn nh vËy. Sù thËt ®ã cã søc tµn ph¸ ghª gím ®èi víi mäi nÒ nÕp gia phong vµ lµm kû c¬ng hä Gi¶ rèi lo¹n, gãp phÇn ®Èy gia ®×nh danh gia väng téc nµy ®Õn bíc sôp ®æ. Sù thèi n¸t d©m «, ®åi b¹i cña gia ®×nh hä gi¶ lµ mét tÊt yÕu kh«ng thÓ cìng l¹i ®îc. Nã cßn ®îc biÓu hiÖn qua lêi nãi cña tËp nh©n (håi 46) khi Gi¶ X¸ ®Þnh cìng bøc Uyªn ¦¬ng – mét nµng hÇu rÊt trÎ ®Ñp ®Ó lµm thiÕp. “L·o giµ nµy thùc lµ ®ª tiÖn qu¸! HÔ thÊy ai h¬i ®Ó coi lµ l·o kh«ng chÞu bu«ng tha” [5, 79]. §Õn cha con Gi¶ Tr©n, Gi¶ Dung sau khi dµy vß ch¸n chª Vu NhÞ Th, l¹i muèn ®Èy sang cho Gi¶ LiÔn. Ngay c¶ TÇn Chung, Båi DÝnh míi nhá tuæi ®· cã nh÷ng hµnh ®éng bÈn thØu n¬i linh thiªng nh ®Òn chïa. Gi¶ B¶o Ngäc míi mêi bèn tuæi ®Çu còng nghe theo lêi d¹y cña nµng tiªn ¶o C¶nh mµ nµi nØ tËp nh©n cïng vui cuéc “m©y ma” (håi 5). C¸i gäi lµ nµng tiªn ¶o c¶nh ë ®©y chØ lµ mét biÖn ph¸p nghÖ thuËt, lµ h×nh tîng ho¸ kh«ng khÝ d©m «, thèi n¸t cña gia ®×nh hä Gi¶ mµ th«i. Bªn c¹nh sù d©m «, ®åi b¹i, mäi ngêi ë phñ Gi¶ l¹i c¾n xe nhau ®Ó dµnh dËt quyÒn lùc vµ lîi léc. Nh÷ng mèi hiÒm nghi, ghen tÞ, dèi tr¸, tranh ®o¹t diÔn ra thêng xuyªn trong hai phñ tuy ngÊm ngÇm nhng rÊt m¹nh mÏ, quyÕt liÖt. Håi 25, v× ghen tÞ mµ d× TriÖu nhê M· §¹o bµ bµy c¸ch yÓm bïa h·m h¹i Phîng Th, bÊt chÊp t×nh th©n hßng h¹i chÕt B¶o Ngäc ®Ó dµnh quyÒn thÕ tËp cho con m×nh lµ Gi¶ Hoµn. Quan hÖ gi÷a vî c¶ vµ vî lÏ th× “nÕu kh«ng ph¶i giã ®«ng thæi b¹t giã t©y th× giã t©y còng thæi b¹t giã ®«ng”. §ã lµ sù thËt tån t¹i trong gia ®×nh quý téc phong kiÕn nµy. Mçi ngêi trong gia ®×nh nµy ®Òu hiÓu râ ®iÒu ®ã h¬n ai hÕt. Th¸m Xu©n ®· ph¶i thèt lªn r»ng: “chç bµ con víi nhau, kh«ng cÇn ph¶i ë rÞn víi nhau mét chç míi lµ tö tÕ. Chóng ta lµ chç bµ con th©n tiÕt ®Êy, nhng ai mµ ch¼ng nh gièng gµ ®en m¾t, chØ chùc nuèt sèng nhau th«i “[6, 534]. H¬n n÷a kh«ng cã téi ¸c nµo mµ hä kh«ng nhóng tay vµo. 15 NÕu nãi Gi¶ Tr©n, Gi¶ Thôy, Gi¶ LiÔn tiªu biÓu cho ®êi sèng d©m «, tr¸c t¸ng cña phñ Gi¶ th× Gi¶ mÉu, V¬ng phu nh©n, Phîng Th l¹i tiªu biÓu cho b¶n chÊt ®éc ¸c nham hiÓm cña giai cÊp thèng trÞ. Gi¶ mÉu cho phÐp Gi¶ LiÔn ®îc quyÒn n¨m thª b¶y thiÕp nhng chÝnh bµ ta l¹i c¾t ®øt mçi t×nh gi÷a B¶o Ngäc §¹i Ngäc, ®iÒu ®ã lµm cho c¸i chÕt ®Õn mét c¸ch tøc tëi ®èi víi c« ch¸u ngo¹i yÕu ®uèi. T©m ®Þa cña Gi¶ mÉu ®îc t¸c gi¶ ®Æt trong sù lùa chän gay g¾t ®ã lµ vµo vên th¨m §¹i Ngäc hay sang th¨m B¶o Ngäc ? vµ ®©y lµ c¸ch c xö l¹nh lïng cña Gi¶ mÉu qua lêi dÆn V¬ng phu nh©n : “ChÞ sang bªn Êy khÊn víi linh hån ch¸u L©m, kh«ng ph¶i ta nì lßng kh«ng ®Õn ®a ch¸u, chØ v× th©n s¬ cã kh¸c. Ch¸u lµ ch¸u ngo¹i ta, còng lµ chç th©n thiÕt, nhng so víi B¶o Ngäc th× nã cßn th©n h¬n”[7,256]. Phîng th xinh ®Ñp, th«ng minh, khÐo lÐo lµ vËy song còng ®éc ¸c nham hiÓm, x¶o quyÖt v« cïng. C¸i ®anh ®¸ ghª gím cña Phîng th ®îc giíi thiÖu qua lêi cña Gi¶ mÉu khi nãi víi §¹i Ngäc: “Ch¸u kh«ng nhËn ®îc chÞ nµy ®©u. Nã lµ mét con ®anh ®¸ trong nhµ nµy ®Êy, tiÕng Nam Kinh gäi lµ“l¹t tö”, ch¸u cø gäi lµ Ph îng l¹t tö lµ ®îc” [5, 53] . §îc Gi¶ mÉu yªu quý, l¹i lµ ch¸u cña V¬ng phu nh©n, Phîng Th léng quyÒn, tung hoµnh, kh«ng xem ai ra g×, nµo lµ cho vay nÆng l·i tr¸i ph¸p luËt, nµo lµ v¬ vÐt cña c¶i, bãc lét tµn b¹o søc lao ®éng cña ngêi n«ng n« t¸c oai t¸c qu¸i… g©y nªn bao c¶nh sinh ly tö biÖt. Bµn tay cña Phîng Th ®· g©y bao téi ¸c nh mîn tay Thu §ång, Ðp d× hai nuèt vµng sèng chÕt; léng quyÒn tung hoµnh ë chïa ThiÕt H¹m dÉn ®Õn Kim Kha ph¶i th¾t cæ tù tö, ®øt mèi t×nh duyªn víi con trai thñ bÞ Trêng An, cßn m×nh th× ngåi m¸t ¨n kh«ng ba l¹ng b¹c. §éc ¸c h¬n Phîng Th bµy kÕ “tr¸o h«n” ®Ó cho hån Gi¸ng Ch©u ph¶i vÒ n¬i ly hËn. Sù chia l×a cña mèi t×nh B¶o Ngäc vµ §¹i Ngäc chñ yÕu chØ v× mu kÕ cña Phîng Th. Vµo giê ¨n hái cña B¶o Ngäc còng lµ lóc §¹i Ngäc «m hËn, c« ®¬n l×a câi ®êi. Ngay c¶ ch¸u cña m×nh mµ Phîng Th cßn r¾p t©m h·m h¹i huèng chi ngêi ngoµi. §óng lµ con ngêi tµn nhÉn ®éc ¸c l¹nh lïng: “BÒ ngoµi th¬n thít nãi cêi, mµ trong nham hiÓm giÕt ngêi kh«ng dao” bªn c¹nh Gi¶ mÉu, Phîng Th, V¬ng phu nh©n còng kh«ng kÐm phÇn tµn nhÉn vµ x¶o quyÖt. V× mét c©u nãi b©ng qu¬, ®ïa giìn kh«ng ®Çu cña B¶o Ngäc, V¬ng Phu nh©n ®· ®Èy Kim XuyÕn, mét a hoµn tµi s¾c ®Õn chæ nh¶y xuèng giÕng tù tö. V¬ng phu nh©n muèn g¹t bá ®i nh÷ng “c¸i gai” mµ bµ ta nghÜ cã thÓ lµm h háng B¶o Ngäc. ChÝnh v× vËy, T×nh V¨n mét c« g¸i cã nhan s¾c trÝ tuÖ, suy 16 nghÜ s©u s¾c, m¹nh mÏ ®¸ng yªu bÞ ®Èy vµo chæ chÕt, mét c¸i chÕt trong c« ®¬n ®ãi r¸ch thiÕu thèn. Håi 74, ChÝnh V¬ng phu nh©n lµ ngêi chØ ®¹o lôc so¸t §¹i Quan Viªn, g©y nªn bao c¶nh tang th¬ng mµ nguyªn do chØ v× chuyÖn con ngèc nhÆt ®îc mét tói th¬m trong vên, in h×nh hai ngêi trÇn truång ®ang «m nhau. ViÖc lôc so¸t nµy cho thÊy sù t¸o tîn cña c¸c bµ chñ, g©y søc Ðp ®èi víi c¸c a hoµn. HËu qu¶ lµ T Kú bÞ ®uæi vÒ nhµ. Chõng Êy viÖc còng ®ñ ®Ó chóng ta thÊy ®îc b¶n chÊt ®éc ¸c cña V¬ng phu nh©n. Ngoµi ra, cßn biÕt bao a hoµn, nµng hÇu v× c¸c «ng chñ, bµ chñ mµ bÞ b¸n, bÞ ®uæi hoÆc Ðp g¶ chång. Nh vËy, phñ Gi¶ sang träng bÒ thÕ lµ n¬i giíi quý téc phong kiÕn mÆc søc tung hoµnh ngang däc, võa ¨n ch¬i võa hëng l¹c võa th©m hiÓm ®éc ¸c. B¶n chÊt d©m « truþ l¹c Êy ®îc dung tóng bëi c¶ mét hÖ thèng quyÒn lùc ph¸p chÕ cña x· héi thèi n¸t. ViÖc miªu t¶ mét c¸ch chi tiÕt, cô thÓ cuéc sèng cña phñ Gi¶ chÝnh lµ c¸ch thøc kh¼ng ®Þnh b¶n chÊt d©m «, thèi n¸t cña mét giai cÊp thèng trÞ. 1.2.3 Nh÷ng bi kÞch mang tÝnh tÊt yÕu trong Hång l©u méng Cã thÓ nãi phñ Vinh quèc – Ninh quèc víi c¸i vÎ bÒ ngoµi hiÓn h¸ch mµ bÒ trong n¸t ruçng Êy tîng trng cho giai cÊp thèng trÞ phong kiÕn ®ang lóc suy tµn. MÆc dï giai cÊp thèng trÞ phong kiÕn lóc bÊy giê ®ang ra søc t« vÏ cho c¶nh th¸i b×nh. muèn duy tr× vÎ “thÞnh thÕ” ngoµi mÆt, nhng sù thËt b¶n th©n nã ®· thèi n¸t qu¸ møc, ®ang chÊt chøa hµng lo¹t nguy c¬ cña ngµy diÖt vong. V× thÕ c¸i n¬i ®îc gäi lµ “phån hoa t¬i ®Ñp, giµu sang yªn Êm” nµy còng nh x· héi phong kiÕn mµ nã b¸m vµo, thùc chÊt lµ mét “con s©u tr¨m ch©n” “chÕt vÉn kh«ng cøng”. C¸i xu thÕ “chim mái vÒ rõng” lßng ngêi rêi r¹c, kh«ng chØ ®Ì nÆng lªn bän chñ phong kiÕn mµ nã cßn ¨n s©u vµo t©m lý cña bän n« béc ë díi. A hoµn TiÓu Hång tõng thèt ra: “R¹p dï dùng dµi ®Õn ngµm dÆm, còng ch¼ng cã tiÖc nµo lµ tiÖc kh«ng tan. Cã ai lµ ngêi gi÷ ®îc trän ®êi. Ch¼ng qua chØ d¨m ba n¨m råi ai cã phËn nÊy, mçi ngêi mçi ng¶”. KÓ c¶ ngêi ngoµi cuéc nh L·nh Tö Hng còng cã nhËn xÐt “BÒ ngoµi xem ra kh«ng thÊy cã g× thay ®æi, nhng bÒ trong thùc trèng rçng c¶ råi”[5, 39]. Hång l©u méng thÓ hiÖn nh÷ng bi kÞch mang tÝnh tÊt yÕu, kh«ng g× cìng næi th«ng qua kÕt côc bi th¶m cña c¸c nh©n vËt; qua sù suy tµn kiÖt quÖ cña gia ®×nh hä Gi¶. Trong Hång l©u méng, sè phËn c¸c nh©n vËt hÇu nh g¾n víi mét kÕt côc bi th¬ng. C¸c tiÓu th, bµ chñ trong phñ Gi¶ hÇu hÕt ph¶i chÞu kÕt côc bi th¶m: 17 Ngêi th× chÕt trong ®au khæ, c« ®¬n, uÊt hËn (§¹i Ngäc, Phîng Th, Nghªnh Xu©n), ngêi chÞu sè phËn lÎ loi go¸ chång lóc cßn qu¸ trÎ (Lý Hoµn, B¶o Thoa), ngêi mong rêi bá cuéc sèng trÇn tôc n¬ng nhê cña phËt (TÝch Xu©n). C¸c nh©n vËt n÷ ®Òu r¬i vµo bi kÞch sãng giã, ph¶i chÞu sè phËn bÊp bÖnh, ®au khæ. Hä xinh ®Ñp, tµi hoa nhng cuéc sèng kh«ng chót b×nh yªn, thanh th¶n, hä lu«n ph¶i lo l¾ng, ngÊm ngÇm tranh dµnh ®Þa vÞ cña nhau. T¸c gi¶ ®· viÕt vÒ hä nh sau: “Xu©n hËn thu sÇu m×nh chuèc lÊy MÆt hoa da phÊn ®Ñp v× ai”[5, 84]. C¸c tiÓu th, bµ chñ hay nh÷ng c« a hoµn xinh ®Ñp trong phñ Gi¶ nh §¹i Ngäc, B¶o Ngäc, Phîng Th, TËp Nh©n… ®Òu cã sè phËn bÊt h¹nh ®au khæ. L©m §¹i Ngäc sinh trëng trong mét gia ®×nh quan l¹i, dßng dâi thi th, nhiÒu ®êi lµm quan, Nµng ®îc n©ng niu nh viªn ngäc quý. MÑ mÊt sím, bè ®i lµm quan xa kh«ng cã thêi gian gÇn gòi ch¨m sãc nµng. Nµng vèn sinh ra th©n h×nh gÇy gß, èm yÕu, l¹i lu«n hên tñi c« ®¬n vµ ®îc bµ ngo¹i ®ãn vÒ ë cïng. Hoµn c¶nh ¨n nhê ë ®Ëu ®ã khiÕn “nµng cã c¶ mét bÓ níc m¾t t×nh kh«ng bao giê biÕt c¹n”[7, 225]. §¹i Ngäc duy nhÊt chØ cã t×nh yªu víi B¶o Ngäc lµm chç dùa tinh thÇn. Ngì t×nh yªu ®ã sÏ ®a nµng ®Õn bÕn bê h¹nh phóc nhng chÕ ®é phong kiÕn hµ kh¾c ®· vïi dËp ngän löa t×nh yªu tù do ®ã, khiÕn nµng ®au ®ín «m hËn vÒ n¬i ly hËn. Nµng t¾t thë gi÷a lóc gia ®×nh hä Gi¶ tng bõng tæ chøc lÔ dãn d©u cho B¶o Ngäc. Cã thÓ nãi cuéc ®êi vµ c¸i chÕt c« ®¬n l¹nh lÏo cña §¹i Ngäc ®· ®Ó l¹i niÒm xãt th¬ng lín nhÊt trong tÊt c¶ sè phËn cña c¸c nh©n vËt trong Hång l©u méng. Bªn c¹nh L©m §¹i Ngäc cßn cã sè phËn bÊt h¹nh cña Sö T¬ng V©n, Lý Hoµn, B¶o Thoa, Phîng Th … TÊt c¶ hä ®Òu cã nh÷ng bi kÞch cña cuéc ®êi. Gièng §¹i Ngäc, Sö T¬ng V©n lµ con nhµ khuª c¸c nhng còng mang th©n phËn hÈm hiu. Cha mÑ mÊt khi nµng cßn lµ ®øa trÎ n»m trong n«i, tuæi th¬ l¹i gÆp nhiÒu bÊt h¹nh. §¹i Ngäc sau khi mÊt mÑ, cßn cã cha, bµ ngo¹i vµ cã ®îc t×nh yªu ch©n thµnh cña B¶o Ngäc. Cßn Sö T¬ng V©n chØ dùa vµo chó thÝm, cuéc sèng chËt vËt gÆp khã kh¨n. Vµ cuèi cïng kÕt thóc cuéc ®êi nµng còng gÆp bi kÞch, ®au khæ, sÇu muén. Nh©n vËt Lý Hoµn l¹i cã bi kÞch cña c¸c nh©n vËt kh¸c trong t¸c phÈm. Bi kÞch cña Lý Hoµn kh«ng ph¶i chØ xÈy ra ë kÕt côc sau cïng cña nµng mµ ®· cã tõ khi nµng tiÕp nhËn lêi gi¸o huÊn “con g¸i kh«ng cã tµi lµ ®øc vËy” cña gia ®×nh. Còng cã thÓ nãi tríc khi Hång l©u méng më mµn, nµng ®· lµ nh©n vËt bi kÞch råi. 18 Kh¸c víi c¸c c« g¸i kh¸c trong “Kim L¨ng thËp nhÞ thoa” Phîng Th, B¶o Thoa võa ®Ñp ngêi, võa th«ng minh, cã tµi qu¶n lý gia ®×nh, uy quyÒn nhng sè phËn cña hä còng n»m trong “b¹c mÖnh ty” kh«ng thÓ tèt h¬n sè phËn c¸c nh©n vËt kh¸c trong “ty” ®îc. Phîng Th mét m×nh chÌo chèng, g¸nh v¸c tÊt c¶ c«ng viÖc trong gia ®×nh hä Gi¶. Trong t×nh yªu vµ h«n nh©n, Phîng Th còng gÆp bÊt h¹nh, ch¼ng kÐm L©m §¹i Ngäc, TiÕt B¶o Thoa. Ph¬ng Th xuÊt th©n trong mét gia ®×nh danh gi¸, xinh ®Ñp, th¸o v¸t nh÷ng tëng cuéc ®êi Phîng Th sÏ trµn ®Çy h¹nh phóc nhng cã ngê ®©u sè phËn cña nµng còng ®Çy bÊt h¹nh, ®au khæ. Gi¶ LiÔn lµ kÎ ®ª tiÖn, s½n sµng gië trß chim chuét víi tÊt c¶ nh÷ng ngêi con g¸i mµ h¾n thÝch. H¾n ®· biÕn cuéc h«n nh©n cña hä trë thµnh mét cuéc h«n nh©n chØ cã h×nh thøc mµ kh«ng cã t×nh yªu, h¹nh phóc. Phîng Th ®· lµm mäi thø, kh«ng trõ c¶ nh÷ng thñ ®o¹n ®éc ¸c nhng råi h¹nh phóc còng kh«ng t×m ®Õn víi nµng. Cuèi cïng, Phîng Th tr¶i qua câi ¶o, trë l¹i ®Êt Kim L¨ng: “Cuéc ®êi h v« mÞt mï. Ngêi ta sinh ra ë ®êi khã lßng tr¸nh khái c¶nh m©y tan giã cuèn” [7, 412]. Còng nh Phîng Th, cuéc h«n nh©n cña TiÕt B¶o Thoa vµ Gi¶ B¶o Ngäc kh«ng cã niÒm vui, h¹nh phóc. B¶o Thoa chØ ®îc chøc “mî Hai” vµ th©n x¸c B¶o Ngäc chø kh«ng cã ®îc tr¸i tim cña chµng. Cuéc h«n nh©n víi B¶o Ngäc ®em l¹i cho nµng rÊt nhiÒu ®au khæ. Nµng lµ mét ngêi con g¸i xinh ®Ñp, th«ng minh, biÕt tuú c¬ øng xö, ®îc mäi ngêi trong phñ Gi¶ quý mÕn, khen ngîi. Mét giai nh©n phong kiÕn nh B¶o Thoa cuèi cïng còng ph¶i sèng trong c¶nh go¸ bôa khi tuæi ®êi cßn rÊt trÎ. Trong Hång l©u méng Gi¶ B¶o Ngäc lµ nh©n vËt trung t©m, cuéc ®êi cña anh ta còng l©m vµo bi kÞch. Gi¶ B¶o Ngäc sinh ra ngËm viªn ngäc quý, chµng trë thµnh b¶o bèi cña gia ®×nh phñ Gi¶ ®îc yªu th¬ng chiÒu chuéng hÕt mùc. Trªn cã cha mÑ d¹y b¶o, cã bµ cng chiÒu, díi chµng quanh quÈn ch¬i ®ïa suèt ngµy víi ®¸m a hoµn. B¶o Ngäc quan t©m hÕt mäi ngêi, kÕt b¹n víi nhiÒu thµnh phÇn, cã thÓ lµ cïng trang løa (nh TÇn Chung), hay chØ lµ mét kÐp h¸t (LiÔu T¬ng Liªn), còng cã thÓ ch¬i ®ïa víi bän ngêi hÇu trai nh DÝnh Yªn, Båi DÝnh, hÇu g¸i tronng ®¸m quÇn thoa. Gi¶ B¶o Ngäc sèng trong §¹i quan viªn nh c¸ tung t¨ng díi níc, ®îc thùc hiÖn nh÷ng së thÝch nhá, ch¬i bêi theo mét c«ng tö tù do. Gi¶ B¶o Ngäc bùc däc, ng©y ng« khi ai ®ã khuyªn nhñ viÖc häc hµnh, chµng xem thêng coi khinh th¸nh hiÒn, kh«ng thÝch lèi khoa cö phong kiÕn. Bi kÞch cña B¶o Ngäc xuÊt ph¸t tõ t×nh yªu víi §¹i Ngäc. Khi §¹i Ngäc chÕt, B¶o Ngäc còng trë nªn ng¬ ng¬ ngÈn ngÈn, hoµn toµn kh«ng lanh lîi nh tríc, kh«ng thÝch gÇn gòi víi chÞ em, thËm chÝ anh ta kh«ng thÌm nghÜ tíi viÖc 19 nhµ. H×nh ¶nh cña L©m §¹i Ngäc cø trë vÒ trong t©m trÝ cña B¶o Ngäc. B¶o Ngäc sèng víi B¶o Thoa, TËp Nh©n, c¸c a hoµn kh¸c nhng anh ta c¶m thÊy v« cïng c« ®¬n buån tñi. B¶o Ngäc kh«ng t×m ra ®îc ngêi tri ©m tri kû nh §¹i Ngäc. §iÒu ®ã, cµng lµm cho B¶o Ngäc thªm ng¬ ngÈn, sèng thu m×nh h¬n. ChÝnh v× vËy, t©m bÖnh cña B¶o Ngäc kh«ng ai hiÓu næi. B¶o Thoa lµ vî hiÒn lu«n b¶o ban chµng cè g¾ng häc tËp, lËp c«ng danh cho nªn chµng kh«ng bao giê hiÓu ®îc c¶m nhËn cña B¶o Ngäc. Cuèi cïng B¶o Ngäc n¬ng nhê cöa phËt, bá l¹i c«ng danh, phó quý. ChÝnh hµnh ®éng cuèi cïng nµy thÓ hiÖn râ sù “ph¶n nghÞch” cña B¶o Ngäc. ViÖc ®i tu cña B¶o Ngäc lµ mét bi kÞch tÊt yÕu cho thÊy sù suy tµn kh«ng thÓ cøu v·n næi cña Phñ Gi¶. Sè phËn cña c¸c bµ chñ, c¸c tiÓu th, cËu chñ cßn nh thÕ, sè phËn cña c¸c a hoµn cßn th¶m th¬ng h¬n. Bi kÞch cña c¸c a hoµn gÆp ph¶i, tríc hÕt lµ ë ph¬ng diÖn tinh thÇn. Mang th©n phËn lµ a hoµn, lµ t«i tí cña gia ®×nh hä Gi¶ quyÒn thÕ, giµu cã, hä kh«ng cã bÊt cø quyÒn lîi g×, thËm chÝ c¶ quyÒn ®Þnh ®o¹t sè phËn cho chÝnh m×nh. Cã thÓ nãi, a hoµn lµ n¬i trót bá mäi bùc tøc giËn d÷ tõ chñ cña m×nh. Ngoµi nçi ®au vÒ tinh thÇn, hä cßn g¸nh chÞu nçi ®au vÒ thÓ x¸c, hä bÞ ®¸nh ®Ëp chöi bëi, bÞ kinh miÖt coi thêng thËm tÖ. ThËm chÝ nhiÒu a hoµn cßn bÞ c¸c «ng chñ uy hiÕp ®Ó tháa m·n yªu cÇu d©m « thèi n¸t. B×nh Nhi – c« a hoµn xinh ®Ñp tËn tôy víi vî chång Gi¶ LiÔn - Phîng Th, nhng mçi lÇn hai vî chång hä phËt ý bùc tøc th× ngêi ph¶i g¸nh chÞu hËu qu¶ l¹i lµ B×nh Nhi. Nµng xinh ®Ñp, ®¶ng ®ang, nh©n hËu nhng sè phËn cña nµng nµo cã ®îc h¹nh phóc sung síng. KÕt thóc Hång l©u méng, Gi¶ LiÔn c¶m kÝch B×nh Nhi cã ý muèn lËp nµng lµm vî chÝnh, ph¶i ch¨ng ®ã lµ mét sù høa hÑn cho cuéc sèng tèt ®Ñp, hay tõ ®©y B×nh Nhi l¹i b¾t ®Çu mét cuéc sèng ®au khæ gian nan, bÊt h¹nh h¬n. T×nh V¨n lµ c« a hoµn tµi s¾c, xinh ®Ñp nhng gÆp bÊt h¹nh chÞu mét kÕt côc ®¾ng cay. Nµng chÕt trong sù c« ®¬n thiÕu thèn khi ®ang ë giai ®o¹n ®Ñp nhÊt cña ngêi con g¸i. §éc gi¶ h¼n cßn nhí m·i h×nh ¶nh cña mét T×nh V¨n cã dung nhan kiÒu diÔm, s¸ng chãi, rùc rì vµ h×nh ¶nh mét T×nh V¨n gÇy guéc n»m c« ®¬n trong bÖnh tËt, trong sù l¹nh lÏo cña ngêi ®êi. Mét ®iÓm næi bËt g©y nªn sù bÊt h¹nh cho nµng ®ã lµ nµng xinh ®Ñp, s¾c x¶o, th¼ng th¾n nhng l¹i kh«ng biÕt nÞnh hãt, bî ®ì lÊy lßng ngêi kh¸c, nµng bÞ gieo tiÕng oan, m¾c vµo téi phong lu. Bªn c¹nh T×nh V¨n, Uyªn ¦¬ng còng gÆp ph¶i mét bi kÞch th¬ng t©m. Uyªn ¦¬ng lµ a hoµn ®îc Gi¶ mÉu hÕt lßng th¬ng yªu. Nµng kh«ng nh÷ng kh«ng cã cuéc ®êi h¹nh phóc mµ cßn bÞ Ðp ®Õn “thÒ døt b¹n uyªn ¬ng”. Gi¶ X¸ tªn chñ d©m «, ®éc ¸c muèn lÊy Uyªn ¦¬ng lµm vî lÏ, nµng døt kho¸t tõ chèi, dï ®Þa vÞ mµ nµng cã ®îc nÕu ®ång ý lµm vî lÏ ®ang 20
- Xem thêm -